Wilde hamster
Hugo Willocx

Koeheide

Bertem, Herent, Leuven
Oppervlakte
Middelgroot gebied - Tussen 10 en 50 hectare

Nabij Bertem ligt een parel van een natuurgebied: de Koeheide. Het is een gebied van grote natuur- en cultuurhistorische waarde, waar de wilde hamster thuis is.

Toegankelijkheid

Je start je wandeling door vanaf het einde van de Oude Baan links de Bertemse Heidestraat in te gaan. Vanuit Leuven kan je ook parkeren aan de brug over de E314 ter hoogte van Gasthuisberg, maar aan de andere kant. Je neemt dan de eerste onverharde weg links richting Koeheide.

Beschrijving van het gebied

De Koeheide bekoort met haar mystieke holle wegen, indrukwekkende landschap met weidse vergezichten en de bloedmooie natuur. Het is een mozaïek van ontelbare verbluffend mooie landschapselementen zoals bv. de sleedoorn, hondsroos,… weelderig begroeide graften, holle wegen waar je ooit nog eens het gefluister zult horen van een das, struwelen met oeroude spaanse aken, viltrozen waar een koppeltje grauwe klauwieren er zelfs even aan dacht hun nestje te bouwen.

Tussen dit web van landschappelijke sieraden, zijn er heischrale graslanden, die je doen dromen van oude gloriën. Hier en daar die zie je nog een spoor van wat was en wat misschien ooit wel weer zal zijn.

Dieren en planten

Vleugeltjesbloem, ongedefinieerde wasplaten, kattedoorn, agrimonie, echte guldenroede, tormentil, geel walsto, brem en heide. De aanwezigheid van de hamster in de akkers, wilde verhalen van gladde slangen, een-nog-niet-zo-oude waarneming van hazelmuis, populaties sleedoornpages, appelvinken, geelgorzen, tierlantijnende leeuweriken, jagende kiekendieven, een verlaten en op nieuwe bewoners wachtende dassenburcht overtuigden ons onmiddellijk: hier moeten we iets doen! 

Er komen nog tal van zeldzame dieren voor als de levendbarende hagedis, de Europese hamster, de geelgors en de sleedoornpage. Wat paddestoelen betreft is de Koeheide een Europees topgebied, je kan er bontgekleurde soorten vinden die zeer zeldzaam zijn of nergens anders meer voorkomen...

Natuurbeheer

Met de steun van de Vlaamse Overheid, Provincie Vlaams-Brabant, gemeente Bertem en de stad Leuven tracht Natuurpunt deze natuurparel veilig te stellen voor de toekomst. Via natuurbeheer proberen we er de natuurrijkdom te verhogen.

Voor Natuurpunt moet een natuurgebied letterlijk synoniem zijn van een gemeenschappelijke ruimte. Waar samen zorg gedragen wordt voor de natuur en het landschap voor de mensen van morgen. Waar de mensen van vandaag terechtkunnen voor verwondering en beleving, onthaasting en ontspanning, ontmoeting en contact. Waar samen verantwoordelijkheid kan genomen worden voor een gemeenschappelijk project waar men zin, voldoening en vreugde kan in vinden.

Kleur brengen in het landschap brengt kleur in het leven! Natuurpunt roept vandaag alle mensen met een hart voor de natuur op om mee te doen. Om een natuurgebied te maken zoals het gewestplan het al 30 jaar geleden voorzag. Iedereen kan binnen het beheersteam vrijwillig meewerken om het gebied vorm te geven. Ook plaatselijke landbouwers of dierenhouders kunnen natuurgericht (blijven) maaien of laten grazen. Zoals het -bijna- altijd is geweest. We zullen er alles aan doen dat deze speciale plek op de grens van twee gemeenten een aantrekkingspunt wordt en blijft voor huidige en volgende generaties! 

Geschiedenis van het gebied

Natuurpunt heeft de bedoeling de Koeheide als een waardevol natuurlijk erfgoed door te geven aan volgende generaties. Zoals het vroeger gebeurde. Want op verscheidene edities van oude kaarten is de Koeheide -samen met de verderop gelegen Schapenheide- altijd aangeduid geweest als een heide. 

Trouwens was het historisch gezien één van de weinige 'echte' heidegebieden tussen Leuven en Brussel. De schrale bodem was daarvan de oorzaak. Maar er was meer aan de hand. De heide was vooral een sociologisch gegeven. Het waren die plaatsen van het grondgebied waarover de plaatselijke gemeenschap afspraken maakte voor een gezamenlijk gebruik en er onderlinge verstandhouding over nastreefden. Met de regeling van het vrijgeweide kon iedereen er bvb. koeien of schapen laten grazen. Het is trouwens niet toevallig dat een groot deel van het gebied nog steeds eigendom van de gemeente is, letterlijk van de gemeenschap.

Ook de Koeheide ontsnapte de laatste decennia echter niet meer aan het alom heersende principe om 'er uit te halen wat er in zit'. Vooral intensieve bemesting en overbegrazing, maar ook het verwijderen van houtkanten en het ploegen van percelen deed de inhoud verdwijnen. De heide was weg, leven en kleur verdwenen in grote mate uit het landschap. Maar de vormgeving bleef gelukkig grotendeels intact, de barokke kader hangt nog uit.

Lees meer
Steun dit natuurgebied met een gift.
  • Gebieden aankopen en beheren is de beste manier om de natuur te beschermen
  • Voor elke gift van 40 euro of meer krijg je een fiscaal attest

Help Koeheide groeien

Gift via overschrijving

Stort je bijdrage op BE56 2930 2120 7588 met de vermelding van "Gift Koeheide 9419".

Op stap met een gids

Boek een afspraak bij Eddy Macquoy eddymac@telenet.be of Eric Malfait eric.malfait@telenet.be

Iets te melden?

Zijn er wandelbordjes verdwenen? Heb je iets te melden over een natuurgebied? Bezorg ons je feedback.