Knotbomen zijn net als heggen, hagen en poelen typische kleine landschapselementen. Het zijn natuureilandjes in een ‘cultuurlandschap.
Ze hebben vaak een cultuurhistorische functie (veekering, brand- en hakhout) en zijn het leefgebied bij uitstek voor veel planten en dieren. Bovendien, hebben ze voor heel wat soorten een belangrijke natuurverbindende waarde. Helaas gaan veel kleine landschapselementen verloren door veranderend landgebruik en intensivering van de landbouw.
Kleine landschapselementen zijn erg belangrijk voor het behoud van de natuur- en landschapswaarde in de gemeente:
- Het zijn ‘natuureilandjes’ in een overwegend ‘cultuurlandschap’. Heel wat planten en dieren vinden er een laatste toevluchtsoord. Elk klein landschapselement kan zodoende beschouwd worden als een mini-natuurgebied.
- Kleine landschapselementen vormen voor veel soorten belangrijke corridors tussen natuurgebieden. Via deze landschapsstructuren kunnen dieren en planten van het ene natuurgebied naar het andere natuurgebied migreren.
- Ze bevorderen het ecologisch evenwicht. Ze herbergen een aantal diersoorten die plaagsoorten op landbouwgewassen kunnen bestrijden.
- Ze creëren een aangepast microklimaat. Hierdoor kunnen landbouwgewassen beter groeien en vindt het vee een schuilplaats tegen te sterke zon of regen.
- Op hellingen kunnen kleine landschapselementen erosie tegengaan. Waterlopen kunnen door aanplanting van heggen op de oeverzones gebufferd worden tegen aanvoer van meststoffen en beschermd worden tegen oeverafkalving.
- Ze dragen bij tot de schoonheid van landschappen en verhogen de belevingswaarde ervan bij recreanten.
- Als ze zich nabij (of zelfs op het terrein van) scholen bevinden, hebben ze een grote natuureducatieve waarde.
De Vlaamse overheid stimuleert landbouwers om kleine landschapselementen aan te planten via de beheerovereenkomsten van de VLM. Maar ook verenigingen en gemeenten kunnen heel wat doen om deze landschapsstructuren te behouden en herstellen: behaagacties, subsidiereglementen voor kleine landschapsstructuren, subsidiereglementen voor ecologische poelen, …
Meer info