Herfst 2008: groot invasiejaar door voedseltekort in de bossen
Waarom ?
Bomen kennen een onregelmatige productie van zaden, noten en vruchten. Ze hebben daar trouwens voordeel bij, want zo zorgen ze ervoor dat de aantallen van zaadeters niet onbeperkt kunnen toenemen waardoor elke zaadje opgegeten zou worden ipv. een kans te krijgen om te kiemen en groeien, wat de bedoeling is van de boom. Bovendien vallen goede mastjaren (jaren met veel vruchten) vaak samen voor verschillende boomsoorten. Ook jaren zonder of met heel weinig vruchten vallen vaak samen. En dit jaar is het zo ver: weinig beukennoten, hazelnoten, eikels, naaldboomkegels, haagbeukzaden, e.d. en dat over grote delen van Europa.
Wanneer vogelpopulaties zich na enkele jaren met veel voedsel hebben kunnen opbouwen, komen jaren met mislukte oogst van boomzaden des te harder aan en gaan veel vogels vluchten op zoek naar overlevingsmogelijkheden. De lange reeks zachte winters heeft bovendien bijgedragen aan de relatief grote populaties door een betere overleving in de winter. Zo komt er een verband tussen klimaatopwarming en de toenemende frequentie van grote invasies die we de laatste decennia vaststellen.
Welke soorten doen mee ?
Vooral zaadetende vogels die door een slechte zaadoogst van beuken, naaldbomen, eiken, hazelaar, haagbeuken e.d. een hongerwinter vrezen en op de vlucht slaan. Maar het gaat ook verder: door gebrek aan zaden nemen muizenpopulaties nu snel af en zijn bvb. ook sommige soorten uilen in beweging in Scandinavië.
Surf rechtstreeks naar de fiche van
 Zwarte mees |
|
*Voedsel: in de winter veel naaldboomzaden
*Herkomst: broedt ook in Vlaanderen, maar af en toe bereiken ons grote invasies trekvogels van ver uit Oost Europa, waarbij vogels geringd in Polen, Litouwen en Rusland in België gevonden werden.
*Laatste grote invasies: vroeger waren invasies uitzonderlijk, maar ze werden de laatste 20 jaar frequenter. Grootste invasie in najaar 2005; meest recente in najaar 2007 en najaar 2008.
Topdag in 2008: 1213 doortrekkers geteld over de Fonteintjes (Zeebrugge) op 27 september.
*Meer info: in het herfstnummer van Natuur.oriolus verscheen een artikel over de zwarte mees invasies, klik hier ; waarnemingen op www.trektellen.nl |
 |
 |
Kaart: doortrekpatroon van Zwarte mees over Nederland en België sinds 1 september 2008: vooral over midden-Nederland en langs de kust was de doortrek het sterkst. |
| Pimpelmees |
|
*Voedsel: in de winter diverse zaden
*Herkomst: broedt zeer talrijk in Vlaanderen en is een jaarlijkse doortrekker, maar af en toe bereiken ons grote invasies trekvogels van ver uit Oost Europa. Vogels geringd in Polen, Estland, Letland, Litouwen en Rusland werden al in Vlaanderen hervangen of gevonden.
*Laatste grote invasies: invasies waren vroeger uitzonderlijk, maar werden de laatste 20 jaar frequenter. Meest recente invasies najaar 2007 en najaar 2008. Grootste 2007, maar kan nog ingehaald worden door 2008.
topdag in 2008: 1479 doortrekkers geteld over Duinbrug in Bredene (West-Vlaanderen) op 11 oktober.
*Meer info: zie www.trektellen.nl en volgende Natuur.oriolus (nr 4 2008) |
 |
 |
Kaart: doortrekpatroon van Pimpelmees over Nederland en België sinds 1 september 2008: langs de kust was er massaal geconcentreerde trek. |
| Siberische notenkraker |
|
*Voedsel: naaldboomzaden, maar ook verzot op hazelnoten.
*Herkomst: Siberië
*Laatste grote invasies: 1968 en 1977.
*Topdag in 2008: nog maar twee vogels gesignaleerd in Vlaanderen, maar misschien zijn er nog wel meer? Nederland kreeg sinds september al 21 vogels over de vloer. 192 staken over vanuit Zweden naar Denemarken.
*Meer info: zie www.waarnemingen.be; www.trektellen.nl; http://www.skof.se/fbo/index_e.html |
 |
| Ruigpootuil |
|
*Voedsel: muizen
*Herkomst: onregelmatige broedvogel in de Ardennen. Voor het eerst sinds 22 jaar steken beduidende aantallen over vanuit Zuid Zweden naar Europa, maar het is niet zeker of die Vlaanderen zullen bereiken.
*Laatste grote invasie: trekkers werden nog nooit gedocumenteerd uit Vlaanderen, maar het waarnemersnetwerk is nu zoveel groter en efficiënter: wie weet worden er komende winter wel gevonden in Vlaanderen !?
*Meer info: http://www.skof.se/fbo/index_e.html |
 |
Wat doe je er aan ?
Moeten we nu massaal vogels gaan voederen om ze te “redden”? Neen, je kan hier maar weinig aan doen; het is nu eenmaal deel van een natuurlijke cyclus.
Vogels voederen in de tuin heeft vooral als doel om mens en natuur dichter bij elkaar te brengen. Als je wil vogels voederen in de tuin, dan kan dat natuurlijk, en daar worden inderdaad vogels beter van. Het belooft dus wel een boeiende winter te worden rond de voedertafel. Kijk op
http://www.natuurpunt.be/tuinvogels voor alle info over tuinvogels en hoe je kan meetellen. Zonnepitten en pindanoten zullen het meest van deze invasievogels naar de voederplank lokken.