6 en 7 februari 2010 telweekend

Eerst en vooral hartelijk dank aan de duizenden deelnemers aan Vogels Voeren en Beloeren op 6 & 7 februari 2010 en aan onze maandelijke tellers! Zonder jullie hulp en inspanning is dit alles niet mogelijk.

Er zijn voor het eindverslag uit 6227 tuinen bruikbare telgegevens ontvangen, er werd ook in 458 tuinen maandelijks geteld. De maandelijkse tellingen werden voor het eerst verzameld met het maximum per maand, ipv. het wekelijks gemiddelde. Dit maakt dat voor een aantal soorten de maandmaxima erg hoog waren, vooral die soorten die in grote groepen voorkomen. We zijn dan ook voorzichtig bij de voorstelling van de gemiddelden, voor de frekwentie (% aanwezigheid in tuinen) verandert de nieuwe methode niets.

We verwachtten (of was het hopen...) dat deze opnieuw koude winter grote aantallen vogels naar de voederplaatsen zou brengen. Tijdens het voorbije najaar werden vrijwel geen invasies van vogelsoorten opgemerkt. De voorbije jaren werden er wel opmerkelijke aantalsveranderingen opgemerkt voor bijvoorbeeld de zwarte mees en de appelvink. De verwachtingen liepen toch hoog op door de strenge en lange winter. De hevige sneeuwval en het feit dat de sneeuw lang bleef liggen in het centrum van het land bracht veel merels, spreeuwen en later ook kramsvogels van de weidegebieden naar de tuinen.

In tabel 1 vind je de gemiddelde aantallen vogels per tuin voor Vlaanderen en per provincie. In tabel 3 worden een aantal gemiddelden van de voorbije 5 winters met elkaar vergeleken. De talrijkste soort is de huismus, die opnieuw in alle provincies de nummer één is. Ook in Oost-Vlaanderen herstelde de soort opnieuw haar koppositie. De vink, de staartmees en de merel waren talrijk, maar het zijn vooral de kauw en de houtduif die in steeds meer tuinen voorkomen. De kauw werd geteld in bijna 1 op de 3 tuinen, in 2004 werd de kauw nog maar in 1 op de 6 waargenomen. De houtduif brak met een gemiddelde van 2,4 vogels per tuin alle telweekendrecords. De vink was zonder records te breken toch relatief talrijk, maar de andere vinkensoorten bleven op lage aantallen steken.

De staartmees vestigde geen nieuw record maar de aantallen waren wel hoog met 1,9 per tuin in februari 2010. De kramsvogel werd in bijna 3 op de 100 tuinen geteld, een record! De kramsvogel is een lijstersoort die door de sneeuw de weidegebieden verliet en opdook in de tuinen. De zwartkop is een kleine zangvogel. Het is een talrijke broedvogel die vooral in de landen rond de Middellandse Zee overwintert. Elk winter worden er wel kleine aantallen gemeld, deze winter krijgen we opvallend veel foto’s opgestuurd van deze soort op de voederplaats.

Het gemiddeld aantal vogels per tuin was met 40 exemplaren op het telweekend een mooi resultaat. Het totaal staat op 250.710 getelde tuinvogels op en rond de voederplaatsen. Per tuin kwamen gemiddeld bijna 11 soorten naar de voederplaats. Het record van de koudere winter 2006 van 43 vogels per tuin is niet bereikt. In 2004, 2005, 2006, 2007, 2008 en 2009 waren er tijdens het telweekend respectievelijk gemiddeld 33, 31, 43, 35, 39 en 42 vogels op de voederplaatsen per tuin. Alle resultaten van de voorbije jaren kan je hier nalezen.

De provincie Limburg blijft met het hoogste gemiddeld aantal vogels per tuin bovenaan met 44 per tuin. In West-Vlaanderen werden gemiddeld 42 vogels per tuin geteld. (Antwerpen 38, Oost-Vlaanderen 38, Vlaams-Brabant 38).

Hier kan je de pdf met het volledige eindrapport van seizoen 2009-2010 bekijken.

De meeste tuinen werden geteld in de gemeente Brasschaat (79)(provincie Antwerpen), in Brugge werden 48 tuinen geteld (West-Vlaanderen), in Gent werden 57 tuinen geteld (Oost-Vlaanderen), in Borgloon werden 54 tuinen geteld (Limburg) en in Opwijk werden 55 tuinen geteld (Vlaams-Brabant). Hier vind je een pdf met het aantal tellingen per gemeente.

**Tabel 1: gemiddeld aantal vogels per tuin tijdens telweekend van 6&7 februari 2010**
Naam	Vlaanderen	Antwerpen	Brussel	Limburg	Oost-Vlaanderen	Vlaams-Brabant	West-Vlaanderen
Aantal tuinen	6227	1826	29	711	1501	1129	1031
huismus	5,3	4,6	1,9	7,0	4,6	4,7	7,0
koolmees	3,6	3,7	2,5	4,5	3,4	3,7	3,2
vink	3,5	3,3	1,9	3,5	4,1	3,6	3,3
merel	3,5	3,5	2,3	4,0	3,5	3,2	3,6
Turkse tortel	3,0	3,1	1,3	3,0	3,1	2,2	3,5
houtduif	2,4	2,6	2,6	2,2	2,3	2,7	2,0
pimpelmees	2,3	2,4	1,1	3,1	2,1	2,4	2,0
spreeuw	2,2	1,6	2,3	1,6	2,2	2,2	3,9
staartmees	1,9	2,1	0,5	2,1	2,0	1,8	1,4
kauw	1,8	2,1	0,0	1,4	1,8	0,7	2,8
ekster	1,5	1,4	1,3	1,4	1,5	1,9	1,3
groenling	1,4	1,3	0,3	2,2	1,4	1,4	1,4
roodborst	1,2	1,2	0,8	1,2	1,2	1,2	1,1
heggenmus	1,2	1,1	0,8	1,4	1,1	1,2	1,2
ringmus	1,0	0,7	0,0	0,9	0,9	0,9	1,9

**Tabel 2: top tien van de talrijkste vogels en de meest verspreid voorkomende vogelsoorten bij voederplaatsen in Vlaamse tuinen tijdens het telweekend op 7&8 februari 2010 (6227 tuinen)**
Soort	Frequentie
merel	95 %
koolmees	91 %
roodborst	88 %
Turkse tortel	76 %
pimpelmees	73 %
vink	71 %
houtduif	65 %
huismus	64 %
ekster	62 %
heggenmus	57 %

**Tabel 3: vergelijking 2005 tot 2010, gemiddeld aantal vogels per tuin (telweekend)**
Soort	2005	2006	2007	2008	2009	2010
Huismus	5,0	5,0	5,4	5,4	5,0	5,3
Staartmees	1,4	1,6	0,8	1,4	2,3	1,9
groenling	1,0	1,4	1,0	1,3	1,6	1,4
vink	1,6	3,2	2,7	2,9	3,9	3,5

Tuinen en het platteland zijn weliswaar geen natuurgebieden met een uniek ecosysteem, maar algemeen verspreide vogel-, dier- en plantensoorten zijn voor hun overleving in natuurgebieden ook afhankelijk van het cultuurlandschap. Al zit die vink maar één of twee weken in je tuin, deze periode kan cruciaal zijn om te overleven. Iedere tuinbezitter kan soorten helpen die in aantal afnemen maar toch nog verspreid voorkomen. Help vogels door voedselaanbod, beschutting en nestgelegenheid te verbeteren.