Een parel in de IJzervallei
Langs de rechteroever van de IJzer, tussen Oost-Vleteren en Diksmuide liggen de IJzerbroeken. Dit zijn laaggelegen, drassige weiden en hooilanden die het winterbed van de IJzer vormen. Bij overvloedige regenval en tijdens de wintermaanden staan delen van de IJzerbroeken heel regelmatig onder water.
Centraal en op het laagste punt van de Broeken ligt De Blankaart, een vogel- en plantenparadijs. De Blankaart is een natuurgebied met internationale uitstraling.
Vijver, rietmoeras, drassige hooi- en weilanden en kasteelpark
Blankaart verwijst naar een oud woord dat 'vijver' betekent. Vandaar nog de uitdrukking blank staan : onder water staan. De Blankaart werd het eerst als waterplas afgebeeld op een kaart rond 1560. De Blankaartvijver dankt zijn ontstaan vermoedelijk aan turfontginning. In de IJzerbroeken zit op vele plaatsen turf in de ondergrond.
Het natuurgebied is momenteel een 250 ha groot en bestaat uit 50 ha ondiepe vijver, 20 ha rietmoeras, 180 ha hooi- en weilanden. Behalve het kasteel en het kasteelpark (11 ha, beide eigendom van de Vlaamse Gemeenschap) is het hele gebied eigendom van Natuurpunt vzw.
Water is de sleutel
Water is het sleutelwoord voor De Blankaart. Tijdens de wintermaanden of na een lange regenperiode staat de omgeving van De Blankaart onder water. Dit is een natuurlijk verschijnsel dat al eeuwenlang plaatsgrijpt. In periodes van hevige regenval kunnen de IJzer en andere 'vaarten' het vele water niet onmiddellijk afvoeren en worden de omliggende hooi- en weilanden als natuurlijk 'wachtbekken' gebruikt. Op die manier blijven de dorpen van wateroverlast gespaard.
Dankzij het water bleef een rijk en gevarieerd natuurgebied bewaard. Het waterpeil en de waterkwaliteit blijven ook vandaag nog van levensbelang voor het natuurgebied.
Vogel- en plantenparadijs
De IJzervallei en zeker De Blankaart oefent een bijzondere aantrekkingskracht uit op vogels. Het is een doortrek- en overwinteringsgebied van Europese betekenis voor tal van vogelsoorten : Smient, Slobeend, Wintertaling, Goudplevier, Watersnip, Kleine Zwaan. Bovendien is het een ideale broedplaats voor tal van zeldzame vogelsoorten : Bruine kiekendief, Paapje, Zomertaling, Grutto (zie foto van Johan Verbanck).
Langs de Blankaartvijver is er een belangrijke broedkolonie van Blauwe reigers en Aalscholvers. In de rietkragen nestelt Karekiet, Rietzanger, Snor, Cetti's zanger, Waterral en overwintert de Roerdomp. In het kasteelpark broeden Boomvalk, Torenvalk, Sperwer en Ransuil.
De waterrijkdom zorgt ook voor een heel specifieke plantengroei met typische soorten voor moerassen, drassige hooilanden.
De fluisterboot
In Noord-Frankrijk werd door één van de laatste authentieke ambachtelijke botenbouwers een traditionele houten platbodem gemaakt voor De Blankaart. Een houten 'schuytte' van inlandse eik, met een laadvermogen van 2 ton. Dergelijke platbodems werden destijds in de streek ingezet voor het transport van turf. De Blankaart dankt zijn ontstaan waarschijnlijk aan turfontginning. Maar ook hooi , hout en zelfs vee werden destijds via de watergangen ter bestemming gebracht. De boot kreeg de naam 'de grote Putoor'. Grote Putoor is een Woumense dialectnaam voor Roerdomp, ooit opgetekend door wijlen Paul Houwen, conservator van De Blankaart.
Bij onze noorderburen werd dan weer een geluidloze elektrische motor aangekocht. De fluisterboot meert na een rondvaart aan ter hoogte van het bootshuis. Telkens wanneer de boot aangemeerd ligt, worden de batterijen van de electrische motor verbonden met netstroom en opgeladen: klaar voor een nieuwe geluid- en geruisloze tocht op De Blankaart-vijver.
Praktisch
In het kasteel kan je het Vlaams bezoekerscentrum 'De Otter' ontdekken. Samen met het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB) organiseert Natuurpunt van hieruit een waaier aan activiteiten zoals geleide wandelingen en boottochten.
Het Blankaart-wandelpad – een Aardgas-natuurwandeling van 9,6 km – voert je naar het hart van de IJzerbroeken. Laarzen of stevige schoenen zijn in ieder seizoen een must in De Blankaart. Er is een ruime parking voorzien.
Steun dit natuurgebied met een gift
Stort jouw gift op rekening IBAN = BE56 2930 2120 7588, BIC = GEBABEBB van Natuurpunt, Coxiestraat 11, 2800 Mechelen en vermeld Project 5501 De Blankaart. Bij elke gift vanaf 40 euro ontvang je een fiscaal attest.