Demerbroeken

Op de grens tussen de zandige Kempen en het leemachtige Hageland vormt de Demervallei tussen Diest en Aarschot één van de meest waardevolle valleien in Vlaanderen. In de driehoek Testelt, Averbode en Zichem is de vallei op zijn breedst. Oude meanders herbergen door de wisselende waterstand bijzondere moerasflora. Hooi en bloemenrijke beemden, daar draait het hier allemaal om.

Win de Soundtrack van de Demerbroeken
In 2011 zijn singer-songwriter Lennaert Maes en multi-instrumentalist Andries Boone op zoek gegaan naar de schoonheid van de Demerbroeken. Doe mee aan de wedstrijd en win de cd.

 Brandstof voor Brussel
Al in de prehistorie werd het oorspronkelijke landschap van moerassen en wilgenstruwelen stilaan ontgonnen tot een lappendeken van hooilanden en turfputten. Het hoogtepunt van de hooi-economie lag in de tweede helft van de negentiende eeuw, toen de Zichemse beemden een van de grote leveranciers waren voor de ruiterijen in Brussel en andere grote steden.

Door de opkomst van de auto viel het paard stilaan weg als economisch belangrijke krachtbron en verdween ook de behoefte aan hooi. In een vergeefse poging om het land rendabel te maken, werden massaal populierenbossen aangeplant. De rest van de vallei groeide terug dicht met wilgenkoepels en elzenbroekbossen.

Het Vierkensbroek tussen Averbode en de Hulpe is onder de hoede van onze vereniging, terwijl de Kloosterbeemden en het Molenstedebroek worden beheerd door het Agentschap voor Natuur en Bos.

Floere het Fluwijn
Ernest Claes, een natuurliefhebber avant la lettre, beschrijft de Demerbroeken treffend. De Witte dartelt er rond zonder zich veel van tijd of schoolplicht aan te trekken. Stropers zoals Wannes Raps vertellen oude geheimzinnige verhalen.

Floere het fluwijn, een steenmarter, heeft er zijn jachtgebied. Springen, klimmen en zwemmen vormen geen probleem voor dit vlug, beweeglijk en behendig dier. Met zijn donkerbruine vacht met een witte keelvlek, zijn langgerekte romp, korte poten en lange staart, is het onze grootste marter.

Overdag houdt de steenmarter zich koest, maar ’s avonds en ’s nachts gaat hij op pad. Zijn voedsel bestaat uit bessen, regenwormen, vogels en eieren, maar hij maakt vooral jacht op ratten en muizen. Na jaren van sterke achteruitgang doet de steenmarter het weer goed. Hij is ondertussen terug algemeen in de Demerbroeken.

Magneet
Zowel Natuurpunt als het Agentschap voor Natuur en Bos werken aan het herstel van de soortenrijke hooilanden afgewisseld met uitgestrekte rietruigtes en inheems loofbos. Poelruit veroverde de ruigtes en in de hooilanden vind je verschillende zegges, dotterbloem, moeraswalstro, echte koekoeksbloem, egelboterbloem, zeegroene muur en grote ratelaar.

De rust en uitgestrektheid van de Demerbroeken werkt als een magneet voor vele dieren. De Demervallei geniet bescherming als Europees Vogelrichtlijn- en Habitatgebied. Kleine karekiet, bosrietzanger, rietgors en blauwborst voelen zich hier prima in hun vederpak.

Trilveen
Van op de kijktoren heb je een prachtig zicht over het gebied. De ijzerzandstenen Voortberg, een restant van een vroegere zandbank, domineert het landschap.

Een deel van het open water is op sommige plaatsen dichtgegroeid tot trilveen. Op de drijvende waterplanten groeit een tweede laag met planten zoals holpijp, wateraardbei en waterdrieblad. Zo krijg je een heel dik tapijt vastgehecht aan de oevers. Omdat die drijvende waterbedden zo verraderlijk en kwetsbaar zijn, kan je ze enkel onder begeleiding van een gids bezoeken. Maar in het bezoekerscentrum is de ervaring van een trilveen nagebootst.

Op verkenning
Wil jij de Demerbroeken met eigen ogen ontdekken? Je kan kiezen uit 3 wandelingen:

• 3 km (groen): start Huize Ernest Claes, E. Claesstraat 152, 3271 Zichem.

• 4 km (blauw): start kerkplein Testelt

• 9 km (rood), Aardgas-natuurwandeling: beide startplaatsen

Natuurgebieden in de buurt

• Averbode Bos & Heide: Op de grens van de Kempen en het Hageland, rondom de Norbertijnenabdij van Averbode, ligt Averbode Bos & Heide, een aaneengesloten brok natuur van 575 ha.

• Catselt: Je vindt hier een grote variatie aan landschapstypes. Overwegend zandige donken en droge graslanden wisselen af met vochtige en winternatte weiden en graslanden en een oud ven.

• Molenheide: Sinds 1662 bepaalt de Heimolen het landschap op den Oude Stok. De restauratie van de Heimolen werd in 1998 aangevat en de molen werd in 21 maart 1999 terug maalvaardig.

Foto's: Diane Appels en Staf Deroover

Meer info Download het plannetje van het Natuurgebied van de maand. Natuurgebied van de maand (tekst+plan in pdf) Het Natuurgebied: Demerbroeken