Op de overgang tussen het heuvelachtige Hageland, het vlakke bos en de hei van de Kempen, ligt de moerassige Demervallei. In dit gevarieerde landschap kan je verschillende Vlaams-Brabantse koesterburen observeren. Dit zijn geselecteerde planten- en diersoorten die het moeilijk hebben en dus extra bescherming verdienen op plaatsen waar ze nu nog voorkomen. Op zoek naar de veldleeuwerik, de boerenzwaluw en de rode bosmier!
Helling op, helling af Op de noordelijke lus vanuit Averbode ligt de eerste hindernis, de Weefberg. Al direct een stevige uitdaging want echt vlak is de tocht nergens. Twee steile, maar toch doenbare klimmetjes werpen zich verder nog op.
De Voortberg in Testelt staat als een portier aan de rand van de Demervallei. Zowel de Weefberg als de Voortberg zijn onderdeel van een hele reeks heuvels die lopen vanaf de Franse Casselberg tot aan de Limburgse Bolderberg.
Al die heuvels zijn zandbanken uit de Diestiaanzee, waarvan de kustlijn zowat zeven miljoen jaar geleden veel meer landinwaarts lag. Stuk voor stuk hebben die heuvels veel natuurwaarde. Ook de Sulferberg, de Scherpeberg en de Wijngaardberg zijn Diestiaanheuvels. Warmteminnende soorten zoals de hazelworm en de levendbarende hagedis hebben de heuvels veroverd!
Demergotiek De zandbanken van de vroegere zee kwamen afwisselend onder en boven water te liggen. Hierdoor werd ijzerzandsteen
gevormd. Nadat de zee zich teruggetrokken had, bleek de steen hard genoeg om weerstand te bieden aan winderosie. De wind blies het tussenliggende lossere zand weg, zodat getuigenheuvels in het omringende landschap bleven uitsteken.
IJzerzandsteen werd al vanouds ontgonnen als materiaal voor de gebouwen uit de streek. Vooral voor kerken, zoals de kerk van Zichem en Testelt, was de harde steen uitermate geschikt. De bouwstijl heeft de streek een eigen karakter gegeven dat in de Demergotiek zijn orgelpunt vindt. Let op de brokken ijzerzandsteen die soms aan de oppervlakte komen. Op de Weefberg kan je ook nog een oude steengroeve bewonderen.
Symfonie van Beethoven De zuidelijke lus rond Scherpenheuvel brengt je al snel in een akkerlandschap met mooie vergezichten. De abdij van Averbode, de kerk van Zichem, de basiliek van Scherpenheuvel en de uitgestrekte glooiingen zijn een greep uit het aanbod. Op de akkers leven heel wat koesterburen, zoals de geelgors en de veldleeuwerik. Zo opvallend is zijn zang, dat Beethoven de beginmaten van zijn vijfde symfonie ontleende aan de geelgors.
In de lente en in de zomer kan je langs deze tocht zeker de boerenzwaluw aantreffen. De huiszwaluw is al wat schaarser en meer gebonden aan dorpskommen. De zeldzame oeverzwaluw verkiest dan weer steile zandwanden. Vroeger waren dat vooral oevers van rivieren, maar nu dikwijls afgravingen en zandbergen.
Primitieve prikkeldraad 
Heel vroeg in het voorjaar kleuren de bloempjes van sleedoorn het landschap met sneeuwwitte vlekken. Omdat de sleedoorn gewapend is met centimeters lange doorns, werd hij net als zijn neef de meidoorn vroeger als omheining voor het vee aangeplant. Zijn vruchten zijn erg zure, bittere pruimpjes. Hiervan wordt een bijzonder lekkere jenever gestookt zoals nu ook nog in de Voerstreek gebeurt.
Niet de sleedoorn zelf, maar een onopvallend vlindertje, dat op de struiken leeft, is uitverkozen tot koesterbuur: de sleedoornpage. Een kleine, knaloranje vlinder met een moderne witgestreepte afwerking. De blitse verschijning krijg je maar zelden te zien. Let in de zomer op honingplanten zoals koninginnenkruid in de buurt van de sleedoornstruwelen. De rode bosmier leeft vooral in zandige Kempense biotopen. Het nest kan wel een berg van een meter hoog worden. Zoek ze aan de rand van het bos!
DouchesSporthal Scherpenheuvel = start 1. Douchen mogelijk na telefonische afspraak met de sportdienst.
Openbaar vervoerNMBS: stations Zichem en Testelt vlakbij het parcours.
KaartKaart Mountainbikenetwerk De Merode nr 15. Kostprijs: 2 euro. Verkrijgbaar op de startpunten en bij de Dienst Toerisme, Basilieklaan 16 in 3270 Scherpenheuvel, 013-77 20 81,
toerisme@scherpenheuvel-zichem.be.