Natuurpunt foto

Deel 1: Kinderdroom met fladderende juweeltjes

Vlinders

“Reeds als kleine drommel wekten (dag)vlinders mijn interesse. In de grote en gevarieerde tuin van mijn opa zaliger, aan deKleine vuurvlinder, foto Geert De Kockere stadsrand van Sint-Niklaas, wemelde het toen nog van de grote en kleine vlinders (medio 1960-1970). Naast een grote moestuin waren er 2 boomgaarden met welriekende hooioppers, een sparrenbosje, vele kleurrijke bloemenborders, maar ook hagen en struiken die onder grote en minder grote (loof)bomen stonden. Alles stond met elkaar in verbinding door vele grote en kleinere wegels. De hele tuin was omheind met meidoorn waarvan de bloemetjes zeemzoet geurden. Toen besefte ik het nog niet, maar de tuin van mijn grootvader was een schatkamer voor de vrolijk “fladderende juweeltjes” zoals ik ze graag noem. Een ander troetelnaampje dat ik graag gebruik, is “schoonheidsprinsesjes”.

Gewapend met een schepnet en een glazen bokaal ging ik vaak op vlinderjacht. Daarbij sneuvelden af en toe bloemen, maar dat trachtte ik dan vakkundig te verdoezelen… Ik liet de vlinders telkens weer vrij nadat ik ze bewonderd had in de lege confituurpot. Misschien heb ik wel 20 keer dezelfde gevangen? Uren vlogen voorbij. Ik zou er later gaan wonen want de natuur trok me aan. Helaas was dit maar een kinderdroom. Ik herinner me ook nog de momenten van ontgoocheling omdat ik nooit een “nest vlinders” gevonden heb zoals bijen en wespen toch samenwonen… Ondertussen weet ik wel beter…

De jaren verstreken en ik bleef dromen van een grote tuin. Heerlijk ontspannen door willekeurige tuinklusjes uit te voeren, gaat perfect samen met observeren en genieten. Zo heb je de natuur aan je eigen achterdeur.

Medio 1984 kregen we de kans om ons te vestigen aan de rand van de eens zo vermaarde Waasmunsterse heide. Als kleine gast bewonderde ik hier de purperen heidevelden met afwisselende grasvlakten in de omgeving van ons ouderlijk buitenverblijf. Met ons fietsje reden we er door de slingerende en zanderige boswegels. Vaag herinner ik mij ook de vele kleine kleurrijke en dartelende vlindertjes die rondfladderden op de Waasmunsterse heide. Ik vermoed dat het vooral kleine vuurvlindertjes, icarusblauwtjes en dikkopjes waren. Vlindernamen kende ik toen immers nog niet… De typische sparrengeur die je er nu opsnuift op warme dagen weekt deze herinneringen nog steeds los. Maar quasi al dat natuurschoon is (voorgoed) verdwenen. Wat overblijft zijn storende asfaltwegen, verkavelingen en villa’s met strakke gazons zonder natuurwaarde, in combinatie met spontane bebossing.

Onze nieuwe stek (2.250 m2) werd een open bebouwing ten midden van een donker, verwaarloosd en te dicht aangeplant sparrenbos (medio 1985). Eindelijk kon ik beginnen dromen over een tuin vol vlinders.”

Ortwin Hoffmann

Lees volgende week Deel 2 van Ortwin's verhaal.


REACTIES


waasmunsterse heide   | door vuurvlinder op donderdag 19 maart 2009 om 20:43

Dag Ortwin, ook ik kwam als jonge tiener af en toe op de heide van waasmunster, en dat maakte ook indruk op mij. De vele zandwegeltjes, de bossen en heide wisselden elkaar af. Ook toen had je die villa's al, maar dat dit zo'n impact ging hebben op de heide had ik nooit kunnen denken. Ik had het toen veel te druk met tiener zijn. Maar ik had duidelijk iets met natuur, dat wist ik wel al. Al jaren tel ik vlinders in mijn streek en zie ook hoe het ene leefgebiedje na het andere verdwijnt. Meestal is dit te wijten aan ingrepen door onze stadsdiensten of overheidsdiensten. Voor mij was de kleine vuurvlinder de mooiste, maar die zien we hier al een 3-tal jaar niet meer. Naast mijn tuin lag een schraal graslandje dat vol stond met schapezuring. Eens in bloei gaf dit een prachtige rode gloed over het geheel. Het is pas later geweest dat ik besefte dat het daardoor kwam dat ik vele kleine vuurvlinders in mijn tuin te zien kreeg. Enkele jaren geleden is dit graslandje omgezet in een vette gazon. Weg vuurvlinders. Het is een algemene trend; weinig tot geen citroenvlinders, kleine vossen en distelvlinders. Ook ik mijmer veel naar vroeger toen we dit nog niet beseften wat we aan het doen waren. Spijtig genoeg denk ik, dat we dit niet meer kunnen omdraaien.

Geef de moed niet op!   | door Ortwin op maandag 23 maart 2009 om 16:01

Dag vuurvlinder, Hoe tel jij de vlinders in je streek? Woon je (nog) in Waasmunster? Ik tel al een 20-tal jaar in eigen tuin en loop ook wekelijks m'n vlinderroute (tussen april/september) bij gunstig weder. Ik zie nog wel kleine vuurvlindertjes (op gele zonnehoedjes, hemelsleutel, herfstasters). Inderdaad prachtige vlindertjes. Laat dat er gebouwd wordt, maar als dit met respect is voor de natuur kan er minstens een evenwicht behouden blijven. Zorg in eigen tuin voor zoveel mogelijk aantrekkingskracht op vlinders en je beleeft er steeds weer plezier aan. Zet bv. 1 vlinderstruik en het succes is sowieso al verzekerd. En moest iedereen dit eens doen, zouden er terug linten ontstaan en verbindingswegen met meer overlevingskansen voor vlinders. Ik ben momenteel zo aan het "vechten" om een grasvlakte aan de parking van de snelweg E17 te Waasmunster minder gemaaid te krijgen. Langs deze grasvlakte loopt m'n wekelijkse vlinderroute. Wat stel ik vast: jaren geleden was dit écht m'n toplokatie. Ik telde er 100-den dagvlinders en ook de meeste soorten. Er werd toen maar een 2-tal keer per jaar gemaaid. Nu wordt er minstens 1 keer per maand gemaaid! Alles kort en klein! En weet je waarom? Als het gras er wat langer staat denken de toeristen die er even halt houden dat het er toch maar verwaarloosd uitziet en dat er dus allerhande vuil mag gesmeten worden. Nu het Beheer E17 alles steeds kort en klein houdt, is het sluikstorten plots drastisch verminderd. Deze plek is nu gedegradeerd tot quasi nul! Weg vlinders allemaal! Ik ga nu pogen met medewerking van natuurpunt/vlinderwerkgroep en vzw Durme (plaatselijke natuurvereniging) er iets aan te (laten) doen. Ikzelf sta momenteel machteloos... Hoe de mens weer eens zichzelf de das omdoet! Het is inderdaad zeer demotiverend dit vast te stellen. Maar niets doen, neen, dat kan ik niet over m'n hart krijgen. Ik ga proberen ondernemen wat in m'n mars ligt. Anders hou ik er geen goed gevoel aan over. Zomaar verder laten verloederen is geen optie...

uitkijken naar de eerste vlinders   | door vuurvlinder op woensdag 25 maart 2009 om 21:56

Dag Ortwin, ik kijk al vol ongeduld uit naar het nieuwe vlinderseizoen. Voorlopig heeft enkel mijn dochter één klein koolwitje gespot. Op citroenvlinders reken ik niet echt meer, die tijd lijkt voorbij. Volgende week zien de weersomstandigheden er beter uit en dan ga ik mijn eerste favoriete plekjes gaan bekijken. Er zijn in mijn streek Oudenbos nog enkele schralere bermen en graslandjes die mits een goed beheer, in aanmerking kunnen komen als vlinderstek. Ik ben ook lid van vzw Durme maar opkopen van die vlinderplaatsen zit er niet in. Dus proberen we het met privé-initiätieven om deze plekjes te redden en in beheer te krijgen. Dit beheer zal puur ifv vlinders zijn, lees maaien. Maar vermits we in puur agrarisch gebied zitten, is het heel moeilijk tot zelfs onmogelijk om bepaalde vlinders nog tot hier te krijgen. Maar we moeten optimistisch blijven en hopen op betere tijden. Wie weet krijgen we er nieuwe soorten bij. Wat mijn tuin betreft moet ik die dringend herinrichten ifv vlinders. Na de verbouwing van ons huis is dit verwaarloosd geweest. Vroeger stond het hier vol met nectar- en waardplanten en dat was ook te zien aan de massale en soortenrijke aanwezigheid van deze fladderaars. Tot binnenkort...

Probeer "goe bezig te blijven!" - geeft een aangenaam gevoel.   | door Ortwin op maandag 30 maart 2009 om 12:18

Dag vuurvlinder, Ik heb enkel een goed gevoel als ik voor de natuur iets kan terugdoen. Dit weekend heb ik via de viering 40 jaar vzw Durme weer enkele kanalen ontdekt en zo probeer ik het tij in de nabije toekomst te laten keren op het parkeerterrein E17 Waasmunster: inmiddels contact gelegd met kabinet van Jef Dauwe (depute Oost-Vlaanderen), CVN, Miwa en Milieuraad Waasmunster. Ik wil blijven proberen. Bij de pakken blijven zitten is geen optie. Hoop doet leven en dat geeft me momenteel een goed gevoel. Waar ligt Oudenbos ergens? Daarom is het belangrijk om verbindingslijnen in de natuur te hebben: zo kunnen vlinders, ook minder mobiele soorten, toch de kans krijgen om andere gebieden te ontdekken zoals de vlinderplaatsen in je omgeving. Blijkbaar kunnen vlinders dit op dit moment niet (zo) goed bereiken. Ook wij hebben (in 1995) ons huis verbouwd, en dan is er inderdaad minder/even geen tijd voor de tuin. Maar als je natuurminded bent, neem je dit erna ter harte!

citroenvlinder   | door fladdervriend op dinsdag 31 maart 2009 om 12:54

Hoi vuurvlinder. Is er een speciale reden waarom jij niet meer rekent op de citroenvlinders ? Ik heb er gisteren 2 zien fladderen in de tuin en deze middag ook nog ééntje dus de moed niet opgeven ze komen heus wel af. Ikzelf heb vorige week net nog een deel sleedoorns, gelderse roos, wilde kardinaalsmuts en meidoorns bijgeplant en dus nu inderdaad maar hopen dat er weer veel gefladderd wordt. Groetjes fladdervriend

courante soorten worden zeldzamere soorten   | door vuurvlinder op dinsdag 31 maart 2009 om 22:01

Dag Fladdervriend, ik tel al sinds 2004 vlinders in mijn streek en het is nu al 3 jaar geleden dat ik nog een citroenvlinder zag. In mijn tuin staan genoeg waardplanten zoals spork en wegedoorn voor deze vroegeling. In puur agrarisch gebied is het echt moeilijk geworden voor de ook courantere soorten. Ook vandaag geen enkele vlinder gezien ondanks het mooie weer. Maar zoals je zegt blijven hopen; ze komen wel, de ene al wat meer dan de andere. Groeten, vuurvlinder.

Citroenvlinders - courante soorten...   | door Ortwin op woensdag 8 april 2009 om 20:13

Dag vuurvlinder en fladdervriend, Ik ben er enkele dagen tussenuit geweest vandaar dat ik nog niet gereageerd had. Citroenvlinders zie ik ook quasi niet meer. In eigen tuin zijn ze de laatste jaren drastisch teruggevallen (soms amper enkele op een heel seizoen...). En in 2008 heb ik ze voor het eerst sinds 1994 zelfs helemaal niet gezien! Ook in onze vlindertuin is er een sleedoornhaag. Momenteel staat ze prachtig in bloei: mooie, kleine witte bloemetjes. Bij deze plant eerst de bloemetjes en pas erna de blaadjes. Het is nu ook weeral enkele jaren geleden, maar stippelmotjes (= nachtvlindertjes) kunnen er vrij grote spinselnesten in maken. Dit jaar heb ik al 3 soorten in onze tuin gezien waarvan de gehakkelde aurelia al enkele keren (o.a. zonnend op een licht gekleurde grote kei = microklimaat). Het klein koolwitje en dagpauwoog (op krokussen) is nog maar 1 keer gepasseerd. Maar ja, het weer gaat teveel op en af; meer af dan op... En vlinders wachten tot de zon terug goed en wel van de partij is.

citroenvlinder   | door Wouter op woensdag 15 april 2009 om 12:28

Toch nog een beetje goed nieuws. De voorbije weken werden er opnieuw een heleboel citroenvlinders gemeld. Al meer dan heel vorig jaar. Voor het overzicht kan je kijken op onze waarnemingen website: http://waarnemingen.be/waarnemingen_all_v1.php?groep=4&z=1&provincie=0&family=265 Op het verspreidingskaartje: http://waarnemingen.be/soort/maps/699?from=2009-01-01&to=2009-04-15 zie je wel dat het voorkomen vooral beperkt is tot de Kempen. Groetjes, Wouter Natuurpunt Studie

Citroenvlinders: hoop doet leven!   | door Ortwin op vrijdag 1 mei 2009 om 13:16

In onze tuin heb ik er dit jaar nog geen gezien. Maar ook ik blijf hopen. Soms geef ik mezelf dan wat moed met te denken dat ze allicht wel al gepasseerd zijn, maar dat het juist op een moment was dat ik ze niet gezien heb... Er moet nog gewerkt worden ook overdag... Voor mij zijn het momentopnames, vooral in het weekend en op andere vrije dagen. Ik kan enkel noteren wat ik zie. Geen veronderstellingen dus. Sinds m'n metingen in eigen tuin vanaf circa 1992, is het in 2008 voor het eerst dat ik er geen gezien heb. Maar de jaren ervoor waren het ook maar enkelingen meer... Gelukkig kunnen anderen bevestigen dat er her en der samen al meer gezien zijn dan vorig jaar! Beste vlindergroeten.