Deel 10: Terugblik op nationaal telweekend
Vlinders
Ortwin Hoffmann
23/09/2009
23/09/2009 (11:30)
Het nationaal vlindertelweekend ligt weeral een eindje achter ons en stilaan vallen de resultaten in een definitieve plooi. Het begon allemaal met de officiële opening op vrijdag 31/7 in Clinge (Nederland). Dit jaar telde Nederland immers voor de eerste keer mee. Zowel de burgemeester van Sint-Gillis-Waas als Hulst spraken hun lof uit over het initiatief van België en Nederland om op hetzelfde moment te tellen. Vlinders kennen immers geen landsgrenzen.
Zaterdag 1/8 begon het telweekend echt. Dit weekend is heilig voor mij: dan wordt er niets anders gepland. Ik tel een heel 
weekend door, elk uur van de dag. Hierdoor heb ik gemerkt dat wanneer de temperatuur stilaan boven de 25° C klimt, het aantal vlinders stelselmatig afneemt. Bij dalende temperaturen in de namiddag vermeerderen ze terug. Weet je hoe dat komt? Vlinders zijn koudbloedige insecten en nemen de omgevingstemperatuur aan. Als het té warm wordt, bestaat de kans dat ze uitdrogen en zoeken ze schaduwplekjes op. Vandaar het grote belang van randvegetatie naast waard- en nectarplanten zoals struiken, hagen en bomen (begroeid met klimop).
Ik heb 2 fantastische waarnemingen gedaan tijdens het telweekend. Tijdens mijn telling van 12u (toen al 25° C in de schaduw) bemerkte ik plots een klein bruin vlindertje dat kwam neerdwarrelen vanuit de top van een boom. Het landde op een lelieblad in de vijver en begon water te zuigen. Het bleek een eikenpage te zijn. Om 14u had ik direct door dat er tussen het gewemel op de buddleia’s een vlinder zat waarvan ik aanvoelde: dat is iets speciaals! En of: het ging om een oranje luzernevlinder. De allereerste waarneming sinds 25 jaar in onze eigen vlindertuin! Ik heb helaas geen enkele volledig zuivere foto kunnen nemen. Daarvoor vloog deze vlinder te haastig van bloem naar bloem. Het is dan ook een trekvlinder, die zwerft van tuin naar tuin om overal wat nectar te lurken. Dit jaar is deze vlindersoort, dankzij de fantastische weersomstandigheden, al beduidend meer waargenomen dan andere jaren. En je ziet het: als je je tuin aantrekkelijk inricht dan vinden ze je bloemen wel!
Op dat moment voelde ik al dat het een topdag zou worden. Het was dan ook een gelukzalig moment toen ik op het einde van de dag de resultaten in m’n spreadsheet bekeek. Zo’n succes heb ik nog nooit gekend, met als kers op de taart die twee speciale waarnemingen! Enkele cijfers: totaal aantal getelde vlinders = 192 ! Aantal soorten = 16! Het getal 192 mag trouwens eerder naar boven afgerond worden. Distelvlinders die paringsvluchten uitvoeren of jagende mannetjes zijn niet altijd exact te tellen.
Zondag waren de weergoden ons niet meer gunstig gezind: tot laat in de namiddag heeft het bij ons geregend. Tellen was onbegonnen werk. Spijtig.
Hieronder de resultaten van 2007, 2008 en 2009 van de gemiddelde Vlaamse tuin versus onze vlindertuin:
2007: gemiddeld aantal in Vlaamse tuin = 9 versus 42 in onze vlindertuin
aantal soorten in Vlaamse tuin = 4 versus 10 in onze vlindertuin
2008: gemiddeld aantal in Vlaamse tuin = 7 versus 32 in onze vlindertuin
aantal soorten in Vlaamse tuin = 4 versus 13 in onze vlindertuin
2009: gemiddeld aantal in Vlaamse tuin = 24 versus 192 (!!!) in onze vlindertuin
gemiddeld aantal in Nederlandse tuin = 22
aantal soorten in Vlaamse tuin = 6 versus 16 (!!!) in onze vlindertuin
aantal soorten in Nederlandse tuin = 6
Dat 2009 een uitschieter van formaat wordt, is leuk meegenomen. Hopelijk krijgen we terug een strenge winter! Een te vochtige en onregelmatige winter is nefast: overwinterende eitjes, rupsen, poppen beschimmelen en overleven niet.
Zoals voorspeld is de distelvlinder de grote winnaar geworden van het vlindertelweekend. En in Nederland is het toch hoopvol dat de kleine vos in de bovenste gelederen geëindigd is (vierde plaats). Dagpauwogen deden het zowel in België als Nederland opvallend beter dan verwacht. Allicht het gevolg van de strenge winter en het warme voorjaar (vlinders houden niet van bruuske weersveranderingen). Meer resultaten vind je op www.vlindermee.be
Telde jij ook mee? Prima! En wil je nog meer vlinders lokken? Plant enkele buddleia’s (bij) en het succes is verzekerd. Dat het werkt, bewijst onze vlindertuin overduidelijk. Tip: wil je buddleia’s planten? Neem geen witte. Die zijn door dagvlinders weinig of niet gegeerd. Zij houden liever van de (lichte en donkere) paarse en roze kleur. Nachtvlinders daarentegen kunnen wit beter detecteren en komen vooral daarop af.
Wat is er mooier dan de natuur naar je eigen tuin te halen! Ik hoop dat m’n verhaal nogmaals aantoont dat een vlindervriendelijke tuin écht werkt. Ik word er goedgezind van en hopelijk werkt het aanstekelijk. Ik ben volgend jaar zeker en vast terug van de partij. Maar laat het straks eerst nog maar eens ferm winteren!
Ortwin Hoffmann
Fijn en bedankt dat ik mocht meewerken!