De huidige vorm en inhoud van onze tuin is, laat ons zeggen, af. Maar toch ook weer niet want niets blijft. Bovendien blijf ik zoeken naar vlinderoptimalisaties. Een tuin “leeft” en geregeld wordt er een hoekje heringericht. Maar steeds met 2 verplichtingen: focus op vlinders én arbeidsarm (rug). Na het herplanten wil ik minstens evenveel vlinders blijven aantrekken. In 2007 is daarom een ietwat verheven vierkantig wit keienbed aangelegd dat met betonnen palissades afgezoomd is. De zonnewijzer is er centraal ingebed. Deze winter is met dezelfde palissades een nog hogere rechthoek geplaatst in de voortuin. Hierin is ondertussen Oost-Indische kers gezaaid: een ideale waardplant voor klein en groot koolwitje alsook klein geaderd witje. Bovendien hebben de bloemen een mooi ogend gevarieerd kleurenpallet.

Ik pakte ook een hoekje van de tuin aan waar steeds opnieuw alle aanplantingen mislukten. Bij slabakkende planten valt de nectarproductie drastisch terug en ze hebben dan nog weinig nut voor vlinders. Ik was het eigenlijk al lang grondig beu en wou een andere maar dan wel definitieve oplossing. Plots stond m’n idee vast: een perkje afzomen met boordplaatjes en op een worteldoek een massa grote, ronde, licht gekleurde keien leggen. Met als kers op de taart: een granieten rechtopstaande plaat waarin een grote gouden vlinder gegraveerd is. Deze unieke en op maat gemaakte vlindersteen is zo geplaatst dat de draaiende zon de gravure steeds beschijnt. Er ontstaat een warm microklimaat tussen de ietwat hogere omringende planten en hagen. Een bijkomende opwarmingsplaats in de ochtendzon is een feit (alsook prima schuilplaats voor amfibieën). Bovendien heb ik nu geen kopzorgen meer over mislukte aanplantingen.

Als planten niet goed groeien, zal ik ze 1 keer herplanten. Erna niet meer: ik zoek dan een valabel alternatief; liefst in dezelfde kleur. Dit was het geval bij de purpere en gele zonnehoedjes: ze zijn vervangen door achillea spec. en judaspenning. Achillea spec. is ondertussen al terug vervangen door liatris spicata. IJzerhard is in de plaats gekomen van valeriaan. Een perkje kogelbloemen en zeekool is vernieuwd. Eigenaardig genoeg gedijen heidekruidsoorten (erica en calluna) niet bijster goed. Ze zijn allen al vervangen door penningkruid en stephanandra incisa crispa.

De laatste jaren zijn er nog circa 25 vlinderstruiken bijgekomen in mijn tuin, alsook een laag te houden haag van laurierkers Otto Luycken (witte bloemen medio april/mei). Vorige herfst ontdekte ik al lezend 2 nieuwe soorten kamperfoelie. De bestelling liet lang op zich wachten, maar het is gelukt. Ze bloeien al in februari dus nu is er nog vroeger op het jaar nectaraanbod voor de eerste (dag)vlinders. Om dezelfde reden heb ik enkele struiken van een vroegbloeiende en niet zo courante vlinderstruik gezet. Deze bloeit al eind mei/begin juni. Dus meer dan een maand vroeger dan de courante soorten. Hij oogt ook anders: meer struikvormig en niet zo houterig. In 2 fazen zijn ook een 30-tal rododendrons vernieuwd en een 200-tal paasbloemen bijgeplant.

De huidige tuin is zeer gevarieerd geworden door de jaren heen: van hoge bomen over heesters, struiken en hagen tot bodembedekkers. En dat is wat vlinders lusten: naast waard- en nectarplanten houden ze van afwisselende begroeiing met veel structuurvariatie. Ze hebben natuurlinten nodig als oriëntatiepunt. Hagen zijn verbindingswegen. Of hogere bomen waar mannetjes hun uitkijkpost hebben zoals het bont zandoogje. Onze tuin is uitgegroeid tot een veilige haven voor vlinders; een kroeg om zich aan nectar te laven. Ik zie bijna nooit een vlinder het gazon dwarsen. Ze laveren mee met de hoogten en laagten van de diverse hagen en vliegen zo rond het gazon. Geregeld zie ik ook dat ze over een haag bij de gebuur of op straat vliegen. Binnen de kortste keren zijn ze echter weer terug: onze tuin heeft teveel aantrekkingskracht. Terwijl het strakke gazon bij de buren geen échte natuurwaarde heeft.

Soms loeren gevaren ook om de eigen hoek. Zo kwam mijn levenswerk plots op de helling te staan toen de gemeente dit voorjaar zilverlinden aanplantte op een openbare berm voor ons huis. Ik heb onze voortuin altijd bewust open gehouden om ten volle te kunnen profiteren van de ochtendzon. Nu zouden we binnen de kortste keren volledig in de schaduw zitten en zouden o.a. de specifieke opwarmingsplaatsen voor vlinders verloren gaan. Een reeks vlinderstruiken in haagvorm zou in de schaduw komen en steevast genegeerd worden. Ook waardplanten in de schaduw worden doorgaans genegeerd. Ondergroei wordt bij zo’n grote bomen niet geduld en alles zou stilaan wegkwijnen. Een linde produceert veel nectar, maar is totaal ongeschikt voor vlinders. In het beste geval zou er ooit wel eens een rups van een lindepijlstaart kunnen opzitten. Met een twintigtal gefundeerde argumenten ben ik naar de bevoegde schepen van openbare werken en groenvoorziening gestapt. Na een constructief overleg zijn ze terug verwijderd.

Tijdens de allereerste nationale vlinderteldag in 2007 is gebleken dat het aantal dagvlindersoorten in onze tuin meer dan het dubbele is in vergelijking met een doorsnee tuin. Hetzelfde geldt voor het aantal vlinders per telbeurt. En dan heb ik nog net enkele soorten gemist die de week ervoor of erna wel op het appel waren: citroenvlinder, klein vuurvlindertje, koninginnepage en oranje zandoogje. Het systeem werkt! Maar toch heb ik gemengde gevoelens: de algemene trend zou beter korter aansluiten met onze tuin…

Ortwin Hoffmann

Lees volgende keer deel 8 van Orwtin's verhaal