Bijen, wespen en zweefvliegen worden nogal eens met elkaar verward. Ken jij het verschil? Met behulp van onderstaande gelijkenissen en verschillen kan je voortaan makkelijker bepalen welk insect er aan je voorbij vliegt.
Opgelet: deze tabel gaat enkel over het verschil tussen honingbijen, de zogenaamde ‘limonadewespen’ en zweefvliegen. Voor kenmerken van solitaire bijen en hommels kan je surfen naar
www.natuurpunt.be/wildebijen.
|
 |
|
Bekijk een grotere foto
|
Bekijk een grotere foto
|
Bekijk een grotere foto
|
| Bij |
Wesp |
Zweefvlieg |
| beharing, soms afwezig |
bijna geen beharing |
variabele beharing |
variabele kleuren, afhankelijk van pantser en beharing
|
vaak geel en zwart |
variabele kleuren |
| ovale facetogen |
langwerpige facetogen met een inkeping aan de binnenzijde |
grote facetogen, bijna rond |
| lange antennes |
lange antennes |
zeer korte antennes
|
| 2 paar vleugels |
2 paar vleugels |
één paar vleugels |
| veugels in rust: plat over elkaar op de rug |
vleugels in rust: in de lengte gevouwen naast en over het lichaam |
vleugels in rust: niet karakteristiek |
| duidelijke taille |
duidelijke taille |
meestal geen taille |
| vrouwtjes hebben angel |
vrouwtjes hebben angel |
geen angel |
| soms zeer lange tong |
kaken goed zichtbaar |
zuigsnuit |
| volwassenen eten nectar |
volwassenen eten nectar+ elke andere suikerrijke substantie |
volwassenen eten nectar |
| larven eten stuifmeel en nectar |
larven zijn carnivoor |
larven zijn roofdieren en herbivoor |
| Niet agressief, honingbijen kunnen slechts 1 keer steken. Solitaire bijen en hommels kunnen meerdere keren steken. Veel solitaire bijen hebben echter een heel kleine angel die met moeite door de mensenhuid kan doordringen. |
Wespen kunnen agressief worden. Ze kunnen je ook meermaals steken, en gaan daardoor niet dood. |
Zweefvliegen kunnen niet steken |
De bloemetjes en de bijtjes (onderstaande tekst gaat enkel over het leven van de honingbij, voor info over wilde bijen verwijzen we naar www.natuurpunt.be/wildebijen) Bloemen kunnen zichzelf niet verplaatsen. Voor hun voortplanting zijn ze daarom afhankelijk van bestuivers. Dat zijn voor 80 % insecten en dan nog voornamelijk bijen. In ruil krijgen de bijen wel voedsel van de bloemen.
Concreet brengen de bijen het stuifmeel van de mannelijke meeldraden van een bloem naar de vrouwelijke stamper van een andere bloem van dezelfde soort. Het lichaam van mannelijke en vrouwelijke bijen is bedekt met een donsachtige zijde waarop het stuifmeel zich gemakkelijk kan hechten. Zo kunnen de bijen de stuifmeelkorrels van bloem tot bloem verspreiden.
Bloemen doen er van hun kant ook alles aan om bijen aan te treken door middel van kleuren, geuren, vormen,... En natuurlijk zijn ook de nectar en het stuifmeel een mooie beloning voor het harde werk van de bijen. De nectar zit diep in de bloemenkroon en bijen kunnen deze opzuigen met hun tong. Niet elke bijensoort heeft een even lange tong. De lengte van de tong bepaalt welke bloemen een bij kan bestuiven. De bij vervoert de nectar vervolgens in zijn honingblaas. Wanneer de bij terug aan de bijenkorf komt, geeft ze de honing door aan andere bijen in de korf, de zogenaamde werksters. De nectar gaat over van bij op bij en wordt zo steeds dikker en dikker. Uiteindelijk ontstaat zo de honing die de imker kan oogsten. Behalve honing vind je in een bijenkorf ook nog stuifmeel en bijenwas. Het stuifmeel wordt gebruikt voor allerhande farmaceutische en therapeutische doeleinden. Bijenwas is onder meer nuttig om kaarsen mee te maken en meubels te boenen.
De honingbij is dus zonder twijfel een erg nuttig diertje. Helaas gaat het er de laatste jaren niet zo goed mee. Steeds vaker merken imkers na de winter op dat de helft of zelfs meer van zijn bijen gestorven zijn. Volgens wetenschappers is die sterfte te wijten aan verschillende factoren. Ten eerste zijn er een aantal plagen en ziektes opgedoken, die maar niet onder controle te krijgen zijn. De meest gevreesde bijendoder is de varroamijt. Daarnaast zou ook de opwarming van de aarde een rol spelen. Doordat het in de herfst steeds langer warm blijft, gaat de koningin in de bijenkorf lustig door met eitjes leggen. Maar de werksters vinden steeds minder nectar, omdat de meeste bloemen in dit seizoen al uitgebloeid zijn. Daardoor krijgen de bijtjes die in het najaar uit het ei komen onvoldoende voedsel. Ze worden hierdoor zwak en ze sterven.
Ook een overmatig en ongecontroleerd gebruik van pesticiden leidt tot verzwakking van de bijenkolonies. Tot slot is het verdwijnen van heel wat stuifmeel- en nectarplanten nefast voor de bijenrijkdom.
Dat het niet goed gaat met de bijen is alarmerend. Ze vervullen namelijk een belangrijke functie. Als er geen bijen of andere bestuivers meer zouden zijn, zal ons voedselaanbod sterk inkrimpen.
Zwevende bijen
Zweefvliegen lijken uiterlijk sterk op bijen en wespen. Achter die gelijkenissen schuilt een bewuste tactiek. Gevaarlijke of giftige dieren hebben vaak contrasterende kleuren zoals geel en zwart zodat hun jagers deze kleuren associëren met gevaar en minder snel zullen toehappen. Doordat zweefvliegen eruitzien als gevaarlijke dieren, kunnen ze vijanden makkelijker op afstand houden. Ook mensen verwarren zweefvliegen vaak met bijen en wespen en denken zo ten onrechte dat ze gevaarlijk zijn. Zweefvliegen hebben echter geen angel en kunnen dus niet steken. Ze springen meestal in het oog door hun snelle manier van vliegen en het feit dat langere tijd ter plaatse in de lucht kunnen hangen. Net als bijen voeden zweefvliegen zich met nectar en vervullen dus een belangrijke rol in de natuur als bestuivers.
Bijen op je bezoek op je terras? Ook wespen worden wel eens verward met bijen. Ze hebben een duidelijke taille, een angel en nog een aantal andere gelijkende kenmerken. Om hun larven te voeden jagen wespen op insecten. Hun larven zijn dus voornamelijk carnivoren. Ze spelen dan ook belangrijke rol om de insectenpopulatie onder controle te houden. Wanneer er bij mooi weer een insect er met een stukje van je vlees vandoor vliegt, gaat het dus om een wesp en niet om een bij of een zweefvlieg. Wespensteken kunnen zeer pijnlijk zijn, maar meestal zijn ze ongevaarlijk. Tenzij je allergisch bent voor het wespengif natuurlijk. De meeste wespen steken trouwens zelden of nooit, behalve als ze zich in de buurt van hun nest bevinden. Sla ook niet naar wespen want dan voelen ze zich bedreigd en worden ze agressief.
Op het einde van het wespenseizoen, omstreeks augustus, zal de koningin het nest verlaten en valt de hele koloniestructuur uit elkaar. Werksterwespen zitten dan letterlijk en figuurlijk zonder werk en trekken erop uit om zoetigheden te gaan verzamelen. Hierdoor krijg je vaker lastige wespen over de vloer tijdens de nazomermaanden. Het zijn als het ware ‘hangwespen’ die zich vervelen.
Lees ook