Dossier Klimaat

Melchior Wathelet, staatssecretaris van Energie, Leefmilieu en Mobiliteit zal niet voor de nodige ommekeer zorgen die ons op weg zet naar een maatschappij die ‘climateproof’ is, blijkt uit zijn beleidsnota. Aanpassen aan klimaatverandering wordt zelfs volledig vergeten. Nochtans moet ook de federale regering dit jaar zijn bijdrage leveren voor het Nationaal Adaptatieplan, zoals vermeld in de Nationale Adaptatie Strategie.
Aanpassen aan de gevolgen van de klimaatverandering wordt noodzakelijk. We voelen al duidelijk de gevolgen van de opwarming. We juichen wel toe dat de Staatssecretaris met overtuiging zal blijven pleiten, zowel bij de gewesten als op internationaal vlak, voor een reductiedoelstelling op EU-niveau van 30% tegen 2020 en 80 tot 95% tegen 2050.

Uit het vijfde voortgangsrapport over het Vlaams klimaatbeleid blijkt dat we de Kyotodoelstellingen dreigen te missen. Nochtans verloopt het klimaatbeleid volgens plan, toch voor 90% van de maatregelen. Hiermee zouden de doelstellingen in zicht moeten zijn, maar de realiteit is anders.
De reductiekloof voor de niet-ETS sectoren, die buiten het Europees emissiehandelsysteem vallen, neemt toe van 1926 kton CO2-eq in 2009 tot een verwachte 4075 kton CO2-eq in 2012. Vooral de uitstoot van gebouwen en transport daalt niet, in tegendeel. De maatregelen uit het klimaatbeleid volstaan duidelijk niet om de uitstoot substantieel naar beneden te halen. De totale te verwachten reductiekloof voor de volledige Kyotoperiode 2008-2012 bedraagt voorlopig 18,9 Mton CO2-eq. Een aanzienlijke kloof die na 2012 zal ingevuld worden via het gebruik van achterpoortjes zoals flexibele mechanismes.
Minister Schauvliege reageerde na de klimaattop in Durban dat ze absoluut niet tevreden was met het bereikte resultaat. We hopen dat we na 2012 niet hetzelfde moeten zeggen over haar gevoerd klimaatbeleid…

Na een ware uitputtingsslag is er toch een akkoord uit de bus gekomen op de klimaatconferentie in Durban. Een klimaatreddend akkoord is het echter niet. Het Kyoto Protocol is momenteel het enige internationale klimaatverdrag dat aan landen bindende doelstellingen oplegt voor de uitstoot van broeikasgassen. De doelstellingen gelden voor de ontwikkelde landen. Groeilanden als China, India en Brazilië hebben geen reductiedoelstellingen onder het protocol en de VS heeft het akkoord nooit geratificeerd. In Durban is besloten om een tweede termijn van het protocol te voorzien, maar de precieze duur, 5 of 8 jaar, moet nog beslist worden. Canada, Rusland en Japan weigeren om mee te stappen in de verlenging, waardoor de verlening nog maar betrekking heeft op 15% van de wereldwijde uitstoot aan broeikasgassen.

Een nieuw globaal akkoord is maar weer eens vertraagd. Het moet in 2015 op tafel liggen om vanaf 2020 in werking te treden. Hiermee wordt het moeilijk om de wereldwijde uitstoot te laten pieken voor 2015, zoals aangeraden door wetenschappers.

Het Groene Klimaatfonds werd gelanceerd, dat moet de ontwikkelingslanden de nodige middelen bieden om zich te beschermen tegen de gevolgen van klimaatverandernig. Vanaf 2020 zal er jaarlijks 100 miljard dollar in het fonds gestoken worden door de industrielanden. Op welke manier de financiering moet verlopen is echter nog niet afgesproken.

Minister Schauvliege reageerde: "Ik ben absoluut niet tevreden met het resultaat dat er in Durban is bereikt", waar Natuurpunt het mee eens is. De deur naar een maximale opwarming van 2°C is nog niet volledig gesloten, maar het is ver van huis en het pad er naar toe is een van de meest onwaarschijnlijke momenteel.

De Climate Change Performance Index evalueert de klimaatprestaties van de 58 grootste uitstoters ter wereld, op basis van de reële uitstoot van broeikasgassen (2007 - 2009), de trend in de emissies (tov 2003 - 2005) en het klimaatbeleid. België stijgt, na een terugval vorig jaar, terug met vier plaatsen naar de 13e plaats.

De stijging danken we aan een lagere CO2-uitstoot en de uitbouw van hernieuwbare energie. We verliezen punten door de snelle stijging van het vliegverkeer en de trend in de emissies. Voor het klimaatbeleid doen we het beter dan vorig jaar, voornamelijk door ons extern beleid. Tijdens het Europees voorzitterschap speelde België een eerder positieve rol tijdens de klimaattop in Cancun.

Er zijn echter geen redenen om op onze lauweren te rusten. Tijdens crisisjaren klimt ons land op de ranking omdat we een energie intensieve economie hebben. Onze uitstoot valt dan sneller terug dan in andere landen. Maar om te voorkomen dat het omgekeerde ook gebeurt, een snelle stijging van emissies bij het opveren van de economie, is er nood aan structurele maatregelen om het energieverbruik in alle sectoren (gebouwen, transport en industrie) terug te dringen. De vraag is dan ook of ons land ook volgend jaar nog goed zal scoren. Zeker inzake klimaatbeleid, waar België, in tegenstelling tot een aantal Europese voortrekkers nog geen duidelijk standpunt heeft over de verhoging van haar emissiereducties naar 30%. Het federale regeerakkoord speelt de bal door naar de Vlaamse regering. Bovendien ontbreekt in het nieuwe federale regeerakkoord elk spoor van een coherent klimaatbeleid.

Klik hier voor ons persbericht.

De aanleg van een gecontroleerd overstromingsgebied (GOG) dient in de eerste plaats om wateroverlast tegen te gaan. Uit onderzoek van de VMM in het GOG van Bernissem (Sint-Truiden) blijkt dat de creatie van een wetland er een positieve impact heeft op de waterkwaliteit. Metingen toonden een sterke afname van onder andere nitraat, zwevend stof en fosforcomponenten. Het volledige debiet van de Melsterbeek wordt via een meanderende loop door het overstromingsgebied geleid. Ongeveer een derde van de overstromingszone staat permanent onder water. De aanleg van het GOG en de inrichting als wetland heeft ook een grote invloed op de vogelpopulatie, zowel broedvogels (oa dodaars, waterral, blauwborst) en trekvogels (128 vogelsoorten waargenomen).

Natuurpunt roept op om meer te werken met natuurlijke klimaatbuffers. Zo krijgen natuurlijke processen weer ruimte. Ruimte voor water om te overstromen, ruimte voor duinen om de stijgende zeespiegel op te vangen, ruimte voor bomen om te verkoelen. Dit onderzoek vormt een bewijs dat natuurlijke klimaatbuffers, zoals een overstromingsbied, een win-win situatie vormen voor mens en natuur. Ze maken stad en land beter weerbaar en veerkrachtig tegen de gevolgen van klimaatverandering.

Afgelopen zaterdag kwamen over de hele wereld mensen op straat voor een globaal bindend klimaatakkoord in Durban. Op de VN klimaattop in Durban wordt momenteel onderhandelt over een opvolger van het Kyoto Protocol en over een nieuw globaal akkoord. In Brussel kwamen een kleine 3.000 mensen op straat, in Durban tussen de 10.000 en 15.000 mensen. Aan de manifestatie in Brussel namen milieuverenigingen, vakbonden en jeugdbewegingen deel, verzameld in de Klimaatcoalitie. (Voor een fotoverslag kan je hier terecht.)

Ook Natuurpunt nam deel aan de manifestatie. De natuur heeft een sterk klimaatakkoord nodig. Klimaatverandering vormt immers een bijkomende druk op natuur en biodiversiteit. De gevolgen van de opwarming van het klimaat zijn nu al zichtbaar in onze natuur, dat konden we deze maand merken met onze natuur die danig in de war is. Maar natuur kan ook bijdragen tot een oplossing, waarbij natuur zowel voor mitigatie (voorkomen) als adaptatie (aanpassen) kan ingezet worden. Natuur is als het ware een klimaatspons: water bufferen, CO2 opslaan, de omgeving verkoelen... We hebben er kortom alle baat bij om voor sterke natuur te zorgen. Aan de onderhandelaars vraagt Natuurpunt een sterk klimaatakkoord voor een robuuste en veerkrachtige natuur.

Minister Schauvliege heeft de milieuvergunning voor de bouw van een nieuwe steenkoolcentrale van de energiereus E.ON in de Antwerpse haven geweigerd. Schauvliege verwijst naar de problemen die er nu al zijn met de luchtkwaliteit in de Antwerpse haven, met name op het vlak van NOx en fijn stof.

Voor de natuur is deze weigering een opsteker. Onze natuur heeft erg te lijden onder verzuring, door de uitstoot van NOx en SOx. In 2006 werd de draagkracht ("kritische last") voor verzuring in 45% van de gebieden met kwetsbare ecosystemen (bos, heide en soortenrijk grasland) overschreden. Dat betekent dat daar dier- en plantensoorten verdwijnen. Een vergunning voor de E.ON-centrale dreigde de resultaten van de voorbije en toekomstige inspanningen zeer negatief te beïnvloeden.

De milieubeweging is bijzonder verheugd dat de minister niet gezwicht is voor de druk van energiereus E.ON. Nu er geen nieuwe steenkoolcentrale in Antwerpen komt, vermijdt de minister een uitstoot 6 miljoen extra CO2 per jaar. Dit kan alleen maar toegejuicht worden in deze tijden van klimaatverandering.

Van 28 november tot 9 december verzamelt de wereldtop in de Zuid-Afrikaanse stad Durban voor de 17e VN-conferentie over het klimaat. Daar moeten onze politici eindelijk hun verantwoordelijkheid nemen, want zonder snelle en drastische ingrepen worden de gevolgen voor onze aarde onomkeerbaar. Daarom stappen we op zaterdag 3 december symbolisch naar de klimaattop in Durban. Samen met de Klimaatcoalitie komt ook Natuurpunt die dag op straat om een ambitieus klimaatakkoord te vragen.

Na de ontgoochelende resultaten van de conferenties in Kopenhagen en Cancun, is het hoog tijd voor een ambitieus en rechtvaardig klimaatakkoord. Want wereldwijd zijn miljoenen mensen vandaag al slachtoffer van de klimaatverandering. Natuurpunt vraagt ambitieuze en bindende afspraken om de uitstoot van broeikasgassen terug te dringen. “De beloften die nu op tafel liggen zijn onvoldoende”, zegt Jasmin Lauwaert van Natuurpunt. De opwarming van de aarde moet beperkt worden tot maximaal 2°C om te voorkomen dat klimaatverandering onomkeerbare gevolgen teweeg brengt. De ontwikkelde landen moeten hun broeikasgasemissies met 25 tot 40% verminderen tegen 2020 en met 80-95% tegen 2050 om die 2°C doelstelling te kunnen halen.

“Ook de natuur heeft een sterk klimaatakkoord nodig” vervolgt Lauwaert. Klimaatverandering vormt een bijkomende druk op natuur en biodiversiteit. De gevolgen van de opwarming van het klimaat zijn nu al zichtbaar in onze natuur. We hebben grote natuurgebieden nodig, die onderling goed verbonden zijn om deze gevolgen op te kunnen vangen. Natuur draagt trouwens ook bij tot een oplossing voor het klimaatprobleem. En kan zowel voor mitigatie (voorkomen) als adaptatie (aanpassen) ingezet worden. Natuur is als het ware een klimaatspons: water bufferen, CO2 opslaan, de omgeving verkoelen … We hebben er alle baat bij om voor sterke natuur te zorgen. Aan de onderhandelaars vraagt Natuurpunt een sterk klimaatakkoord voor robuuste natuur en een veerkrachtige maatschappij.

De manifestatie start op 3 december ek. om 14u aan Brussel-Noord.

Meer info op: www.natuurpunt.be/10000kmvoorklimaat

Afgelopen vrijdag werd de aanzet tot de opmaak van het Vlaams Mitigatieplan gegeven tijdens de Vlaamse Klimaatconferentie. Dit vormt, samen met het Adaptatieplan, het Vlaams Klimaatplan 2013-2020.

In het mitigatieplan worden maatregelen ontwikkeld om de uitstoot van broeikasgassen tegen te gaan. Het richt zich voornamelijk op het bereiken van de Europese klimaatdoelstellingen. Voor Belgie betekent dit een vermindering van de uitstoot met 15% ten opzichte van 2005. Deze doelstelling is nog niet vertaald naar Vlaams niveau. Het plan is enkel voor de niet-ETS sectoren, dit zijn de sectoren die niet onder het Europees emissiehandelsysteem vallen, zoals de landbouw, gebouwen en transport. Schauvliege wil in het nieuw Vlaams Klimaatplan ook rekening houden met het langetermijnperspectief en verder kijken dan 2020.

Natuurpunt juicht de start van het Vlaams Mitigatieplan toe. Maar het is spijtig dat Vlaanderen niet verder wil gaan dan de huidige Europese doelstelling van 20% emissiereductie. Een vermindering van 25-40% tegen 2020 en 80-95% tegen 2050 is immers noodzakelijk om de klimaatcrisis het hoofd te bieden.

De 17e VN klimaatconferentie ging maandag van start in Durban. De verwachtingen zijn echter niet hoopvol. Niettemin heeft ook de natuur een sterk klimaatakkoord nodig. Klimaatverandering vormt een bijkomende druk op natuur en biodiversiteit.

De gevolgen van de opwarming van het klimaat zijn nu al zichtbaar in onze natuur. We hebben grote natuurgebieden nodig, die onderling goed verbonden zijn om deze gevolgen op te kunnen vangen. Natuur is trouwens ook een oplossing voor het klimaatprobleem. En kan zowel voor mitigatie (voorkomen) als adaptatie (aanpassen) ingezet worden. Natuur is als het ware een klimaatspons: water bufferen, CO2 opslaan, de omgeving verkoelen … We hebben er alle baat bij om voor sterke natuur te zorgen. Aan de onderhandelaars vraagt Natuurpunt dan ook een sterk klimaatakkoord voor robuuste natuur en een veerkrachtige maatschappij.

De Minaraad bracht een gedetailleerd en unaniem advies uit voor Durban. Het optrekken van de doelstellingen voor CO2-uitstoot en een tweede verbindingsperiode voor het Kyotoprotocol zijn prioritair.

Het Milieurapport Vlaanderen (MIRA) actualiseerde de voornaamste indicatoren die het klimaat voor ons land in kaart brengen. Het is warmer (+ 2.3 °c tov 200 jaar geleden, vooral in de zomer) en natter ( + 5 mm, enkel in de winter) geworden. De kust heeft af te rekenen met een duidelijke zeespiegelstijging (+ 115 mm tussen 1970 en 2010 in Nieuwpoort).

Voor Natuurpunt onderstreept dit de noodzaak voor natuurlijke klimaatbuffers. Dit zijn gebieden waar natuurlijke processen de ruimte krijgen, de ruimte voor water om te overstromen, de ruimte voor duinen om de stijgende zeespiegel op te vangen, de ruimte voor bomen om te verkoelen. Natuur is als het ware een klimaatspons. Ze maken stad en land beter weerbaar en veerkrachtig tegen de gevolgen van klimaatverandering.

Van 28 november tot 9 december verzamelt de wereldtop in de Zuid-Afrikaanse stad Durban voor de 17e VN-conferentie over het klimaat. Daar moeten onze politici eindelijk hun verantwoordelijkheid nemen, want zonder snelle en drastische ingrepen, worden de gevolgen voor onze aarde onomkeerbaar. Na de ontgoochelende resultaten van de conferenties in Kopenhagen en Cancun, is het hoog tijd voor een ambitieus en rechtvaardig klimaatakkoord. Want miljoenen mensen wereldwijd zijn vandaag al slachtoffer van de klimaatverandering.

Stap mee met de Natuurpunt delegatie. We verzamelen op 3 december 2011 om 14u aan het Noordstation van Brussel. Zoek de Natuurpunt vlaggen!

De nood voor nieuwe duurzame energie was nog nooit groter, nu de effecten van klimaatverandering reeds gevolgen hebben en de CO2 uitstoot vorig jaar sterk toenam. Maar we moeten oppassen dat deze groei van hernieuwbare energie de ecosystemen, die ze beoogt te beschermen, niet beschadigt. Met de lancering van haar nieuw rapport, “Meetings Europe’s Renewable Energy Targets in Harmony with Nature” toont Birdlife Europe hoe we de Europese doelen kunnen halen zonder de natuur aan te tasten.

Klimaatverandering vormt een ernstige bedreiging voor de biodiversiteit in de hele wereld. Er moeten snel hernieuwbare energieoplossingen ontwikkelen worden om de CO2 uitstoot te verminderen en de opwarming van de aarde binnen beperkte grenzen te houden. Echter, de juiste oplossingen moeten op de juiste locaties ontwikkelen worden om negatieve gevolgen voor de biodiversiteit te voorkomen. Hierbij moeten de belangrijkste natuurgebieden beschermd worden en moet schade aan biodiversiteit vermeden worden.

Bepaalde energievormen hebben een grotere impact op natuur dan andere. Biobrandstoffen scheppen een groot risico. Windenergie (op land en op zee), biomassa en hoogspanningslijnen vormen een matig risico terwijl zonne-energie op daken, warmtepompen en energiebesparende maatregelen een laag risico inhouden. België zal zijn aandeel in hernieuwbare energie tegen 2020 naar 13% moeten optrekken. Deze groei wil ze halen door voornamelijk in te zetten op biomassa en biobrandstoffen, die een matig en hoog risico inhouden voor de natuur.

Het rapport geeft vier aanbevelingen mee voor het beleid: (1) Verbind u tot lange termijn steun voor hernieuwbare energie; (2) Zet biodiversiteitbehoud bovenaan op de agenda van het energiebeleid; (3) Richt een kader op voor positieve planning; (4) Ondersteun onderzoek en ontwikkeling van duurzame energie.

Een groep van grote bedrijven roept regeringen op om een "robuust, billijk en effectief akkoord" goed te keuren, wanneer zij in Durban een globaal klimaatakkoord onderhandelen. De verklaring, die werd uitgegeven in opdracht van bijna 200 bedrijven uit de energie-, financiële, retail en industriële sectoren, pleit voor het vastzetten van een effectieve prijs voor koolstof om emissiereducties te sturen en om een einde te maken aan subsidies voor fossiele brandstoffen.

De "2°C Challenge Communique"- een verwijzing naar het doel van de aftopping stijgende mondiale temperaturen op 2°C boven het pre-industriële niveau - is een initiatief van de recent gevormde Corporate Leaders Network for Climate Action (CLN). De verklaring wordt ondersteund door een aantal van de meest bekende merken ter wereld, waaronder Shell, Unilever, Tesco, Johnson & Johnson, Ricoh, Cemex, Proctor & Gamble, Nedbank, de Lloyds Banking Group, en het Braziliaanse mijnbouwbedrijf Vale gigant.

Dat ook toonaangevende bedrijven vragende partij zijn voor een ambitieus globaal klimaatakkoord vindt Natuurpunt een belangrijk signaal in aanloop van de klimaattop in Durban.

De CO2 uitstoot is vorig jaar ongekend sterk toegenomen. Dit blijkt uit cijfers van het Amerikaans ministerie van Energie. Er werd 512 miljoen ton CO2 meer uitgestoten dan in 2009, dat is een stijging van 6%. De grootste vervuilers zijn de VS, China en India. De heropleving van de economie is de oorzaak van de sterke stijging. Er werden meer goederen geproduceerd en ook meer mensen gingen op reis, waardoor het verbruik van fossiele brandstoffen toenam. Vooral in China in India werd veel steenkool verbrand.

De stijging van de CO2-uitstoot overtreft de somberste voorspellingen van de klimaatwetenschappers van het Intergouvernementele Panel over Klimaatverandering (IPCC). In 2007 voorspelden zij een stijging van de gemiddelde wereldwijde temperatuur van 2,4 graden. De noodzaak voor sterke maatregelen die de CO2-uitstoot drastisch doen dalen wordt steeds dringender. Een globaal bindend akkoord in Durban is dan ook noodzakelijk. De impacten van de opwarming van de aarde manifesteren zich immers nu al.

Vorige week organiseerde de Vlaamse overheid een stakeholdersbijeenkomst over het adaptatieplan. Dit plan moet de maatregelen en acties bevatten om de effecten van klimaatverandering op onze samenleving zo goed mogelijk op te vatten. Natuurpunt schuift daarbij het concept van “ecosystem based adaptation” naar voor: werken mét de natuur is noodzakelijk om de effecten van klimaatverandering maximaal, en op een betaalbare manier, op te vangen. Het gaat dan niet alleen over het herstel van overstromingsgebieden, maar ook over een duurzame kust (het Kappa-plan), groen in de stad om het “urban heat” effect tegen te gaan en het ontwikkelen van natuur- en bosgebied als waterbuffer in droge periodes. Het adaptatiebeleid zal zich ook moeten nestelen in het sectoraal beleid - het Beleidsplan Ruimte Vlaanderen wordt een eerste testcase.

Op 9 mei publiceerde het IPCC een uitgebreid rapport over hernieuwbare energie. De resultaten bevestigen de bevindingen van eerdere rapporten: hernieuwbare energie kan tegen 2050 instaan voor 80 tot 100 procent van de wereldenergiebehoefte. Vooral van zonne-energie wordt veel verwacht. Maar er wordt ook uitdrukkelijk gezegd dat dit alleen zal lukken als overheden actief de kaart van hernieuwbare energie trekken: 'Het rapport toont aan dat het niet de beschikbaarheid van de energiebron is, maar wel het beleid dat de ontwikkeling van hernieuwbare energie voor de komende decennia doet toenemen of beperkt.' Zie www.srren.org

Climate Action Network Europe (of CAN-E) is Europa’s belangrijkste koepelorganisatie van verenigingen die actief zijn in de strijd tegen de klimaatverandering. Op de jongste Algemene Vergadering van CAN werd Natuurpunt aanvaard als lid. Bij die beslissing werd onder andere verwezen naar de manier waarop wij het Vlaamse klimaat-en energiebeleid opvolgen, en naar onze energieprojecten als ‘Zonnen voor meer natuur’ en ‘Energie voor meer natuur’.

Vandaag stelde de Europese Commissie haar ‘Roadmap’ voor een koolstofarme economie tegen 2050 voor. De milieusector verwelkomt de langetermijnvisie die Europa op weg moet zetten naar een vermindering van de CO2-uitstoot met 80% tegen 2050. De tussentijdse doelstelling voor 2020 kan echter beter: nl van 20 naar 30% CO2-reductie. Dit is niet alleen praktisch haalbaar, maar ook economisch voordeliger blijkt uit een recente studie. Voor België berekende deze studie dat bij een dergelijke reductie het BBP zal stijgen tot 476 miljard dollar (ipv 449 miljard), de werkloosheid zal dalen van 7,8% naar 5,3% en het investeringsniveau zal stijgen tot 127,7 miljard in plaats van 101,1 miljard. Landen als Spanje, Duitsland, Groot-Brittannië willen zover gaan. Bovendien pleit een groeiend aantal multinationals - van Philips over Nestlé tot General Electric Energy - eveneens voor 30 procent. Eigenlijk vraagt het Vlaamse middenveld al sinds 2006, in het kader van de klimaatcoalitie, dat de EU haar doelstelling voor 2020 aanscherpt tot 30%. We hopen dan ook dat minister Schauvliege op de komende vergadering van Europese milieuministers op 14 maart dit standpunt zal verdedigen. De milieubeweging wijst er ook op dat het IPCC het heeft over de noodzaak om 25-40% te reduceren tegen 2020 om de twee-graden doelstelling te behalen. Gezien een temperatuurstijging van 2 graden ons eigenlijk al in de gevarenzone brengt, en omdat ook duidelijker wordt dat een aantal evoloties sneller gaan dan verwacht, ziet de milieubeweging de 30% doelstelling als een opstap naar een 40% reductiedoelstelling, in 2020, of kort erna. Klik hier voor het persbericht van BBL

Cancun redt onderhandelingsproces maar niet klimaat Dankzij de inspanningen van het Mexicaans voorzitterschap, hebben de bijna 200 aanwezige regeringen een aantal akkoorden bereikt. Met de oprichting van een groen klimaatfonds is ervooruitgang geboekt op het vlak van de noodzakelijke klimaatfinanciering voor ontwikkelingslanden. Bovendien legden de onderhandelaars de basis voor een financieringsmechanisme voor de vermindering van emissies ten gevolge van ontbossing. Er blijven evenwel grote struikelblokken bestaan om een globaal eerlijk en bindend klimaatakkoord te bereiken Zie ook www.10groeneeisen.be - klimaatopwarming, klik “open” Steven Vanholme

In het Mexicaanse Cancún is de 16de ‘Conference of the Parties’ van het Klimaatverdrag van start gegaan. De milieubeweging hoopt dat het voor verschillende landen en blokken een gelegenheid is om hun eigen engagementen naar boven toe bij te stellen. Want met de vrijwillige engagementen die na Kopenhagen aangegaan zijn, komen we er niet. Ze liggen minstens de helft te laag om de veelgenoemde twee-gradendoelstelling te halen. Daarnaast hopen we op concrete beslissingen om ontbossing tegen te gaan, en over steun aan de landen uit het zuiden, waar de impact van de klimaatverandering nu al voelbaar is. Mina-advies over Cancún Standpunt BirdLife

De ' conferentie ‘Adapting to the changing climate: time to intensify the efforts , sluit naadloos aan op de discussies in de nasleep van de overstromingen die ons land teisterden: moeten we de gevolgen van klimaatverandering ondergaan, of beschikken we over kennis en middelen om de impact ervan tot een minimum te beperken? Op de conferentie werden -andermaal- veel voorbeelden gegeven van hoe het kan: overstromingsgebieden, zuinig omspringen met grondwater, veerkrachtige natuur. Er wordt gemakkelijk beweerd dat er geen geld voor is. Toch zou alleen al het consequent afdwingen van bestaande regels -de watertoets om er maar eentje te noemen- ons al grote stappen vooruit helpen.

De werelddag van de stedenbouw, een initiatief van de Vlaamse vereniging voor Ruimte en Planning (VRP), staat dit jaar volledig in het teken van klimaatverandering. Tijdens een studiedag duiden Vlaamse onderzoekers de wisselwerking tussen klimaatverandering en ruimtelijke planning. Naast de impact van de klimaatverandering op de ruimtelijke ordening, is er ook een belangrijk verband in omgekeerde richting. Zo blijkt uit een aantal praktijkvoorbeelden dat een duurzame ruimtelijke ordening en stedenbouw heel wat maatschappelijke voordelen oplevert inzake zuinig gebruik van grondstoffen en energie. We menen dan ook dat dit een belangrijk uitgangspunt moet zijn voor het Beleidsplan Ruimte Vlaanderen (BRV), een initiatief van Vlaams minister Muyters, en het Vlaams adaptatieplan, dat minister Schauvliege tegen 2012 wil klaarhebben.

De jaarlijkse klimaatactiedag valt dit jaar op zondag 28 november. Ook dit jaar wordt het een wervelende actie. We verzamelen om 14u aan het station Brussel-Noord. Van daar wandelen we naar de Kunstberg waar we met z'n allen een klimaatlied zullen zingen. Zie www.klimaatcoalitie.be voor alle info. Sluit je aan bij de delegatie van Natuurpunt!

De diverse maatschappelijke organisaties in de Minaraad hebben een gedetailleerd en unaniem advies uitgewerkt over de doelstellingen voor de VN-klimaattop in Cancún later dit jaar. De Raad doet zijn aanbevelingen aan Vlaams minister Schauvliege die in Cancún zal optreden als woordvoerder van de EU. In overeenstemming met het principe van de gedeelde maar gedifferentieerde verantwoordelijkheid moeten de ontwikkelde landen hun emissies met 25-40% reduceren tegen 2020 en met 80-95% tegen 2050. Sinds het verschijnen van het vierde IPCC-rapport in 2007 zijn een aantal nieuwe studies uitgevoerd waaruit blijkt dat de reducties zoals geraamd in het IPCC rapport wellicht te optimistisch zijn. Het is bijgevolg waarschijnlijk dat er nog meer moet worden gereduceerd dan totnogtoe werd verwacht. Aansluitend hierbij adviseert de Minaraad de minister over het te voeren klimaatbeleid in Europa en Vlaanderen.

Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) en Wageningen UR stellen voor om het Nederlandse natuurbeleid op een andere leest te schoeien. Het vergroten van het aanpassingsvermogen van de natuur zou het nieuwe uitgangspunt moeten worden. In grotere, aaneengesloten gebieden kunnen dieren- en plantenpopulaties zich beter aanpassen om zo de gevolgen van extreem weer op te vangen. Als daarnaast natuurgebieden internationaal met elkaar verbonden worden, kunnen dier- én plantensoorten voor wie het te warm wordt, koudere streken bereiken. Vanuit het zuiden kunnen nieuwe soorten zich vestigen. Goede verbindingen vergroten het aanpassingsvermogen van de natuur, en dat is gunstig ongeacht of de gevolgen van de klimaatverandering nu groter of kleiner zullen zijn. Het volledige rapport ‘Adaptatiestrategie voor een klimaatbestendige natuur’ vind je hier

De eerste maanden na Kopenhagen plooiden alle landen wat op zichzelf terug. Zo hield Europa vast aan de weinig ambitieuze doelstelling om de uitstoot met 20% te reduceren tegen 2020. Dat is veel te weinig om de temperatuurstijging tot een aanvaardbaar niveau te beperken, en al helemaal te weinig om technologische innovatie aan te zwengelen. Maar het tij lijkt te keren. Eerder noemde de Europese Commissie 30% haalbaar en betaalbaar. Nu vinden ook de energie- en leefmilieuministers van het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Duitsland 30% een must. De milieubeweging blijft erbij dat40% haalbaar is tegen 2020. Een recent rapport van Greenpeace en de European Renewable Energy Council (EREC) beschrijft hoe groene energie in 2050 voor 92% in onze energiebehoefte kan voorzien.

Vrijdag 4 juni organiseerde de klimaatcoalitie een symbolische actie aan het beursgebouw. Onder het welziend oog van een bonte menigte brachten vertegenwoordigers van diverse politieke partijen er een 'stem voor het klimaat' uit. Daarmee engageerden ze zich onder andere om in hun verkiezingscampagnes aandacht te besteden aan het klimaat. Niet overbodig, want tot nog toe is daar -in tegenstelling tot 3 jaar geleden- nauwelijks aandacht aan besteed. Het probleem is er nochtans niet kleiner op geworden.

De Natuurpunt-afdelingen uit Zuid-West-Vlaanderen organiseerden gingen tijdens de week van de aarde de boer op met de klimaat & natuur-film ‘Home’. Op 20 april was er een speciale voorstelling voor de lokale politici uit de regio Kortrijk. Na afloop van de vertoning ondertekenden de gemeenten Kortrijk, Menen, Wevelgem, Harelbeke, Waregem, Zwevegem, Kuurne, Lendelede, Anzegem en Avelgem het Charter voor Biodiversiteit. Wervik, Izegem en Spiere-Helkijn ondertekenden een engagementsverklaring en zullen binnenkort ook een volwaardig charter goedkeuren.

Bij elk charter hoort een actieplan met concrete acties om de biodiversiteit zowel op particuliere als op openbare terreinen te versterken. Daarmee erkennen de steden en gemeenten niet alleen dat het verlies van natuur moet stoppen. Zij plannen ook een hele reeks acties om samen met Natuurpunt voor te zorgen dat dit in de Zuid-West-Vlaamse steden en gemeenten ook daadwerkelijk gebeurt.

Natuurpunt zet haar schouders onder de promotie van zonne-energie. Sinds de start van ons project ‘zonnen voor meer natuur’ in oktober 2008 plaatsten 700 leden (particulieren) via Natuurpunt en Linea Trovata zonnepanelen op hun woning. In 2010 willen we doorgaan op dat elan, en meteen nog een tandje bijsteken.

Naast particuliere woningen, zijn er nog heel veel daken van scholen, bedrijven, boerderijen, ziekenhuizen, parochiezalen, enz. die geschikt zijn om zonnepanelen op te plaatsen. Op dergelijke locaties is er plaats voor grote zonne-installaties die grote hoeveelheden groene stroom kunnen produceren.

Maar investeren in dergelijke grote zonne-installaties is niet evident. Hoe begin je daar aan? Hoe raak je wegwijs in alle technische aspecten. En hoe zit dat financieel?
Linea Trovata en Natuurpunt hebben hiervoor een volledig uitgewerkt aanbod! Zie www.natuurpunt.be/dakengezocht.

In het Kopenhagen akkoord beloofden de deelnemende landen om tegen 1 februari te laten weten welke reductiedoelstellingen zij zouden nastreven. Die lijst is nu bekend. En zoals verwacht liggen ze ver onder wat volgens het IPCC nodig is om de klimaatverandering tegen te gaan. In Vlaanderen organiseerde de Minaraad een druk bijgewoond symposium over de toekomst van het internationaal klimaatbeleid ter ere van afscheidnemend voorzitter Hubert David. Moet Europa het wat kalmer aandoen om niet alle bondgenoten te verliezen? Moeten we af van een internationaal akkoord en eerder gaan voor regionale deelakkoorden? Of ligt de redding in de CO2-taks? Download hier de presentaties. De milieubeweging blijft onverminderd ijveren voor ambitieuze en bindende reductiedoelstellingen. Wie nu het inventiefst is, zal daar al op zeer korte termijn de financiële vruchten van plukken.

Steven.Vanholme@natuurpunt.be

Het Zweeds voorzitterschap organiseerde een High level meeting over Biodiversiteit en Klimaat. In de daaruit voortvloeiende ‘Conclusies van Strömstad’ staat o.a. ‘Managing biological diversity is a matter of survival for all humanity, a prerequisite for human well-being and a basis for development. However, since a great number of the world’s poor are more directly dependent on ecosystem services, they are more vulnerable to erosion of biological diversity.’ En ‘The impact of European consumption on global biodiversity needs to be addressed.’ Jammer genoeg is daarvan niet veel meer terug te vinden in de eigenlijke (ontwerp)raadsconclusies. En alleen die hebben juridische waarde.

Steven.Vanholme@natuurpunt.be

In de aanloop naar Kopenhagen is ‘Klimaat’ alomtegenwoordig. Op 22 september gaat de nieuwe klimaatfilm The age of stupid wereldwijd in première. Hij speelt ook in 6 Vlaamse Kinepolis-zalen. In Mechelen vertoont Mechelen Klimaatstad op 28 september de Natuur- en klimaatfilm Home.

Steven.Vanholme@natuurpunt.be

Op de Big Ask again-actie, precies 100 dagen voor de start van de cruciale klimaattop in Kopenhagen, kwamen in Oostende meer dan 10.000 mensen bijeen om ‘te dansen voor het klimaat’. De actievoerders verwachten van de politici en onderhandelaars bindende klimaatdoelstellingen. De CO2-uitstoot moet met 30 tot 40% verminderen tegen 2020, en met 80% tegen 2050. Hopelijk klinkt die roep tot aan de onderhandelingstafels, want de gesprekken verlopen moeizaam en de voorstellen die circuleren zijn absoluut ontoereikend om het gevaar van een op hol slaande klimaatverandering af te wenden. Eerste beeldmateriaal van de Bollywooddansclip/Big ask again-actie vind je op thebigaskagain.be.

Steven.Vanholme@natuurpunt.be

Op zaterdag 29 augustus neemt Nic Balthazar op het Klein Strand van Oostende voor de tweede keer een ‘Big Ask’ clip op. Het wordt een swingende manifestatie om onze politici aan te porren tot drastische maatregelen in de strijd tegen de klimaatverandering. Tegen 2020 moeten we 30% minder broeikasgassen uitstoten. In 2050 zou de uitstoot met 80% gedaald moeten zijn. Plaats van het gebeuren: Klein Strand, Oostende (vlakbij het Station Van Oostende)

Steven.Vanholme@natuurpunt.be

Op zaterdag 29 augustus 2009, 100 dagen voor de grote klimaattop in Kopenhagen, willen regisseur Nic Balthazar, weervrouwen Jill Peeters en Sabine Hagedoren en de milieubeweging minstens 10.000 dansers en ‘acteurs’ bijeen brengen op het Klein Strand in Oostende. Die dag neemt Nic Balthazar voor de tweede keer een ‘Big Ask’-clip op. Niet te missen! Zie thebigaskagain.be voor meer info en promomateriaal.

Steven.Vanholme@natuurpunt.be

Het klimaatbeleid heeft 2 grote luiken:

1) Mitigatie of de strijd tegen klimaatverandering door de vermindering van de uitstoot van broeikasgassen

2) Adaptatie of de aanpassing van onze samenleving aan de klimaatverandering.

In beide luiken speelt natuurbescherming een cruciale rol… of beter, zou het een cruciale rol moeten spelen, want vooral in het adaptatieverhaal wordt natuurbescherming nog vaak over het hoofd gezien. Alleen gezonde en veerkrachtige ecosystemen kunnen zich aanpassen aan het veranderende klimaat. Daarom is het belangrijk om te investeren in meer en grotere natuurgebieden. Soorten hebben ook verbindingsgebieden nodig om poolwaarts te migreren. Investeringen in de natuur zijn trouwens niet alleen goed voor de natuur. Ook om onszelf te wapenen tegen de gevolgen van de klimaatverandering hebben we meer natuur nodig: overstromingsgebieden om overtollig water op te slaan, mangroves om onze kusten te beschermen…
CAN (Climate Action Network) schreef er een interessant document over. Je vindt het hier. Ze vinden dat daar tijdens de onderhandelingen over een nieuw klimaatakkoord (dat eind dit jaar in Kopenhagen zou meten gesloten worden) veel aandacht aan dit thema moet besteed worden. Hetzelfde standpunt wordt ook verdedigd door onze koepelorganisatie BirdLife.

Het langverwachte Witboek Europees Adaptatiebeleid is eindelijk gepubliceerd. Het Witboek beschrijft hoe Europa zich moet voorbereiden op de klimaatverandering. Het Witboek telt amper 18 pagina’s. Het erkent het belang van natuur in de strijd tegen klimaatverandering. De veerkracht van de natuur moet omhoog, zodat ecosystemen zich zo goed als mogelijk op de klimaatverandering kunnen voorbereiden. Het plan blijft echter vaag in de concrete uitwerking. Tegen 2010 moeten plannen op tafel liggen om aandacht voor de klimaatverandering te verankeren in het beheer van de Natura 2000-gebieden. Voor meer info klik hier.

Steven.Vanholme@natuurpunt.be

Eind dit jaar moet de VN in Kopenhagen over een nieuw internationaal klimaatakkoord beslissen. De visie van de Europese Commissie is intussen bekend. Maar concrete cijfers ontbreken. In een gezamenlijk persbericht roept de milieubeweging de regering op om meer ambitie te steken in het Europees plan. Wij schatten de bijdrage van de EU op 100 miljard euro, waarvan 40 miljard voor schone energie, 40 miljard voor adaptatie en 20 miljard voor de strijd tegen ontbossing.

Steven.Vanholme@natuurpunt.be

De klimaatonderhandelingen in het Poolste Poznan verlopen moeizaam. Op de (BBL) blog van Bram Claeys kan je de stand van zaken volgen. Zelf waren we met een delegatie aanwezig op de klimaatactiedag in Brussel. De klimaatactiedag was voor ons de afsluiter van een jaar vol klimaatactiviteiten. In Natuur.blad krijg je een bondig overzicht van wat er zoal gebeurde: van klimaatwandelingen tot boeken, van snoeiers tot happenings. Wie zolang niet kan wachten kan ook hier terecht.

Steven.Vanholme@natuurpunt.be

Op dit moment zijn de wereldleiders in Poznan (Polen) bijeen voor onderhandelingen over een nieuw klimaatakkoord. Nu zaterdag komen we op straat om een ambitieus klimaatakkoord te vragen. Onze uitstoot moet met 30% achteruit tegen 2030. Afspraak om 14.00 aan het station Brussel-Zuid. Wie er zaterdag niet bij kan zijn, kan onze leiders ook per mail tot actie aanporren op timetolead.eu.

Steven.Vanholme@natuurpunt.be

De dreiging van de klimaatverandering is zo groot dat actievoeren gerechtvaardigd is, zelfs als daarbij 35.000 pond schade veroorzaakt wordt. Dat besliste een Britse jury op 10 september, in een proces van energieproducent E-ON tegen Greenpeace. Diezelfde producent wil ook in Vlaanderen één of twee nieuwe kolencentrales inplanten. Natuurpunt en andere Vlaamse milieuverenigingen hebben begin februari al bezwaren geuit tegen die plannen.

Steven.Vanholme@natuurpunt.be

Op zondag 10 augustus maken Friends of the Earth en Nic Balthazar een klimaat-videoclip. Met vele duizenden 'acteurs' op het strand moet dit één van de grootste klimaatevenementen in Vlaanderen worden. Iedereen die bezorgd is om onze planeet is welkom. Natuurlijk steunt Natuurpunt dit initiatief. Kom jij ook?

Zondag 10 augustus vanaf 14.00 u (en tot 21.00 u.) op het 'Klein Strand' te Oostende (het stuk strand dat dichtst bij het station ligt, vlak naast de vaargeul).

Zie ook www.natuurpunt.be/klimaat

Op 12 en 13 juni jl. discussieerden bijna 500 vertegenwoordigers van honderden organisaties uit de 27 lidstaten van de EU in het Europees parlement over de klimaatverandering. Natuurpunt was er vertegenwoordigd door Kristina Naeyaert, een van de trekkende krachten achter tal van klimaatinitiatieven in Zuid-West-Vlaanderen. De toon van de conferentie werd gezet met een zeer inspirerende presentatie van Jeremy Rifkin. Nadien werd in deelgroepen gedebatteerd. Onder andere over nieuwe energiebronnen, en over economische en bestuurlijke maatregelen. Op het einde van de tweedaagse werden er vanuit de workshops aanbevelingen gedaan naar het Europese parlement met een oproep voor een ambitieus werkplan. Opvallend was de kritische houding tegenover biobrandstoffen en kernenergie, en de dringende oproep om meer middelen in te zetten voor het behoud van het Natura 2000 netwerk.

Steven.Vanholme@natuurpunt.be

In het kader van het federale consultatieproces ‘Lente van het leefmilieu’ werd onder andere uitgebreid ingegaan op de relatie klimaat-biodiversiteit, en op het belang van een gezonde en veerkrachtige natuur om ons te beschermen tegen de gevolgen van de klimaatverandering. Er wordt ook voorgesteld om een deel van de middelen van het Kyotofonds te gebruiken voor adaptatiemaatregelen (aanpassing aan de klimaatverandering), onder andere via investeringen in natuur. Dat laatste zou besproken moeten worden in een aparte werkgroep. Over al die zaken zegt het ontwerp-Federaal plan, waarover op dit moment een openbaar onderzoek loopt, jammer genoeg weinig.

Steven.Vanholme@natuurpunt.be

Friends of the Earth lanceert een campagne voor een klimaatwet waarin bindende en jaarlijkse reductiepercentages opgelegd worden.

Eerder dan vage langetermijnbeloftes. In Engeland en Nederland loopt deze 'big ask'-campagne al langer. De petitie, en bijkomende informatie, vind je op www.thebigask.be.

Wie net als vorig jaar wil uitpakken met een klimaatfilm kunnen we Earth aanbevelen. De film bevat prachtige natuurbeelden, en brengt de bedreigingen van de klimaatverandering op een ongeëvenaarde manier in beeld. Nu in jouw DVD winkel en videotheek. Natuurpunt Scheldeland trok hiermee al een volle zaal. De film duurt maar 95 minuten, zodat dit kan gekoppeld worden aan een nabespreking. Op onze ‘tips voor lokale klimaatactiviteiten’-pagina vind je tips voor het organiseren van een filmvertoning.

Natuurpunt Londerzeel heeft samen met de lokale ACW-afdeling en de gemeente een project opgezet rond isolatie. Goed voor verschillende info-avonden met honderden aanwezigen. Er verscheen een artikel in het ACW-tijdschrift VISIE. Op die manier bereiken we nog meer mensen. Ook de interesse voor klimaatwandelingen groeit, ook bij mensen en verenigingen waarmee we vroeger nauwelijks contacten hadden.

In de aanloop naar de Dag van de aarde belichten we in elke beleidsflits een kopieerbare klimaatactie van een lokale Natuurpunt-afdeling. Natuurpunt Zuid-West-Vlaanderen verkoopt op de dag van de aarde het boek 'Hitte', van George Monbiot. En Natuurpunt Bovenschelde gaat hetzelfde boek cadeau doen aan alle bibliotheken van haar werkingsgebied. Een schitterend idee. Want het boek geeft goede antwoorden op steeds terugkerende vragen als 'Is dat allemaal niet een beetje overdreven?' en 'Moeten we dan terug naar de middeleeuwen?. Voor de prijs moet je het niet laten, want 'Hitte' (paperback, 360 p., jan 2008) kost maar 5 euro. Groepen die exemplaren willen bestellen kunnen terecht bij Steven Vanholme.

Steven.Vanholme@natuurpunt.be

Natuurpunt Scheldeland overtuigde de gemeente Wetteren om het Lokaal Kyotoprotocol te ondertekenen. En ook in Beersel slaagde de Natuurpuntafdeling daar (via de milieuraad) in. Het Lokaal Kyotoprotocol verplicht gemeentes om hun eigen uitstoot met 7,5 % terug te dringen tijdens de huidige bestuursperiode (2006-2012). Het is dus de stok achter de deur voor een doorgedreven klimaatbeleid. Zie www.lokaalkyotoprotocol.be. Wil jij dat ook jouw gemeente toetreedt?

Steven.Vanholme@natuurpunt.be

Onze Noorderburen zullen de volgende jaren 5 miljoen euro besteden aan klimaatbuffers. Deze moeten dienen om de gevolgen van klimaatverandering, zoals extreme neerslag, lange droogte en warmere zomers, (deels) op te vangen. In klimaatbuffers krijgen natuur en water meer ruimte. Het gaat in eerste instantie om pilootprojecten in het kader van het nationaal programma "Adaptatie Ruimte en Klimaat".

Steven.Vanholme@natuurpunt.be

De tijdelijke commissie Klimaatverandering van het Europees Parlement stemt deze week over een tekst over adaptatie (Aanpassing aan de klimaatverandering). BirdLife (onze Europese koepel) en IUCN riepen de parlementairen op rekening te houden met de natuur. De natuur moet enerzijds kansen krijgen om zich aan te passen aan de klimaatverandering. Anderzijds kan een sterke natuur ook helpen om te bufferen tegen de gevolgen van de klimaatverandering. Klik hier voor de volledige tekst. Ook Natuurpunt stuurde een briefje aan de vier Belgische vertegenwoordigers in de bevoegde commissie.

Steven.Vanholme@natuurpunt.be

Op zondag 16 maart neemt Natuurpunt Aartselaar actief deel aan de Kom op tegen Kanker-Boomplantdag in De Reukens. Op de natuurpunt-stand vind je niet alleen info over bossen en natuur, maar ook over klimaatverandering. Natuurpunt Aartselaar maakt daarvoor o.a. gebruik van onze 4 klimaatposters: over de Natuurkalender, over Natuurlijke klimaatbuffers, over de rol van vrijwilligers bij het in kaart brengen van de gevolgen van de klimaatverandering en over het klimaatvriendelijke Natuur.huis. (let op: grote bestanden, rechtsklikken om te bewaren). De posters zijn te verkrijgen zijn bij de dienst beleid aan 6,5 euro (A1-formaat) of 4,5 (A2-formaat) per stuk. Als je ze nu bestelt kan je ze afhalen op onze Algemene Vergadering.

Steven.Vanholme@natuurpunt.be

Op de conferentie Klimaat en Ontwikkelingssamenwerking in Brussel werd het belang van bosbehoud in ontwikkelingslanden in de verf gezet. Aanwezigen waren het erover eens: klimaatgevoelig ontwikkelingsbeleid maakt van het vermijden van ontbossing een speerpunt. Hopelijk zal België in de komende effectief werk maken van de engagementen die daarover op de klimaatconferentie in Bali (december 2007) gemaakt zijn.

Natuurpunt volgt dit samen met onze koepelorganisatie BirdLife op. En toetst de beloftes en engagementen aan de praktijk via beschermingsacties voor regenwoud in Brazilië en Indonesië. Het recente nummer van Dimensie, het blad van de Belgische ontwikkelingssamenwerking, is integraal gewijd aan klimaatverandering en ontwikkelingssamenwerking.

Steven.Vanholme@natuurpunt.be

De Dag van de Aarde gaat dit jaar door onder de titel 'In elk van jou schuilt een klimaatheld'. Steeds meer Natuurpunt-afdelingen zijn goed op weg om zelf klimaathelden te worden. Vanaf nu tot 20 april stellen we in elke beleids-flits een klimaatactie in de kijker.

Donderdag 6 maart organiseert Natuurpunt Oostkamp een klimaatavond met twee Vlaamse 'Al Gores': Peter Tom Jones en Bram Claeys. Ze werken daarvoor samen met het Davidsfonds. Het is de bedoeling ideeën te sprokkelen die ze nadien in de milieuraad zullen aankaarten.

Steven.Vanholme@natuurpunt.be

Op vrijdag 15 februari 2008 toont Natuurpunt Scheldeland in Wetteren de film 'Earth'. De film bevat indrukwekkende lucht- en natuuropnamen met nieuwe, speciaal voor deze film ontwikkelde opnametechnieken.

Natuurpunt Oostkamp organiseert samen met het Davidsfonds een gespreksavond over de klimaatverandering. (Met Bram Claeys en Peter Tom Jones): op 6 maart, om 19.30 in de Schooldreef 5 in Oostkamp.

Wil je ook in jouw afdeling zo'n activiteit? Contacteer Steven.Vanholme@natuurpunt.be.

Steven.Vanholme@natuurpunt.be

De voorbije weken kregen we veel vragen over 'klimaatbossen'. Bossen slaan CO2 op, en dus zijn ze goed voor het klimaat. Dit klopt, maar ook andere natuurtypes (hooilanden, venen) slaan veel CO2 op. Bovendien zijn de mogelijkheden voor CO2 opslag door bossen in Vlaanderen zeer beperkt. 1 ha bos kan jaarlijks ongeveer 10 ton CO2 opslaan. Dit komt overeen met de jaarlijkse uitstoot van één gemiddelde Vlaming. Gemeenten die met klimaatbossen willen pronken, zetten best nog andere stappen om het klimaatprobleem aan te pakken. Particulieren die hun eigen CO2 uitstoot willen compenseren kunnen terecht bij www.compenco2.be. De rol van bossen in het (Vlaamse) klimaatverhaal ligt vooral op een ander vlak: we hebben bossen nodig in de strijd tegen versnippering (aanpassing aan de klimaatverandering) én als trekpleister voor 'recreatie in de buurt' (minder CO2-uitstoot door transport). En uiteraard is er ook om andere redenen te weinig bos in Vlaanderen. Meer info.

Steven.Vanholme@natuurpunt.be

Speciaal voor wie zich afvraagt hoe we onze CO2-uitstoot in enkele decennia tijd met 90% kunnen doen zakken, is er nu een nieuw product in ons klimaatgamma: het informatieve klimaatboek 'Hitte' van George Monbiot (paperback, 360 p., januari 2008). Het boek is bij de dienst beleid te verkrijgen voor 5 euro. Bedoeld om te lezen en door te geven. Ook voor verkoop op klimaatactiviteiten en in de bezoekerscentra.

Steven.Vanholme@natuurpunt.be

Europa wil de eigen uitstoot van CO2 met 20% verminderen tegen 2020. Niet weinig, maar op de klimaatconferentie van december luidde het nog dat de industrielanden hun uitstoot met 25 tot 40% zouden verminderen, om te vermijden dat de gemiddelde wereldtemperatuur meer dan 2 graden zou stijgen. Ook de partners van de klimaatcoalitie vragen dat Europa de uitstoot met 30% zou reduceren tegen 2020. De Gezinsbond sloeg in haar reactie op het EU-klimaatplan alvast de nagel op de kop: "Niemand weet hoe hoog de olieprijs in 2020 genoteerd zal staan. Niet investeren in alternatieve energiebronnen en energiebesparende maatregelen, zal gezinnen niet alleen opzadelen met een klimaatprobleem, maar ook met torenhoge rekeningen".

Steven.Vanholme@natuurpunt.be

De federale regeringsvorming is "peanuts" in vergelijking met de internationale klimaatonderhandelingen. Spectaculair is wel dat de Verenigde Staten gezwicht zijn voor zware internationale druk (en druk van de publieke opinie overal ter wereld). Er is een eindtekst waarin alle landen de noodzaak erkennen van "quantified emission limitation and reduction objectives, by all developed country Parties, while ensuring the comparability of efforts among them". Een overzicht van de teksten die in Bali goedgekeurd zijn vind je hier terug. Op Bali hebben de Kyoto-landen zich ook uitdrukkelijk achter de cijfers van de IPCC-rapporten geschaard. Dat betekent dat de gezamenlijke uitstoot van de geïndustrialiseerde landen (waartoe ook Vlaander behoort) tegen 2020 met 25 tot 40% moet verminderen.

Steven.Vanholme@natuurpunt.be

Ondanks treinstaking, regen en wind namen meer dan 3500 mensen deel aan de eerste 'klimaatbetoging'. Een onverwacht succes. Natuurpunt was goed vertegenwoordigd. We telden minstens 400 aanwezigen. Zonder de treinstaking waren het er wellicht nog dubbel zoveel. Want we hebben weet van honderden gestrande Natuurpunters in de stations van Hasselt, Turnhout, Wetteren, Oudenaarde, Dendermonde, Antwerpen, Herentals. Het was een indrukwekkende en leuke namiddag, voor velen misschien zelfs een 'alternatieve trefdag'.

De grote opkomst zal het voor ons iets gemakkelijker maken om klimaat op de politieke agenda te houden. En dat zal nodig zijn. Want om de Europese uitstoot van broeikasgassen tegen 2020 met 30% verminderen zijn dringend bijkomende maatregelen nodig.

 

Jos.Gysels@natuurpunt.be

Greenfacts is een Europese NGO die wetenschappelijke rapporten van officiële instanties als de WHO herschrijft zodat ook leken ze kunnen begrijpen. In de komende jaren zal Natuurpunt mee instaan voor de verspreiding van hun publicaties in Vlaanderen. Actueel is Nederlandse samenvatting van het vierde IPPC-klimaatrapport. Je vindt het document op www.natuurpunt.be/klimaat. Afdelingen die een klimaatactiviteit organiseren kunnen bij ons papieren versies opvragen.

Steven.Vanholme@natuurpunt.be

De klimaatactiedag op 8 december is een eerste gezamenlijk project van de klimaatcoalitie. Het succes van de dag zal mee de dynamiek in de komende maanden en jaren bepalen. Een succesvolle actiedag, met veel volk, zal voor alle verenigingen (Gezinsbond, vakbonden, jeugdverenigingen...) tevens een stimulans zijn om blijvend tijd en energie te investeren in het klimaatthema. Meer informatie op www.natuurpunt.be/8december.

Steven.Vanholme@natuurpunt.be

De afgelopen twee jaar zijn 52 vergunningen verleend voor de bouw van nieuwe windmolens. In totaal zijn er nu al 167 vergunningen toegekend sinds 2000. Dat blijkt uit een antwoord van Vlaams minister van Ruimtelijke Ordening Dirk Van Mechelen op een schriftelijke vraag van Carl Decaluwe (CD&V). Het grootste aantal ligt West-Vlaanderen (64), gevolgd door Oost-Vlaanderen (41), Antwerpen (37), Limburg (21) en Vlaams-Brabant (4).

Jos.Gysels@natuurpunt.be

Vandaag wordt de klimaatactiedag van 8 december 2007 publiek gemaakt. Op www.8dec2007.be vind je algemene info. Natuurlijk kan je ook terecht op www.natuurpunt.be/klimaat. En ondertussen zijn de posters en folders gedrukt. Wil je er voor jouw afdeling? Laat iets weten aan Steven Vanholme.

Steven.Vanholme@natuurpunt.be

In de werkgroep landbouw van de Vlaamse Klimaatconferentie werd een overzicht gegeven van de bereikte resultaten. De doelstelling van het Klimaatplan om de Vlaamse energieteelten te laten stijgen kent weinig bijval. Het aantal ha koolzaad blijft nog zeer beperkt in Vlaanderen. Het aantal ha bosuitbreiding (doel 10000 ha) en ha korte omloophout (doel 100 ha) zijn nog ver verwijderd van de plandoelstelling. Het aantal milieuvergunningsaanvragen voor biogasinstallaties is wel gestegen (een 30-tal in aanvraag). Een potentieelstudie gaf aan dat we 85 000 ha energieteelten zouden kunnen produceren in Vlaanderen. Dat is 3% van het totale transportbrandstofgebruik.

Liesbet.Vanlaer@natuurpunt.be

Een jaar na de Al Gore film blijft het wachten op een kordaat klimaatbeleid. Hopelijk hakken de wereldleiders in december een aantal knopen door op de wereldtop in Bali. Op 8 december wordt overal ter wereld actie gevoerd om de onderhandelaars aan te porren tot een ambitieus klimaatplan: 30% CO2-reductie tegen 2020. De klimaatcoalitie roept op tot een optocht in Brussel. Afspraak om 14.30 aan Brussel-Zuid. Ook Natuurpunt doet mee. Meer info op www.natuurpunt.be/klimaat (meer nieuws de volgende weken). Schrijf de datum alvast in jullie agenda en verspreid de oproep in de komende maanden via zoveel mogelijk kanalen.

Steven.Vanholme@natuurpunt.be

Na het succes van Al Gores klimaatfilm doken her en der films en artikels op die de klimaatverandering in twijfel trokken. Een van de bekendste producten van de klimaatsceptici is de 'Great global warming swindle' van producent Martin Durkin. Die man maakte in 1997 ook al een film waarin hij ecologisten afschilderde als een gevaar voor de individuele vrijheid en de economische groei. De 'Great global warming swindle' kan je maandag bekijken op Canvas (Ter Zake). Dinsdag volgt dan 'The denial machine', een reportage over hoe klimaatsceptici rijkelijk beloond worden door onder andere de olie-industrie. Op de klimaatpagina's van onze natuurkalender kan je terecht voor meer informatie over de klimaatsceptici en hun (valse) argumenten.

Steven.Vanholme@natuurpunt.be

Op vrijdag 29 juni ging een druk bijgewoonde ontmoetingsdag door van de ondertekenaars van het Lokaal Kyotoprotocol: gemeenten die zich engageren om hun eigen uitstoot met 7,5 % te reduceren, en die hun inwoners willen aanmoedigen om hetzelfde te doen. Via de website kunnen goede ervaringen uitgewisseld worden. Breng dit ter sprake in de contacten met jullie gemeentebestuur, of zet het op de agenda van de milieuraad.

Steven.Vanholme@natuurpunt.be

Wie CO2-neutraal wil reizen met vliegtuig, touringcar of auto kan voortaan via de website www.compenco2.be een milieuvergoeding storten. CompenCO2 is een initiatief van milieuverenigingen en Noord-Zuid-organisaties. Het geld gaat naar duurzame energieprojecten (CO2-vermindering) én naar aanpassingsprojecten, die de armste en meest getroffen regio's moeten helpen om zich voor te bereiden op de gevolgen van de klimaatverandering. Het idee is niet nieuw. De jongste jaren zien steeds meer initiatieven het licht die de reizigers de kans geven om de uitstoot die ze veroorzaken 'te compenseren'. Compenco2 verschilt van andere projecten doordat er bij de berekening op milieuvriendelijkere transportmogelijkheden gewezen wordt, alle CO2 in rekening gebracht wordt, en er resoluut gekozen wordt voor duurzame energieprojecten in de armste delen van de wereld.

Steven.Vanholme@natuurpunt.be

22 mei is de dag van de biodiversiteit. Dit jaar is het thema ‘Klimaat en biodiversiteit’. Niet toevallig, want klimaatverandering is op dit moment ongetwijfeld de grootste bedreiging voor de biodiversiteit. Het staat vast dat veel soorten zich niet aan de veranderende omstandigheden zullen kunnen aanpassen. Soorten uit het hoge noorden, of uit bergstreken, kunnen nergens heen. Maar ook andere dieren en planten komen in de problemen. Vooral soorten met zeer specifieke noden of weinig mobiele soorten dreigen te verdwijnen. Het Belgische Biodiversiteitsplatform organiseert een conferentie over dit thema. Op 21 mei is er een bijeenkomst van wetenschappers, op 22 mei is er een publieksevenement. Op de stand van Natuurpunt hangt onder meer een poster over natuurlijke klimaatbuffers en over de natuurkalender.

Steven.Vanholme@natuurpunt.be

Volgend weekend is door de wereldconventie over trekkende diersoorten uitgeroepen tot werelddag van de trekvogel (www.worldmigratorybirdday.org). Vlaanderen is een belangrijke overwinteringsplaats en ligt op de doortrekroute van vogels uit het noorden en oosten van Europa. Meer dan een derde van de broedvogels in Vlaanderen overwintert in Afrika. Deze soorten verdienen extra aandacht omdat ze kwetsbaar blijken in een wereld met snel wijzigend klimaat.

- Fenologie: ‘Zomervogels 2003 en analyse trends sinds 1985’, Natuur.Oriolus, 2004, p.33-44.

Steven.Vanholme@natuurpunt.be

Deze week vergaderen klimaatspecialisten uit meer dan 100 landen in Brussel. Op het einde van de week maken ze het langverwachte rapport met een overzicht van de gevolgen van de klimaatverandering voor mens en natuur openbaar. Dat die gevolgen ingrijpend zullen zijn, wordt alsmaar duidelijker. Om te vermijden dat het helemaal uit de hand loopt moeten we de uitstoot van broeikasgassen drastisch terugschroeven. Maar dat alleen zal niet helpen. We moeten ons ook voorbereiden op de veranderingen. Natuur is daarbij zeer belangrijk. Grote natuurgebieden zijn de beste buffer tegen de schokken die we mogen verwachten. In de nota 'Natuurlijke klimaatbuffers' zetten we een aantal zaken op een rijtje. Opmerkingen welkom.

Steven.Vanholme@natuurpunt.be

Veel lokale afdelingen hebben in de voorbije weken en maanden de vraag gekregen 'of ze niets kunnen komen vertellen over de klimaatverandering'. De vraag komt vanuit verschillende hoeken, andere verenigingen, lokale afdelingen van partijen. We hebben een powerpoint en achtergrondinformatie ter beschikking. Met die hulpmiddelen kan iedereen gemakkelijk een 10 à 20-tal minuten een boeiend verhaal brengen over klimaatverandering en de gevolgen ervan. En over wat wij eraan kunnen doen. Vlotte sprekers vullen probleemloos een uur.

Steven.Vanholme@natuurpunt.be

Vorige vrijdag, 16 februari, lanceerden meer dan 50 verenigingen 'de Klimaatcoalitie'. Het uitgangspunt van de coalitie is dat de klimaatverandering hier en nu veroorzaakt wordt, en dat we er ook hier en nu iets kunnen aan doen. Samen willen we het mes zetten in de eigen CO2-uitstoot, en onze leden en sympathisanten aanporren om hetzelfde te doen. Op die manier kan er een maatschappelijk draagvlak groeien voor structurele oplossingen, zodat de CO2-uitstoot tegen 2030 met 30% teruggeschroefd kan worden, en tegen 2050 zelfs met 80%. Natuurpunt is één van de trekkers van dit nieuwe samenwerkingsverband.

Steven.Vanholme@natuurpunt.be

De 9 Vlaamse verenigingen verenigd in het steunpunt Tandem maakten een overzichtelijke brochure met klimaattips. De brochure is speciaal bedoeld voor gemeentes en verenigingen en is dus ook een aanrader voor milieuraden. De brochure bevat een handig overzicht van lopende klimaatprojecten, acties en middelen om het mes te zetten in onze CO2-uitstoot: van 'fietsen naar kyoto' over 'autodelen' tot 'ecoteams'. Ook 'natuur in de buurt' krijgt aandacht. Want om op een klimaatvriendelijke wijze in te spelen op de groeiende vraag naar groen, moet er veel meer lokale natuur bijkomen. De digitale versie is hier beschikbaar. Papieren exemplaren kunnen besteld worden bij Steven Vanholme. Met de steun van de Vlaamse overheid.

Steven.Vanholme@natuurpunt.be

Het klimaat verandert, de natuur ook. We vallen in herhaling. Maar om de vinger aan de pols te houden lanceren we de Vlaamse Natuurkalender. Op www.natuur-kalender.be kan iedereen waarnemingen ingeven: de eerste bloeiende forsythia, de eerste gierzwaluw, de eerste maaibeurt... Alle waarnemingen worden onmiddellijk in kaart gebracht. Je vindt tevens kaarten met weergegevens, basisinformatie over de klimaatverandering en een reeks tips om het mes te zetten in de eigen CO2-uitstoot. Afdelingen die hiervoor willen oproepen in hun afdelingstijdschrift vinden in de rubriek 'Doe mee' enkele voorbeeldartikeltjes.

Steven.Vanholme@natuurpunt.be

Klimaat is hot, da's het minste wat je kan zeggen. In januari zijn alweer weerrecords gesneuveld. En volgens een enquête zou 83% van de Vlamingen bezorgd zijn. Ook wij krijgen heel wat vragen en reacties over de klimaatproblematiek. Kunnen we er iets aan doen? En wat doet Natuurpunt? Met de filmvoorstelling van Al Gore in Brussel heeft de vereniging een eerste keer stevig de schouders gezet onder het klimaatdossier. Maar we willen het daar niet bij laten. Over onze beleidsinspanningen, de Klimaatcoalitie en de Natuurkalender vind je nu alle informatie op een aparte klimaatpagina op de Natuurpuntwebsite. O ja, en niet vergeten: vanavond 1 februari even de lichten uit tussen 19.55 u en 20 u.

Jos.Gysels@natuurpunt.be

Begin februari wordt in Parijs het nieuw klimaatrapport voorgesteld van het wetenschappelijk klimaatcomité van de Verenigde Naties. Ter gelegenheid hiervan roept het Franse 'Alliance pour la planète' iedereen op om die dag alle lichten de doven tussen 19.55 en 20.00 u. In Vlaanderen is het initiatief overgenomen door een aantal bezorgde burgers. Het heeft ook onze actieve steun. Verder is Natuurpunt samen met andere middenveldorganisaties hard aan het werken om een brede Klimaatcoalitie op poten te zetten en lanceren we binnenkort een natuurkalender. Voor de lokale werking blijft de film van Al Gore nog steeds het succesnummer. Meer nieuws in de volgende flitsen.

Steven.Vanholme@natuurpunt.be

Steeds meer lokale groepen tonen interesse om de klimaatfilm van Al Gore naar hun gemeente te brengen. In Geraardsbergen zaten de twee lokale cinemazalen afgeladen vol. Binnenkort volgen Putte en Turnhout. Om praktische reden is het best om samen te werken met een lokale cinema. Maar het kan ook anders, al zijn de voorwaarden vrij strikt (o.a. aangepaste apparatuur en geschoolde technicus). Vergeet ook niet dat wie samenwerkt met de gemeente nog een beroep kan doen op tandemsponsoring.

Steven.Vanholme@natuurpunt.be

Natuurpunt Zuid-West Vlaanderen trok vorige zondag met een delegatie naar de Kinepolis in Gent, om samen naar de klimaatfilm te kijken. Nadien werd de film besproken om de eigen strategie te bepalen naar de beleidsmensen in de Zuid-West-Vlaamse regio. Ondertussen slaagden ze erin om de gemeente Wevelgem te overtuigen om de film in de gemeente te vertonen. En Natuurpunt Boven-Dender is er samen met andere lokale verenigingen in geslaagd om de film voor een avond in de plaatselijke cinema te krijgen.

Steven Vanholme

Veel schoon volk op de filmvoorstelling van 'An Inconvenient Truth', de klimaatfilm van Al Gore. Politici en hun aanhang, cameramensen, journalisten en lobbyisten. Gewone mensen liepen misschien wat verloren in het mediacircus. Maar alles voor de goede zaak. En de media zijn belangrijk. Al Gore heeft dat goed begrepen. Voor ons is het vooral hartverwarmend om vast te stellen dat we op zeer korte tijd sterk kunnen mobiliseren. In de grote steden loopt de film overigens nog enkele weken. Een tip: neem je lokale politici ook eens mee naar de cinema. Ondertussen verschijnen aan de lopende band ernstige rapporten over de omvang en gevolgen van de klimaatwijziging. En afgelopen weekend is er een meikever gespot in Puurs.

Jos Gysels

Verkiezingen zorgen onvermijdelijk voor een grote lokale volksverplaatsingen. Stel dat 4,6 miljoen Vlamingen zich in 3 miljoen auto’s heen en terug 4 kilometer verplaatsen. Dan levert dat 3000 ton CO2 op, naast de onvermijdelijke verkeerschaos, lawaai, overlast en onveiligheid. En dan weten dat je te voet of met de fiets zo veel meer tijd hebt om je eens rustig te bezinnen over de kandidaten en hun verkiezingsprogramma’s. Op www.kyotocode.be vind je informatie over onze dagelijkse handelingen en de CO2-uitstoot die daarmee gepaard gaat.

Steven Vanholme

Zoals ook gemeld in de speciale publicatie over het Natuur.huis, heeft Greenpeace een handige gids uitgegeven over groene stroom. Je vindt er meer informatie over de groene stroomleveranciers, een ranking van producenten en informatie over overschakeling. En daarnaast ook nog een hoop tips om energie te besparen. Zie ook www.greenpeace.org/groenestroom. Omschakelen op groene stroom was nog nooit zo gemakkelijk.

Steven Vanholme

Een Vlaams natuurreservaat is gemiddeld 34,16 hectare groot en kampt met een versnipperde perceelsstructuur. Die boodschap kregen lezers van De Standaard mee op hun vrije zaterdag. Het is al langer bekend dat versnippering een zware aanslag pleegt op de ecologische veerkracht, zijnde het vermogen van natuurlijke systemen om met storingen om te gaan. Voor Vereniging Natuurmonumenten de aanleiding om het Wageningse onderszoeksinstituut Alterra te laten onderzoeken of de ecologische hoofdstructuur (EHS) voldoende is afgestemd op de verwachte klimaatverandering. Areaalvergroting en het ruimtelijk-functioneel verbinden van de meest gevoelige natuurtypes dringen zich op. De studie benadrukt verder het belang om grensoverschrijdend - dus ook met Vlaanderen - na te gaan of de kwaliteit en de ruimtelijke samenhang tussen de grensoverschrijdende natuur voldoende is.

Jos Gorssen

De Europese handel in industriële CO2-emissierechten vormt de hoeksteen van het Europese klimaatbeleid. Per lidstaat krijgen de grote CO2-uitstoters 'uitstootrechten' toegewezen. Gebruiken ze er minder, dan kunnen ze hun rechten verkopen. Gebruiken ze er meer, dan moeten ze er bij kopen. Op dit moment heeft de Vlaamse regering het allocatieplan 2008-2012 klaar. Daarin wordt bepaald hoeveel uitstootrechten de grote Vlaamse uitstoters in de komende jaren krijgen. De milieubeweging vindt het raar dat de verdeling er komt voor het Vlaams klimaatsbeleidsplan klaar is. Elke ton CO2 die de industrie bijkomend mag uitstoten moet in andere sectoren (gezinnen, transport) bespaard worden. Op dit moment is het echter niet duidelijk welke plannen op tafel liggen om de totale uitstoot te doen verminderen. Het toewijzingsplan bevat ook onvoldoende gedetailleerde gegevens om de toewijzing van rechten aan de betrokken bedrijven op een correcte wijze te kunnen evalueren. Het MiNa-advies over dit onderwerp vind je hier terug.

Steven Vanholme

Vorige week gaf minister Peeters toelichting over het Vlaams klimaatbeleidsplan aan de leden van MiNa-raad en SERV. Teksten kregen we niet te zien. Maar de minister wist wel te vertellen dat we dankzij de nieuwe maatregelen de Kyotonorm jaarlijks met 'maar' 3 miljoen ton CO2 zullen overschrijden. Een pak beter dan vroegere vooruitzichten. We kijken uit naar het plan zelf. En vooral naar de realisatie ervan. We vragen ook om verdere reducties te overwegen. Want zolang we de doelstellingen niet halen zullen we verplicht zijn om (mogelijks dure) uitstootrechten te kopen van landen die wel een overschot hebben.

Steven Vanholme

"If we don't make these cuts in time, no measure of adaptation policy will be able to protect our people. No amount of resources will ever be sufficient to cover the needs of the changing climate's victims", sprak minister Tobback in Montreal. Toch geraakten de bijna 200 landen in Montreal niet veel verder dan de afspraak om verder te onderhandelen over een opvolger voor het Kyoto-verdrag. Aan ons om beter te doen. In de laatste jaren van het huidige Kyoto- verdrag (tot 2012) moeten we in eigen land nog veel energie besparen. Dat is ook een van onze speerpunten in ons memorandum voor de gemeenteraadsverkiezingen.

Steven Vanholme

Op 28 november 2006 begint in Montréal een nieuwe ronde in internationale klimaatonderhandelingen. Het is de eerste 'Meeting of the Parties to the Kyoto-protocol'. Met andere woorden, de eerste conferentie na de inwerkingtreding van het Kyoto-protocol. Er wordt gediscussieerd over wat er na de 'Kyotoperiode' (dus na 2012) moet gebeuren. Er is veel animo, en veel interesse. Wellicht 10.000 mensen uit bijna 200 landen. Maar of dat ook wat zal opleveren is maar zeer de vraag. De VS hebben nog voor het begin laten verstaan dat zij geen nieuw 'Kyoto-protocol' willen. We hebben op verschillende fora laten verstaan dat wij niet staan te springen bij al dat eindeloos gepalaver. Wij willen resultaten in eigen land. En landen die zich weigeren in te schakelen in een internationaal systeem moeten voor de WTO gesleurd worden wegens lakse milieureglementering. Want dat is een vorm van oneerlijke concurrentie. Verschillende rapporten tonen aan dat dit kan. Er is alleen politieke wil voor nodig. Meer info over de Montreal-bijeenkomst op de officiële website.

Steven Vanholme

In juni riep minister Peeters alle actoren bijeen om na te denken over oplossingen voor het klimaatprobleem. Tientallen werkgroepen brainstormden in de zomermaanden over mogelijke acties in de landbouw, de industrie, het verkeer... Veel spectaculaire ideeën kwamen er niet uit. Maar het levert wel een mooie bundeling van mogelijke acties op. Op 18 oktober werden de resultaten voorgesteld. U kan de bundel van 20 bladzijden hier downloaden (.pdf, 120kb). Hopelijk worden de aanbevelingen nu snel in de praktijk omgezet. En natuurlijk moet er in de toekomst ook over verdergaande maatregelen gesproken worden. Want ondertussen blijven bijna dagelijks berichten binnenstromen over de gevolgen van de opwarming.Verwoestende orkanen Amerika, ongeziene droogte in de landen rond de middellandse zee, en het onverminderde wegsmelten van de poolkap.

Steven Vanholme

Op 6 juni startte de Vlaamse Klimaatconferentie. Deze conferentie heeft als doel alle belangrijke maatschappelijke actoren in Vlaanderen samen te brengen voor één van de grootste milieu-uitdagingen van deze eeuw: de opwarming van de aarde. Met de Vlaamse Klimaatconferentie wil minister Peeters, een breed overleg- en consultatieproces op touw zetten als voorbereiding op het Vlaams Klimaatbeleidsplan 2006-2012 dat in het najaar zal voorgelegd worden aan de Vlaamse regering. In de Vlaamse Klimaatconferentie wordt er samengewerkt in verschillende sessies rond de volgende thema’s: duurzame energie, mobiliteit (personen en goederen), rationeel energiegebruik in gebouwen, innovatie, Vlaamse klimaatstrategie, landbouw en bedrijven. Op de eerste dag van de klimaatconferentie ondertekenden de Vlaamse overheid, milieu-, werknemers- en werkgeversorganisaties en de lokale overheden, leden van de SERV en Mina-Raad ook een intentieverklaring. Daarin verbinden de betrokken partijen zich ertoe om de komende maanden en jaren samen te zoeken naar creatieve oplossingen voor knelpunten in het klimaatbeleid, en tot het ontwikkelen van een gezamenlijke toekomstvisie en een lange termijn klimaatstrategie. De volledige intentieverklaring vindt u hier. (.PDF, 27KB).

Steven Vanholme

Zou Guy Verhofstadt kort van geheugen zijn? Op 16 februari jongstleden (de dag waarop Kyoto in werking trad), heeft hij zich aan de zijde van federaal minister voor Leefmilieu Bruno Tobback nog publiek geëngageerd om het internationale akkoord rond de bescherming van het klimaat in werking te zetten. Maar van zodra hij de kans krijgt, maakt hij rechtsomkeer en verzet hij zich ertegen dat België de doelstellingen van het Europese voorzitterschap steunt om de uitstoot van broeikasgassen tegen 2020 verder te verminderen. De milieuverenigingen vragen de Eerste Minister om zich achter ambitieuze Europese doelstellingen op middellange en lange termijn te scharen en de Belgische positie rond de bescherming van het klimaat te concretiseren. Op 10 maart aanstaande moet de Europese Raad van ministers van Leefmilieu de doelstellingen vastleggen voor de reductie van de uitstoot van broeikasgassen op middellange en lange termijn (2020 en 2050). Die doelstellingen zullen als basis dienen voor de beslissingen die genomen worden op de Europese top van regeringsleiders (22 en 23 maart). Tijdens de voorbereidende gesprekken heeft ons land gekozen voor een houding die op zijn zachtst gezegd ambigu te noemen is: België ondersteunt de Europese doelstelling om de emissies van broeikasgassen te verminderen op lange termijn (60 tot 80 procent tegen 2050), maar - op aandringen van de Eerste Minister en onder druk van de Vlaamse regering - verzet het zich actief tegen de reductie met 15-30% tegen 2020 zoals voorgesteld door het Luxemburgse voorzitterschap. Nochtans kan enkel een reductie van minimum 30% tegen 2020 en 80% tegen 2050 in de geïndustrialiseerde landen de temperatuurstijging onder de 2°C houden en op die manier de impact van de klimaatverandering maximaal beperken. De houding van ons land is nog onbegrijpelijker omdat alle Belgische Europarlementsleden van alle verschillende politieke formaties onlangs gezamenlijk een resolutie voor die uitstootreducties hebben goedgekeurd (1). België, dat zijn standpunt moet bepalen op 7 maart, kan nog vermijden om Kyoto af te remmen. De milieuverenigingen vragen aan de regering om de goede beloftes te concretiseren die Eerste Minister Verhofstadt (2) een jaar geleden en minister van Leefmilieu Tobback (3) meer recent geformuleerd hebben en herhaald hebben bij het in werking treden van het Kyoto protocol. De strijd tegen de klimaatverandering verdient meer dan politiek opportunisme.

(1). Resolutie van het Europees Parlement P6_TA-PROV(2005)0005.
(2). Tijdens de Ministerraad in Oostende, maart 2004.
(3). Tijdens de 10e "Conference of Parties" (COP10) van het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake Klimaatverandering, december 2004

Steven Vanholme

Woensdag 16 februari treedt het Kyoto-protocol in werking. Negentig dagen na de Russische handtekening kunnen nu eindelijk de afspraken van acht jaar geleden omgezet worden in echte doelstellingen. Een groep kinderen zal woensdagmorgen, bij zonsopgang, langsgaan bij premier Verhofdstadt en minister Tobback om hem te herinneren aan onze klimaatbeloftes. En om hem tot verdere acties aan te sporen. De Verenigde Staten zetten zich nog steeds af tegen het Kyoto-protocol. Bush zal daaraan herinnerd worden bij zijn bezoek aan Brussel. Natuurpunt onderschreef mee het manifest van de milieubeweging.

Steven Vanholme

Verschillende recente studies tonen aan dat het poolijs nog sneller afsmelt dan verwacht. Dat is bijzonder verontrustend. Want door het verdwijnen van ijs stijgt de temperatuur in de Noordelijke IJszee. Het water zal warmer worden waardoor het overige ijs nog sneller zal smelten. Verder zal een smeltende noordpool grote invloed hebben op de stromingen in oceanen, waardoor ook klimaatverandering elders op aarde waarschijnlijk lijkt. Eén Vlaamse krant meldt ook dat ijsberen met uitsterven bedreigd zijn. Dat bericht is gebaseerd op het rapport 'Polar bears at risk', een studie van het WWF uit 2002.

Steven Vanholme

Hoe reageren onze dieren en planten op de wereldwijde klimaatsverandering? Een vraag die de laatste tijd veel opduikt. Op de contactdag van Natuurpunt Studie zaterdag 29 januari benaderen we dit onderwerp vanuit drie boeiende invalshoeken. Arnold Van Vliet van de Universiteit van Wageningen legt aan de hand van de natuurkalender uit welke vogels er vroeger terugkomen uit Afrika, of het sneeuwklokje vroeger bloeit,… Luc De Bruyn van het Instituut voor Natuurbehoud legt meer de nadruk op de Europese situatie en Kok van Herk , Bryologische Werkgroep (BLWG) spreekt over de relatie tussen korstmossen en klimaatsverandering . Op zaterdag 29 januari gaat voor de derde keer de Natuurpunt Studie contactdag door in de Katholieke hogeschool in Mechelen. Een must voor iedereen die natuurstudie een warm hart toe draagt in Vlaanderen. In de voormiddag zijn er drie parallelle sessies. Over klimaatsverandering, de weidevogelproblematiek en biodiversiteit van op gemeenteniveau tot op wereldniveau. In de namiddag houden de verschillende werkgroepen hun algemene vergadering, verdeeld over zeven thema's: zoogdieren, vogels, amfibieën en reptielen, ongewervelden, mossen en korstmossen, paddestoelen en planten. Honderden enthousiaste vrijwilligers komen hier hun werking toelichten doorspekt met boeiende voordrachten. Afsluiten doen we uiteraard met een receptie. De contactdag vindt plaats in de Katholieke Hogeschool Mechelen, Zandpoortvest 60, 2800 Mechelen. Het begint om 10u en eindigt om 18u.

Steven Vanholme

De Vlaamse Regering wil een auditconvenant verplicht maken voor de middelgrote energie-intensieve vestigingen die niet onder de Europese richtlijn emissiehandel vallen maar wel een jaarlijks primair energieverbruik van ten minste 0,1 PJ en minder dan 0,5 PJ hebben. Het auditconvenant werd uitgewerkt als deelproject van het actieplan REG van het Vlaams klimaatbeleidsplan dat de invulling van Protocol van Kyoto beoogt. Het REG-decreet van 2 april 2004 legt de decretale basis vast voor het afsluiten van energieconvenanten. De MiNa-Raad vindt vrijwillige overeenkomsten een potentieel waardevol instrument in het milieu- en energiebeleid. Het laat toe om de ondernemingen voldoende vrijheid te geven in het bereiken van milieudoelstellingen. Het voorliggende voorontwerp van auditconvenant overtuigt echter niet. De meerwaarde van het auditconvenant ten opzichte van het besluit inzake energieplanning lijkt zeer beperkt. Gezien de belangrijke mobilisatie van overheidsmiddelen die gepaard gaat met het auditconvenant, en gezien de grote noodzaak aan verbetering van de energie-efficiëntie van onze industrie, kan de MiNa- Raad dan ook niet akkoord gaan met het afsluiten van het voorliggend voorontwerp van convenant. Om het convenant wel een duidelijke meerwaarde te geven, zijn een aantal belangrijke aanpassingen noodzakelijk. Deze hebben te maken met de doelstellingen, de controle (kwaliteit van het plan) en de sancties. Het ambitieniveau van het huidige auditconvenant is te laag, en riskeert in ieder geval om eventuele bijsturingen binnen afzienbare termijn onmogelijk te maken. De kwaliteit van het auditplan is niet gegarandeerd. De externe deskundige moet een veel belangrijker rol spelen in de opmaak van het energieplan. Daarnaast moet ook de overheid zelf een actiever rol opnemen. Met name moet het Verificatiebureau haar toezicht niet beperken tot een documentaire controle, maar ook op het terrein controles uitvoeren. De convenant bevat nu enkel vage en weinig indrukwekkende sancties. Deze moeten veel dwingender worden gemaakt. Gedacht kan worden aan het opleggen van een boete per kg CO2, of het verplicht laten uitvoeren van maatregelen met een bepaalde (lagere) rendabiliteit. Het volledige advies.

Steven Vanholme

Volgens een studie die vandaag in het prestigieuze tijdschrift Nature verscheen zou de uitstoot van broeikasgassen voor een veel sterkere stijging van de gemiddelde globale temperatuur kunnen zorgen dan tot nu toe werd aangenomen. Als het niveau van CO2 verdubbelt tegenover het pre-industriële niveau, zou de aarde in het slechtste geval zelfs kunnen opwarmen met 11 graden. Dat is meer dan het dubbele van de maximumstijging met 4,5 graden waar wetenschappers tot nu toe van uitgingen. De onderzoekers benadrukken dat dit geen absolute zekerheid is. Maar wel een mogelijkheid. Meer info: www.climateprediction.net. Klik hier voor het artikel zoals het in Nature verscheen.

Jos Gysels

De Creg tekent in haar nieuw indicatief programma twee scenario's uit voor de toekomst van de elektriciteitproductie. De milieu- en hernieuwbare-energieorganisaties betreuren dat de Creg enkel 'conservatieve' scenario's ontwikkelde. Het programma bevat geen scenario dat verder gaat dan tot wat België zich al verbond, dat onderzoekt hoe we de twee grote problemen van de Belgische elektriciteitproductie, de uitstoot van broeikasgassen en de kerncentrales, kunnen oplossen. Toch bevatten de scenario's interessante elementen. Zo leren we dat de eerste kernreactoren in 2015 kunnen sluiten, in combinatie met wat we nu al van plan zijn rond hernieuwbare energie en energiebesparing, en toch op goede weg blijven. Ieder indicatief programma plant hoe het Belgisch productiepark voor elektriciteit moet evolueren in de komende tien jaar. Normaal zou dit programma dus lopen tot 2014. Om rekening te kunnen houden met het begin van de kernuitstap koos het directiecomité van de Creg om ook de impact van het programma te onderzoeken tot 2019.
Twee scenario's vormen de kern van het programma. Een scenario met de huidige regionale doelstellingen voor de ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen en warmtekrachtkoppeling: het scenario S1. Dit scenario bevat ook een voorzichtige beheersing van de energievraag, een importniveau gebaseerd op de huidige investeringen en een ondertussen achterhaald lage prijs van fossiele brandstoffen. Aan de andere kant is er het scenario S2, het 'rampscenario', dat zelfs de bescheiden nu al genomen beslissingen negeert. S2 vertrekt dus van politieke onwil om deze beslissingen uit te voeren. Wij missen een scenario dat rekening houdt met de wetenschappelijke stand van zaken inzake energie-efficiëntie en bijvoorbeeld de vooruitgang van het Kyoto-protocol en de Europese doelstellingen inzake luchtkwaliteit. Of dat rekening houdt met een vervroegde sluiting van kernreactoren. Het programma zou juist een echte meerwaarde hebben mocht het leren hoe we vooruitgang kunnen boeken in het beantwoorden van de ecologische en economische uitdagingen waar onze elektriciteitproductie voor staat. Door dit niet te doen geeft de Creg een conservatief politiek signaal. Jammer genoeg.
Belangrijke aanbevelingen
Onze elektriciteitproductie staat immers voor belangrijke uitdagingen: we hebben twee grote problemen op te lossen. De uitstoot van broeikasgassen drastisch verlagen, om het broeikaseffect een halt te kunnen toeroepen. En de kerncentrales sluiten, omdat ze te duur, te gevaarlijk en te asociaal zijn. Gelukkig kunnen we toch belangrijke lessen trekken uit de tekst van het indicatief programma. Het besluit van het scenario S1 is duidelijk: de sluiting tegen 2019 van de eerste drie kernreactoren: Maakt de bouw van slechts een bijkomende centrale op aardgas noodzakelijk (STEG) noodzakelijk Laat de uitstoot van broeikasgassen maar beperkt toenemen En nochtans loopt zelfs het scenario S1 niet over van ambitie. Ter vergelijking, als het windpark van de Thorntonbank haar volle capaciteit bereikt, zal dit volstaan om de eerste nucleaire reactor van Doel te vervangen. De conclusie is hoe dan ook dat we wel degelijk de uitstoot van broeikasgassen kunnen beperken, en tegelijk de kerncentrales sluiten. Kerncentrales sluiten veroorzaakt natuurlijk een tijdelijke verhoging van de uitstoot van broeikasgassen. Maar hernieuwbare energie en energiebesparing kunnen die trend ombuigen. De keuze voor de toekomst is dus duidelijk: meer hernieuwbare energie en meer energiebesparing.
Relatieve conclusies
Het directiecomité van de Creg denkt echter in de omgekeerde richting. Zij bevelen aan om het scenario 'S2 België autonoom' te volgen, dat het resultaat is van een 'rampscenario', dat geen rekening houdt met de Belgische engagementen inzake de vermindering van broeikasgassen , of met de Belgische doelstellingen voor hernieuwbare energie en warmtekrachtkoppeling. Gelukkig volgt de Algemene Raad van de Creg die besluiten niet zomaar. In zijn advies stelt de Algemene Raad "dat de besluiten van de analyse en de keuze van het referentiebeleid van het IPPE dienen genuanceerd te worden". De Algemene Raad is dus - net als de milieubeweging - niet overtuigd door de methode die het directiecomité van de Creg hanteerde om het scenario S2 te verkiezen. De duurzame ontwikkeling komt eruit als de grote verliezer, en dan verliezen we allemaal.
Ondertekend door:
Bond Beter Leefmilieu, Inter-Environnement Wallonie, Brusselse Raad voor het Leefmilieu, Inter-Environnement Bruxelles, Greenpeace, WWF, Natuurpunt, Natagora, Apere.

Steven Vanholme

De Federale Raad voor Duurzame Ontwikkeling keurde na moeizame en langdurige onderhandelingen een eerste advies goed over het klimaatbeleid na 2012 (zgn. Post-Kyoto-doelstellingen). Het advies is binnenkort te vinden op de site van de FRDO. De hoofstukken 'Concrete voorstellen' en 'Wat moeten België en Europa doen' werden uitgesteld tot een volgende zitting. De industrie wil van geen bijkomende verbintenissen weten zolang niet iedereen meedoet. Maar ze verzetten zich ook tegen (handels)sancties voor landen die het milieu aan hun laars lappen.

Steven Vanholme

Een nieuwe wetenschappelijke studie voorspelt het massaal uitsterven van dieren en planten door de klimaatopwarming. Een van de oorzaken is dat dieren en planten steeds moeilijker kunnen opschuiven naar koudere streken. Ook Vlaanderen draagt daarbij een belangrijke verantwoordelijkheid. We zijn niet alleen een belangrijke vervuiler van broeikasgassen en een slechte Kyoto-leerling. We doen ook weinig of niets om de impact van de klimaatverandering op de natuur te verzachten. Vlaanderen ligt op een 'kruispunt' in Europa, ook voor de natuur. Maar voor planten en dieren wordt ons landje meer en meer een onoverkomelijke barrière van muren, asfalt en beton. Persbericht van Natuurpunt .

Steven Vanholme

Op de MiNa-raad van 4 december werden adviezen goedgekeurd over mobiliteit en klimaat. In het advies over het mobiliteitsplan benadrukt de raad dat hij tevreden is met het overkoepelend mobiliteitsplan maar vindt dat er nog te weinig concrete engagementen zijn. De raad wijst er ook op dat de CO2-doelstellingen niet zullen gehaald worden. In het advies over het voortgangsrapport klimaatbeleid stelt de raad vast dat er nog altijd geen strategie is om op termijn tot structurele veranderingen in onze economie te komen. Ook op 18 december is nog een MiNa-Raadszitting gepland. Met o.a. adviezen over convenants gemeentelijke ontwikkelingssamenwerking, het milieujaarprogramma en over Duurzame ontwikkeling. Meer info op de site van de MiNa-Raad.

Steven Vanholme