Hoe het allemaal begon (Paul Wouters en Marianne Horemans)
Gebeten om te weten (Liliane Claus)
Hoe het allemaal begon
Cursisten Paul Wouters en Marianne Horemans aan het woord over hoe twee kersverse leden groeien van prille natuurliefhebbers naar actieve vrijwilligers.“In het jaar 2004 zagen we als kersverse leden van Natuurpunt in het plaatselijk ledenblad Meander een oproep om deel te nemen aan een zwerfvuilopruimactie in en rond het Buitengoor-Meergoor te Mol. Om ons steentje bij te dragen voor een mooiere afvalvrije natuur in onze gemeente gingen wij vol goeie moed mee op pad. Tot onze verbazing haalden we op een voormiddag ruim 30 zakken afval op.
Na het opruimen van het afval mochten we, op vraag van conservator Jan Dirkx, mee op verkenning in het Buitengoor-Meergoor. Dit was tevens onze eerste kennismaking met het Buitengoor-Meergoor en Jan wist al snel onze interesse te wekken in de wondere wereld van zeldzame planten en dieren. Helpen in het beheerteam leek ons wel wat en daarom gingen we vanaf toen gemiddeld om de 14 dagen op zondagvoormiddag als vrijwilligers helpen in het beheerteam van het Buitengoor-Meergoor.
Sinds 2004 doen we dit nog steeds zodat we reeds meer dan vijf jaar meedraaien in het beheerteam van dit buitengewoon mooi gebied. Er volgden cursussen zoals natuur-inzicht, natuurbeheer en zelfs een cursus natuurgids, er volgde nog een cursus landschapsgids zodat we als natuurgids onze kennis en enthousiasme hopelijk nog beter kunnen overdragen op belangstellenden.
Het voorstel van Paul om een spinnencursus te volgen werd door Marianne op niet veel enthousiasme onthaald, wie volgt er nu een cursus over deze griezels. Marianne werd toch over de streep getrokken en tijdens het spinnenweekend van Natuurpunt Educatie in september 2007 toonden de lesgevers Koen Van Keer, Herman De Koninck en Nobby Thys de wondere wereld van spinnen. De afschuw van spinnen veranderde bij Marianne in een verregaande bewondering, zeg maar dat ze de microbe te pakken heeft en steeds meer over deze achtpotige diertjes te weten wil komen. Onwetendheid en onbegrip leiden vaak tot foute vooroordelen en verkeerde conclusies waardoor sommige soorten ten onrechte veroordeeld en gedood worden.
Het geven van cursussen draagt bij tot het leren begrijpen en waarderen van de natuur en al het mooie van fauna en flora. Met de start van de insectenwerkgroep Hexapoda in Westerlo in 2009 grepen we deze kans om onze kennis nog verder uit te breiden. De combinatie van theorielessen gekoppeld aan praktijklessen zijn ideaal om meer te weten te komen over bepaalde soorten of groepen. Microscopiecursus, paddenstoelencursus, zoogdierencursus, libellencursus, insectendeterminatie-avonden etc. kortom teveel om op te noemen, we trachten het allemaal mee te pikken zodat we elk jaar een trapje hoger kunnen klimmen en elke keer weer beseffen hoe uitgebreid de wondere wereld van de natuur wel is.
Samen met Natuurpunt (Educatie) trachten we een betere wereld te bekomen waar de natuur nog alle kansen kan krijgen en waar de mensen in deze drukke en jachtige wereld even tot rust kunnen komen in een mooi plekje natuur.”
Gebeten om te weten
Enkele maanden geleden gaf ik een cursus ‘Leren kijken naar vogels’ in Kasterlee (Provincie Antwerpen). Een blik op de goed gevulde aanwezigheidslijst zorgde voor een verrassing. Ik zag dat er iemand van Blankenberge (Provincie West-Vlaanderen) tussenprijkte. Daarna dook diezelfde cursiste ook op in andere cursussen over vogels. Wat zat hier achter? Lilian Claus bleek dadelijk bereid om dat voor ons uit de doeken te doen en we laten haar hier graag aan het woord.
Koen Leysen, Natuurpunt Educatie, lesgever Vogels
Het verhaal van een super-cursiste…
Sinds ik begon te werken beloofde ik mezelf wanneer ik zou stoppen met werken, ik aan de kust zou gaan wonen. En enkele jaren geleden was het dan zo ver; van ‘stadsmus’ werd ik een ‘aangespoelde’. En ik genoot; ik maakte strandwandelingen, ging wandelen in de Uitkerkse Polder, fietste regelmatig naar het Zwin, kortom ik was zoveel mogelijk buiten in de natuur. Maar er ontbrak iets. Er was zo veel te zien, zo veel om van te genieten, maar wat zag ik eigenlijk ? En dat stoorde me. Alhoewel ik niet zo gek ben op de PC en het Internet, begon ik toch een beetje te surfen. Na wat zoeken stuitte ik op de cursus Natuurgids die binnen enkele maanden in Knokke zou gegeven worden. Prompt schreef ik in en in september 2008 ging het allemaal van start.
Alle deelnemers hadden reeds een boel ervaring in natuurbeleving hetzij door studies of werk, hetzij door hobby’s – ik was echt een groentje. Iedereen was vast overtuigd zijn badge te behalen. Dat was een beetje hoog gegrepen voor me – ik zou de cursus volgen, zo veel mogelijk kennis opdoen, maar daar zou ik het bij laten. Midden in de winter begon de moed me in de schoenen te zakken – sommige lessen waren bijzonder zwaar voor iemand met niets van voorkennis, en organisatorisch bleek het ook niet allemaal zo te kloppen. Maar er lagen nog een boel interessante lessen en excursies in het verschiet, en eigenlijk geef ik niet graag op. Het enthousiasme van mijn medestudenten, het samenhorigheidsgevoel in momenten van crisis, de lesgevers, deelnemen aan de wandelingen van Natuurpunt, de ontdekking van al het mooie, het gaf een fijn gevoel en terwijl de eersten reeds hun stagewandeling maakten, waar ik gretig aan deelnam, kwam de klik. Dit wilde ik ook doen: je enthousiasme delen met mensen die er niet zo veel over weten (of soms ook heel veel) hier en daar toch een boodschap meegeven, waar eens over nagedacht kan worden na de wandeling, maar vooral in gezelschap zijn van gelijkgestemde zielen.
Maar ik wist zo weinig. Alle medestudenten waren jaren met natuurbeleving bezig en ik nog geen jaar. Ik zou dan in omgekeerde volgorde te werk gaan: zo veel mogelijk cursussen volgen. Planten determineren lukte op sommige momenten al vrij aardig maar vogels, dat was pas moeilijk. Heel dikwijls hoor je hen, zonder ze te zien…in de vlucht, hoog in de lucht…hoe begin je eraan? Bij het begin natuurlijk: leren kijken, zoeken en herkennen van kenmerken, het habitat en voedselaanbod, seizoenen, het verschil tussen juveniele en adulte, mannelijke en vrouwelijke vogels. Het is veel en complex. Maar het komt altijd op hetzelfde neer – hoe meer je leert, des te meer besef je dat je veel te weinig weet. Bij het zoeken naar cursussen, kwam ik tot de ontdekking dat er dit najaar niet erg veel cursussen in West Vlaanderen gegeven werden. Ik begon elders te zoeken en kwam in de Antwerpse Kempen terecht. Dit verbaasde vriend en vijand en ook mijn lesgever Koen Leysen.
Het is moeilijk uit te leggen, maar het verlangen naar kennis is groot en soms vind ik van mezelf dat ik een beetje gulzig ben. Maar ik merk dat ik toch niet de enige ben die zo gefascineerd is door de vogels. De passie en kennis die uitgaan van Koen zijn geweldig en meeslepend. In tegenstelling tot andere lessen en excursies hoor je niemand zijn GSM overgaan terwijl hij aan het woord is (en dat betekent tegenwoordig veel !). Nu komt het er op aan om de hoofdkenmerken te leren, waardoor je dan in groepen kan plaatsen en waardoor je ook kan gaan elimineren. Verschillende medecursisten zijn reeds met vogelwerking bezig en kunnen al veel beter determineren dan ik. Maar dit kan me niet meer ontmoedigen. Tijdens de quiz die Koen op het einde van iedere lessenreeks inlast, ontdek ik dat ik met deze hoofdkenmerken reeds een eindje weg kom, en vervolgens leert hij ons dan ook naar de bijkomende kenmerken te kijken waardoor determinatie toch mogelijk is. Ik besef wel dat ik in de natuur niet altijd zo veel tijd en kans zal krijgen om naar kenmerken te speuren, maar ik leer kijken en luisteren.
Het herfsttrimester is bijna voorbij, maar nu kijk ik al uit naar volgende cursussen. De verscheidenheid is groot en het zal waarschijnlijk een tijdje duren vooraleer ik alle vogels zal waarnemen, waarover ik nu ’s avonds mijn hoofd breek. Toch hoop ik in de toekomst niet alleen maar gefrustreerd te raken van alle KBV-tjes (kleine bruine vogeltjes) die ik zie vliegen, maar ze ook een naam te kunnen geven (en ik heb het dan niet over Janneke of Mieke). Koen en zijn collega’s en al die vogelaars zullen me daarbij helpen, waarvoor dank. Ik zal nooit de kennis hebben en de ervaring zal me ontbreken van iemand die al dertig, veertig jaar hiermee dagelijks bezig is. Maar de fascinatie is er en op een dag zal ik ook wenkbrauwstrepen, oogstrepen, polsvlekken, stuiten en al dat fraais herkennen. Mijn eerste cursus zette de deur op een kier en iedere bijkomende les opent ze een beetje meer. Dit is een fascinerende hobby, die nooit zal vervelen en waaraan nooit een einde komt. Iedere waarneming is een ontdekking en geeft voldoening en plezier.
Dit zal zeker niet de laatste cursus zijn die ik bij Natuurpunt Educatie volg. Ik heb nog zo veel bij te leren, maar zonder het enthousiasme en de humor van de lesgever zou dat een pak moeilijker zijn.
Lilian Claus, Blankenberge, 4 december 2009.