2011: Internationaal Jaar van de Bossen
2011 is internationaal uitgeroepen als het Jaar van de Bossen. Het hele jaar lang zetten we elke maand een bijzondere bossoort in de kijker. Ontdek alles over deze soorten in de soortenfiche en download de kleurplaat! |
December: middelste bonte specht
De laatste jaren hebben we er een vijfde spechtensoort bij als broedvogel: de Middelste Bonte Specht. In het jaar van de bossen mocht deze wel eens extra in de kijker geplaatst worden.
|
 |
November: nevelzwam
Eén van deze ‘ijsberen’ onder de paddenstoelen is de Nevelzwam (Clitocybe nebularis). De Nederlandse naam is niets anders dan een letterlijke vertaling van de wetenschappelijke soortnaam ‘nebularis’, wat letterlijk ‘van de nevelen’ betekent. Lees meer en download de kleurplaat
Kortom, een paddenstoel die verschijnt wanneer de eerste herfstnevelen door het bos waren en op de koop toe nog eens een nevelgrijze hoed heeft !
|
 |
Oktober: everzwijn
Over smaak en kleur valt niet te discussiëren, maar jonge everzwijntjes zijn gewoon mooi. Een ontmoeting met die “pyjamaatjes” is en blijft een geweldige ervaring voor de natuurliefhebber. Lees meer en download de kleurplaat.
De volwassen dieren stralen dan weer kracht en zelfzekerheid uit, met hun massieve kop, hoge schoft en stugge rugharen.
|
|
September: schorskoloniespin
September is spinnentijd. Logisch dus dat één van onze 700 spinnen nu ‘soort van de maand’ wordt. In het jaar van de bossen kozen we voor de schorskoloniespin. Als enige Europese soort van dit geslacht heeft ze natuurlijk al iets unieks, maar er is meer aan de hand. Verschillende mysteries omhulden de soort in het verleden. Lees meer en download de kleurplaat.
|
 |
Augustus: wespendief
In de rijkere bossen in het midden en oosten van ons land komen we een van de meest intrigerende en geheimzinnige vogels tegen: de wespendief. Lees meer en download de kleurplaat.
Vaak wordt hij versleten voor de veel algemenere buizerd en weten mensen zelfs niet van zijn bestaan af. Hoog tijd dus om deze fascinerende bossoort onder de aandacht te brengen.
|
 |
Juni: bosbeekjuffer
Een libel kiezen als bossoort van de maand? Het kan, want ook bij libellen zijn er soorten die gebonden zijn aan bossen. Pantserjuffers bijvoorbeeld leggen hun eieren onder de schors van bomen langs de waterkant. Lees meer en download de kleurplaat.
De bosbeekjuffer houdt dan weer van schaduw en wat zonnige plekjes bij beekjes die door een bos lopen. Dat in tegenstelling tot de verwante en meer algemene weidebeekjuffer, die liever in het open veld vertoeft.
|
 |
Mei: bont zandoogje
Maar al te vaak hebben we slecht nieuws te melden als het over onze dagvlinders gaat, maar het verhaal van het Bont zandoogje ruikt naar succes. Ooit kwam deze vlinder alleen maar voor in bossen en langs bosranden, maar de voorbije jaren wist hij zich ook blijvend te vestigen in meer open milieus met beperkte bosaspecten, zoals tuinen en agrarisch gebied met houtkanten. Lees meer en download de kleurplaat.
De aanwezigheid van voldoende beschutting onder bomen en struiken en de juiste grassoorten als voedsel voor de rupsen zijn de belangrijkste vereisten waaraan het leefgebied moet voldoen.
|
 |
April: bosanemoon
Het is 1 april. Terwijl aprilgrappen de stress bij de mens verzachten, bereikt de stress op de bosbodem een piek. Honderden exemplaren van allerlei kruidige planten wedijveren met elkaar om zoveel mogelijk energie van de prille lentezon op te vangen. De tijd dringt want vanaf half mei staan er zoveel bladeren aan bomen en struiken dat de bosbodem geheel in schaduw gehuld wordt. Bijgevolg willen ze allen voor 15 mei bladeren, bloemen en vruchten vormen. Daarom worden ze trouwens lentebloeiers of voorjaarsbloeiers genoemd. Uitsluitend met het licht. Lees meer en download de kleurplaat.
|
 |
Maart: vuursalamander
Salamanders staan bekend als echte waterbeesten. Maar dat is buiten de Vuursalamander gerekend. Vuursalamanders zijn uitgesproken landdieren. Enkel larven leven in het water. Deze soort heeft het vooral voor oude, vochtige eiken- en beukenbossen. We werpen een blik op de enige landsalamander van België. Lees meer over de vuursalamander en download de kleurplaat.
|
 |
Februari: bosuil
Als echte nachtvogels blijven uilen gehuld in een waas van mysterie. Mensen wisten in het verleden al vaak niet goed wat ze met uilen aanmoesten. Hun verborgen nachtelijke levenswijze en rare geluiden gaven (en geven) de verbeelding vrij spel. Dit bleek een sterke voedingsbodem voor mythes en verhalen, die doorheen diverse culturen opvallend veel gelijkenis vertonen. Uilen torsen zo een pak folklore mee. Lees meer over de bosuil en download de kleurplaat.
In dit internationaal jaar van de bossen mogen we dus wel eens stilstaan bij dé uil die we daar bij uitstek mogen verwachten. Tekst: Koen Leysen
|
|
Januari: bosmuis
muis de; v(m) muizen 1 klein knaagdier 2 dik, vlezig gedeelte vd duim 3 aan een computer gekoppeld bedieningsapparaatje. Honderdduizenden woorden telt onze taal en schoon is ze zeker, maar toch slagen we er vaak niet in om planten en dieren een correcte naam te geven. Lees meer over de bosmuis en download de kleurplaat
Onze “muizen” zijn daarvan een perfect voorbeeld. Alle pluizige beestjes kleiner dan een “rat” worden gezwind over dezelfde kam geschoren.
|
|
|
2010: Internationaal Jaar van de Biodiversiteit
2010 werd door de VN uitgeroepen tot het Jaar van de Biodiversiteit! Het hele jaar lang stond biodiversiteit centraal; vooral tijdens de biodiversiteitstop in Nagoya (Japan) en op het klimaatcongres in Cancún (Mexico). Natuurpunt zette elke maand een soort in de kijker. Lees meer over 2010.
|
December: ijsvogel
Op het vlak van slechtst gekozen vogelnamen scoren ijsvogel en winterkoning erg goed. Beide soorten krijgen immers forse klappen bij streng winterweer. Wel krijg je de ijsvogel bij vriesweer vaak gemakkelijker te zien omdat hij aangewezen is op de schaarse wakken die hij dan soms nog vindt. Lees meer over de ijsvogel en download de kleurplaat.
Het mag dan ook niet verbazen dat het aantal waarnemingen van ijsvogels na de twee voorbije wat strengere winters dun gezaaid was. Gelukkig hebben ze niet zelden twee broedsels per jaar met telkens een zestal jongen, waardoor een populatie zich snel terug kan herstellen.
|
 |
November: grote wintervlinder
Winter-vlinder: twee woorden die je niet meteen met elkaar associeert. Het gure herfstweer heeft er ook voor gezorgd dat het vlinderseizoen 2010 min of meer afgelopen is. Lees meer. Download de soortenfiche en de kleurplaat.
Althans, dat geldt voor de dagvlinders. Voor de laatste nachtvlinders van het jaar –de wintervlinders, najaarsspanners en herfstspinners – moet het vliegseizoen nog beginnen. Laten we kennismaken met deze tegendraadse insecten die sombere novembernachten verkiezen boven zwoele zomeravonden.
|
 |
Oktober: vliegenzwam
Op een rode paddenstoel, vol met witte stippen, … Van de erg uitgebreide wereld van paddenstoelen (meer dan 4000 soorten zwammen in Vlaanderen!) kent toch wel iedereen de vliegenzwam (Amanita muscaria). Misschien verdient deze zelfs de titel ‘oerpaddenstoel’, die in ons collectief geheugen gegrift staat. Lees meer over de vliegenzwam en download de kleurplaat.
Op de meeste andere zwammen heeft de vliegenzwam een streepje voor: hij is erg gemakkelijk op naam te brengen en bovendien kan hij je zelfs in extase brengen...
|
 |
September: kruisspin
Ieder huisje heeft zijn kruisje, maar ook bijna ieder huisje heeft zijn Kruisspin. Deze spin maakt grote wielwebben tussen struiken, afdaken en andere constructies. Hierin verschalkt ze allerlei prooien. De Kruisspin is trouwens de vlijtige meid van de buurt, want ze ververst bijna iedere dag haar web. Lees meer over de kruisspin en download de kleurplaat.
Doordat ze de draagstructuur intact laat, hangt het web wel telkens op dezelfde plaats. 78 spinnenkenners bekroonden deze spin als ‘Europese spin van het jaar 2010’.
|
|
Augustus: laatvlieger
Deze soort vliegt al een heel leven in de schaduw van haar iets grotere zus, de rosse vleermuis. Die overtroeft haar vleugelspanwijdte van maar liefst 35 cm en vliegt bovendien al van vóór zonsondergang, waardoor ze ook vaker gezien wordt. Lees meer over de laatvlieger en ontdek de kleurplaat
Hoewel de laatvlieger niet eens zo heel veel later haar schuilplaats verlaat, heeft ze door de vergelijking met de populaire rosse vleermuis een beetje onterecht de stempel van laatvlieger meegekregen.
|
|
Juli: dagpauwoog
De dagpauwoog is één van de 71 soorten dagvlinders die Vlaanderen ooit rijk was. Nu herbergt Vlaanderen er nog 50, waarvan de dagpauwoog een van de algemene soorten is. De dagpauwoog komt zowat over de hele wereld voor: Eurazië (Europa en Azië), gematigd Azië, het Verre Oosten, ... Lees meer over de dagpauwoog en ontdek de kleurplaat
|
 |
Juni: Sint-Janskruid
Het is 21 juni, de zomerzonnewende. Sedert een week duiken in lichtrijke bermen overal exemplaren op van het Sint-Janskruid. De onachtzame voorbijganger besteedt er weinig aandacht aan, want zo op het eerste zicht lijkt Sint-Janskruid sprekend op een boterbloem. Lees meer over sint-janskruid en ontdek de kleurplaat
De vijf gele kroonbladeren en talrijke meeldraden zijn immers een gemeenschappelijk kenmerk. Als je beter kijkt merk je het meest belangrijke verschil. Sint-Janskruid heeft tegenoverstaande bladeren met een gave rand, terwijl boterbloemen langs de stengel verspreide en diep ingesneden bladeren vormen.
|
|
Mei: grauwe vliegenvanger
Het voorjaar is al flink gevorderd, maar toch zijn alle trekvogels nog niet gearriveerd. De eerste bosrietzangers, spotvogels en wielewalen zijn er al maar nog elke dag arriveren er nieuwe exemplaren. Ook de grauwe vliegenvanger is zo’n late soort, maar daar merken we niet veel van. Lees meer over de grauwe vliegenvanger en ontdek de kleurplaat!
Hij blinkt uit in bescheidenheid, zowel wat zijn uiterlijk betreft als zijn zang. Toch is het een waar genoegen om ze muggen en vliegen te zien vangen.
|
|
April: rosse metselbij
Meisjes met rode haren Begin april is de lente niet meer te stuiten. Wilg en Sleedoorn staan in volle bloei. Hondsdraf en Paarse dovenetel fleuren de bermen op en kleurrijke bloementapijten van Bosanemoon, Wilde hyacint en Slanke sleutelbloem kleuren de Vlaamse bossen. Lees meer over de rosse metselbij en ontdek de kleurplaat van de bijen
Ook de grote lenteschoonmaak is begonnen. IJverige huismannen en –vrouwen zijn druk in de weer om de laatste sporen van de winter weg te vegen. Maar voor de échte bezige bijen moet je buiten zijn. Rond de lentebloemen gonst het van de bedrijvigheid en overal bouwen wilde bijen aan hun nestjes. Rosse metselbijen bijvoorbeeld … die kunnen klussen… dat is niet mis.
|
|
Maart: gewone pad
Eerlijk is anders. Terwijl kikkers kunnen genieten van een sterrenstatus als vermeende prinsen, worden padden eerder geassocieerd met heksen en duivels. Nochtans behoren ze beiden tot dezelfde orde van “staartloze amfibieën” of “Anura”. Lees meer en ontdek de kleurplaat van de pad.
|
 |
Februari: hazelaar
Misschien zou een rasechte hazelaar zich wel tekort gedaan voelen als ‘soort van de maand februari’. Van alle inheemse planten is de hazelaar de vroegste bloeier. Voor hem (of haar) begint de lente vaak al in januari. Lees meer en ontdek de kleurplaat van de hazelaar.
Dat verschijnsel gaat aan velen onopgemerkt voorbij. Spectaculaire bloemen moet je bij de hazelaar dan ook niet verwachten. Aan één en dezelfde struik vind je naast de meer in het oog springende mannelijke katjes ook roodpaarse vrouwelijke bloempjes. Een lust om te zien, ware het niet dat ze zo klein zijn. Een mens kan zich afvragen waarom een struik als de hazelaar energie steekt in het produceren van bloemen, op een moment dat alles nog kil en bar is en geen boom denkt aan het ontplooien van bladeren. De hazelaar is een windbloeier, dat wil zeggen dat het stuifmeel dat de katjes en masse produceren door de wind verspreid wordt. En zo’n verspreiding doe je best op een moment dat het bos nog kaal is en de wind erdoorheen kan gieren. In de zomer zouden de stuifmeelkorrels wellicht al snel aan de bladeren van een naburige boom blijven kleven. De hazelaar is al duizenden jaren een vast ingrediënt van het eiken-lindenbos dat ooit grote delen van West-Europa bedekte. In die tijd ontwikkelden heel wat dieren en zwammen een intieme relatie met de hazelaar. Maar ook voor mensen kreeg de hazelaar een bijzondere betekenis. Wil je meer weten over deze soort, lees dan de soortenfiche of contacteer Wim Veraghtert. Tip: Zie je een hazelaar in bloei? Geef jouw waarneming door aan de Natuurkalender! Zo registreren we jaarlijks of de bloei van deze struik al dan niet verschuift.
|
 |
Januari: staartmees
Met dit onvervalste winterweer is het erg belangrijk dat we een rijk gedekte tafel voorzien voor onze tuinvogels. In de gemiddelde Vlaamse tuin levert dat al gauw meer dan tien vogelsoorten op. De staartmees is misschien wel de elegantste in dit gezelschap. Lees meer en ontdek de kleurplaat van de staartmees.
De staart is met ca. 7 cm even lang als het lijfje zelf. Let op de prachtige oudroze tinten in hun verenpak. Heel af en toe kan je er ook een zien met een spierwitte kop. Het zijn rusteloze beestjes die een tuin met voldoende struweel weten te appreciëren. Ze scharrelen rond in losse groepjes. Het lijkt alsof ze met een ragfijne elastiek met elkaar verbonden blijven. Plotsklaps hangt er een hele groep staartmezen aan de vetbollen, en even later zitten ze al weer een tuin verder. Soms kan je er je klok op gelijk zetten. Bij erg koud weer kruipen ze 's nachts wel eens heel dicht bij elkaar, je kan ze geen ongelijk geven. Het is een grappig zicht, zo'n 'ragebol' waar dan in alle richtingen staarten uitsteken. Mogelijk is heel hun groepsleven net daarop afgestemd. De vorige winter scoorden de staartmezen extra goed bij het Natuurpuntproject Vogels Voeren en Beloeren. Benieuwd of het dit jaar weer zo zal zijn... Wil je meer weten over deze soort, lees dan de soortenfiche.
|
|