Het klimaat verandert – de natuur ook
Mensen die de natuur aandachtig in de gaten houden, hebben het al een tijdje in de gaten: de gevolgen van de klimaatopwarming laten zich ook hier voelen. Door de minder strenge winters en de warmere zomers hebben verschillende zuiderse dieren en planten zich bij ons kunnen vestigen. Verschillende soorten libellen die hier vroeger niet of zeer uitzonderlijk voorkwamen worden nu geregeld gesignaleerd: o.a. de kanaaljuffer en vuurlibel. Ook zuiderse vogelsoorten als de bijeneter en de kleine zilverreiger zijn aan een opmars bezig. En iedereen heeft ondertussen ook wel gemerkt dat er steeds meer teken zijn.
Maar er komen niet alleen nieuwe soorten bij. Veel soorten komen in de problemen. Vooral soorten die veel eisen stellen aan hun leefomgeving en weinig mobiele soorten zijn met uitsterven bedreigd. Ook de dramatische terugval in vlinders –die nogmaals pijnlijk bleek tijdens het vlindertelweekend van 2 en 3 augustus 2008- wordt minstens ten dele toegeschreven aan de zeer wisselvallige seizoenen van de voorbije jaren.
In een
overzichtsartikel uit Natuur.blad en in de powerpoint
‘Klimaat en Natuur’ van Natuurpunt Educatie vind je heel wat voorbeelden van de impact van de klimaatverandering op de natuur: trekvogels die vroeger uit het zuiden terugkeren, problemen met invasieve exoten, een kwakkelende paddentrek…. De lokale Natuurpunt-afdelingen organiseren af en toe ook ‘klimaatwandelingen’. Op zo’n wandelingen kan je de veranderingen in de natuur met eigen ogen zien.
Via
www.natuur-kalender.be kan je ons helpen om de gevolgen van de klimaatverandering op de Vlaamse natuur in kaart te brengen. Je kan ons daar o.a. laten weten wanneer je de eerste wakkere egel gezien hebt. Of wanneer jouw forsythia in bloei komt. Al jouw waarnemingen worden direct in kaart gebracht, en ze blijven ook bewaard in jouw persoonlijke fiche.
Op de
link-pagina van de natuurkalender vind je nog veel meer links naar rapporten en studies over de impact van de klimaatverandering op de natuur.
Aanpassen en natuur als buffer
Het wordt steeds duidelijk dat de veranderingen die we nu vaststellen slechts de voorbodes zijn van drastische veranderingen. Als we willen voorkomen dat de achteruitgang van de biodiversiteit desastreuze dimensies aanneemt, dan moeten we ervoor zorgen dat de natuur zich zo goed mogelijk kan aanpassen aan de klimaatverandering. En daarvoor zijn grotere, en meer aaneengesloten natuurgebieden een absolute noodzaak. Natuurpunt is vast besloten om daar ook de komende jaren de absolute prioriteit van te maken.
Grotere natuurgebieden zijn trouwens niet alleen goed voor de natuur. Ook de mensen zullen ervan profiteren, want sterke en dynamische natuurgebieden functioneren zijn de beste buffer tegen ‘natuurgeweld’. Denken we maar aan natuurlijke overstromingsgebieden die ons helpen om de gevolgen van stortbuien op te vangen, aan zandbanken en duinen die de kusten beschermen tegen zeegeweld, en aan venen die water ophouden als een spons, zodat de watervoorziening ook in drogere periodes gegarandeerd blijft.
In onze nota ‘
Natuurlijke klimaatbuffers’ lees je er meer over. Op dit moment werken zowel Vlaanderen als Europa aan ‘adaptatieplannen’. Dat zijn plannen om ons voor te bereiden op de schokken die ons te wachten staan. Natuurpunt, en de rest van de milieubeweging, pleit ervoor om daarbij niet alleen aandacht te vertrouwen op technologie (dijken, pompen…) maar ook veel aandacht te besteden aan de bufferende werking van gezonde en robuuste natuur.