LIFE project Dommeldal marvelously illustrates the transgressing character of the Natura 2000 network.
The practical nature of the project resulted in the restoration of valuable habitats from Peer in Flanders up to Valkenswaard in the Netherlands.
Typical Campine nature such as land dunes, purple heathlands, sparkling fens, florissant irrigated grasslands (‘vloeiweiden’), orchid rich hayfields and alluvial forests were restored. New opportunities were created for threatened species such as the mysterious European nightjar, the secretive Natterjack toad and the enigmatic Alcon Blue. This folder shows the values of Dommeldal nature and explains the management practices. Read the brochure on line. Click for full view | download pdf
Kaarten
Maart 2011
Bekijk het filmpje over de afronding van het project Schuylen Wijer in Life Dommeldal.
Januari 2011
Vloeiweiden Lommel kolonie – eerste fase herstel is uitgevoerd.
Vloeiweiden zijn echt typisch voor het noorden van de Kempen. De mooiste watering situeert zich vrijwel zeker nabij Lommel kolonie en wordt al lange tijd beheerd door Natuurpunt.
In het kader van Life Dommeldal werd tot doel gesteld een 5 tal hectare van de vloeiweiden te herstellen. De percelen werden een tijdlang gebruikt akker en hebben daardoor de typische beddenstructuur verloren.
In het najaar heeft het beheersteam samen met de Life arbeiders een groot stuk van deze vloeiweiden hersteld. Naast het opnieuw aanleggen van de bedden met boven en onderzoef werden ook nieuwe sluisjes geplaatst waardoor de graslanden terug kunnen bevloeid worden. Binnen enkele jaren wordt hier terug een zee van bloemen verwacht.
Werken Dommelmoeras volop aan de gang 
Na (te) lang wachten op de nodige vergunningen konden we in het najaar 2010 starten met de herinrichting van het Dommelmoeras in het Hageven. Doel van de werken is om de zeer soortenrijke overgang heide-moeras meer ruimte te geven. Om dit mogelijk te maken dient het waterpeil van de vijvers verlaagd te worden, maar dit zou een negatief effect kunnen hebben op de rietvogels waarvan de roerdomp, bruine kiekendief en snor belangrijkste soorten zijn.
Om hieraan tegemoet te komen willen we door de inrichting van een voormalige weide langsheen de Dommel het verlies aan geschikt nat rietland temperen. In de weide worden nu volop nieuwe laagten gecreëerd die in de toekomst begroeid zullen raken met riet. Door deze zone verder te vernatten ontstaat een nieuwe moeraszone nabij de Dommel.
Nieuwe wandelpad doorheen het Dommelmoeras
Om de moerasvogels zoals roerdomp en bruine kiekendief rust te gunnen worden de paden doorheen het Dommelmoeras ter hoogte van het Lommels Schoor aangepast. Het huidige pad kruist immer het hart van het Dommelmoeras en zorgt voor een te grote verstoring.
De doorstreek door het Dommelmoeras wordt enkele honderden meters naar het noorden verplaatst. De wandelpaden zijn intussen volop in aanleg. De nieuwe brug over de Dommel is inmiddels gerealiseerd. Na de afronding van de werken aan het Dommelmoeras kunnen de paden afgewerkt worden. Verwacht wordt dat tijdens de lente de nieuwe wandelroute wordt geopend.
Weer extra ruimte voor orchideeënrijke hooilanden 
Dank zij de aankoop van een grotere blok gronden is Natuurpunt ook eigenaar geworden van een reeks natte hooilanden waar tot begin de jaren ‘80 honderden orchideeën bloeiden. Een gewezen top-blauwgrasland dus. Sindsdien verruigden deze percelen tot een soortenarme rietruigte met verspreid staande opslag. In het voorjaar 2010 werd geheel dit blok van ruim 1.5 ha terug hersteld tot een hooiland. Tijdens de zomer 2010 werd het perceel twee maal gemaaid. Nu wachten op het kiemen van de eerste orchideeën, blauwe knoop en andere typische soorten van blauwgrasland.
Heideherstel Resterheide (Hechtel) is afgewerkt 
Het heideherstel Resterheide werd tijdens de zomer 2010 afgerond. Doel van deze werken is een heidestapsteen te ontwikkelen tussen de grote heidegebieden in de regio. Doordat de gronden tussen deze grote heidegebieden steeds intensiever worden gebruikt en de laatste overhoekjes met heide zijn verbost, raken de heidegebieden steeds meer geïsoleerd. Hierdoor vergroot het uitsterf-risico waardoor de steeds minder voorkomende typische soorten van de heide uiteindelijk verdwijnen. De laatste jaren wordt steeds duidelijker dat dit proces zich in versnelde mate afspeelt.
Resterheide is de eerste stapsteen die is afgewerkt. Later, in de loop van 2011, wordt er nog heide hersteld in Heihuiskens (Peer) en in Schuilensweyer (grens Peer-Hechtel-Eksel).
Resterheide is van deze stapstenen het grootste met een oppervlakte van bijna 7 ha. Het bestaat uit twee delen. Op noordelijk deel werd het jong bos gekapt en vervolgens geplagd. Voor het zuidelijke deel vertrokken we van een gedeeltelijk vochtig weiland. Doordat graszode te rijk aan fosfaat was, werd de toplaag afgegraven. Behalve het centrale deel bleek de weide nooit geploegd te zijn. Blijkbaar volstond het om eenvoudigweg kunstmest aan te brengen om van een natte heide een weiland te maken.
Het resultaat van de werken ziet er mooi uit en de resultaten lieten niet op zich wachten.
Resultaten
Dopheide en zonnedauw kiemen spontaan op ResterheideNog geen drie maand na het beeindigen van de werken kiemen de eerste typische soorten van natte heide. Tientalle kiemplantjes van de gewone dopheide werden er gevonden aan de oostrand van perceel. Dit is ongelofelijk snel en een bewijs dat de zaadbank aan heide planten nog steeds kiemkrachtig.
Naast dopheide kiemden er ook enkele plantjes kleine zonnedauw, tormentil en duizendknoopfonteinkruid. Typisch is ook het massaal opduiken van het fraaie mosje Grof goudkorrelmos, dat zich perfect thuisvoelt op plagplekken in de natte heidesfeer.
We zijn benieuwd wat 2011 ons zal bieden.
Leuk is dat de boomleeuwerik in 2010 het noordelijk deel van resterheide uitkoos als nestelplek. Ook de heivlinder, een zeldzame vlinder van heide, heeft resterheide al gevonden. De stapstenen werken dus al!
2010/07 - Klein warkruid duikt op in het brongebied van de Vallei van de Zwarte beek
Op de Resterheide in het Brongebied van de Vallei van de Zwarte Beek zijn in het kader van Life Dommeldal recent grote plagwerken uitgevoerd met het oog op heideherstel.
De vrijwillige medewerkers van de afdeling Hechtel-Eksel hadden intussen echter niet stilgezeten. Manueel hadden zij reeds enkele jaren geleden kleinere plagplekjes gemaakt aan de rand van de huidige grote plagzone. En dit heeft zijn resultaat afgeworpen. Naast ondermeer jonge heide, trekrus en enkele plantjes zonnedauw in de nattere delen, zijn nu ook meerdere exemplaren van het Klein warkruid opgedoken op twee verschillende lokaties. De plant parasiteert op heide en is ook wel gekend als duivelsnaaigaren omwille van zijn draadvormig uitzicht. Alweer een bewijs dat dankzij de inzet van Natuurpunt natuur en biodiversiteit kunnen hersteld worden!
Januari 2009
Venherstel Hageven voltooid 
Eind februari zijn de herstelwerken van de verdroogde vennen afgerond. Met rupskranen werd heel nauwgezet, op de plekken waar vroeger vennen lagen, nieuwe vennen gegraven. Op de diepste pleggen zijn de vennen 60 tot 100 cm diep en komen hierdoor in contact met het grondwater. Alleen in droge zomer zouden ze droogvallen. Rond de vennen werd een brede zone geplagd. Door het plaggen krijgt de heide weer kansen om te ontwikkelen. Met de grond die bij de werken vrij kwam, hebben we bij de ontginning verdwenen duinen hersteld.
In het totaal werd circa 10 ha bewerkt zodat op heel wat plaatsen het landschap er vrij ingrijpend is veranderd. Zo is een fraai typisch Kempisch landschap ontstaan. Dit vennenrijke landschap is mooi te bekijken langsheen de wandelpaden.
Herstel Landduinen Hageven in volle vaart 
Sinds het voorjaar 2007 zijn we gestart met het herstellen van landduin habitats. Tegen de grens aan werd een dennenbos gekapt. Enkele mooie vliegdennen werden behouden om landschappelijke redenen. Op grotere schaal werken we aan het herstellen van de schrale open biotopen op landduinen. Verspreid in het terrein is in vele kleine vlekken eerst de ruige pijpestro-vegetatie gemaaid. Het frisse groene gras dat nadien tot ontwikkeling komt, wordt kort gehouden door de galloway-runderen. Beetje bij beetje maken we de zode los of wordt er geplagd. Langzaamaan zien we de ijl begroeide landduinen terugkomen.
Meer heide in Hageven
Het eerste werk in het kader van het Life-project was het kappen van een niet natuurlijke dennenaanplant ter hoogte van de Stenen brug. Na het kappen van de Corsicaanse dennen werd het strooisel verwijderd of geplagd zodat we hier een nieuw stuk heide kunnen ontwikkelen.
Orchideeënrijke hooilanden Dommelvallei krijgen meer ruimte
Op verschillende plekken in de Dommelvallei (Hechtel-Eksel en Peer) kregen verlaten hooilanden terug een maaibeheer. Deze zeer natte graslanden worden gemaaid met een aangepaste tractor op rupsbanden. Met hetzelfde doel worden ook een aantal verboste percelen terug opengekapt. O.a. aan de Kenisdijk werd zo een perceel terug opengemaakt. Dit ziet er even niet zo fraai uit, maar we verwachten hier uiteindelijk na een aantal jaar terug orchideeën.
Heideherstel Resterheide (Hechtel)
D
ecember 2008 werd gestart met het herstel van de heide in het Dommelvallei, met name deelgebied Resterheide. Resterheide ligt op de waterscheiding tussen het maasbekken (via Bolissenbeek en Dommel) en het scheldebekken (via Zwarte beek en Demer).
Deze zone ligt ideaal om een nieuw heidegebied te creëren. Tot voor enkele tientallen jaren was heel het terrein een grote heide. Daarvan restte een kleine hectare. Door het heideherstel in het kader van Life Dommeldal willen we terug een grotere heide-ontwikkeling. Deze heide moet dan als stapsteen fungeren tussen de grotere heide in de regio. Door het verdwijnen van de heide hebben typische soorten van heide het heel moeilijk. Vele soorten sterven hierdoor lokaal uit. Met het ontwikkelen van stapsteen-heide willen we dit proces stoppen.
Hiervoor worden eerst de bomen gekapt en zal er vervolgens geplagd worden. Op een aanpalend weiland, dat met Life-geld is aangekocht door Natuurpunt willen we in de zomer van 2009 een natte heide herstellen. De bemeste bovengrond zal hiervoor afgegraven worden. Opvallend is dat een deel van dit perceel in het verleden nooit is geploegd. Dit is een goede uitgangspositie voor het heideherstel.