Life Grote Nete - Nieuws

Laatste update: 21/12/2011

Ontdek

Natuurgebieden binnen dit project

- Griesbroek
- Malesbroek
- Vennen
- Zammelsbroek
- Bels Broek en Hei
- Zelguis
- Roost-Craeywinckel

Nieuws

In het LIFE project Grote Nete is altijd wel iets te beleven. Hieronder kom je te weten wat er gaande is in deze prachtige vallei.

21-12-2011 / Het Griesbroek en LIFE Grote Nete werkt!

Deze week was het weer zover, regenval en op verschillende plaatsen traden de rivieren buiten hun oevers. Zo ook in het natuurgebied Griesbroek in Balen waar de Grote Nete vrij spel kreeg. Het water vond zijn weg en zette een groot deel van het natuurlijke overstromingsgebied onder water. Alweer werd aangetoond dat de natuur een goede bondgenoot is om extreme weersomstandigheden te milderen. Daar er onder invloed van de klimaatsverandering nu al meer extreme regenval is zullen we "klimaatsponzen zoals het Griesbroek" meer dan ooit nodig hebben. Ze houden het water vast en zorgen dat de gevolgen op andere plaatsen beperkt blijven.

In het kader van het LIFE-project Grote Nete werden er net 2 voormalige weekendvijvers ingericht als natuurlijk overstromingsgebied. De weekendhuisjes werden afgebroken en afgevoerd waarna exotische boomsoorten gekapt werden. Als laatste werk werden de dijken langsheen de vijvers verwijderd. Van een win-win situatie gesproken, we geven de natuur een duwtje in de rug en milderen de negatieve invloed van de overstromingen.

Aan de hand van onderstaande filmpjes krijg je een beeld van de overstromingen.

foto: Vernatuurlijkte weekendzone in het Griesbroek.

5-12-2011 / Landduinen in Bel herleven hun tweede jeugd

Eerder in het nieuwsgedeelte verscheen het al. Maar de herstelwerken aan de oude stuivende duinen van Bel hebben van zich doen spreken. Nu dat de eigenlijke herstelwerken bijna afgerond zijn is het prachtige reliëf van de oude landduinen opnieuw zichtbaar. Dit tot consternatie van vele wandelaars die dit gebied voorheen kenden als strakke naaldhoutaanplanten.

Stilaan komt het einde der werken in zicht, de dennen werden gekapt waarna alle hout werd opgeruimd. Op dat moment bleef er een troosteloze kapvlakte achter. Met kranen werd de strooisellaag verwijderd en afgevoerd naar nabijgelegen akkers waar deze gegeerd zijn door de lokale boeren. Momenteel is meer dan de helft van de oppervlakte reeds afgewerkt en het einde der werken is voorzien rond midden januari. Dan zullen de herstelwerken op de Belse heide afgerond zijn en herleeft het landschap van Bel haar tweede jeugd.

Waar vroeger het blonde zand van de duinen van Bel opgeplant werd met naaldhout zal het na vele jaren opnieuw herleven. Een zegen voor mens en natuur, alle wandelaars zijn immers uitgenodigd om doorheen het gebied te struinen en volop te genieten, zij het met respect voor elkaar.

5-10-2011 / Werken voor een natuurlijkere Kleine Hoofdgracht succesvol afgerond

De Kleine Hoofdgracht in Balen lag als een strakke lijn verzonken in het landschap. De zoveelste beek die gegraven werd om een vallei te ontwateren. De provincie Antwerpen voerde hier in samenwerking met Natuurpunt in het kader van het LIFE-project in 2011 verschillende ingrepen uit waarbij zowel ruimte voor water als ruimte voor natuur werd gecreëerd. Oeverwallen werden over een lengte van meer dan 500 meter verwijderd en meer dan 2 hectare open water, moeras en plas-dras zones werden gegraven. Het resultaat is dat het natuurgebied De Vennen nu beter in staat is al het water te bufferen wat zorgt voor een verhoogde waterveiligheid bij sterke regenval. Daarenboven gaat de natuurwaarde er zienderogen op vooruit.

Door het weggraven van de ruimingswallen (die als kleine dijkjes werkten) kan het water nu terug vrij in en uit de valleigronden stromen wat eveneens de verdroging in droge periodes tegengaat. Op deze manier wordt de natuurlijke dynamiek van de beek heropgestart wat zorgt voor meer variatie. Deze veelvuldigheid aan verschillende plekjes in de beek wordt door verschillende dieren en planten gesmaakt waardoor ze er het beter naar hun zin hebben. Geen overbodige luxe als je weet dat de biodiversiteit en de diensten die de natuur levert zo belangrijk zijn voor ons. Deze werken in De Vennen hebben alvast gezorgd dat er betere lucht, zuiverder water, minder overstromingen en meer biodiversiteit is, voor iedereen. Dat het nu al aangenaam wandelen is in De Vennen hoort er natuurlijk ook bij. Na de installatie van enkele honderden meter plankenpad volgend jaar wordt het natuurgebied helemaal opengesteld voor de wandelaars. Van een win - win -win situatie gesproken.

Foto: Provincie Antwerpen; Wilde natuur in De Vennen

29-08-2011 / Geef me de ruimte!

Integraal waterbeleid
De Kleine Hoofdgracht in Balen lag als een strakke lijn verzonken in het landschap. De zoveelste beek die gegraven werd om een vallei te ontwateren. De provincie Antwerpen voerde in samenwerking met Natuurpunt in 2011 verschillende ingrepen uit waarbij zowel ruimte voor water als ruimte voor natuur werd gecreëerd.
Oeverwallen werden over een lengte van meer dan 500 meter verwijderd en 2 hectare open water, moeras en plas-dras zones werden gegraven. Het resultaat is dat het natuurgebied De Vennen nu beter in staat is om water te bufferen wat zorgt voor een verhoogde waterveiligheid bij sterke regenval. Daarenboven gaat de natuurwaarde er zienderogen op vooruit en is het natuurgebied een inkomstenbron en ontspanningsplaats geworden voor de omwonenden.

Studiebezoek De Vennen
Alles kan beter. We nodigen u dan ook graag uit om mee te denken tijdens een studiebezoek van de werken. Hierbij wordt er speciale aandacht besteed aan volgende vragen: wat is de ecologische relevantie van de werken in verhouding tot de kostprijs, is er een sterke buffering van water mogelijk, wat kan er anders en eventueel beter?

Trefpunt
Woensdag 21 september 2011, 13u00, de parking van het voetbalveld gelegen aan de kruising van de straten Peer Luytendijk en Wolfsdonken, te Balen. Indien verwittigd kan u afgehaald worden aan het station van Balen.

Inschrijven
Inschrijven bij Willem Laermans, willem.laermans@natuurpunt.be

06-06-2011 / De Grote Nete kiest het ruime sop, deel II

De eerste resultaten van de natuurwerken aan de Kleine Hoofdgracht zijn prachtig. De beek kreeg terug een natuurlijke loop zodat mens, dier en plant opnieuw een rustig een aangenaam plekje vinden. De dijken werden weggegraven zodat het water van de beek vrij in en uit de vallei kan. Op deze manier wordt de natuurlijke sponswerking van de vallei hersteld.

Het natuurgebied de Vennen is mooier dan voorheen en dat mag ook geweten zijn. Om deze reden worden na de grote inrichtingswerken bruggen en plankenpaden aangelegd zodat iedereen van De vennen kan genieten.

10-05-2011 / Welkom in de vallei van de Grote Nete

Wat gebeurt er allemaal in de vallei van de Grote Nete? Bomen schieten als paddestoelen uit de grond, koeien staan te grazen, graslanden worden gemaaid en plantages worden gekapt en geplagd. Het hoe en waarom hiervan kan je sinds kort terugvinden in de nieuwe brochure van het LIFE Grote Neteproject. Deze brochure geeft een helder overzicht van wat je kan verwachten van het bovenstroomse gedeelte van de vallei van de Grote Nete. Ze wordt verspreid onder omwonenden, plaatselijke beleidsmakers en geïnteresseerden. Doorblader de brochure.

19-04-2011 / Grote Nete kiest het ruime sop in Balen

In de vallei van de Grote Nete in Balen zijn recent grote werken gestart voor de vernatuurlijking van de Kleine Hoofdgracht. De dijken gelegen langs de waterloop worden afgegraven en weggevoerd. Op deze manier wordt er ruimte gegeven aan water en natuur zodat overstromingen stroomafwaarts beperkt worden.
Lees het volledige persbericht.

04-2011 / Werken voor meer heide gestart

Veel mensen hebben het al gezien, de werken in Bel zijn gestart! De kapvlakte die we vandaag zien is de eerste stap van de reeks. Een overzicht:

In de eerste fase worden de bomen gekapt. De monotone dennenaanplanten verdwijnen. Op enkele plaatsen wordt het eeuwen oude hakhoutbeheer van zomereiken terug opgestart. Ze worden op 30 cm afgezaagd waarna ze terug mogen uitschieten en verder zullen worden onderhouden als hakhout. De oude beukenhaag aan de grens met de Kapucienenberg zal ook op deze manier beheerd worden. Op enkele plaatsen zullen ook enkele groepjes van kleinere zomereiken behouden blijven, deze worden niet gekapt.
Wanneer deze werken uitgevoerd zijn wordt met een kraan de bovenste laag strooisel verwijderd (plaggen). Dit zal verschillende weken in beslag nemen. Het is een minutieus werkje waarbij het zand moet blijven liggen en het strooisel dient afgevoerd te worden. Dit strooisel wordt gebruikt door landbouwers waar het zorgt voor een hogere opbrengst.
Na deze werken is de natuur terug aan zet. Spontaan zullen er soorten tevoorschijn komen die vergelijkbaar zijn met de open zandige zone aan de Kapucienenberg. Vanaf dit moment wordt de situatie nauwgezet opgevolgd waarbij indien nodig begraasd wordt met schapen of plaatselijk het gras gemaaid en afgevoerd wordt. Gelijkaardige werken leren ons dat de natuur zeer snel reageert.
Na de plagwerken zijn jullie allen welkom! Waar vroeger hoge omheiningen stonden en het terrein niet toegankelijk was zijn jullie nu allen uitgenodigd. Het wordt een unieke zone voor Vlaanderen waarbij 10 hectare natuurgebied volledig toegankelijk zal zijn voor zachte recreanten. De aanwezige planten en dieren op deze plaats zijn van nature gewend aan dynamiek, daarom dat kinderen met schupjes en emmertjes zeker welkom zijn...

Tot dan...

02-2011 / Werken op de Belse heide gaan weldra van start

Binnen afzienbare tijd zal er op de Belse heide gestart worden met de ontwikkeling van 10 hectare heide- en stuifduinlandschap. De monotone dennenaanplanten zullen bijna volledig gekapt worden waarna de bovenste strooisellaag zal afgevoerd worden. Op 20 februari is de buurt reeds geïnformeerd via infowandelingen en vanaf nu zijn er ook verschillende infoborden voorzien om de plaatselijke recreanten te informeren.

De plaatselijke recreanten en hiermee geassocieerde toerismesector zijn samen met de natuur trouwens de grootste winnaars bij deze natuurherstelwerken. Het type natuur dat we op deze zandige landduinen zullen ontwikkelen wordt opengesteld voor de zachte recreanten. Over het hele gebied zal Iedereen zal van deze natuur mogen genieten.

02-2011 / Afvissing en slibruiming in De Vennen

Op 15 februari heeft het Agentschap voor Natuur en Bos op vraag van de provincie een afvissing van de Kleine Hoofgdracht uitgevoerd. Deze evacuatie van de vis naar veiliger oorden was bedoeld als voorzorgsmaatregel bij de slibruiming die daar twee dagen later werd uitgevoerd. Met behulp van elektrische visapparatuur werden de vissen tijdelijk verdoofd en verder stroomopwaarts opnieuw uitgezet, zodat ze zeker geen hinder van de slibruiming zouden ondervinden. Lees meer.

01-2011 / Kleine Hoofdgracht krijgt grote opfrisbeurt van 350.000 euro

Provincie en Natuurpunt creëren meer natuur én ruimte voor water
Op 10 januari start de provincie samen met Natuurpunt met herinrichtingswerken van de Kleine Hoofdgracht in Balen. Medio januari zullen kranen en graafmachines de buurt van De Vennen dus ‘onveilig’ maken. Tijdelijk weliswaar, want na afloop zal het er nog mooier en groener zijn. De geplande ingrepen hebben namelijk als hoofddoel de natuurwaarde van dit uitzonderlijke gebied te vergroten als onderdeel van een LIFE-project. Dat er tegelijk meer ruimte voor water wordt gecreëerd en hierdoor de kans op ongewenste overstromingen verkleint, vormt uiteraard een belangrijke meerwaarde. Het belang van dergelijke valleigebieden werd in november laatstleden nog maar eens aangetoond. Doordat dergelijke gebieden ongestoord kunnen overstromen, kunnen ongewenste overstromingen stroomafwaarts vermeden worden. Lees meer.

Historisch unieke waterrijke regio
De voorbije jaren kwamen de waterlopen in de regio Mol-Balen vooral negatief in de pers naar aanleiding van wateroverlast. Deze regio maakt deel uit van het brongebied van de Grote Nete en is van nature dus zeer rijk aan water. Maar tegelijk is dat ook een troef die het dit gebied zijn unieke karakter verleent. In 2008 stelde de provincie daarom een actieplan op. “Via duurzame oplossingen willen we enerzijds de problemen bij hevige regenval definitief aanpakken.

Maar anderzijds zochten we ook initiatieven om de opportuniteiten van de regio nog verder uit te bouwen, “ zegt Rik Röttger, gedeputeerde voor Leefmilieu van de provincie Antwerpen. Waterlopen herinrichten, overstromingsgebieden aanleggen, aangepast beheer van de waterlopen, het zit er allemaal in. Het aankopen van een aantal woningen met uitdoofbeleid is dan weer een specifieke maatregelen om mogelijke wateroverlast structureel aan te pakken. Het hele pakket gaat gepaard met intensief studiewerk, maar voor het deelgebied De Vennen zijn de plannen nu klaar voor uitvoering.

De Kleine Hoofdgracht in De Vennen
Het wordt nóg mooier in De Vennen
De geplande werken op de eigendommen van Natuurpunt in De Vennen starten op 10 januari. Het terrein wordt eerst startklaar gemaakt en één zone kan al worden afgegraven, in afwachting van het archeologische bodemonderzoek. Daarna worden de oevers van de Kleine Hoofdgracht afgeschuind en kronkelende zijloopjes aangelegd. Hierdoor krijgt het water meer ruimte en verkleint de kans op overstromingen. Tegelijk komen deze ingrepen de natuurwaarden van het gebied ten goede.

Uitvoering en kostprijs
Tijdens de werken zullen bepaalde wandelpaden omwille van veiligheidsredenen niet toegankelijk zijn. Er worden ook enkele bruggetjes en vlonderpaden aangelegd om het natuurgebied toegankelijker te maken voor wandelaars. De gronden waarop het overtollig water gebufferd zal worden zijn eigendom van Natuurpunt. Via LIFE (een Europees fonds voor natuur-, milieu- en ontwikkelingsprojecten) wordt dit project gerealiseerd met Europese financiële steun. De totale kostprijs is geraamd op ongeveer 350.000 EUR, waarvan 29.000 EUR wordt betaald door Natuurpunt.

De geschatte uitvoeringstermijn is 85 werkdagen, afhankelijk van de weers- en terreinomstandigheden. “In elk geval hopen wij dat iedereen in het najaar van 2011 weer volop van een nog mooier stukje natuur zal kunnen genieten,” besluit Rik Röttger.

12-2010 / De beekprik in zijn sas

De Vennen in Balen is een voormalig landbouwgebied met een schitterende carrière in het vooruitzicht. Dit natuurgebied ligt in de bovenstroom van de vallei van de Grote Nete en herbergt nog menige beekprik. Recent zijn de werken voor de vernatuurlijking van de Kleine Hoofdgracht gestart! Met het LIFE Grote Nete project wordt in samenwerking met de provincie Antwerpen gewerkt aan het nodige natuurherstel. Er zal meer dan 4 hectare moeraszone en meanders gecreëerd worden langs de waterloop. Het contact tussen rivier en omgevende gronden wordt op deze manier hersteld. Dit is geen overbodige luxe zo bleek alweer tijdens de laatste overstromingen. Holle en bolle oever, zandbodem bodem of niet, afbraak en opbouw van de rivier, in de toekomst vind je het allemaal in De Vennen...

12-2010 / Grote Netewoud krijg prijs voor meest ottervriendelijke natuurgebied

Half juni startte de Zoogdierenwerkgroep van Natuurpunt een grootscheepse zoekactie. Er werd een beloning van 500 euro uitgeloofd wie als eerste het bewijs kon leveren van een in het wild levende Europese otter in Vlaanderen. De zoektocht heeft helaas niets opgeleverd, en de wilde otter is nu uitgestorven verklaard. De otter is in België verdwenen door vervuiling van het water en verdelging. Het dier werd begin 2000 voor het laatst in Vlaanderen gezien. In Wallonië dook in 2006 nog een spoor van een otter op, maar ook daar zouden er nu geen meer leven. Er is nu beslist die 500 euro uit te reiken aan het meest ottervriendelijk natuurgebied, en dat werd Het Grote Netewoud. De prijs werd uitgereikt op het symposium Zoogdieren en water.
Lees ook het actuabericht: 28-11-2010 / Geen otter gevonden in Vlaanderen

11-2010 / Het Griesbroek en de Vennen houden de voeten droog!

Infobord met de voeten in het water. (Dirk Geenen)

De natuurreservaten Het Griesbroek en De Vennen hebben tijdens de laatste overstromingen hun veelzijdigheid laten blijken. Ze zijn slechts in beperkte mate in een strak keurslijf zijn gegoten doordat ze lage dijken hebben. Hierdoor zorgen ze niet alleen voor ontspanning en prachtige landschappen maar ze zijn ook een echte badkuip die het water opvangt als het enkele dagen regent.

Groot was de verbijstering net na het weekend van de overstromingen. Het water stroomde via de omliggende graslanden evenwijdig met de Grote Nete. Heel het gebied was herschapen in een groot doorstroommoeras. De hoeveelheid water die in De Vennen en Het Griesbroek gestockeerd was moet ongeloofelijk zijn. Dankzij deze natuurlijke overstromingsgebieden houden andere steden stroomafwaarts de voeten droog. Alweer een voordeel van te investeren in natuur voor iedereen!

In andere gebieden in Vlaanderen blijkt hetzelfde. Zo overstroomde Leuven niet doordat er stroomopwaarts van de stad een 500 hectare groot natuurgebied, De Doode Bemde het water net heeft kunnen opvangen en vasthouden.

04-11-2010 / Landschapsonderhoudswerken Zammelsbroek

De komende dagen zullen landschapsonderhoudswerken uitgevoerd worden in het Zammelsbroek. Het Binnenbroek krijgt hierdoor terug een open karakter zoals in het verleden het geval was. De wilgenopslag in de graslanden zal verwijderd worden en verschillende elzenbosjes worden in hakhout gezet zodat deze terug kunnen ontwikkelen.

Samen met deze werken wordt een oude weekendvijver geïntegreerd in het landschap. Deze werken zullen ervoor zorgen dat het aangenamer wandelen is in het Binnenbroek. In een omgeving waar vele planten en dieren zich terug thuis voelen zodat de diversiteit aan organismen (biodiversiteit) kan toenemen.

Deze werken passen binnen het Europese LIFE programma waarbij Europees beschermde topnatuur (Natura 2000 gebieden) gefinancierd wordt. Door deze werken zal er een grote hoeveelheid brandhout beschikbaar zijn die verkocht wordt aan de omwonenden.

Indien je geïnteresseerd bent in een hoeveelheid brandhout of meer wil weten over de werken kan je hiervoor informeren bij Koen Thibau: 0498 12 47 29

08-2010 / Infowandeling, inrichtingswerken De Vennen

Langsheen de oevers van de Grote Nete en de Kleine Hoofdgracht werken de vrijiwilligers van Natuurpunt aan de uitbouw van het natuurgebied De Vennen. De natuur van De Vennen is zo waardevol dat ze Europees erkend en ondersteund wordt.
In de toekomst zal ze nog mooier worden want in de Vennen groeit langzaam aan het Grote Netewoud. Een bos met de voetjes in het water waar het aangenaam vertoeven is. Om de natuur te helpen plant Natuurpunt in samenwerking met de provincie Antwerpen in het najaar enkele werken langsheen de Ongelbergloop en de Kleine Hoofdgracht. Er wordt meer plaats gemaakt voor water wat goed is voor de natuur en de waterveiligheid. Van de gelegenheid wordt ook gebruik gemaakt om het gebied beter toegankelijk te maken voor de wandelaar door enkele bruggen en wandelpaden aan te leggen.

Als gebruikers van hetzelfde landschap nodigen we jullie graag uit om eens kennis te maken met elkaar. We nemen jullie op een uurtje mee doorheen het gebied en leggen uit wat jullie kunnen verwachten van de werken. Achteraf trakteren wij je op een drankje en is er tijd om vragen te stellen.
Tot dan,

Wanneer: woensdag 1 september, van 18u30 tot 19u30
Waar: parking voetbalterrein FC Cools
Tip: vergeet je laarzen of wandelschoenen niet.

Wil je meer weten bel dan even naar Jan Dirkx op (0479/426874) of stuur een mailtje naar willem.laermans@natuurpunt.be

04-2010 / Natuurherstel in de Belse duinen

De natuurherstelwerken op de oude landduinen in Bel krijgen stilaan vorm. In Bel zullen een groot deel van de dennenaanplanten plaats maken voor purperen heide en blonde stuifduinen. Sommige plaatsen zullen ook uitblinken door de ontwikkeling van kleine vennetjes waar zoevende libellen en salamanders thuis zijn.
Er is een eerste plan opgemaakt waarbij de potenties van de verschillende zones in kaart werden gebracht. Op basis van deze informatie werden enkele inrichtingsmaatregelen voorgesteld om de natuur maximaal kansen te geven. Momenteel wordt er gestart met de eerste voorbereidende werken. Via het handmatig verwijderen van strooisel wordt de bodem vrijgemaakt waardoor op termijn allerlei zeldzame planten en dieren terug kansen krijgen.

31-03-2009 / Rapport werkingsjaar 2008 afgewerkt

Het rapport over het werkingsjaar 2008 ligt ter goedkeuring bij de Europese Commissie. Samenvatting van het rapport.

Het LIFE Grote Neteproject is in 2008 volop in uitvoer. Vooral de aankoop van ongeveer

15 hectare droge gronden nabij Geel-Bel heeft de totale beschikbare oppervlakte voor het realiseren van de C- en D-acties voldoende groot gemaakt. De oppervlaktedoelstelling is gehaald (B-acties) en we verwachten zelfs nog meer grond te kunnen verwerven in 2009.

De realisatie van actie C04, “ontwikkeling kwaliteitsvol grasland door verwijderen aanplanten” ligt moeilijker. Er is voldoende grond beschikbaar, maar het zal vooral kwestie de meest geschikte gebieden uit te zoeken waar de kosten en baten het beste liggen. Daar maken we in 2009 een prioriteit van.

De communicatie naar de pers heeft in 2008 wat minder aandacht gekregen wegens de drukke werkzaamheden voor het uitvoeren van de verschillende C- en D-acties. Nochtans zijn tijdens meerdere terreinbezoeken omwonenden, andere natuurbeheerders en beleidsmensen ingelicht over de bedoelingen van het LIFE Grote Neteproject. Vanaf de herfst van 2008 en volop in 2009 zullen een aantal acties herkenbaar in het veld plaatsgrijpen. Daarom leggen we vooral in 2009 de nadruk op communicatie.

De samenwerking met de partner van dit LIFE-project, de dienst Waterbeleid v.h. Antwerpse provinciebestuur, verliep vlot en resulteerde in de opmaak van een aantal concrete uitvoeringsplannen. Na een aantal voorbereidende studies en terreinbezoeken zullen medio 2009 de eerste acties concreet van start kunnen gaan.

Er is voor het ganse projectgebied een algemeen openstellingsplan opgemaakt, dat in de verschillende detailplannen zal worden geïmplementeerd (actie A01).

Meer informatie bij Jens Verwaerde (015-29 72 29)

“Tussen Duin en Nete” heeft een naam

Enkele weken geleden is gevraagd naar namen voor het projectgebied. De keuze is uiteindelijk gevallen op “Tussen Duin en Nete”. Een aantal beheerteamleden heeft daarvoor de nodige inspiratie geleverd. “Tussen Duin en Nete” staat beter dan “het LIFE Grote Nete projectgebied”, al was het maar omdat dit LIFE-project ooit afloopt, terwijl onze reservaten veel langer zullen blijven bestaan.

“Recreatie als beheervorm?”; presentatie op SER2008-congres te Gent

Enkele honderden wetenschappers verzamelden van 8 tot 12 september in Gent om informatie uit te wisselen over natuurbeheer in Natura 2000 gebieden. Het congres werd georganiseerd door de Society for Ecological Restoration (SER). Het (Engelstalige) congres behandelde onderwerpen van “het verplaatsen van een bos-inclusief-bodem voor het aanleggen van een vliegveld” tot “het herintroduceren van amfibieën in parken in Moskou”. Een belangrijke conclusie was dat voor het behoud van Natura 2000-gebieden en soorten het enorm belangrijk is ook aandacht te besteden aan terreinen buiten N2000. Je vindt meer informatie op www.ser2008.be.

Jens Verwaerde gaf een presentatie over “recreatie als mogelijke beheermaatregel in de duinen van Bel” (in het Engels). Je kan ze op eenvouding verzoek bij hem verkrijgen.

Weer heide in Geel?

Het LIFE-project Grote Nete wil 20 hectare landduin en droge heide herstellen. Het aankopen van de geschikte gronden verliep echter niet naar verwachting; droge gronden blijven hier immers moeilijk te verwerven.

Enkele weken geleden heeft Jan Loos van Natuurpunt zich echter extra ingespannen, met als resultaat: aankopen van meerdere hectaren in het beroemde duinengebied van Bel (gemeente Geel).

Vers gekocht, en de plaatselijke afdeling had al geïnteresseerde vrijwilligers uitgenodigd om van gedachten te wisselen en kennis te maken met dit landschap. Resultaat: enkele tientallen bezoekers, waarvan er zeker een aantal zich zullen inzetten voor het behoud en het herstel van dit voormalige heidegebied (foto 4).

Met de verwerving van dit stuk Kempen zal Natuurpunt, met steun van het LIFE-fonds, een lang gekoesterde droom kunnen waarmaken: herstel van heide in Geel. Wie geïnteresseerd is om mee te werken, laat maar iets weten aan het vrijwilligersteam (J.Dirkx@telenet.be).

11-2007 / Heideherstel en mountainbikers in de Kijfheide (Malesbroek)

Op de dag van de Natuur in november 2007 heeft het enthousiaste beheerteam een begin gemaakt van het herstellen van één van de weinige resterende echte heideterreinen in de omgeving. Enkele tientallen vrijwilligers bestreden opslag van Amerikaanse eik, grove den en Amerikaanse vogelkers. Dit heideherstel past perfect binnen de doelstellingen van het naburige Habitatrichtlijngebied, waarvoor Natuurpunt op dit ogenblik het LIFE Grote Neteproject uitvoert. Bij de inkleuring van dit gebied is “men” echter vergeten belangrijke heidegebieden op te nemen.

Het beheerteam is niet bij de pakken blijven zitten en heeft in samenspraak met de verantwoordelijken van Natuurpunt in Mechelen de vereiste vergunningen bekomen van het Agentschap voor Natuur en Bos om deze maatregel uit te voeren.

Het verdwijnen van typische landduin- en heidevegetaties heeft vaak te maken met een gebrek aan dynamiek. Grazers zijn verdwenen, verstuiving treedt niet meer op omdat dennenaanplantingen de duinen fixeren, “bloot duin” vind je niet meer omdat alles vergrast. We willen daarom de dynamiek zo goed mogelijk herstellen. Op een aantal plaatsen wordt de dynamiek ons echter aangeboden; in de Kijfheide wordt al meerdere jaren gemountainbiked. Bij de opmaak van het beheerplan is daarom gekozen om deze dynamiek ten voordele van de natuur te maken. Jan Dirkx van het beheerteam zegt daarover: “We willen de Kijfheide niet plots afsluiten voor de fietsers, die dit gebied al jaren kennen. Integendeel, door goed overleg willen we de fietsers ertoe aanzetten om langs bepaalde paden te blijven fietsen. Om de 3 à 4 jaar willen we dan de fietsroute verleggen, zodat een ander heidegedeelte terug wat dynamiek kan ondervinden”.

Dit soort “samenwerking” is geen uitzondering; Natuurpunt overlegt ook elders in het kader van de openstelling van haar natuurgebieden met andere “actoren” in het buitengebied.

18-09-2007 / Bleek cypergras: weer een exoot erbij in de Grote Netevallei?

LAAKDAL, vallei v.d. Grote Laak. In 't Hoeves, onderdeel van het erkende natuurreservaat De Roost – Craeywinckel, vond Herman Berghmans recent een aantal exemplaren van bleek cypergras. Het beheerteam heeft zich alvast voorgenomen deze plant te verwijderen. Wouter Van Landuyt van het INBO ondersteunt dit.

Voorlopig meldt beheerteam-coördinator Vic Van Dyck dat het met C. eragrostis kennelijk nog meevalt, maar dat vooral de waterteunisbloem Ludwigia grandiflora op een aantal vijvers massaal uitbreidt. Het verwijderen van deze planten vergt veel arbeidsuren, ook voor de vrijwilligers van Natuurpunt.

Bestendig afgevaardigde Jos Geuens van het Antwerpse provinciebestuur heeft in een aantal recente persberichten en interviews te kennen gegeven dat het nodig is dat de verkoop van een aantal exotische planten dringend aan banden moet worden gelegd; het verwijderen van plagen van dergelijke planten uit waterlopen kost de overheid immers handenvol geld.

Stand van zaken aankopen in het projectgebied

Een kort overzicht van de stand van zaken van de aankopen en inbeheernames binnen het LIFE Grote Nete projectgebied:

eigendommen: >241 hectare
compromis: >10 hectare
huur: >12 hectare

Hiervan zijn al 128 hectare erkend. Het gaat hier over gronden, die gelegen zijn in het LIFE-projectgebied. Sommige daarvan komen in aanmerking voor uitvoering van één van de C- of D-acties.

Natuurbeheerwerken: LIFE-ploeg van start gegaan

Zoals we op de stuurgroepvergadering ook al hadden gemeld, werd voor LIFE Grote Nete en LIFE Dommeldal een ploeg aangeworven. Begin juli zal deze nieuwe ploeg na de nodige opleiding aan de slag kunnen gaan.

Ontdekkingen langs de Grote Nete

Tijdens een recent plaatsbezoek met een aantal stuurgroepleden hebben we de omgeving verkend tussen de Grote Nete en de Belse Heide, rond de Zeeploop. En wat bleek? Een potentieel erg waardevol gebied met relicten van houtkanten, droge heide, (riet-)moeras, maar vooral ook … landduinen om u tegen te zeggen. Grijp uw GPS en begeef je naar het driegemeentenpunt Meerhout-Geel-Balen of Lambert-coördinaten X:199250 Y:205080 en ontdek daar intacte overgangen tussen landduin en valleiflanken.

Europese informatie over LIFE

De Europese Commissie hecht veel belang aan de verspreiding en uitwisseling van kennis. Ze brengt daarom een aantal nieuwsbrieven uit, die je kan raadplegen op het internet. Zoek maar eens op http://bookshop.europa.eu/eGetRecords naar “LIFE Nature”.

Rivierherstel the Brittish way

Op www.therrc.co.uk/pdf/manual/MAN_1_2C.pdf vind je uitgebreide informatie over rivierherstel. Het is een Engelstalige website met zeer uitgebreide voorbeelden van rivierherstel.

Stierkikker in Griesbroek en omgeving leidt tot mediatieke en parlementaire beroering. (26 juli 2007)

In juni en juli 2007 werd door de media uitgebreid gebrieft over de problematiek van de stierkikker in o.a. het LIFE-projectgebied. Aanleiding: enkele interviews met beheerteamleden van het Griesbroek over het massale voorkomen van deze diersoort in het Griesbroek. Er werd inmiddels door prof. De Voight (Univ. Hasselt) een onderzoek gestart naar bestrijdingsmogelijkheden voor deze soort. Er verschenen artikels in lokale en nationale pers. In het bijzonder vermelden we een artikel in het weekblad Humo en een televisie-interview op VTM.

Naar aanleiding van deze publieke aandacht werd trouwens een parlementaire vraag gesteld (Commissievergadering C239 – LEE35 – 5 juli 2007, zie op parlementaire vragen ) aan de minister van Leefmilieu, met het verzoek om de verkoop van dit dier in de toekomst te verbieden. Uit het antwoord van de minister blijkt het vooral moeilijk of onduidelijk te zijn hoe men een eventuele bestrijding zou kunnen uitvoeren op de gronden van privé-eigenaars van (meestal) weekendvijvers, aangezien zij in principe toestemming moeten geven voor het betreden van de terreinen. Hoe de uiteindelijke bestrijding zou moeten gebeuren is blijkbaar al helemaal onduidelijk, want ook daarover bestaan allerlei gedachten.

Maar misschien wel dé belangrijkste vraag leidt zelfs binnen Natuurpunt tot discussie: is het wel nodig om deze dieren te bestrijden? Het beheerteam van Griesbroek constateert alvast dat de dieren de stilstaande vijvers hebben bezet en dat inheemse amfibieën zo goed als ontbreken.

Wie trouwens geïnteresseerd is om de effecten van de stierkikker te onderzoeken, kan Jens Verwaerde contacteren.

Grondboor voor bodembemonstering beschikbaar gesteld (05 maart 2007)

Recent kocht Natuurpunt een grondboor aan. Dergelijk instrument laat toe om het bodemprofiel te bemonsteren, d.w.z. een "kolom" bodem uit te boren en dan een overzicht te krijgen van de verschillende lagen. Naast het grondwater is de bodemtextuur ---zand, leem, klei, veen--- erg belangrijk voor de vegetatie. De meeste natuurtypes zijn immers gebonden aan bepaalde bodemtypes; zo vind je eikenberkenbossen (code 9190 volgens de Habitatrichtlijn) typisch op zandbodem.
Kennis over het bodemprofiel is erg belangrijk om een inschatting te kunnen maken van de slaagkansen van een inrichtingsmaatregel. Zo is het bijvoorbeeld bij plaggen erg belangrijk dat je tot net op de zaadbank plagt en deze niet volledig wegschraapt. Een goed bodemstaal kan je daarom heel wat informatie opleveren die relevant is voor het beheer van een natuurgebied.

Voor uitleen en informatie: Jens Verwaerde 015-29 72 29 of via e-mail