Natuur- en Landschapszorg, sociaal bedrijf

Natuur- en Landschapszorg (NLZ) kan terugkijken op een korte, maar mooie geschiedenis. Hoewel de sociale werkplaats amper tien jaar geleden werd opgericht in de schoot van Natuurpunt, nam NLZ in 2008 haar 100ste werknemer in dienst. Natuurpunt was eind jaren ’90 pionier van de toen nog nieuwe werkvorm.

In onze kenniseconomie vallen veel mensen uit de boot, bijvoorbeeld omdat ze niet de juiste diploma’s op zak hebben of omdat ze moeite hebben met het ritme dat de maatschappij hen oplegt. Bij Natuur- en Landschapszorg kunnen zij opnieuw de draad oppikken en werkervaring opdoen. Daardoor vormt het werk dat ze leveren voor veel natuurarbeiders een springplank naar een gewone job.

Mens- en milieuvriendelijk ondernemen

Sociale tewerkstelling in de natuur past perfect in de sociaal maatschappelijke missie van Natuurpunt. Door mensvriendelijk te ondernemen, wil Natuurpunt haar verantwoordelijkheid nemen. Dat de vereniging dit ernstig neemt, bewijst de ondertekening van een kwaliteitscharter dat de veiligheid, milieuvriendelijkheid en deskundige begeleiding van sociale werkplaatsen bewaakt. Want werken met motorzagen en allerhande machines is natuurlijk niet zonder risico’s. Naast de opleidingen, zorgt een preventieadviseur ervoor dat de ongelukken op de werkplaats tot het absolute minimum beperkt blijven.

Natuur- en Landschapszorg is natuurlijk verre van bezigheidstherapie. Net als een gewoon bedrijf streeft NLZ naar kwaliteit, efficiëntie en de tevredenheid van de “klanten”, weliswaar met oog voor de individuele sterktes en zwaktes van onze mensen. Die klanten zijn naast Natuurpunt evengoed derden zoals het Nederlandse Natuurmonumenten, het Agentschap voor Natuur en Bos of gemeentes die bijvoorbeeld aan ecologisch park- of bermbeheer doen. Ook met het Antwerps Havenbedrijf werkt NLZ al verschillende jaren succesvol samen om het immense havengebied een ecologisch gezicht te geven.

Naast kwaliteit staat NLZ voor duurzaamheid. Om die te garanderen, kiest ons sociaal bedrijf resoluut voor bioafbreekbare smeer- en hydraulische oliën, plantaardige kettingolie of benzeenvrije brandstoffen. Bij de aankoop van machines hanteert NLZ bepaalde criteria, waarbij het bedrijf verder kijkt dan de aankoopprijs alleen. Duurzaamheid, veiligheid en CO2-vriendelijkheid zijn daarbij minstens even belangrijk.

Beroeptrots

Omdat het sociaal bedrijf mikt op langdurig werklozen zijn de toelatingsvoorwaarden voor arbeiders wel streng. De selectie gebeurt door de ploegbegeleiders, maar ook andere kanalen zoals vluchtelingenorganisaties of spontane sollicitaties leveren goede krachten op. Enkel wie minimum vijf jaar werkzoekend is en maximum een diploma lager onderwijs heeft, komt in aanmerking. Tijdens hun opleiding tot polyvalent natuurarbeider leren ze veilig met allerlei machines werken. Daarna kunnen ze ingezet worden bij het beheer van onder andere natuurgebieden. Dat gaat van maaien en hooien, tot de aanleg van wandelpaden of de verzorging van runderen. Op die manier brengt Natuurpunt mensen die een tijdje uit roulatie zijn, opnieuw de nodige werkattitudes en beroepstrots bij.

Natuur werkt daarnaast helend. Het brengt mensen letterlijk weer met beide voeten op de grond. In onze hectische maatschappij hebben mensen steeds meer behoefte aan natuur. Via het werk bij Natuur- en Landschapszorg komen de arbeiders en hun omgeving in contact met natuurbeleving en onze natuurgebieden. Het is daarom belangrijk dat de groenarbeiders via natuureducatie goed weten waarmee ze bezig zijn. Ze brengen familie en vrienden mee naar wandelingen, vrijwilligersdagen en activiteiten om te tonen waaraan ze werken. Op die manier brengt Natuurpunt honderend mensen naar onze natuurgebieden die we anders misschien moeilijk zouden bereiken.

Geen schakeltje
 
Werken in de natuur is natuurlijk nog iets anders dan erin wandelen. Fysiek is het zwaar, maar de resultaten zijn meteen zichtbaar. Dat levert grote voldoening op. Het is heel wat anders dan werken in een fabriek, waar je soms niet meer dan een schakeltje bent in een immense productieketen. Mensen wiens leven even vastliep, voelen door in de natuur te werken dat ze het verschil maken. En zo krijg je de meeste mensen weer op het juiste spoor.

Cruciaal in het hele verhaal is de rol van de ploegbegeleiders, die over een zeldzame mix van eigenschappen moeten beschikken. Zo moeten ze iets afweten van natuur, geduld en mensenkennis hebben en zowel fysiek als sociaal ijzersterk zijn. De ploegbegeleiders vormen de brug tussen de ‘jongens’ in het groen, het kader van Natuurpunt en de duizenden enthousiaste Natuurpuntvrijwilligers.

Vrijwilligers: basispijler van natuurbeheer

Het was niet alleen de sociaal maatschappelijke insteek die Natuurpunt inspireerde om een kleine tien jaar geleden een sociale werkplaats op te zetten. Net zoals het ledenaantal, blijft ook de oppervlakte natuur die de vereniging beheert, jaar na jaar groeien. En gelukkig maar. Maar daarmee stijgt de hoeveelheid beheerwerken zodanig dat ze niet alleen meer door vrijwilligers kan gedragen worden. De Vlaamse middelen die Natuurpunt krijgt voor de sociale-economieprojecten vormen daarom een welgekomen aanvulling op de klassieke beheersubsidies.
 
Toch is het nooit de bedoeling dat groenarbeiders de vrijwilligers, de basispijler van het natuurbeheer, vervangen. De inzet van vrijwilligers is onvervangbaar voor taken zoals het opstellen van beheersplannen en het uitvoeren van beheerswerk in kwetsbare gebieden. Natuurarbeiders werken sowieso eerder ondersteunend en voorbereidend: het zijn zij die bijvoorbeeld machinaal maaien of zagen, terwijl een ploeg vrijwilligers achteraf komt helpen met het verwijderen van takken of maaisel.