Dossier Landbouw

Boerenbond ziet de voorgestelde vergroeningsmaatregelen voor een nieuw GLB niet zitten. Ze richten hun pijlen vooral op de maatregel om 7% van het akkerland in te richten met groene infrastructuren zoals poelen en haagkanten, bufferstroken en perceelsranden. Voor Natuurpunt is een monofunctionele visie op het landbouwgebied in het dichtbevolkte Vlaanderen onhoudbaar. Ook in het landbouwgebied moet plaats zijn voor landschappelijke kwaliteit, recreatie, ruimte voor water en biodiversiteit. Zeker in tijden van besparingen zijn Europa en haar lidstaten het verplicht aan de belastingsbetalers om aan te tonen dat de miljardensteun aan de landbouwsector ook bijdraagt aan de doelen die Europa naar voor schoof in haar EU strategie-2020. Voedselzekerheid is er daar één van, maar gezonde ecosystemen en de strijd tegen klimaatverandering zijn minstens even belangrijk. Natuurpunt stelt dat de toekomst ligt in een multifunctionele benadering van landbouw, waarbij landbouwers vergoed worden voor de diensten die ze aan de maatschappij leveren. Lees ons opiniestuk dat gepubliceerd werd in De Morgen

Vandaag presenteerde de Europese Commissie haar voorstel voor een hernieuwd Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) in het Europees Parlement. De commissie beloofde een verregaande vergroening van het landbouwbeleid. Het voorstel maakt deze belofte maar gedeeltelijk waar. Een lichtpunt in het commissievoorstel, is het voorstel om 30% van de directe inkomenssteun te reserveren voor vergroeningsmaatregelen die bovenop de verplichte randvoorwaarden komen. Vooral de maatregel om 7% van het landbouwoppervlakte in te richten met ecologische infrastructuur kan belangrijke voordelen opleveren voor biodiversiteit en milieu. Ook het voorstel om natuurlijke graslanden beter te beschermen stemt ons hoopvol. Zeker voor Vlaanderen kunnen deze maatregelen potentieel een belangrijke biodiversiteitswinst opleveren. Toch schiet het voorstel aanzienlijk tekort. Het voorstel voorziet niet langer in een minimum percentage van de middelen voor plattelandsontwikkeling die gereserveerd moeten worden voor agromilieumaatregelen (nu is dit 25%). Hierdoor dreigt het programma met het grootste potentieel voor natuur en milieu gekortwiekt te worden. In haar poging om de randvoorwaarden te vereenvoudigen heeft de commissie een hele reeks randvoorwaarden geschrapt (beheereisen van 18 naar 13 en goede landbouw en milieucondities van 15 naar 8), het is nog onduidelijk of dit ook een verdere verzwakking van de randvoorwaarden met zich meebrengt. Ook het feit dat er extra inkomenssteun kan gegeven worden voor de productie van energiegewassen of maïsteelt baart ons zorgen. Deze maatregelen zijn een flinke stap achteruit. Nu is het aan de lidstaten en het Europees Parlement om dit hervormingsvoorstel verder te verfijnen en bij te sturen om zo tot gedragen en – hopelijk – ambitieuze richtlijnen te komen. Natuurpunt rekent er op dat Vlaanderen, maar ook de Vlaamse Europarlementariërs niet alleen de productiebelangen zullen verdedigen in de Europese raden en het parlement, maar het belang van de hele samenleving. Lees hier het persbericht van Natuurpunt als reaktie op de commissievoorstellen. Bekijk hier de Europese voorstellen

Op de vooravond van de lancering van het commissievoorstel voor de hervorming van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB), publiceert de Europese Rekenkamer haar rapport over de effectiviteit van de Europese agromilieumaatregelen. De Europese Rekenkamer kwam tot de harde conclusie dat het merendeel van de onderzochte agromilieuprogramma’s onvoldoende bijdragen tot het realiseren van de Europese prioriteiten biodiversiteit, water en klimaatsverandering. De toon van het rapport is scherp: de doelstellingen zijn over het algemeen te vaag en hebben geen concrete meetbare resultaatverbintenissen. Bovendien leveren de huidige monitoring en evaluatie-instrumenten onvoldoende relevante en betrouwbare data op om conclusies te trekken over de effectieve milieuvoordelen. Deze conclusies zijn belangrijk in het licht van de onderhandelingen over de hervorming van het GLB. Het nieuwe GLB moet heldere doelstellingen en resultaatverbintenissen voor agromilieumaatregelen opstellen. Enkel zo zullen we in staat zijn om het toenemende biodiversiteitsverlies in te dijken

Natuurpunt klaagt al langer aan dat de Vlaamse implementatie van de randvoorwaarden in het GLB in sommige gevallen in conflict treedt met de realisatie van de Europese milieu- en natuurdoelstellingen. Landbouwers die beheerovereenkomsten afsluiten of een extensief beheer toepassen riskeren een korting op de directe inkomenssteun omdat ze, volgens de Vlaamse interpretatie, de landbouw- en milieucondities niet respecteren. Natuurpunt stuurde hierover recent nog een nota naar Minister Kris Peeters met een voorstel van oplossing. Ook de intercommunale Wateringen Sint-Truiden klaagt deze anomalie aan. Ze stellen vast dat steeds meer landbouwers afhaken voor het afsluiten van beheerovereenkomsten erosiebestrijding omdat de Vlaamse implementatie van de landbouw- en milieuconditie vereist dat er geen onkruiden en distels op de velden en akkers mogen staan. Natuurpunt juicht toe dat de VLM en het agentschap voor Landbouw en Visserij samen op zoek gaan naar een oplossing voor deze problematiek en vraagt om daarbij betrokken te worden.

Op 12 oktober worden de wetgevende voorstellen voor de hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) voorgesteld. Tot 15 september hebben alle EU-commissarissen de kans om aanpassingen voor te stellen op het voorstel van commissaris van Landbouw, Ciolos. Naar aanleiding hiervan schreef onze internationale koepelorganisatie Birdlife een snedige analyse die onderzoekt of de voorgestelde maatregelen voldoende zullen zijn om een verbetering voor natuur en leefmilieu te realiseren. Aan de hand van 12 sleutelprioriteiten worden de knelpunten blootgelegd en oplossingen aangereikt. Dit document werd verspreid naar alle EU-commissarissen.

Het Nederlands Planbureau voor het Leefmilieu onderzocht de impact op biodiversiteit van twee geplande vergroeningsmaatregelen voor het GLB: 1) 5% van het akkerland ecologisch inrichten en 2) behoud van permanent grasland. Deze maatregelen zouden zorgen voor 3% meer soortenrijkdom in het Europees landbouwgebied in 2020 dan onder het huidig beleid. Op die manier wordt het tempo waaraan we biodiversiteit verliezen met de helft gereduceerd, maar in zijn geheel neemt de biodiversiteit nog steeds af. Vooral de biodiversiteit in intensieve landbouwgebieden profiteert van een vergroening van het landbouwbeleid. Deze studie toont aan dat investeren in biodiversiteit in het landbouwgebied wel degelijk loont, maar tegelijkertijd wordt het duidelijk dat de huidige voorstellen voor de vergroening van het landbouwbeleid onvoldoende zijn om de hoofddoelstelling van de Europese Biodiversiteitstrategie 2020: het biodiversiteitsverlies tegen 2020 stoppen, te halen.

Het zijn cruciale maanden voor de toekomst van het Europees landbouwbeleid. In de herfst zal de Europese commissie haar voorstellen voor de hervorming ervan lanceren. Die hervorming is cruciaal voor het bereiken van de doelstelling om tegen 2020 het biodiversiteitsverlies een halt toe te roepen. Natuurpunt roept dan ook iedereen met een hart voor de natuur op om aan EU-commissaris Ciolos een boodschap te sturen om hem te herinneren hoe belangrijk een gezond, duurzaam en soortenrijk landschap is en hoe het GLB hiertoe kan bijdragen. Klik hier om te tonen dat je wakker ligt van een duurzame en biodiversiteitsvriendelijke landbouw.

Vorige week stemde het Europees Parlement haar voorstel over de toekomst van het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Het rapport herhaalt de engagementen voor klimaat, biodiversiteit en water, maar faalt om concrete voorstellen te doen om deze engagementen ook effectief uit te voeren. Er wordt geen concrete invulling gegeven aan het principe van publiek geld voor publieke middelen en over de vergroening van pijler 1 blijft het rapport erg vaag. Daarenboven pleit het parlement niet enkel voor het behoud van subsidies voor schadelijke activiteiten, ze vraagt om er nieuwe in te voeren. Positief is dat het parlement eenduidig pleit voor een sterke pijler 2 (plattelandsontwikkelingsbeleid).

Vorige week vond de studiedag "Maatwerk voor akkervogels: nieuwe sporen voor het agromilieubeleid" plaats. De massale en diverse opkomst voor deze studiedag toont aan dat dit onderwerp leeft ‘in het veld’. De belangrijkste conclusies van deze studiedag: op vrij korte tijd is een belangrijke weg afgelegd. Wat vroeger ‘ondenkbaar’ was, geraakt stilaan ingeburgerd. Tegelijkertijd is het duidelijk dat de huidige maatregelen nog stevig bijgeschaafd moeten worden om een duurzame akkervogelbescherming mogelijk te maken. Positief is dat er kerngebieden en zoekzones afgebakend zijn waarbinnen beheerovereenkomsten voor akkervogels kunnen afgesloten worden. Maar de maatregelen moeten binnen deze gebieden over een grotere oppervlakte ingezet worden. Ook de Vlaamse implementatie van de goede landbouw- en milieucondities waaraan een landbouwgrond moet voldoen om recht te hebben op directe inkomenssteun uit het GLB is een bedreiging voor akkervogelmaatregelen. Deze regelgeving heeft het perverse effect dat een landbouwer die maatregelen neemt voor biodiversiteit subsidies verliest omdat er te veel kruidige gewassen op zijn grond staan. Dit is volledig in strijd met de Europese regelgeving en moet dus dringend aangepast worden.

Dit najaar worden de wetgevende voorstellen voor de hervorming van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) gelanceerd. De uitdagingen zijn groot. De toenemende vraag naar voedsel, brandstof en energie, de klimaatsverandering en de achteruitgang van ecosystemen vereisen een transitie van het landbouwbeleid naar meer duurzaamheid. De tijd is rijp om in te zetten op een integraal beleid, dat rekening houdt met biodiversiteit, milieu en een duurzame toekomst voor de landbouw. Natuurpunt roept haar leden op EU-commissaris Ciolos te herinneren hoe belangrijk een gezond, duurzaam en soortenrijk landschap is en hoe het GLB hiertoe kan bijdragen. Ook onze BirdLife partners in andere Europese landen vragen mensen dit te doen. Neem actie voor een groen GLB en steun onze campagne door een e-mail te zenden naar commissaris Ciolos.

Barosso overweegt meest vooruitstrevende deel van het gemeenschappelijk landbouwbeleid te schrappen. Meer dan 85 miljoen euro aan Europese subsidies om milieu- en biodiversiteitsmaatregelen in het Vlaamse landbouwgebied te stimuleren staan op de helling. Natuurpunt is verontrust door het recente bericht dat Europees Commissievoorzitter Barosso overweegt om het budget van de tweede pijler (plattelandsontwikkeling) van het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) - gedeeltelijk of volledig - te schrappen. Daarmee dreigen vergoedingen voor boeren, die inspanningen leveren om het leefmilieu en de natuur te beschermen, de zogenaamde agromilieumaatregelen, verloren te gaan. Maar ook de steun voor de verbetering van het concurrentievermogen van de Europese landbouw en gebiedsgerichte plattelandsontwikkeling komen op de helling te staan. Annelore Nys - Lees het volledige bericht

Het gaat niet goed met onze akkervogels. Nadat enkele jaren geleden aan de alarmbel werd getrokken, schoten verenigingen en overheden in actie. In de Vlaamse leemstreek werkt de Vlaamse Landmaatschappij (VLM) onder meer aan de hand van beheerovereenkomsten samen met de regionale landschappen Haspengouw-Voeren en Zuid-Hageland aan de verbetering van habitat- en nestgelegenheid voor onze akkervogels. De gebiedsgerichte en specifieke aanpak in deze regio kan als een goed voorbeeld beschouwd worden voor de toekomstige inzet van de beheer-overeenkomsten inzake agro-natuurbeheer. Op 21 juni organiseren verschillende partners samen een trefdag om met beleidsmensen en ervaringsdeskundigen in agrarische natuur enkele wervende praktijkvoorbeelden in Haspengouw te gaan bekijken en daarbij kennis en expertise te delen. Naast twee busexcursies in de voormiddag is er een panelgesprek over de toekomst van het agromilieubeleid in de namiddag, met Toon Denys (VLM), Leen Franchois (Boerenbond), Lieven De Schamphelaere (Natuurpunt Beheer), Peter Van Bossuyt (kabinet Minister Schauvliege), Jurgen Tack (INBO), Johan Verstrynge (ADLO), Filiep Cardoen (ANB) en Ben Koks (Werkgroep Grauwe Kiekendief – Groningen). De neerslag van dit debat wordt een eerste belangrijke aanzet naar inhoudelijke hervormingen en inzetbaarheid van de agromilieumaatregelen met het oog op de komende derde programmaperiode in 2013. Inschrijven is gratis maar verplicht en kan tot 10 juni via info@rlh.be. Meer informatie kan u verkrijgen op 011/31.38.98

Op de vooravond van de lancering van het commissievoorstel voor de hervorming van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB), publiceert de Europese Rekenkamer haar rapport over de effectiviteit van de Europese agromilieumaatregelen. De Europese Rekenkamer kwam tot de harde conclusie dat het merendeel van de onderzochte agromilieuprogramma’s onvoldoende bijdragen tot het realiseren van de Europese prioriteiten biodiversiteit, water en klimaatsverandering.

Meer info

Een recente studie uitgevoerd gedurende de winter in 6 Europese landen, bestudeerde het effect van verschillende landbouwsystemen op het voorkomen van vogels in het landbouwlandschap. Daaruit bleek dat zowel het grootste aantal individuen als soorten vogels geteld werden op biologische landbouwpercelen. Het omringde landschap blijkt ook een belangrijke factor te zijn voor de aanwezigheid van vogels. Vogels kwamen in hogere getallen voor op biologische landbouwpercelen in landschappen die voornamelijk in landbouwgebruik zijn. In complexe landschappen, met meerdere functies (landbouw, wonen, industrie, …), stelde men echter vast dat er op de biologische landbouwpercelen minder vogels waren dan op andere landschaptypes.

Ecologische landbouw is de enige optie om honger de wereld uit te helpen en iets te doen tegen de gevolgen van klimaatsveranderingen. Dat blijkt uit een rapport van de speciale VN-rapporteur voor het recht op voedsel, Olivier De Schutter. Door een transitie naar een duurzaam landbouwmodel kan in sommige regio’s de voedselproductie binnen één decennium tijd verdubbelen en wordt tegelijkertijd werk gemaakt van uitdagingen als biodiversiteitsverlies, onduurzaam gebruik van watervoorraden, water- en bodemvervuiling en klimaatsverandering.

In 2013 zal het Europees landbouwbeleid drastisch veranderen. Deze week debatteren de Europese Ministerraden van Leefmilieu (14 maart) en Landbouw en Visserij (17 en 18 maart) over de richting die het Europees landbouwbeleid moet uitgaan. Het gemeenschappelijk landbouwbeleid heeft er toe bijgedragen dat we een stabiele en kwaliteitsvolle voedselvoorziening hebben voor de Europese bevolking. Willen we die voedselvoorziening blijven garanderen, dan dringt verandering zich op. Een duurzaam landbouwbeleid focust niet enkel op voedselvoorziening, maar moet ook aandacht besteden aan de Europese doelstellingen met betrekking tot water, klimaat en biodiversiteit. Vandaag gaat 40% van de Europese middelen naar landbouw. Natuurpunt pleit voor een landbouwbeleid dat landbouwers ondersteunt die publieke goederen en diensten aanbieden aan de samenleving: zoals voedsel, natuur, groen en recreatie, waterberging of koolstof-opslag. Persbericht van Natuurpunt en BBL

Met het nieuwe MAP (Mestactieplan) wordt het bereiken van een goede waterkwaliteit uitgesteld tot 2018. De doelstellingen moesten eigenlijk al behaald worden in 1999, in uitvoering van de Europese Nitraatrichtlijn. Anno 2011 zien we dat nog steeds in 33% van de meetpunten een overschrijding van de nitraatconcentraties wordt vastgesteld. Met dit nieuwe MAP betalen de landbouwers vandaag de prijs voor een laks overheidsbeleid dat jaar na jaar het behalen van de waterkwaliteitsdoelstellingen voor zich uit heeft geschoven. Er wordt in dit nieuwe MAP ook niet ingegrepen aan de bron van de slechte waterkwaliteit: het mestoverschot. Dit overschot is de drijvende kracht achter overbemesting en bijgevolg de slechtere waterkwaliteit. Natuurpunt en BBL pleiten voor een beleid dat inzet op het zo snel mogelijk bereiken van de milieudoelstellingen, en dat op een sociaal aanvaardbare manier. Er is volgens de milieuorganisaties evenwel geen plaats voor de verdere uitbreiding van de varkensstapel. Persbericht BBL en Natuurpunt met onze oproep voor een open dialoog met de landbouwsector.

Met 45% van de grondoppervlakte in Vlaanderen die gebruikt wordt voor land- en tuinbouw, heeft landbouw een belangrijke invloed op biodiversiteit. Landbouwers zijn daarom een belangrijke partner in het behoud van de biodiversiteit. Natuurpunt is verheugd dat al meer dan 4200 landbouwers vrijwillig één of meerdere beheersovereenkomsten voor agronatuurbeheer afsloten. Deze beheersovereenkomsten bieden kansen voor biodiversiteit. Landbouwers die meer inspanningen willen leveren voor natuur en milieu moeten kunnen rekenen op een vergoeding. Maar het systeem moet bijgestuurd worden: uit een recente evaluatie blijkt dat de effectiviteit van agronatuurmaatregelen sterk afhankelijk is van het bedrijfstype en van het feit of de maatregelen gebiedsgericht ingezet worden. Uit een andere studie blijkt bovendien dat weidevogelbeheermaatregelen enkel effectief zijn wanneer op voldoende percelen maatregelen getroffen worden. De beheersovereenkomsten moeten dan ook bijgestuurd en gerichter ingezet worden; Natuurpunt is blij met de ambitie van minister Schauvliege om de effectiviteit en de efficiëntie te verhogen en kijkt uit naar de concrete voorstellen terzake.

De veestapel en bijgevolg ook de hoeveelheid mest nam in 2009 toe. Dat blijkt uit het Voortgangsrapport 2010 van de Mestbank. Hoewel het totale mestgebruik de officiële normen niet overschreed, ging de waterkwaliteit in de winter van 2009 – 2010 gevoelig achteruit. Nochtans was de evolutie sinds de invoering van het nieuwe Mestdecreet in 2007 bemoedigend. Twee winters na elkaar tekenden we een aardige verbetering van de waterkwaliteit op. Het aantal overschrijdingen van de nitraatnorm daalde in twee jaar tijd van 43% naar 28%. In de winter van 2009-2010 liep het echter grondig mis en ging een groot deel van de geboekte winst weer verloren. Als Vlaanderen de Europese doelstellingen voor waterkwaliteit wil halen, zal het nieuwe Mestactieplan dus strengere bemestingsnormen moeten bevatten. Persbericht BBL – Natuurpunt

In een opmerkelijk persbericht wijzen Wervel en Bioforum op het belang van een goede bodemstructuur in landbouwgebied, om ook daar meer water vast te houden. Ze pleiten voor een doorgedreven aanpak aan de bron (water vasthouden waar het valt) en plaatsen ernstige kanttekeningen bij de huidige aanpak van erosie door middel van bvb wachtbekkens.

Bij omzetting van landbouwgebied naar natuurgebied krijgen landbouwers (eigenaars en gebruikers) voortaan een vergoeding. Minister-president Peeters tekende hiervoor een ministerieel besluit dat de laatste modaliteiten vastlegt voor de berekening. Dit ministerieel besluit legt de geschatte opbrengstverminderingen vast voor verschillende landbouwgebruiken. Het is ons voorlopig onduidelijk op welke manier men tot deze percentages komt. Natuurpunt vraagt hierover meer uitleg en wil ook zeer snel de concrete bedragen per ha kunnen inschatten

Uit gelekte communicatie van de Commissie over het Gemeenschappelijk landbouwbeleid blijkt dat er slechts enkele kleine stapjes worden gezet in de richting van een groener GLB, maar dat de globale teneur er één is van gemiste kansen. Hoewel de Europese Commissie het belang van een goede milieukwaliteit en de uitdagingen op vlak van water, klimaat en biodiversiteit in haar communicatie erkent, wordt die erkenning nog te weinig doorgetrokken naar concrete beleidsvoorstellen. Meer info

Dit is belangrijke informatie bij de keuzes die moeten gemaakt worden naar aanleiding van het hervormd landbouwbeleid. Welk soort landbouw willen we in Vlaanderen en Europa? Van 19 tot 21 september debatteerden de Europese landbouwministers hier over. Het document vandaag kiezen voor een sterker GLB van morgen lag voor ter discussie. De tekst legt een aantal principes voor, gaande van voedselzekerheid en redelijk inkomen voor de landbouwers tot de bescherming van de biodiversiteit. De hoofdvraag van het debat is de toekomstige rol van de 1ste pijler (directe inkomenssteun aan de landbouwers).

Uit het jaarverslag 2009 van het Vlaams Landbouwinvesteringsfonds (VLIF) blijkt dat de transitie naar een duurzame landbouw nog een lange weg te gaan heeft. In 2009 waren er slecht 4 aanvragen in het kader van biolandbouw - in schril contrast met de 121 aanvragen voor de bouw van bijkomende varkensstallen. De “groei mits mestverwerking” is doorgeslagen naar “mestverwerking als motor van groei”. De schaalvergroting blijkt uit de stijging van de investeringsbedragen van de gemiddelde aanvraag (+ 15,7% tov 2008). Dossiers waar de investeringen oplopen tot boven 1 miljoen euro zijn geen uitzonderingen meer. Het rapport besluit daaruit: “Een aantal varkenshouders heeft gekozen voor een sterke schaalvergroting gebruik makend van de mogelijkheden om emissierechten te verwerven via mestverwerking".

Begin juli werd Natuurpunt door een aantal West-Vlaamse landbouwers gedagvaard. Ze beweren dat ze schade lijden door ganzen, en Natuurpunt zou daar mee voor verantwoordelijk zijn. Er is met deze procedures iets vreemd aan de hand. In sommige gevallen dateert de vermeende schade uit de voorbije winter. Hebben de landbouwers die dan nu pas vastgesteld? Er zijn ook claims uit regio’s waar Natuurpunt geen natuurgebieden heeft. Er is bovendien voor schade door winterganzen een administratieve procedure, maar sommige landbouwers weigeren die te volgen en starten een juridische procedure op - zelfs al zijn hun slaagkansen beperkt en kost die procedure uiteindelijk mogelijks meer dan de vermeende schade. Twee vragen dienen zich dan ook aan: 1. de individuele landbouwer heeft weinig kans hier iets mee te winnen - wie wordt hier beter van? 2. de procedure voor ganzenschade is in evaluatie - wil een deel van de landbouw die gesprekken op deze manier beïnvloeden?

Uit een analyse van de verdeling van de rechtstreekse inkomenssteun blijkt dat België, net als Duitsland, Italië, Nederland en Groot-Brittannië, een netto betaler is: België ontvangt 1.46 % van het totaal budget, maar draagt 3,1 % bij. In de discussies over het nieuwe GLB zijn de grote verdedigers van de rechtstreekse inkomenssteun (1ste pijler) - niet onverwacht - de landen die meer ontvangen dan bijdragen (bvb Frankrijk en Polen). De auteur noemt het "opvallend" dat ook België een pleitbezorger is van deze sterke 1ste pijler, gezien het feit dat België, na Luxemburg, netto de hoogste prijs per inwoner betaalt aan het landbouwbudget. Belastingbetalers subsidiëren op deze manier landbouwbedrijven van andere lidstaten. Volgens de auteur heeft dit niets te maken met Europese solidariteit bij het nastreven van gemeenschappelijke doelen: "het is een politieke deal die de landbouwbelangen dient, maar de Europese integratie ondermijnt".

Vandaag stelde BirdLife een rapport voor over de Europese landbouwsubsidies ‘Reality Check – Are Common Agricultural Policy Subsidies paying for environmental quality? ’. Birdlife onderzoekt of er een relatie is tussen de besteding van het landbouwbudget enerzijds en biodiversiteit en het behoud van natuurlijke hulpbronnen anderzijds. Conclusies? Er worden hoge subsidies gegeven aan bedrijven met niet-duurzame bedrijfsvoering; de randvoorwaarden falen als instrument in het vermijden van milieuschade; het ""de vervuiler betaalt""-principe is nog niet helemaal doorgedrongen binnen het gemeenschappelijk landbouwbeleid (CAP). Birdlife stelt zelfs de vraag of er geen contradictie is tussen de CAP en verschillende Europese richtlijnen, zoals de Vogel-en Habitatrichtlijn en de Waterrichtlijn.

Minister Peeters stelde deze week zijn visie voor op het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB). Hij pleit onder meer voor steun voor een transitie naar een meer ecologisch duurzame landbouw en haalt het systeem van publieke diensten aan als een belangrijke kans. Dat zijn belangrijke, maar op vrijwilligheid gebaseerde instrumenten. De vraag vanuit de natuur- en milieubeweging om garanties in te bouwen dat de landbouw ook zijn verantwoordelijkheid zou opnemen inzake bv bodem, waterbeleid en biodiversiteit, blijft echter onbeantwoord. Volgens Peeters moet de directe inkomenssteun wel gekoppeld blijven aan randvoorwaarden, die ""gerelateerd zijn aan de doelstellingen van het toekomstig GLB"", maar daar blijft hij verder erg vaag in. Natuurpunt hoopt dan ook dat het parlement duidelijker zal zijn: de huidige randvoorwaarden zijn immers niet goed genoeg om zelfs maar een basis natuur- en milieukwaliteit te leveren. Alleen waar deze basisvoorwaarde wordt gerealiseerd kunnen er voor Natuurpunt publieke middelen (=belastingsgeld) naar publieke diensten gaan. Meer info

De koepel van Europese landbouworganisaties en landbouwcoöperatieves COPA-COGECA maakte een mooie brochure over landbouw en biodiversiteit. Met kleurrijke foto's illustreren ze dat landbouw ontzettend veel mogelijkheden heeft om de biodiversiteit te verbeteren. Al in de inleiding wordt gezegd dat "landbouwers bereid zijn om hun landbouwmethodes aan te passen om zo biodiversiteit te verbeteren".

Het Europees landbouwbeleid staat voor grote hervormingen in 2013. De Europese Commissie organiseert daarvoor een publieksenquête. In 4 antwoorden kan jij je mening geven over het Europees landbouwbeleid. Iedereen mag de vragenlijst invullen in zijn eigen taal. Dit moet vóór 3 juni gebeuren. Op basis van een insteek van Birdlife Europe en EEB schreven Natuurpunt en BBL een voorzet die ook jij kan gebruiken. Vraag hiernaar bij Liesbet Van Laer.

In Nederland houden 226 professoren een opvallend pleidooi vóór duurzame veeteelt. Zij vragen dat de overheid een sturende rol zou spelen om dit te bereiken. Zo moet het gebruik van hormonen en antiobiotica stoppen. Het welzijn van dieren moet een centrale plaats krijgen. De uitbreiding van grootschalige veebedrijven kan niet meer. Maar ook de consumptie van vlees moet omlaag. Bij dit alles moeten boeren ondersteund worden in de transitiefase.

Ook het Europees parlement bezon zich vorige week over de toekomst van de Europese landbouw. In een motie over 'landbouw en klimaat' wordt het accent gelegd op het duurzamer en efficiënter beheer van bronnen. Dat moet zich vertalen in de aanstaande hervorming van het GLB, met bijvoorbeeld: optimaal waterbeheer, bodembescherming (met waarborgen betreffende hun organisch materiaal) tegen water- en luchterosie, de aanplant van bomen langs wegen, heggen of bossen aan de rand van percelen om het water vast te houden, de afvloeiing te beperken en om als windscherm en beschutting te dienen voor hulpmiddelen bij de teelt zoals bestuivende insecten…

Op 5 mei nam Natuurpunt deel aan de discussie over het toekomstig Europees landbouwbeleid in de commissie Landbouw van het Vlaams parlement. Natuurpunt wil een transitie naar een duurzamere landbouw via harde garanties voor een goede milieu- en natuurkwaliteit én doelgerichte instrumenten gericht op publieke diensten (bvb inzake natuur en landschap, recreatie, waterbeheer). Vooral de vraag naar verbeterde randvoorwaarden ligt moeilijk bij de Boerenbond. Toch is dit essentieel: grote milieukosten op de maatschappij afwentelen is op termijn onhoudbaar. Voorwaarden koppelen aan het verlenen van publiek geld is dan ook een noodzaak. Meer info: visietekst Birdlife + ppt commissie"

Op 12 april werd de eerste agro-beheersgroep voorgesteld binnen het eco²-project. In zo'n beheersgroepen wil men landbouwers aanzetten tot landschaps- en natuurbeheer in het landbouwgebied - tegen een vergoeding. Natuurpunt vindt het positief dat de landbouwsector de broodnodige initiatieven neemt om de biodiversiteit in het landbouwgebied te herstellen, maar vraagt voldoende garanties op een duurzaam effect van de maatregelen. Ook moet de afweging gemaakt worden in welke gebieden en gevallen dit model een meerwaarde inzake effectiviteit en efficiëntie kan bieden ten opzichte van andere vormen van natuur- en landschapsbeheer.

De landbouwadministratie organiseerde op 10 maart een consultatiedag waarop het middenveld zijn mening kwijt kon over het toekomstig gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB). Boerenbond, ABS, VAC, Vredeseilanden, FEVIA, BBL en Natuurpunt debatteerden over de uitdagingen van het GLB. Op volgende website kan je nog steeds je mening kwijt.

In de komende jaren wordt het Europees gemeenschappelijk landbouwbeleid grondig hervormd. Natuurpunt schreef samen met collega's uit de andere EU-landen voorstellen en verwachtingen uit. Ook andere organisaties als WWF en EEB sprongen op de kar. De tekst is al een tijdje klaar (zie ook beleidsflits 245), maar is nu in een kleurrijke publicatie gegoten. Die wordt vandaag, 9 maart gelanceerd -en bediscussieerd- op een studienamiddag over de hervorming van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid. Zie http://cap2020.ieep.eu/

Minister Muyters wil de uitvoering van het Ruimtelijk structuurplan Vlaanderen versnellen. Voor de verdere afbakening van de natuurlijke en de agrarische structuur wil hij uitgaan van een verdeling 6-1: voor elke 6 ha landbouw zal er 1 natuur- of boshectare extra worden bestemd. Hij vraagt hiervoor een duidelijk engagement van de verschillende administraties, ‘zowel wat betreft personeel als financiële middelen’. De minister wil hierbij werken via het ‘partnerschapsmodel’ en wil zoeken naar ‘meer efficiënte methodes’. ( Link commissie Vlaams parlement )

Een van de eerste daden van de leefmilieucommissaris Potocnik is de publicatie het 4-jaarlijkse rapport over de implementatie van de nitratenrichtlijn. In dat rapport, dat over de periode 2004-2007 gaat, krijgt Vlaanderen enkele weinig eervolle vermeldingen. Met betrekking tot oppervlaktewater staat er bijvoorbeeld: 'Particularly England, Flanders and Brittany show high values above 40 mg/l. In the new Member States, parts of Czech Republic and Hungary and a few areas in Poland show elevated nitrate concentrations in surface waters (above 25 mg/l)'.

In Vlaanderen ging in 2008 70% van het totale plattelandsbudget naar een verbetering van het concurrentievermogen van individuele landbouwers. Het grootste deel ging naar het Vlaams landbouwinvesteringsfonds (VLIF). 22,4 % van de rest was voor “de verbetering van milieu en platteland” waaronder de beheerovereenkomsten vallen. Van het totale plattelandsbudget ging 53% naar de maatregel “modernisering van de landbouw”, op de tweede plaats stond met 10,3% de beheerovereenkomst water, een maatregel uit het mestbeleid. Evenveel geld ging naar “vestigingssteun aan jonge landbouwers”. In onze buurlanden kennen dezelfde maatregelen succes: binnen as 1 zijn vooral de modernisering van de landbouw en de vestigingssteun voor jonge landbouwers populair. Wel gaat er in alle landen proportioneel veel minder geld naar de eerste as. Ierland bijvoorbeeld besteedt maar liefst 80 % van het plattelandsbudget aan maatregelen ter bevordering van het milieu. Maar ook Groot-Brittannië, Finland, Oostenrijk en Zweden. Nederland kennen een betere spreiding van het budget over de verschillende assen. Volledig rapport.

De afdeling Monitoring en Studie (AMS) van de Vlaamse overheid heeft samen met het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO) een studie gemaakt over indicatoren voor landbouwgrond met hoge natuurwaarden (High Nature Value Farmland). We hebben voorgesteld om deze indicatoren te gebruiken voor de monitoring van de Pact 2020-doelstellingen, maar daar is (nog) niet op ingegaan.

Het departement Landbouw en Visserij zocht uit wat de impact is van de rechtstreekse landbouwsteun op het totale bedrijfsinkomen van een landbouwbedrijf. De conclusie is dat de bedrijven met vleesrundvee en de gemengde bedrijven akkerbouw–vleesrundvee heel erg afhankelijk zijn van rechtstreekse steun. In de tuinbouw en in de varkensteelt is de afhankelijkheid van de steun kleiner. De studie staat hier.

Bij de voorstelling van het Voortgangsrapport van de Mestbank was optimisme troef. Op papier geraakt het mestprobleem opgelost. Op het veld iets minder. In 2008 waren er nog 30 % overschrijdingen van de nitraatnorm. Het mestdecreet voorziet in dat geval boetes. Maar de Vlaamse regering heeft jammer genoeg nagelaten het noodzakelijke uitvoeringsbesluit uit te vaardigen. Daarmee gaat ze in tegen de landbouworganisaties die in het verleden meermaals hebben verkondigd dat er moest worden opgetreden tegen de ‘cowboys’.

Vrijdag is de strategische adviesraad voor Landbouw en Visserij samengesteld. Deze zal adviseren over het beleid en de ontwerpen van regelgeving met betrekking tot alle economische, ecologische, sociale en maatschappelijke aspecten van het landbouw-, tuinbouw-, visserij- en het plattelandsbeleid. Voor de leefmilieuorganisaties zetelt namens Natuurpunt en Bond Beter Leefmilieu Liesbet Van Laer in de raad.

De Europese landbouwministers bereikten een akkoord over de tussentijdse evaluatie van het landbouwbeleid (de zgn. “health check”). De milieurandvoorwaarden (“cross compliance”) worden aangepast. De verplichte braaklegging wordt vervangen door (slechts) twee nieuwe maatregelen. Deze hebben te maken met het behoud van kleine landschapselementen en oeverzones. Het lijkt dus eerder een uitholling. Met Birdlife vindt Natuurpunt dat er integendeel meer vergroening van de landbouw nodig is om verder verlies van biodiversiteit tegen te gaan.

Een nieuw uitvoeringsbesluit over mestverwerking maakt - voor het eerst sinds 1999 - een uitbreiding van de veestapel mogelijk. Nochtans blijft de kwaliteit van het oppervlakte water slecht. BBL en Natuurpunt maken zich dan ook zorgen.

Het is nu ook officieel. De Boerenbond en Natuurpunt vinden overeenstemming over nulbemesting en zetten in op overleg en samenwerking. Lees hier het gezamenlijk persbericht.

Documenten:

1. Nulbemesting consensusnota
2. Basisprincipes natuur en landbouw consensusnota

Landbouwers betogen in Brussel voor een eerlijke prijs voor voedsel (wie kan daar tegen zijn?). En op het hoogste mondiale niveau maakt men zich terecht zorgen over de relatie tussen de voedselcrisis en de teelt van biobrandstoffen. In moeilijke momenten worden we eraan herinnerd dat de boeren instaan voor onze voedselvoorziening! Maar doen ze dat ook? In elk geval is gebrek aan landbouwgrond niet het grootste probleem. Zelfs niet in Vlaanderen. Als we alle voedergewassen en maïs voor de dieren zouden vervangen door broodgranen en aardappelen dan kan daarmee een bevolking van 8 miljoen zielen gevoed worden. Meer voedsel op minder grond. Het zou veel problemen oplossen.

Door de stortbuien van de afgelopen weken is opnieuw veel goede landbouwgrond verloren gegaan. De acties die ondernomen worden tegen erosie hebben blijkbaar nauwelijks effect. Landbouwers moeten zich wel houden aan een aantal regels die gelden als voorwaarden voor Europese steun (cross-compliance). Maar voor de noodzakelijke bijkomende anti-erosiemaatregelen willen ze extra betaald worden. En daar wringt het schoentje. Aangezien voor normale goede landbouwpraktijk en opgelegde maatregelen geen subsidies mogen worden gegeven, steunt het beleid grotendeels op vrijwilligheid.

De Europese Commissie heeft haar gezondheidsrapport van het landbouwbeleid (“Health check”) bekendgemaakt. Landbouwers moeten voldoen aan bepaalde randvoorwaarden op het vlak van milieu, dierenwelzijn en voedselkwaliteit. Deze bepalingen worden vereenvoudigd maar niet aangepast of uitgebreid in het licht van de klimaatwijzigingen of de achteruitgang van de biodiversiteit. Daarnaast zal de afschaffing van de braakplicht ook nadelig zijn voor de biodiversiteit, zeker in de Zuid-Europese landen. Kortom, er zijn kansen gemist om het gemeenschappelijk Landbouwbeleid grondig bij te sturen. Dat is ook het oordeel van BirdLife.

Birdlife formuleert zijn aanbevelingen naar aanleiding van de geplande "health check", de tussentijdse bijsturing van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid. Eén van de belangrijkste opmerkingen gaat over de randvoorwaarden of "cross compliance". Dat zijn de milieuvoorwaarden die gekoppeld worden aan directe landbouwsteun. Deze moeten aangescherpt worden voor het behoud van biodiversiteit en in het kader van de strijd tegen klimaatwijziging.

Een artikel over de Uitkerkse polder in het country magazine Nest is bij de voorzitter van Boerenbond in het verkeerde keelgat geschoten. Het ontwikkelen van natuur in de polder heeft volgens de Boerenbondvoorzitter in Boer en Tuinder "een geurtje van machtswellust vanuit de natuurbeweging". En verder: "Jarenlang al moeten de landbouwers uit Zuienkerke en Uitkerke de wet van de sterkste - ondersteund door de groene arm en geldbeugel van Brussel - ondergaan." Niet langer dan een week geleden zijn Natuurpunt en Boerenbond in aanwezigheid van de minister akkoord gegaan om in overleg een gemeenschappelijk voorstel uit te werken voor onder meer de aanpassing van de nulbemesting en de invulling van verweving in het buitengebied.

In 2005 werd 6,5% van alle aangegeven landbouwgrond werkt bewerkt door 65-plussers. Dat komt toch neer op zo'n 40.000 ha. Ter vergelijking: de oppervlakte beheerde natuur bedraagt 37.000 ha (waarvan 10.000 ha op militaire domeinen). In 2005 ging zo'n 20 miljoen euro toeslagrechten naar de "pensioenboeren", zijnde 15% van het Vlaamse totaal. Een en ander staat in het het antwoord van de minister-president op een parlementaire vraag van Tinne Rombouts (CD&V).

De Europese Commissie presenteerde een pak voorstellen voor een tussentijdse hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Birdlife International hoopte dat de Europese Commissie deze "health check" zou gebruiken om een langetermijnvisie op landbouw en landgebruik te ontwikkelen. Maar de Commissie focust niet op de lange termijn. Er zijn geen maatregelen om de dalende biodiversiteit tegen te gaan. Integendeel, de afschaffing van de braakplicht zal (vooral in Zuid-Europa) een negatieve impact hebben op de biodiversiteit. Het grootste deel van de subsidies blijft naar de rechtstreekse landbouwsteun gaan. Er is wel een voorstel om de steun aan de grootste bedrijven af te toppen.

België bengelt op de 21e plaats tussen de Europese lidstaten als het gaat om oppervlakte biologisch landbouwareaal. Nochtans is er een groeiende vraag naar biolandbouwproducten. Die worden dan ook voor een groot stuk ingevoerd. Over de verklaring hiervoor dacht de hele sector na op een gesmaakt duurzaamheidscongres in Leuven. De presentaties en verslagen vind je hier.

Vorige week werd een studie voorgesteld over de toekomstige behoefte aan landbouwgrond. Voor de berekeningen en aannames kan je hier de studie raadplegen. Enkele algemene vaststellingen: alleen in een maximaal scenario, met veel "verbrede" landbouw en overheidssteun blijft er ongeveer 750.000 ha nodig zoals voorzien in RSV I. In een meer economisch georiënteerd scenario (zonder verweving), komt er wel grond vrij. Daarmee kunnen de natuurdoelstellingen, afzonderlijk en in verweving met andere functies, gemakkelijk gerealiseerd worden.

Op zondag 22 april 2007 is het de Dag van de Aarde. Voor Natuurpunt traditioneel het startmoment voor een lange reeks voorjaarshappenings. De dag van de aarde zelf staat dit jaar in het teken van landbouw, en meer in het bijzonder over manieren waarop de landbouwsector kan bijdragen aan meer natuur voor iedereen. Verschillende Natuurpuntafdelingen trekken hiervoor de boer op. Voor een volledig overzicht: www.dagvandeaarde.be

"Vechten om grond, we kunnen er niet onderuit." Het zijn niet mijn woorden, maar een kop op de website van de Boerenbond. En de voorbeelden die gegeven worden, liegen er niet om. Ondanks een duur flankerend beleid heeft de sector zich blijkbaar nog steeds niet helemaal neergelegd bij de natuurprojecten in het kader van het Scheldedossier. En in Postel menen de Vlaamse boeren gesteund door een militante pater te moeten opkomen voor de belangen van de Nederlandse varkenshouders die hun stront alleen kwijt raken aan deze kant van de grens.

Natuurpunt en de landbouworganisaties zitten regelmatig samen om te overleggen. Deels gebeurt dat in officiële adviesorganen zoals de MINA-raad, de Vlaamse stuurgroep mestproblematiek en de Vlaamse Commissie voor Ruimtelijke Ordening. De milieubeweging krijgt ook een zitje in de pas opgerichte Land- en Tuinbouwraad. Daarnaast is er ook bilateraal overleg tussen Natuurpunt en Boerenbond. Recent onder meer over de afbakening van het buitengebied; de mestproblematiek en de uitvoering van het sigmaplan. Een volgende bijeenkomst is gepland over de besluiten van het Boerenbondcongres. Boerenbond wil landbouw en natuur scheiden; de natuurverenigingen zien traditioneel meer heil in "verweving".

Op zondag 22 april 2007 organiseert de natuur- en milieubeweging opnieuw de Dag van de Aarde. Het thema van dit jaar is 'duurzame landbouw' en daarmee sluit deze dag aan bij de campagne 'Landbouw 2015 De tijd loopt' van de Noord-Zuid- en milieubeweging . Ook daar staat duurzame landbouw centraal. Voor honderden miljoenen boeren hangt een succesvolle oogst minder samen met toevallige weersomstandigheden, dan met de manier waarop de landbouw georganiseerd is. De Noord-Zuidverenigingen en de boerenorganisaties in het zuiden pleiten voor lokale markten en kleinschalige gezinslandbouw. Tegelijk moeten er eerlijke en stabiele wereldmarktprijzen komen en internationale handelsregels die ecologische en sociale dumping onmogelijk maken. In maart en april organiseert Landbouw 2015 verschillende provinciale debatten en voorstellingen van de film "We feed the world". Het eerste gaat door in Hasselt op 7 maart. Alle info over de film en over de data vind je hier.

Dit weekend hield de Boerenbond haar toekomstcongres. Daarbij stond de verhouding tussen landbouw en maatschappij centraal. De Boerenbond wil meer samenwerken met andere organisaties. Ook wij waren uitgenodigd. Gisteren op het periodiek overleg Boerenbond-Natuurpunt hebben we de congresconclusies al een eerste keer tegen het licht gehouden. Zeker ruimtelijke ordening (afbakening, verweving) is een belangrijk thema waar beide organisaties mekaar zouden moeten kunnen vinden. Wordt vervolgd. Het is goed om er aan te herinneren dat ook wij momenteel nadenken over de toekomst. Meer informatie over "Natuur in Beweging" en een aanbod om mee te denken, vind je op onze website.

De afdeling Monitoring en Studie van het departement landbouw in samenwerking met de Vlaamse Milieumaatschappij heeft de toekomst van de Vlaamse landbouw verkend. De belangrijkste conclusie van de studie was dat een verdere liberalisering van prijzen en productievoorwaarden gecombineerd met een sterk milieubeleid de beste resultaten geeft. Dat zal wel grote gevolgen hebben voor de omvang van de landbouw en voor de afzonderlijke bedrijven. Het aantal varkens en melkkoeien zou nog toenemen, ten koste van vleesrunderen en kippen. Het areaal grasland zal in dat geval negen maal kleiner zijn dan maïs.

Een grote groep middenveldorganisaties ondertekende een platformtekst voor duurzame landbouw. Ondertussen zijn de ondertekenaars al begonnen met concrete initiatieven om het thema onder de aandacht te brengen. Duurzame landbouw en het verzet tegen dumping zijn de centrale thema's van de 11.11.11 campagne van dit jaar. Natuurpunt-afdelingen die rond dit thema willen samenwerken met de plaatselijke 11.11.11 afdeling kunnen contact opnemen met de plaatselijke 11.11.11 groep. De natuur- en milieubeweging zal de Dag van de Aarde 2007 in het teken plaatsen van duurzame landbouw.

De voorlopige resultaten van de landbouwtelling 2006 zijn bekend gemaakt. De trend zet zich door: minder bedrijven, minder dieren, minder boeren. Het aantal bedrijven en tewerkstelling daalde met 4,7% op jaarbasis. Er blijven nog 32.813 bedrijven over, dat is zo'n 30% minder dan 10 jaar geleden. Opmerkelijk is dat nu ook de totale oppervlakte landbouwgronden significant afneemt met 2%. Dat is meer dan 12 000 ha op jaarbasis. Blijft nog over: 617 529 ha.

Na hun succesvol optreden bij de afbakening van de West-Vlaamse polders, heeft de landbouwsector nu ook bekomen dat in de rest van Vlaanderen minstens 2/3 zal worden "herbevestigd" als landbouwgebied. Dat betekent concreet dat bijkomend tienduizenden hectare moet gevonden worden buiten de "consensusgebieden". Zelfs het aansnijden van Europese beschermingsgebieden wordt daarbij niet uitgesloten. In de regio's Brugge Veldgebied en Meetjesland, Neteland en Hageland is men momenteel naarstig op zoek naar 135.700 ha. Daarmee zou dan 287.200 ha herbevestigd zijn van de in totaal 500.000 ha. En dat is dan 80 % van wat vandaag in landbouwgebruik is (630.000 ha), wellicht voldoende in het licht van de langere termijn ontwikkelingen in de landbouw. Belangrijk is dat het Vlaams parlement tegelijk een motie gestemd heeft waarin opgeroepen wordt om het overleg te respecteren, niet overhaast te werk te gaan en de gelijktijdigheid van de afbakening van de agrarische en natuurlijke structuur te respecteren. Natuurpunt heeft hierover een gesprek gevraagd met Minister Van Mechelen.

Jan Douwe van der Ploeg van de universiteit van Wageningen (Nl) gaf vorige week voor de landelijke gilden van Boerenbond zijn visie op plattelandsontwikkeling. In Nederland is al in 40% van de bedrijven één of andere vorm van landbouwverbreding of -verdieping. Onder verbreding verstaan we alles wat een extra inkomen geeft, zoals (bijvoorbeeld) hoevetoerisme. Verdieping geeft per eenheid eindproduct meer toegevoegde waarde. Voorbeelden zijn verwerken van produkten, biolandbouw enz. Volgens Douwe Van der Ploeg kan dit nog enorm groeien en ligt daar de toekomst van de landbouw. De meeste vernieuwers zijn jongere boeren op iets grotere bedrijven. Vrouwen spelen meestal een actieve rol op het bedrijf. Plattelandsontwikkeling op microniveau is dus volop in beweging in Nederland. De verhouding met het macroniveau is echter problematisch. De overheid wil eerder zelf ontwerpen en niet inspelen op bestaande transitieprocessen.

Het Steunpunt Duurzame Landbouw wil zoveel mogelijk mensen de kans bieden om hun mening over de landschappelijke kwaliteit van landbouwlandschappen te geven. Je kan daartoe op hun website een landschapsenquête invullen. Op basis van foto´s geef je zelf een beoordeling van het landschap.

In groengebieden zijn historisch permanente graslanden absoluut beschermd. Maar ook daarbuiten kan niet zomaar alles. Het Europees landbouwbeleid voorziet dat het areaal permanent grasland in de verschillende lidstaten niet 'aanzienlijk' mag afnemen. Dit betekent dus dat verlies elders moet gecompenseerd worden. Toch krijgen we zeer veel bezorgde berichten over het omploegen van waardevolle graslanden. Heb jij weet van het scheuren van graslanden, laat dit dan weten aan Liesbet Van Laer.

Natuurpunt en Boerenbond hebben van gedachten gewisseld over de afbakening van het buitengebied in West-Vlaanderen. Het was een open gesprek waarbij nog niet de kaarten op tafel lagen - de nieuwe voorstellen van de administratie waren niet bekend of bestudeerd - maar wel diepgaand van gedachten is gewisseld over randvoorwaarden. Zo blijft Boerenbond zeer wantrouwig tegenover verwevingsgebied en hecht de organisatie veel belang aan een volwaardige planschaderegeling bij omzetting van landbouw naar natuur. Natuurpunt vindt verwevingsgebieden wel belangrijk, niet als aanhangsel van het VEN, maar omdat een strikte scheiding niet overal wenselijk en mogelijk is. Dat is geïllustreerd met het voorbeeld van reservaatprojecten in het agrarisch gebied. Afgesproken werd om te streven naar een gemeenschappelijke tekst met gemeenschappelijke bekommernissen. Tegelijk zal in het kader van de lopende procedure verder worden gezocht naar consensusgebieden voor landbouw en natuur.

Vrijdag ontving Boerenbond-voorzitter Devisch een delegatie van Natuurpunt. Belangrijkste gespreksthema was de afbakening van het buitengebied. Vooral in West-Vlaanderen bestaat daarover veel onrust en staan landbouw en natuur weer lijnrecht tegenover elkaar. Bij beide organisaties bestaat nochtans de wil om op een constructieve manier met het moeilijke dossier om te gaan. Sommige standpunten liggen nog (te) ver uit elkaar, maar er zijn zeker ook gemeenschappelijke bekommernissen. Volgende week zal Natuurpunt haar visie bepalen op de raad van bestuur. Met inbegrip van een voorstel om samen met Boerenbond in de eerste twee buitengebied-RUP's gezamenlijk te zoeken naar consensus.

Dinsdag 15 maart deelde BirdLife tijdens een receptie in het Europees Parlement onze visie voor een duurzame landbouw mee aan Europees Landbouwcommissaris Mariann Fischer Boel. In de voorbije jaren is de biodiversiteit op het platteland drastisch afgenomen. Om te vermijden dat er in de nieuwe Lidstaten eenzelfde vervlakking optreedt, willen we dat landbouwsubsidies gekoppeld worden aan de bescherming van natuur en milieu. We willen ook dat er meer middelen gaan naar de milieu- en natuurpoot van de plattelandsontwikkelingsverordeningen.

De Boerenbond heeft het actuele landbouwgebruik in Vlaanderen opnieuw in kaart gebracht. We hebben gevraagd of we de kaarten mogen inkijken. Daarop is reeds positief gereageerd. Boerenbond en Natuurpunt zijn bereid om letterlijk en figuurlijk "open kaart" te spelen. Alle relevante documenten zullen in de toekomst bijeengebracht worden op Buitengebied-webpagina van onze site.

Vorige week vrijdag keurde de federale regering het pesticidenreductieprogramma goed. Dit programma bevat acht belangrijke aandachtspunten:

1. Een geplande vermindering met 25% van de risico-indicator voor de gewasbeschermingsmiddelen die in de landbouw gebruikt worden en een risico-vermindering tot 50% van erkende pesticiden en toegelaten biociden in de andere betrokken sectoren tegen 2010.
2. Bijdragen zullen onder meer via het Fonds voor Grondstoffen en Producten worden gebruikt om onderzoek over risicovermindering en hun uitvoering te financieren.
3. Men zal een gebruikslicentie voor gewasbeschermingsmiddelen voor landbouwkundig gebruik door professionelen instellen.
4. De erkenningen voor het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen voor landbouwkundig gebruik door professionelen en particulieren worden gescheiden.
5. Men zal met de Gewesten en Gemeenschappen overleggen, om alle maatregelen voor de reductie van het gebruik van deze middelen efficiënt te coördineren.
6. Men zet een specifiek programma op, om ten laatste tegen 2010 alle niet gecontroleerde uitstoot van methylbromide stop te zetten.
7. Men stelt een gedetailleerde inventaris op van de effecten van gewasbeschermingsmiddelen en biociden op het leefmilieu en de volksgezondheid bij de start van het programma.
8. Om de doelstellingen en maatregelen verder te preciseren, worden specifieke werkgroepen per marktsegment en een stuurgroep die de reductiepolitiek zal coördineren opgericht.

Verstuur nu jouw E-Card

Heb jij ook al gemerkt dat je geen boerenzwaluw of veldleeuwerik meer hoort of ziet? Eén van de oorzaken is de industrialisatie van de landbouw. Door de financiële druk zijn de meeste landbouwbedrijven fabrieken geworden, waar natuur geen plaats heeft. Natuurpunt vraagt aan de EU om meer geld vrij te maken voor natuurvriendelijke landbouwtechnieken en teelten. Tegelijkertijd moeten die landbouwers die bewust streven naar zoveel mogelijk biodiversiteit op hun land financieel beloond worden. Jij kan ook helpen het tij te keren door mee te doen aan de speciale E-card actie, gericht aan de Europese Commissaris voor het landbouwbeleid. Klik op de kaart en stuur vandaag nog úw E-card!

Deze e-card campagne maakt deel uit van 'Farming for Life', een internationale aktie van BirdLife International, Natuurpunt en alle BirdLife partners. In heel Europa verdwijnen akker- en weidevogels in hoog tempo. De campagne heeft als doel Europa's landbouw duurzaam te maken en onze verdwijnende vogels te redden. Want het Europese landbouwgebied is de laatste 30 jaar sterk veranderd. De ooit zo grote populatie veldleeuweriken is gedecimeerd. De ortolaan heeft Vlaanderen verlaten en wordt nu bijna gevolgd door de grauwe gors en de geelgors. Ringmus, boerenzwaluw: allemaal vogels waarvan de aantallen internationaal sterk teruglopen. De oorzaak is een te snelle verandering van de landbouw. Het Europese landbouwbeleid is daarvan de katalysator. De EU-Commissaris voor de Landbouw is de sleutelfiguur, die het beleid in Brussel kan ombuigen. Daarom wil BirdLife de commissaris zoveel mogelijk oproepen aanbieden om de natuur in het landbouwgebied te beschermen. Dat moet snel gebeuren, want de aantallen vogels in het agrarisch gebied worden nog altijd kleiner. De Europese Commissie wil de achteruitgang aan biodiversiteit tegen 2010 een halt toeroepen, roep mee! Stuur een e-card naar de EU-Commissaris.

BirdLife voor groene plattelandsontwikkeling

De Europese Unie geeft veruit het meeste geld uit aan landbouw, maar liefst 45 miljard euro. Het overgrote deel van dit geld is jarenlang besteed aan productiesubsidies met als gevolg steeds verdere intensivering van de landbouw. Juist deze intensivering is desastreus geweest voor vogels, andere dieren en planten op het platteland van Europa. Met de afschaffing van productiesubsidies wordt nu een nieuwe start gemaakt. Dat is echter niet genoeg. De Europese Commissie wil de achteruitgang aan biodiversiteit tegen 2010 een halt toeroepen, roep mee!
Om de vogels in de nieuwe lidstaten te behouden en in de oude lidstaten weer terug te krijgen zal er flink in een natuurvriendelijk platteland geïnvesteerd moeten worden. BirdLife pleit dan ook voor een plattelandsontwikkeling waarbij boeren gestimuleerd worden de natuur op hun land te koesteren. Na decennia lang de vernietiging van natuur in agrarische gebieden te hebben gestimuleerd is het de plicht van de Europese Commissie om nu de natuur een handje te helpen.

Het document besteedt, zoals verwacht, veel aandacht aan communicatie en kwaliteitsverbetering. Voor de implementatie van het hervormd gemeenschappelijk landbouwbeleid (door Europa verplicht tegen 1 januari 2005) grijpt de regering terug naar de beslissingen en afspraken van haar voorgangers. Dit betekent o.a. dat subsidies en productie in de akkerbouwsector volledige ontkoppeld worden. Het landbouwsubsidiebeleid daarmee nog ingewikkelder te worden dan voorheen. Over de opmaak van een nieuw plattelandsontwikkelingsprogramma (voor de periode 2007-2013) blijft de beleidsbrief vaag. Zowel vanuit de dienst beleid als vanuit de MiNa-raad zullen we het kabinet in de komende weken en maanden nog aanspreken.

In het kader van Bio10/10 lanceert het Vlaams Platform voor Biologische Landbouw de eerste Biozomer. Het startschot wordt gegeven op 29 mei in Gent. Op dit startevenement zal het platform een prijs uitreiken aan de vereniging, organisatie of persoon die in 2004 een grote dienst heeft bewezen aan de biosector. Meer dan 120 activiteiten zetten gedurende vier maanden de Vlaamse biosector in het zonnetje, zodat iedereen van nabij kan kennismaken met deze milieuvriendelijke landbouwmethode. Meer info vind je hier

Maandag 29 maart was Natuurpunt gastheer voor de Cera Foundation en het Landbouwinnovatiesteunpunt van de Boerenbond. Samen hebben we in de mooie accommodatie van het bezoekerscentrum De Liereman een hele middag informatie en gedachten uitgewisseld over agrarisch natuurbeheer. Het was een hartelijke en vruchtbare bijeenkomst. Er zijn geen harde conclusies getrokken, maar het is duidelijk dat landbouw en natuur mekaar best nog wat te vertellen hebben. Zeker na een flinke natuurwandeling.
Meer info vind je op de site van het innovatiesteunpunt.

Landbouwers die hun varkens- en kippenstallen willen ombouwen, zodat er minder ammoniak in de lucht terecht komt, mogen op subsidies van het Vlaamse Landbouwinvesteringsfonds (VLIF) rekenen. Ook landbouwers die investeren in diervriendelijke stallen kunnen aanspraak maken op Vlaams geld voor de ombouw. Het voorstel werd vrijdag definitief goedgekeurd door de Vlaamse regering. Totnogtoe kwam een grote groep van vooral varkensbedrijven niet in aanmerking voor VLIF-subsidies, omdat ze niet grondgebonden zijn.

Minister Van Mechelen wil op het vlak van ruimtelijke ordening meer zekerheid geven voor nieuwe of uit te breiden glastuinbouwbedrijven. In uitvoering van het actieplan 'Naar een duurzamere glastuinbouw in Vlaanderen' (op initiatief van de minister van Leefmilieu en Landbouw op 14 maart 2003) werd gezocht naar een beoordelingskader voor bouwdossiers voor de vestiging of uitbreiding van een glastuinbouwbedrijf. Dit toetsingskader wil op de eerste plaats een idee geven van locaties en mogelijkheden tot uitbreiding. Er wordt nagegaan of vanuit de geldende verordenende documenten van de ruimtelijke ordening of andere sectorwetgeving een vergunning mogelijk is. In een tweede deel wordt een ruimtelijke afweging gemaakt. Zo onder meer de ligging in een al of niet versnipperd gebied, of de ligging aan een voldoende uitgeruste weg, etc. Binnen de ruimtelijke ordening zal dit toetsingskader een leidraad vormen voor de gemachtigde ambtenaren en de gewestelijk stedenbouwkundige ambtenaren, respectievelijk bij hun advisering en beoordeling van aanvragen voor stedenbouwkundige vergunningen.

Aanvragen voor investeringen in vaste en verplaatsbare installaties (b.v. imitatieroofvogels, care-eye-ballonnen, afschrikwindmolentjes, vogelnetten) gericht op het beperken van schade door vogels en/of ander wild met uitzondering van knalapparatuur (type luchtkanon) kunnen sinds 1 januari 2004 genieten van 40 % VLIF-steun. Meer details in Omzendbrief nr. 35 betreffende de steun van het Vlaams Landbouwinvesteringsfonds (VLIF) voor mens- en milieuvriendelijke vogelschrikapparatuur (BS 11/3/04).

De MiNa-raad hield vorige week een hoorzitting over de implementatie van het Europees landbouwbeleid (de zgn. mid-time-review) in Vlaanderen. De vertegenwoordiger van het kabinet Sannen liet uitschijnen dat de hervorming 'een lege doos' is. Wij vrezen veeleer dat Vlaanderen er, op advies van de boerenverenigingen een lege doos van wil maken. Het wordt mogelijk om subsidies afhankelijk te maken van de naleving van natuur en milieuregels (cross compliance), maar er is nog nauwelijks iets vastgelegd over hoe dat moet gebeuren. Europa laat toe dat meer middelen ingezet worden voor milieumaatregelen in de landbouw. Maar Vlaanderen liet verstaan 'dat ze het geld voor plattelandsontwikkeling nu al niet opkrijgen'. Ambitieus is anders. Natuurpunt en BBL hebben hierover een brief geschreven aan de minister.

Vorige week dinsdag kwamen BirdLife-partners uit 15 van de 25 (toekomstige) EU-landen in Berlijn bijeen om zich te beraden over de toekomst van het Europees gemeenschappelijk landbouwbeleid. In de meeste lidstaten wordt maar in geringe mate gebruik gemaakt wordt van de mogelijkheden voor vergroening van de landbouw die sinds vorig jaar bestaan. BirdLife zal de campagne voor een duurzamer landbouwbeleid voortzetten. In juni wordt een e-petitie georganiseerd. We zullen ons onder andere concentreren op het invullen van de 'code van goede praktijk' en op landbouw in Natura 2000-gebieden.
Meer info vind je hier.

Sinds de recente hervormingen hebben de Lidstaten van de EU meer ruimte om zelf werk te maken van de vergroening van het landbouwbeleid. Tegen 1 augustus 2004 moet Vlaanderen (België) de Europese Commissie laten weten hoe wij deze mogelijkheden invullen. We hopen dat Vlaanderen gebruik maakt van de geboden mogelijkheden om werk te maken van duurzame landbouw. We vragen in het bijzonder dat Vlaanderen 10% van de subsidies gebruikt voor plattelandsontwikkeling. (de zogenaamde 'nationale enveloppe'). Vlaanderen moet ook nauwgezetter toekijken op de naleving van milieunormen als voorwaarde voor het verlenen van subsidies.

Minister Sannen wil de vergoedingen aan landbouwers voor beheersovereenkomsten verhogen, om het agrarisch natuurbeheer extra te promoten. Hij deelde dit mee op een studiedag van het Regionaal Landschap Haspengouw. Naast de hogere vergoedingen voor de beheersovereenkomsten komen er ook nieuwe pakketten voor erosiebestrijding en voor de aanleg en onderhoud van hagen. Verder zouden ook de administratieve beslommeringen rond een beheersovereenkomst vereenvoudigd worden. De MINA-raad en ook Natuurpunt hebben vroeger al kritische bedenkingen geuit bij deze eenzijdige verhogingen.

Volgens Peter Bossuyt in Boer en Tuinder, het huisblad van de Boerenbond, heeft Natuurpunt gekozen voor SP.A. Immers, door zich apolitiek op te stellen wordt afstand genomen van Agalev. En dus gekozen voor SP.A.
Nog meer boerenwijsheid in hetzelfde nummer. Bert Bonen, lid van de stuurgroep mest, beweert zonder blikken en blozen dat Vlaanderen niet kampt met een mestoverschot, maar met een mesttekort. We besparen u de hogere wiskunde die toegepast wordt om dat te bewijzen.
En tenslotte nog dit: in de VER-AF-werkgroep heeft de vertegenwoordiger van de Administratie Land- en Tuinbouw (voormalig werknemer van - jawel - Boerenbond) het voorstel gelanceerd om boeren te subsidiëren, niet alleen bij het afsluiten van een beheersovereenkomst, maar ook bij het beëindigen van de beheersovereenkomst.

De milieubeweging lanceerde een voorstel voor de vergroening van de Europese ontwerp grondwet. Woensdag kregen we te horen dat de Italiaanse landbouwminister de BirdLife-voorstellen voor de vergroening van de landbouwartikelen kon steunen. Op voorwaarde dat ook andere landbouwministers die wil te kennen geven. We hebben minister Ludo Sannen met aandrang gevraagd dit op de agenda van de volgende Landbouwraad te plaatsen. Het dossier is ook aangekaart bij de federale leefmilieuminister Freya Van den Bossche.

De Vlaamse regering heeft het ontwerpdecreet over duurzame landbouw definitief goedgekeurd. De tekst kan nu naar het Vlaams Parlement. Met dit decreet worden landbouwers die milieu- en diervriendelijk werken verder gesteund. Ook allerlei acties die landbouwers en consumenten willen inlichten en bewustmaken over duurzame landbouw kunnen op steun rekenen.
Vrijdag is eveneens het besluit goedgekeurd over de beheersovereenkomsten in het kader van de plattelandsontwikkeling. Op basis van dit nieuwe besluit kan de minister van Milieu en Landbouw gebieden afbakenen waarbinnen beheersovereenkomsten kunnen afgesloten worden. Concreet worden verschillende soorten beheersovereenkomsten voorzien, zoals voor het onderhoud van weidevogels of bloemrijke weiden, en een groter budget om dat te realiseren. De kosten voor dit soort acties worden voor de helft door Europa gedragen.

Sinds eind mei wordt er weer druk overleg gepleegd over de hervormingen van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid. Commissaris van Landbouw Fischler houdt vast aan verregaande hervormingen. Een van de speerpunten is een volledige ontkoppeling tussen subsidies en productie. Het voorstel wordt gesteund door o.a. Groot-Brittannië. Maar stoot op heftig verzet van Frankrijk.
Op de landbouwraad van 11 en 12 juni kwamen de verschillende Lid-Staten niet tot een akkoord. Wel kwam gooiden Frankrijk en Duitsland het onderling op een akkoordje. Blijkbaar zullen ze zich verzetten tegen een volledige ontkoppeling, tegen degressiviteit (verminderen van subsidies die een bepaald niveau te boven gaan) en tegen een hervorming van de zuivelsector.)
BirdLife en Natuurpunt vrezen dat het oorspronkelijk vrij positieve voorstel nog maar eens zal afgezwakt worden. Voor natuur en milieu zit er steeds minder in. Voor de gevestigde belangen des te meer.

Op woensdag 22 januari maakte de Europese Commissie haar nieuwe voorstellen inzake het Europese gemeenschappelijke landbouwbeleid bekend.BBL en Natuurpunt hebben daar veel vragen bij. Terwijl de plannen in juli vorig jaar nog enkele ambitieuze en hoopgevende elementen bevatten, lijkt de Commissie nu gas terug te nemen.

• De voorstellen inzake modulering zijn er enorm op achteruit gegaan. In plaats van het veel te hoge maximaal bedrag per bedrijf uit het voorstel van juli 2002 (300.000 euro) te verlagen, is er geen dergelijk plafond meer voorzien. De geleidelijke vermindering van de directe inkomenssteun is veel minder vergaand dan het voorstel van juli. In juli werd voorgesteld om vanaf 2004 jaarlijks 3% minder steun te geven tot een maximum vermindering van 20% in 7 jaar. Het nieuwe voorstel spreekt ook over een dergelijke geleidelijke vermindering, maar dan pas vanaf 2007. De middelen die zouden vrijkomen worden trouwens niet ten volle besteed aan plattelandsontwikkeling : slechts 1% in 2007 tot 6% in 2012. De overige middelen komen opnieuw terecht in het budget voor de eerste pijler van het GLB om te voorzien in extra financieringsbehoeften in verband met nieuwe hervormingen van marktregelingen in de zuivelsector. Wel positief is dat het principe wordt geïntroduceerd om de geleidelijke vermindering van de directe inkomenssteun te differentiëren in functie van de omvang van de totale steun per bedrijf. De uitwerking van dit principe moet wel nog verfijnd worden (o.a. opnieuw rekening houden met de mate van tewerkstelling) en er moet in ieder geval opnieuw een maximum bedrag worden vooropgesteld.

• Tot 2007 kunnen, volgens het recente voorstel, lidstaten geld van de directe inkomenssteun overhevelen naar plattelandsontwikkeling via vrijwillige modulering. De ervaring heeft nochtans geleerd dat daar niet veel van in huis komt. Terwijl de steun voor plattelandsontwikkeling ten opzichte van het voorstel van juli 2002 nu opnieuw minder zal zijn, stellen we bovendien vast dat nieuwe types maatregelen in aanmerking komen, die ver staan van een duurzaam beleid. Zo zou ondermeer nieuwe steun worden voorzien om landbouwers te helpen aan normen te voldoen. Dergelijke steun kan zelfs oplopen tot 10.000 euro per bedrijf in een bepaald jaar. In plaats van het accent te leggen op nieuwe steun in het kader van plattelandsbeleid om de voorlopers te stimuleren, worden de beperkte middelen nu ook ingezet om de achterlopers te laten bijbenen. Waarom zou een boer nog pro-actief zijn ?

   

• Cross-compliance (eco-conditionaliteit) wordt uitgehold en komt er nu op neer dat landbouwers met belastingsgeld worden betaald als ze zich aan de wettelijke milieunormen voldoen. Bijkomende milieuvoordelen als gevolg van de toepassing van dit instrument kunnen dus niet worden verwacht.

   

• Zelfs het voorstel rond de verplichte bedrijfsaudit is verwaterd. Terwijl het aanvankelijk de bedoeling was om alle landbouwbedrijven die meer dan 5.000 euro per jaar krijgen, aan een audit te onderwerpen, zal dit nu slechts het geval zijn voor 15.000 euro. Volgens het Institute for European Environmental Policy betekent dit dat in plaats van 30% van de landbouwbedrijven, nog slechts 7% deze audit zullen moeten laten uitvoeren.

   

• Er wordt nog steeds niet geraakt aan de exportsubsidies. Zoals intussen bekend pleiten we voor een snelle uitfasering daarvan. Exportsubsidies hebben immers een enorm verstorend effect op de wereldmarktprijs, waardoor ze nefast zijn voor de lokale markten in ontwikkelingslanden. We vragen u om op dit punt een duidelijke houding aan te nemen binnen de Landbouwraad.

De voorstellen zijn duidelijk geïnspireerd door de lopende en komende WTO-onderhandelingen. Milieu en natuur worden alleen genoemd waar dat goed uitkomt. Van een resolute en oprechte keuze voor verduurzaming van het landbouwbeleid is geen sprake.

De Bond Beter Leefmilieu en Natuurpunt betreuren dit. De Europese, en zeker de Vlaamse landbouw moet dringend duurzamer worden gemaakt. Zowel de wortel (middelen voor plattelandsontwikkeling) als de stok (cross-compliance voor het voldoen aan verdergaande milieu-eisen, modulering) dienen hiervoor te worden ingezet.
De milieu- en natuurverenigingen zullen er bij de ministers op aandringen dat zij tijdens het verdere Europese overleg blijven hameren op het belang van de vergroening van het Europese landbouwbeleid.

Op 16 januari organiseerden Natuurpunt en de Boerenbond, onder auspiciën van de Koning Boudewijnstichting, in Beringen een dialoogdag over agrarisch natuurbeheer. Bedoeling was de dialoog te bevorderen tussen natuurbeschermers en landbouwers.

In de voormiddag schetsten een zestal sprekers de ervaringen en de verwachtingen van de verschillende sectoren. In de namiddag volgde een discussie in kleinere groepen over een reeks stellingen. Volgende stellingen lagen voor:

• Samenwerking tussen landbouwers en natuurbeschermers bevordert de verstandhouding
• De vergoedingen zijn voldoende voor de gepresteerde taken
• Meer begeleiding met een op maat gesneden aanpak per bedrijf is wenselijk
• Wie zich nu positief engageert vanuit de landbouw voor agrarisch natuurbeheer dreigt later hiervan het slachtoffer te worden
• Boeren zijn goed geplaatst om mee te helpen aan het beheer van natuur en landschap

Op 30 januari wordt een identieke dag georganiseerd in Aalter.

De Koning Boudewijnstichtingen heeft de getuigenverslagen gebundeld in een brochure 'Boeren met natuur'. Ook enkele Natuurpunters komen daarin aan het woord. U kan de brochure 'Boeren met natuur' hier downloaden.

Het is nog lang niet zeker of de Europese ministers zich achter Fischlers voorstel zullen scharen. Vooral de landen uit het zuiden, die nu netto meer krijgen dan ze betalen, liggen dwars. Frankrijk heeft zich opgeworpen als de trekker van het verzet tegen om het even welke hervorming vóór 2006..

Het is nog niet duidelijk welke zijde België zal kiezen. Landbouw is sinds kort geregionaliseerd. Dat betekent dat het Belgische standpunt inzake de landbouwhervorming uitgewerkt wordt door Vlaams minister Dua en Waals minister Happart. Eén van hen, of minister Neyts van de federale regering, gaat dan het Belgische compromis op de Raad van ministers verdedigen.

Tot nu toe heeft België een halfslachtig compromis verdedigd, dat meer aanleunt bij de mening van Frankrijk, dan bij het standpunt van de hervormers. Wij vinden dat jammer, en begrijpen dit niet goed. De hervormingsvoorstellen vormen een unieke kans om komaf te maken met wantoestanden van het verleden. Ongetwijfeld zijn ze voor verbetering vatbaar (zo moeten ook de exportsubsidies afgeschaft worden), maar dit mag geen reden zijn om alles nog maar eens een paar jaar verder te schuiven.

We dringen er bij minister Dua op aan dat ze zich harder opstelt bij het bepalen van het Belgische standpunt en er bij de partners op aandringt zich positiever op te stellen. Het kan niet dat België in Johannesburg uitpakt met mooie beloftes, en met een pleidooi voor de afschaffing van exportsubsidies, maar in de praktijk niet de minste steun geeft aan gedurfde hervormingspogingen.

Vandaag presenteert EU-Landbouwcommissaris Fischler voorstellen voor een nieuwe aanpak van het Europees Gemeenschappelijk Landbouwbeleid. In de voorbije dagen raakten al enkele krachtlijnen van het voorstel bekend. De steun zal niet langer afhankelijk zijn van wat de landbouwer produceert. De steun wordt gekoppeld aan het naleven van milieu- en natuurnormen. Er komt meer geld voor plattelandsontwikkeling. Natuurpunt en de Europese koepelorganisatie BirdLife vinden dit een positieve evolutie. Loskoppeling van productie en subsidies is al lang een eis van de natuurverenigingen. Productiesubsidies hebben in de voorbije decennia geleid tot een zeer intensieve landbouw. Kwantiteit kreeg alle aandacht en natuurwaarden waren daar het slachtoffer van. Het nieuwe voorstel bekijkt ook de manier waarop geproduceerd wordt. Betalingen worden afhankelijk gemaakt van het stricte naleven van milieunormen, dierenwelzijnsregelen, en van regels in verband met voedselveiligheid. Er zal ook meer geld vrijkomen voor milieu- en natuurvriendelijke productiemethodes. Er worden mogelijkheden gecreëerd om activiteiten als landschapsbeheer, behoud van biodiversiteit e.a. te vergoeden. Enkele jaren geleden werden met Agenda 2000 al stappen in die richting gezet, maar er waren geen verplichtingen. De Lid-Staten die maatregelen namen om het landbouwbeleid te vergroenen moesten de helft van de kosten zelf dragen, terwijl de zuivere productiesteun nog voor 100% door Europa gedragen wordt. Nu zal de Europese bijdrage in de kosten opgedreven worden tot 85% in bepaalde aandachtsgebieden, en tot 60% in de rest van de Unie. We betreuren wel dat de exportsubsidies niet aangepakt worden. Exportsubsidies zwengelen de productie in Europa onnodig aan en leiden tot dumping in de zuiderse landen. Dit is een slechte zaak voor de natuur in eigen land, en voor de werkgelegenheid in het zuiden. Natuurpunt hoopt dat de Belgische en Vlaamse autoriteiten zich achter de aanpak van de commissie zullen scharen. Vrijwel iedereen heeft daar belang bij: het milieu, de natuurvriendelijke boer, de consument, de belastingbetaler. En we moeten ook verhinderen dat in de nieuwe Oost-Europese Lid-Staten dezelfde fouten gemaakt worden als in West-Europa.

In de komende jaren wordt het Europees Landbouwbeleid geëvalueerd en hopelijk grondig bijgestuurd. BirdLife heeft al een tijd geleden een duidelijk eisenpakket samengesteld. Belangrijke punten daarin zijn de afbouw van de prijsondersteuning, meer geld voor milieu- en sociale doelstellingen en aandacht voor familiale landbouw. Nu zijn de voornaamste eisen op een bevattelijke manier in een brochure gegoten. De brochure wordt tijdens de ‘European green week’ (15-19 april) voorgesteld in de gebouwen van het Europees Parlement. Engelstalige exemplaren kunnen (in beperkte mate) verkregen worden via Steven Vanholme.

Sinds 1997 loopt de campagne '10 op 10 voor de biologische landbouw'. Die wordt georganiseerd door het Vlaams Platform voor de biologische landbouw, een samenwerkingsverband van ruim 170 grote en kleine organisaties en lokale overheden. Ook Natuurpunt en verschillende lokale Natuurpunt-afdelingen maken deel uit van het Platform. De deelnemende organisaties beschouwen biologische landbouw als een veelbelovende en duurzame landbouwwijze en willen met de campagne een groei van de biologische landbouw tot 10 % realiseren tegen 2010. Momenteel is het platform bezig met de voorbereiding van de activiteiten van 2002. De week van de biologische landbouw, die nu al drie maal plaatsgevonden heeft, moet opnieuw een hoogtepunt worden. Als onderdeel van die week worden op 15 en 16 juni opendeurdagen georganiseerd in biologische boerderijen en verwerkingsbedrijven. De ervaring van de voorbije jaren leert echter dat de organisatie van die opendeurdagen een (te) zware last is voor de betrokken boeren en bedrijven. Daarom wil het Platform de nodige ondersteuning voorzien. Momenteel wordt bekeken hoe de ondertekenende organisaties op één of meerdere bedrijven kunnen helpen. Zijn er lokale afdelingen die bereid zijn op 15 en/of 16 juni een handje toe te steken op een bedrijf in hun buurt? Wat concreet mogelijk is zal moeten afgesproken worden met de betrokken bedrijfsleider.