Dossier Recreatie

Inverde heeft een nieuw boek uitgebracht over natuurvriendelijk spelen. “Buiten Benen” staat vol tips en ideeën om kinderen en jongeren met de natuur in aanraking te brengen. Je vindt er suggesties voor een breed gamma aan activiteiten gaande van kant en klare bos- en natuurspelen, inspiratie voor quizvragen, leuke recepten tot knutseltips. Bestellen via de website van Inverde

De Vlaamse Regering heeft het besluit over de toegankelijkheid van bossen en natuurreservaten principieel goedgekeurd. Bedoeling is om de recreatieve mogelijkheden van bossen en natuurreservaten beter te kunnen valoriseren. Deze valorisatie start met een duidelijke en uniforme set van krijtlijnen waarbinnen de terreinbeheerder de toegankelijkheid verder kan uitwerken. Het besluit gaat nu voor advies naar de Raad van State.

Vorige week vrijdag keurde de regering een besluit over de toegankelijkheid van bossen en natuurgebieden principieel goed. Het besluit moet zorgen voor eenvormigheid van de toegankelijkheidsregels in natuurreservaten en bossen. Daarnaast worden ook enkele nieuwigheden ingevoerd, zoals paalkamperen. Een uitgebreide bespreking vind je op onze website (onder documenten - nota ontwerp toegankelijkheidsbesluit).

In mei stelde volksvertegenwoordiger Ludo Sannen een studie voor over de paardenhouderij in Vlaanderen. Morgen organiseert minister-president Kris Peeters (tevens minister van Plattelandsbeleid) een persontmoeting om het belang van de paardenhouderij in Vlaanderen in het licht te stellen. Daarmee loopt hij vooruit op een resolutie die (nog net niet) is ingediend in het Vlaams parlement. Het groeiend belang van de hobbypaardenhouderij kan niet worden betwist. Maar zoals bij natuur is ook hier ruimte het heikele punt. Om de meer dan 100.000 paarden te voeden is veel ruimte nodig en die is niet meer aanwezig buiten het (al dan niet herbevestigd) landbouwgebied.

In het kader van het tweede golfmemorandum is gestart met de technische werkgroep die de voorstellen voor nieuwe golfterreinen zal adviseren. De werkgroep zal onderzoeken of de voorstellen voldoen aan alle randvoorwaarden (landschappelijke, functionele, ecologische, enz.) die door de Vlaamse overheid zijn vastgelegd. Dat gebeurt trapsgewijs. Zijn er juridische of beleidsmatige redenen om de locatie uit te sluiten? Welke criteria leggen randvoorwaarden op aan de ontwikkeling, afbakening en inrichting van het golfterrein? Wat zijn positieve criteria voor de locatiekeuze? Naast de betrokken kabinetten en administraties zetelen in deze werkgroep vertegenwoordigers van de Golffederatie, Boerenbond en Natuurpunt, en een afgevaardigde van de betrokken gemeente(n). Op de eerste vergadering werd duidelijk gesteld dat deze werkgroep enkel adviezen zal uitbrengen over de 11 concrete dossiers van het golfmemorandum. Het uitbreidingsdossier van het golfterrein van Damme komt eerst, omdat dit dossier reeds deel uitmaakt van het RUP stedelijk gebied Brugge. De andere dossiers moeten vervolgens minstens één maand op voorhand ingediend worden bij de werkgroep. Vanuit Natuurpunt zullen wij voorafgaandelijk aan de behandeling van het dossier in de werkgroep steeds contact opnemen met onze betrokken afdeling(en) of regionale verenigingen om te komen tot een standpunt.

De structuurnota over nieuwe golfterreinen kreeg in de vakantieperiode veel aandacht in de media. Natuurpunt kiest niet pro of contra, maar streeft naar een win-win-situatie. Recreatie is belangrijk en volgens het structuurplan is er plaats voor nieuwe recreatiegebieden. We kunnen ons ook perfect vinden in de uitgangspunten: multifunctionele terreinen waar naast golf plaats is voor andere vormen van zachte recreatie, ecologische inrichting en beheer en open terreinen. De voorgestelde lijst van nieuwe terreinen moet nu eerst getoetst worden aan een afwegingskader. Daarin zullen de lokale mensen een belangrijke stem krijgen. En verder willen we er op toezien dat de uitgangspunten consequent worden toegepast. Niet alleen voor de nieuwe, maar op termijn ook voor de bestaande golfterreinen. Natuurpunt gaat daarover verder gesprekken voeren met de overheid, Bloso en de Vlaamse Verenging voor Golf. Luister hier naar een fragment uit "Voor de dag" op Radio 1.

Volksvertegenwoordigster Hilde Crevits (CD&V) juicht recreatief medebeheer in natuurreservaten toe. Ze zit hiermee op de lijn van de vereniging: natuurgebieden zijn multifunctioneel en bieden daarom mogelijkheden voor recreatie. "Natuur voor iedereen" heet dat. Maar uiteraard zijn er ook risico's verbonden aan een open-deur-politiek. Er moet rekening gehouden worden met de draagkracht van het gebied. En respect getoond voor de vrijwilligers die het natuurgebied gemaakt hebben tot wat het is. De memorie van toelichting bij het verzameldecreet suggereert dat zelfs jacht kan beschouwd worden als recreatief medegebrk zie artikel 14). Dat roept toch een aantal vragen op. De Mina-raad reageerde door te stellen dat "jacht niet alleen moeilijk te verzoenen is met natuurbehoud, het staat bovendien andere vormen van recreatief medegebruik in de weg die bijdragen tot het verhogen van het draagvlak voor natuur".

Op 4 februari 2005 besloot de Vlaamse regering opnieuw voorstellen te laten indienen voor terreinen voor luidruchtige sporten. De provincies krijgen nu twee maanden extra om locaties voor te stellen. Bovendien moeten ze twee extra locaties aanduiden, bovenop de aantallen die waren opgenomen in de spreidingstabel. De vooropgestelde quota per provincie blijven wel behouden. Gemeenten mogen verwachten dat de provincie eerstdaags aan hun deur zal kloppen om advies te vragen over hun voorstel van locatie voor een lawaaisport. Het advies van de betrokken gemeenten moet immers samen met het voorstel door de provincies ingediend worden bij de Vlaamse overheid.

De regering heeft de provincies gevraagd om binnen de twee maanden voorstellen van locaties voor permanente omlopen voor luidruchtige sporten in te dienen of te bevestigen. Daarbij worden per provincie twee locaties meer voorgesteld dan voorzien in de afgesproken spreidingstabel. Bij de voorstellen moet tevens een advies gevoegd worden van de betrokken gemeenten. De ministers moeten tegen eind 2005 een kadervoorstel uittekenen over de ruimtelijke aanspraken van de toeristische, recreatieve en sportsector (met een aparte nota voor de golf).

Natuurpunt volgt de opmaak van het gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan (GRUP) voor de' Golf Oostende'. Dit GRUP geeft uitvoering aan het op 20 juni 2003 door de Vlaamse regering goedgekeurde Golfmemorandum. De Koninklijke Golf Club van Oostende, in de Haan is gelegen in de duinengordel, ca. 50 ha groot en beschikt over 18 holes. Het golfterrein werd aangelegd in 1903 en volgens het gewestplan van '77 kwam het volledig in natuurgebied te liggen. Het vormt dus een zonevreemd golfterrein dat een herbestemming krijgt via dit GRUP, maar waarbij de natuurwaarden gevrijwaard dienen te worden. Voor dit GRUP werd ook een passende beoordeling gemaakt in het kader van de Habitatrichtlijn.
Deze procedure vormt voor Natuurpunt een belangrijke testcase om in een RUP natuurdoelstellingen verordend in te schrijven. In het kader van de habitatrichtlijn dient immers een beheersplan met verordend karakter opgenomen te worden. Momenteel is het statuut van dit beheersplan echter nog zeer onduidelijk.

Op 12 november hielden Bloso, Natuurpunt en Afdeling Natuur in het cultureel centrum van Bornem een vormingsdag over sport en natuur. Niet minder dan 240 gemeentelijke sportfunctionarissen kregen via een aantal voordrachten en discussiemomenten een overzicht van de organisatie, doelstellingen en instrumenten van het Vlaamse natuurbeleid. Daarbij werd concreet ingegaan op de raakvlakken van het natuurbeleid met recreatie- en sportbeleid. Voor veel sportfunctionarissen werd duidelijk dat er rond natuurbeleid heel wat foutieve informatie en vooroordelen de ronde doen en dat het natuurbeleid vandaag meer mogelijkheden kan bieden voor win-win-situaties met hun sector.

De Vlaamse regering vroeg in 2002 aan de vijf Vlaamse provincies om op basis van een behoefteonderzoek minimaal 12 en maximum 15 locaties voor permanente, multifunctionele terreinen voor geluidshinderlijke sporten te voorzien in ruimtelijke uitvoeringsplannen. Hiervan moeten er minstens drie en maximum vier in de provincie Antwerpen gelegen zijn.

De bestendige deputatie van de provincie Antwerpen weerhield in maart 2003 zes potentiële locaties die zij verder naar mogelijke en wenselijke invulling als terrein voor gemotoriseerde sporten wilde laten onderzoeken. Onlangs maakte de bestendige deputatie haar uiteindelijke selectie bekend. Vier terreinen werden weerhouden : het Kraaienhorst te Brecht, het Hondapark te Balen, het Rooiveld te Westerlo en Pegasso te Grobbendonk-Zandhoven. De twee locaties die uiteindelijk geschrapt werden zijn Breugelheide te Lille (waar de huidige vergunning voor motorcross evenwel nog loopt tot 2022!) en het project te Hoogstraten (na ongunstig advies van de gemeenteraad). Momenteel wordt samen de betrokken sportfederaties gezocht naar mogelijke scenario's voor de multifunctionele invulling van de weerhouden terreinen en werden diverse maatschappelijke actoren, waaronder ook Natuurpunt, gevraagd naar hun mening over deze selectie. De adviestijd is echter zeer kort, want tegen 19 december wil de bestendige deputatie tot een definitieve beslissing komen.

In het kader van de golfnota die op voordracht van minister Van Mechelen door de Vlaamse regering werd goedgekeurd, werden voor de vier grotere golfterreinen die deels of volledig in Vogel- of Habitatrichtlijngebied gelegen zijn, voorgesteld om deze de nieuwe ruimtelijk bestemming 'ecologisch waardevol gebied met golfinfrastructuur' te geven. Dat houdt in dat voor elk van deze gebieden een beheersplan moet worden opgesteld dat het behoud en herstel van de Europees belangrijke natuurwaarden in deze gebieden moet garanderen. Momenteel wordt gewerkt aan de plannen voor de golfterreinen van De Haan en Knokke. Een eerste blik op de ontwerpen leert ons dat dit de goede richting lijkt uit te gaan, zeker voor de 'zones buiten spel' en de 'roughs'. Het voorgestelde beheer van deze gebieden zal zeker kunnen bijdragen tot het behoud en herstel van de belangrijke grijsduinvegetaties in deze zones. Voor wat betreft de resterende zones blijven vooral de bemesting en de beregening nog steeds belangrijke knelpunten.

Ondertussen heeft de provincie Antwerpen de eerste stappen gezet voor de voorbereiding van een provinciaal RUP voor het omstreden golfterrein Drie Eycken te Edegem. In het kader van deze PRUP proberen de Vlaamse Golffederatie, de lokale golfclub, Natuurpunt Zuidrand Antwerpen en Natuurpunt een gezamenlijke visie over de toekomst van dit gebied te ontwikkelen en bij de provincie in te dienen.

Tot slot : ter voorbereiding van een beslissing over de nood aan toekomstige golfterreinen in Vlaanderen wordt momenteel een wetenschappelijk behoefte-onderzoek uitgevoerd door het studiebureau WES. De eerste resultaten van dat onderzoek tonen reeds aan dat de claim van 1800 ha bijkomende terreinen die destijds door de golfsector werd gelanceerd niet te verantwoorden is met objectieve gegevens. Alle voorlopige resultaten lijken er eerder op te wijzen dat de te verwachten groei tot 2010 bijna volledig kan opgevangen worden binnen de 'interne' reserves van de bestaande golfclubs…

Deze week viel de beslissing in de al lang aanslepende procedure tegen het illegale golfterrein De 3 Eycken in Edegem. De rechter gaf ons over bijna de ganse lijn gelijk. De golf is in strijd met de bestemmingsplannen en vormt een nadeel voor de natuur in het gebied. Maar omdat op politiek niveau een regularisatie in het vooruitzicht is gesteld vond de rechter het niet opportuun om de golfactiviteiten stop te zetten.
Natuurpunt is blij dat de politici werk maken van een globale oplossing voor de golf in Vlaanderen. Maar betreurt dat zo'n eventuele toekomstige oplossing, het huidige optreden tegen opeenvolgende flagrante inbreuken verhindert.

Ons persbericht over het arrest van de Raad van State inzake motorcrosswedstrijden in landbouwgebied lokte veel reacties uit. Vanuit alle windhoeken van Vlaanderen kreeg Natuurpunt vragen en verhalen van verontruste omwonenden over gelijkaardige, veelal reeds lang betwiste gevallen van motorcrosswedstrijden in landbouwgebied. Het kan niet de bedoeling zijn om tegen elke bestaande zonevreemde en/of illegale motorcross of andere motorsportwedstrijd een juridische procedureslag op te starten. Natuurpunt wenst echter wél mee te werken aan een structurele oplossing voor de globale problematiek van gemotoriseerde sporten in Vlaanderen. Wij hopen dan ook dat dit arrest op basis van onze juridische procedure in Wommelgem aanleiding zal zijn tot een constructief dialoog met alle betrokken actoren en op alle niveaus.

Na twee jaar overleg en onderzoek werd op 19 juli 2002 door de Vlaamse regering een afwegingskader voor bestaande en nieuwe omlopen voor gemotoriseerde sporten goedgekeurd.
Natuurpunt hoopt dat hiermee de basis is gelegd voor een structurele oplossing voor de problematiek van zonevreemde motorcrossterreinen en voor het aanslepend probleem van het "wild-crossen" in tal van natuur- en bosgebieden.

Begin 2000 werd hiertoe een interdepartementale werkgroep "gemotoriseerde sporten" opgestart waarbij naast de motorcrossfederaties ook Natuurpunt en de Bond Beter Leefmilieu betrokken werden. Deze had als opdracht een structurele oplossing te zoeken, welke resulteerde in voorliggend afwegingskader. Dit afwegingskader vormt de basis voor selectie en vastleggen - in ruimtelijke uitvoeringsplannen - van locaties voor permanente omlopen met trainingsfaciliteiten voor motorcross en andere gemotoriseerde sporten. Natuurpunt heeft er tevens steeds op aangedrongen dat ook andere luidruchtige sporten (bv kleiduifschieten) hier moeten terechtkunnen, zodat de wildgroei van alle geluidshinderlijke activiteiten een halt wordt toegeroepen. Bestaande motorcrossomlopen die niet aan dit kader voldoen zullen op termijn moeten uitdoven.

Op basis van een behoefteonderzoek werd beslist om min. 12 en max. 15 locaties voor permanente omlopen aan te duiden (Antwerpen, Limburg, Oost-Vlaanderen: 3 à 4; West-Vlaanderen: 2; Vlaams Brabant: 1). Bij dit afwegingskader werd per provincie een ‘zoekzonekaart’ opgemaakt met een ruimtelijke vertaling van de gewenste afwegingscriteria (o.m. vogel- en habitatrichtlijngebieden, ecologisch kwetsbare gebieden of natuurreservaten en hun uitbreidingsperimeters). Op basis van deze uitsluitende criteria werden een aantal zoekzones afgebakend voor het behoud of ontwikkeling van permanente omlopen.

Nu dit afwegingskader is opgemaakt is het de taak van de provincies om op basis van dit kader - en in overleg met de betrokken gemeenten - de terreinen die in aanmerking komen voor bestemmingswijziging te selecteren en een voorstel van ruimtelijk uitvoeringsplan opmaken. Natuurpunt zal het verdere verloop van nabij opvolgen, zowel op Vlaams niveau als op provinciaal niveau. De kwalitatieve vertaling van dit kader in ruimtelijke uitvoeringsplannen vraagt immers een gebiedsspecifieke oplossing en de nodige kennis op het terrein.

Natuurpunt is tevreden met de opmaak van dit beleidskader en vraagt dan ook dat de respectievelijke overheden dit beleidskader strikt respecteren in hun vergunningenbeleid. Zo heeft de vereniging reeds in september de milieuvergunning voor het motorcrossterrein in Lille aangevochten. Het motorcrossterrein ligt immers vlak bij het habitatrichtlijngebied van de Visbeek-Kindernouw, en te midden van landschappelijk waardevol agrarisch gebied en voldoet dus niet aan de gestelde normen. Met behulp van het nieuwe afwegingkader dient gezocht te worden naar een valabel alternatief voor dit terrein.

Op de vergadering van vrijdag 19 juli 2002 heeft de Vlaamse regering na twee jaar vooronderzoek eindelijk een besluit genomen rond de afbakening van locaties voor permanente omlopen met trainingsfaciliteiten voor gemotoriseerde sporten. Op basis van de resultaten van een behoefteonderzoek werd beslist om in Vlaanderen minimum 12 en maximum 15 locaties voor dergelijke omlopen via RUP’s aan te duiden. Dit aantal werd per provincie als volgt opgedeeld: Antwerpen, Limburg en Oost-Vlaanderen: min 3 en max 4; West-Vlaanderen: 2; en Vlaams Brabant 1.

In dit besluit werd tevens een afwegingskader goedgekeurd waaraan zowel locaties voor nieuwe als bestaande omlopen moeten voldoen. Voor nieuwe locaties werd tevens een GIS-zoekkaart opgesteld waarin alle ruimtelijke en milieuvoorwaarden voor deze omlopen werden vertaald.

Voorts werd overeengekomen dat, vooraleer de Vlaamse regering nog een beslissing neemt met betrekking tot een ruimte-aanspraak vanuit een bepaalde toeristische, recreatieve en/of sportsector, er eerst een kader moet zijn rond de ruimtelijke aanspraken van de gehele toeristische, recreatieve en sportsector, waarbij de minimale behoeften van deze volledige sectoren in rekening worden gebracht; de Vlaamse ministers, bevoegd voor de sport, de ruimtelijke ordening en het toerisme worden gelast uiterlijk in november 2002 dienaangaande een voorstel ter beraadslaging aan de Vlaamse regering voor te leggen.

Natuurpunt zal de invulling op provinciaal niveau van nabij opvolgen.