Noordzeebeleid

Noordzeebeleid trappelt ter plaatse

10-puntenprogramma (2006) en Noordzee-rapport (2008) nog altijd actueel

In het Jaar van de Biodiversiteit trekt Natuurpunt aan de alarmbel voor de Noordzee: de soortenrijkdom in onze territoriale wateren is nog slechts 40% van wat ze 50 jaar terug was. Even zag het er naar uit dat het masterplan voor de Noordzee  het tij zou doen keren, maar de voorbije jaren lijkt de fut er uit.
De kustwerkgroep van Natuurpunt vraagt daarom aan de federale en de Vlaamse overheid om de draad van het masterplan  op te nemen en het te actualiseren tot een heus geïntegreerd Kappa-plan (in navolging van het Sigma-plan voor de Schelde). De bekommernissen en aandachtspunten van Natuurpunts 10 puntenprogramma voor de Noordzee moeten daarbij belangrijk aandachtspunten zijn.

Een terugblik om 10 jaar Noordzee-beleid
Met het aantreden van een eerste federaal Minister voor de Noordzee en de eerste acties van zijn masterplan (o.a. de afbakening van zones voor zandwinning en windmolenparken) leefde in 2003 de hoop op dat het eindelijk goed zou komen met een duurzaam beheer van de Noordzee: onze elfde provincie en het grootste (onbeschermd) natuurgebied van België.

Maar na enkele jaren ebte de dynamiek weg. Ondertussen zijn we aan de vierde noordzeeminister toe (op 7 jaar). De Noordzee is niet eens meer vermeld in zijn officiële benaming.

Hapklare dossiers als de afbakening van wrakken als puntreservaten (waar de natuurbeweging en de erfgoedsector op één lijn zaten) blijven in de kast liggen. Er kwam geen verbod op het recreatief gebruik van warrelnetten. De hete aardappel werd doorgeschoven naar de kust­gemeentes (en dus blijven bruinvissen verdrinken). Het blijft ook wachten op een verduurzaming van het Vlaamse visserijbeleid (de grootste bedreiging voor de Noordzeenatuur) en op ambitieuze beheerplannen voor de mariene Natura 2000-gebieden.

Met andere woorden: de voorbije 5 jaar hebben we unieke kansen laten liggen om van ons Noordzeebeleid te vergroenen en de mariene biodiversiteit alle kansen te geven. Het federale, Vlaamse en provinciale niveau keken ernaar … en er gebeurde vrijwel niets.

Op Europees niveau zijn er wel wat lichtpuntjes te bespeuren. De nieuwe Richtlijn Mariene Strategie heeft potenties om uit te groeien tot een hefboom voor het duurzaam beheer van onze zeeën. Ook inzake visserij lijkt de evolutie richting een duurzamer beheer van de stocks eindelijk ingezet. Zij het dat het langzaam gaat.

De biodiversiteitscrisis
De Noordzee mag dan het grootste potentiële natuurgebied van ons land zijn, op zee is daar weinig van te merken. De Vlaamse visserij is nog steeds gespecialiseerd in boomkor waardoor visvangst neerkomt op het omploegen van de zeebodem en zware vangstquota de enige oplosssing lijken (of hoe noch de natuurbeschermer noch de visser thans gediend is). Ook de vervuiling vormt nog altijd een groot probleem. Veel Vlaams (en ander) afvalwater belandt nog altijd ongezuiverd in de Noordzee. Daarnaast zijn er plastics, olie,…  Het moet dan ook niet verwonderen dat onze kust de Europese streefwaarden niet haalt.

En nu komen daar ook de klimaatverandering en de explosieve toename van uitheemse soorten (o.a. aangevoerd via het ballastwater van schepen) bovenop. Die laatste twee dreigingen zullen we niet zomaar ongedaan kunnen maken, maar we kunnen er wel voor zorgen dat de inheemse soorten en ecosystemen sterker staan en hun dynamiek te behouden. Dat kan in het bijzonder door de druk die we wel kunnen controleren (zoals die van vervuiling en van de visserij) te beperken, en door de schatkamers van onze noordzee beter te beschermen.

Niemand is gebaat bij non-beleid
Het gebrek aan Noordzeebeleid is trouwens niet alleen een slechte zaak voor de natuur, maar ook voor de gebruikers van de noordzee. Er zijn steeds meer ruimteclaims: windmolenparken, zandwinningszones, vaarroutes, kustverdediging, recreatiezones, beschermde gebieden en vissenpaaiplaatsen….

De enige uitweg is planning en overleg. Want als we het verstandig aanpakken kunnen verschillende functies perfect gecombineerd worden. Als we daarentegen alles op z’n beloop laten dreigt wanorde en wrijvingen.
 
Gebuisd, tijd voor een tweede zit
Het rapport van de laatste 10 jaar Noordzeebeleid is dus ronduit teleurstellend. Er was beterschap maar we zijn vandaag – door een manifest non-beleid – terug naar af. De kustwerkgroep van Natuurpunt pleit daarom voor een Kappa-plan, een nieuw (geactualiseerd) masterplan voor de Noordzee, een plan dat een antwoord geeft op de nieuwe uitdagingen. Geen ad hoc benadering wel een echte duurzame, geïntegreerde benadering waarbij alle partners betrokken worden. Natuur, economie, kustveiligheid en leefkwaliteit in één proces. Natuurpunt blijft overtuigd dat de opstart van een Noordzeeplatform waarin alle betrokkenen constructief naar oplossingen kunnen zoeken, een belangrijke hefboom zal zijn en dringt dan ook aan op een zeer spoedige oprichting. (Da’s nog zo’n vergeten belofte)

Meer info over het Noordzeebeleid en het eisenpakket van Natuurpunt kan je vinden in ons 10 puntenprogramma voor een duurzaam kustbeleid en in het Noordzee-rapport (dat in 2008 werd voorgesteld doch nog steeds actueel is “dankzij” het non-beleid).