vraag 1 Waarom zijn er minder zwaluwen?
vraag 2 Hoe kan ik zwaluwen helpen?
vraag 3 Zijn zwaluwen trouw?
vraag 4 Hoe oud kunnen zwaluwen worden?
vraag 5 Wat eet een zwaluw?
vraag 6 Wat doe ik met een gebroken nest?
vraag 7 Wat doe ik met een gewonde zwaluw?
vraag 8 Wat doe ik tegen de uitwerpselen?
vraag 9 Hoe kan je de verschillende zwaluwsoorten van elkaar onderscheiden?
vraag 10 Zijn zwaluwen wettelijk beschermd?
Waarom zijn er minder zwaluwen?
- Klimaatsveranderingen in de Afrikaanse overwinteringsgebieden en de trekroutes hebben een negatief effect op de vogels. De uitdeinende Sahara maakt het de vogels die afhankelijk zijn van het voedselaanbod op hun trekroute moeilijker. Slechts weinig jonge zwaluwen vieren hun eerste verjaardag. Zwaluwen die de trek wel overleven, verkeren dikwijls in slechte conditie en leggen minder eieren.
- Veranderende landbouwmethodes in Europa zorgen voor minder nestgelegenheid en minder voedsel (insecten). Bestrijding van insecten is veel efficiënter geworden. Moderne stallen zijn dikwijls helemaal afgesloten. De belangrijkste oorzaak van de achteruitgang van de boerenzwaluw is de afname van het aantal landbouwbedrijven, vooral dan van melkveebedrijven.
- Heel warme zomers zorgen ook voor problemen: vijvers drogen uit zodat het aantal insecten vermindert en gebouwen worden te heet. Het nest, dicht tegen het dak, wordt een oven, zodat vele jongen sterven aan oververhitting en uitdroging.
- De afbraak van gebouwen waarop zwaluwen nestelen. De huiszwaluw broedt aan de rand van steden, zelden in het centrum. Waarschijnlijk zijn er alleen op het platteland geschikte fourageergebieden. De verstedelijking van Vlaanderen heeft dus ongetwijfeld een invloed op het broedbestand. Opvallend is dat de afname in Vlaanderen veel groter is dan in Nederland. Komt dit door een betere ruimtelijke ordening in Nederland?
Hoe kan ik zwaluwen helpen?
- zwaluwen hebben drie dingen nodig om succesvol te broeden: goede nestgelegenheid, juiste bouwmaterialen en veel voedsel (insecten).
- Je kan een kunstnest kopen bij Natuurpunt voor 10 euro. Het bevat een opening die de zwaluw zelf nog moet afwerken. Huiszwaluwen houden van een (room) witte achtergrond voor hun nest. Boerenzwaluwen prefereren donkere hoekjes. Je plaatst de nesten best in groep, want zwaluwen zijn koloniebroeders. De nabijheid van andere broedplaatsen verhoogt de kans dat ze bij jou komen broeden.
- Zwaluwen gebruiken voor hun nest vooral modder. Dus een modderige poel of plasje kan hen helpen.
Zijn zwaluwen trouw?Boerenzwaluwen keren elk jaar terug naar dezelfde broedplaatsen. Meestal arriveert het mannetje eerst om de broedplaats te claimen. Boerenzwaluwen blijven dikwijls heel hun leven bij dezelfde partner. Beide partners bouwen en verdedigen het nest en voeden de jongen. Huiszwaluwen zijn minder trouw aan hun broedplaats, maar de meeste broeden elk jaar in hetzelfde gebied. Beide soorten brengen meestal twee nesten jongen per seizoen groot.
Hoe oud kunnen zwaluwen worden?
Gemiddeld worden zwaluwen minder dan vier jaar oud. De oudste zwaluw werd 16 jaar.
Wat eet een zwaluw?
Zwaluwen jagen op insecten in de lucht. Als het gaat regenen, bevinden insecten zich op lagere hoogten en zie je zwaluwen ook lager vliegen. Ze eten ook poppen die aan draadjes in bomen hangen en pikken insecten en spinnen van planten en muren. Maar hun dieet bestaat vooral uit vliegen, die opgejaagd worden door grazend vee. Zwaluwen drinken door over het wateroppervlak te scheren en een mondvol op te scheppen. Ze baden graag in water of in stof.
Wat doe ik met een gebroken nest?
Soms valt een zwaluwnest met de jongen er nog in. Een vervangnest kan de ouder aanmoedigen om ze toch te blijven voederen. Een sterke doos of een container aan de muur, die diep genoeg is, zodat de jongen er niet uitvallen, heeft meestal succes. Een ijs- of margarinedoos is een goed idee. Plaats de resten van het oude nest of een beetje hooi in de doos en zet de jongen erin. De ouders horen de roep van de jongen en zouden moeten doorgaan met ze te voederen.
Wat doe ik met een gewonde zwaluw?
Een gewonde vogel breng je best naar een vogelopvangcentrum, waar hij de juiste verzorging krijgt. Hieronder vind je alle telefoonnummers:
- Anderlecht: 02-521 28 50
- Beernem: 050-79 09 59
- Denderhoutem: 054-33 72 47
- Herenthout: 014-51 40 41
- Heusden-Zolder: 011-43 70 89
- Kieldrecht: 03-773 40 89
- Lierde: 055-42 61 83
- Malderen: 052-33 64 10
- Merelbeke: 09-230 46 46
- Oostende: 059-80 67 66
- Opglabbeek: 089-85 49 06
- Terhulpen: 02-653 43 69, 0495-31 14 21
- Zele: 052-44 68 10, 0475-85 39 47
- Zundert: 0031-765 97 41 65
Wat kan ik doen tegen uitwerpselen?
De uitwerpselen van zwaluwen kunnen een probleem vormen, vooral als het nest boven een deur of een raam is. De gemakkelijkste manier om het op te lossen is een plank van ongeveer 25 cm breed een halve meter onder de nesten te plaatsen om de uitwerpselen op te vangen. Je kan de plank verwijderen om ze schoon te maken.
Hoe kan ik verschillende zwaluwsoorten van elkaar onderscheiden?
In Vlaanderen zijn er drie soorten zwaluwen: huiszwaluw, boerenzwaluw en oeverzwaluw. Huiszwaluwen hebben een witte romp die sterk contrasteert met hun blauwzwarte rug en zwarte staart en vleugels. Hun staart is maar licht gevorkt.
Boerenzwaluwen hebben een roomwitte onderzijde, een roestbruine keel en voorhoofd, een donkere borstband en een lange gevorkte staart. Deze twee soorten broeden dikwijls nabij menselijke bebouwing, huiszwaluw in de stad en op het platteland, boerenzwaluw vooral op het platteland.
De oeverzwaluw is muisbruin met een witte buik die onderbroken wordt door een bruine borstband. Hij broedt in oevers van rivieren, zandgroeves of kunstmatige sites.
Zijn zwaluwen wettelijk beschermd?
Nesten van vogels zijn inderdaad volledig beschermd volgens de wet. Van zodra zwaluwen beginnen met de bouw van hun nest en zolang het nest bezet is, mag je het niet verwijderen. Verwijder het liefst ook geen nesten ná het broedseizoen en schilder er eventueel omheen. Zwaluwen gebruiken het nest verscheidene jaren. Bovendien trekken bestaande nesten 'nieuwkomers' aan.