Woensdag 12 oktober 2011 presenteerde de Europese Commissie haar voorstel voor een hernieuwd Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) in het Europees Parlement. De opinie van Natuurpunt:
Het landbouwbeleid is een van de weinige beleidsdomeinen waar Europa de touwtjes echt in handen heeft en daarmee ook de regels vastlegt waaraan landbouwers moeten voldoen. Ze trekt hier een fiks budget voor uit: 40% van het totale EU-budget of 386,9 miljard euro. Zeker in tijden van besparingen zijn Europa en haar lidstaten het verplicht aan de belastingsbetalers om aan te tonen dat de miljardensteun aan de landbouwsector ook bijdraagt aan de doelen die Europa naar voor schoof in haar EU strategie-2020. Voedselzekerheid is er daar één van, maar gezonde ecosystemen en de strijd tegen klimaatverandering zijn minstens even belangrijk. En daar wringt het schoentje.
Vlaanderen is één van de meest intensieve landbouwregio’s in Europa en dat legt een enorme druk op natuur en milieu. Samen met de opkomst van de intensieve landbouw kelderde de vogelpopulatie en ook algemene vlindersoorten worden steeds zeldzamer. Ons landbouwlandschap is in grote mate een “groene woestijn” waar wilde dieren en planten geen plaats vinden. Ecosysteemdiensten zoals de levering van zuiver water, bodemvruchtbaarheid en waterretentie nemen af. De sterke nadruk op productie zorgt ervoor dat er te weinig en te traag vooruitgang geboekt wordt op vlak van milieu, natuur en landschap. Nochtans is het duidelijk dat het huidige landbouwmodel niet houdbaar is. Energie en grondstoffen worden steeds schaarser en duurder, grondwaterlagen geraken uitgeput, bijen sterven uit. De ecosysteemdiensten waarvan de landbouw afhankelijk is, worden ondergraven, waardoor op termijn het voortbestaan van de landbouw zelf op de helling komt.
Publiek geld voor publieke diensten
Boerenbond ziet de voorgestelde vergroeningsmaatregelen van de commissie als een verlies voor de Vlaamse landbouwer. Ze richten hun pijlen vooral op de maatregel om 7% van het akkerland in te richten met groene infrastructuren zoals poelen en haagkanten, bufferstroken en perceelsranden. Voor Natuurpunt is een monofunctionele visie op het landbouwgebied in het dichtbevolkte Vlaanderen onhoudbaar. Ook in het landbouwgebied moet plaats zijn voor landschappelijke kwaliteit, recreatie, ruimte voor water en biodiversiteit. 7% groene infrastructuur in akkergebieden is daarom een hele stap vooruit, maar het is onvoldoende. Wetenschappelijke studies tonen aan dat pas bij een goed beheerde ecologische infrastructuur van 10% van het landbouwgebied significante milieu- en natuurwinsten geboekt worden*. Op dit moment ontbreekt in het landbouwgebied een degelijke basis natuur- en milieuinfrastructuur. Zo’n infrastructuur biedt een leefgebied en verbindingsnetwerk voor dieren en planten, bepaalt het landschap en draagt bij aan de instandhouding van gezonde ecosystemen en ecosysteemdiensten die levensnoodzakelijk zijn voor de maatschappij en de landbouwer. Deze maatregel boekt dus winsten op meerdere vlakken.
Het is niet meer van deze tijd om te beweren dat groene infrastructuren in het landbouwgebied onproductieve eilandjes zijn. Integendeel, het is een noodzakelijk onderdeel van het landbouwgebied, en als de landbouwer het slim aanpakt, kan hij er zelf een mooie cent aan overhouden. Dat toont bijvoorbeeld het initiatief B.akkersbrood aan. Landbouwers die hieraan deelnemen laten 10% van het graan staan als voedsel voor akkervogels. Met de rest van het graan wordt brood gemaakt dat verkocht wordt als een kwaliteitsvol streekproduct met een hart voor de natuur. Dit brood levert een financiële meeropbrengst voor de boeren, terwijl de ecologische meerwaarde wordt gesmaakt door de natuur én de mensen.
Een landbouwbeleid op basis van publiek geld voor publieke diensten hoeft geen bedreiging te zijn voor het inkomen van de landbouwer. Integendeel, het kan een kans zijn: landbouwers kunnen een deel van hun inkomen verkrijgen door het leveren van diensten, naast het leveren van producten. De toekomst is aan een multifunctionele benadering van landbouw. Denken we maar aan het toenemend belang van agromilieumaatregelen, hoevetoerisme, biolandbouw en korte keteninitiatieven. Deze initiatieven bieden een meerwaarde voor natuur, landschap en maatschappij en zorgen bovendien voor een diversificatie van het landbouwinkomen. Een win-win voor maatschappij, boer én natuur.
Auteur: Annelore Nys, beleidsmedewerker Natuurpunt 0497-89 11 98, e-mail: annelore.nys@natuurpunt.be
* http://www.nabu.de/imperia/md/content/nabude/landwirtschaft/23.pdf
Lees ook het persbericht naar aanleiding van de voorstellen van de Europese Commissie.
Lees
hier de wetgevende voorstellen van de Europese Commissie