Woensdag 12 oktober 2011 presenteerde de Europese Commissie haar voorstel voor een hernieuwd Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) in het Europees Parlement. De Commissie beloofde een verregaande vergroening van het landbouwbeleid. Het voorstel maakt deze belofte maar gedeeltelijk waar. “De huidige voorstellen slagen er niet in om de Europese landbouw klaar te stomen voor de toekomst en het hoofd te bieden aan de grote uitdagingen waar we voorstaan: de stijgende vraag naar voedsel, brandstof en energie, de klimaatsverandering en de achteruitgang van ecosystemen,” zegt Annelore Nys, beleidsmedewerker bij Natuurpunt. Nu is het aan de lidstaten en het Europees Parlement om dit hervormingsvoorstel verder te verfijnen en bij te sturen om zo tot gedragen en – hopelijk – ambitieuze richtlijnen te komen. Natuurpunt vraagt beleidsmakers om voluit te kiezen voor een duurzame toekomst voor het platteland, eerder dan korte termijn productiebelangen veilig te stellen.
“Met deze voorstellen is het vandaag al duidelijk dat Europa er niet in zal slagen om tegen 2020 het biodiversiteitsverlies een halt toe te roepen. Europa brengt op die manier niet alleen de biodiversiteit in gevaar, maar ook de ecosysteemdiensten waar landbouwers elke dag op rekenen, zoals zuiver water, bodemvruchtbaarheid en bestuiving,” zegt Annelore Nys, Beleidsmedewerker bij Natuurpunt.
Een lichtpunt in het commissievoorstel, is het voorstel om 30% van de directe inkomenssteun te reserveren voor vergroeningsmaatregelen die bovenop de verplichte randvoorwaarden komen. Vooral de maatregel om 7% van het landbouwoppervlakte in te richten met ecologische infrastructuur kan belangrijke voordelen opleveren voor biodiversiteit en milieu. Zo bieden kleine landschapselementen als hagen nestgelegenheid en een verbindingsnetwerk voor dieren en planten en is het tegelijkertijd een buffer tegen erosie. Het voorstel biedt bovendien een betere bescherming voor natuurlijke graslanden. Zeker voor Vlaanderen waar de biodiversiteit in de intensieve landbouwgebieden zwaar onder druk staat kunnen deze maatregelen potentieel een belangrijke biodiversiteitswinst opleveren.
Toch schiet het voorstel aanzienlijk tekort. De klemtoon blijft liggen op het versterken van het concurrentievermogen, investeringssteun en productiegroei van de landbouw. Andere doelstellingen zoals milieu en natuur zijn daaraan ondergeschikt. Dit blijkt duidelijk uit het voorstel om niet langer een minimum percentage van de middelen voor plattelandsontwikkeling te reserveren voor agromilieumaatregelen (nu is dit 25%). Deze pakketten bieden landbouwers een vergoeding voor inspanningen om nestgelegenheid aan te bieden, water vast te houden of perceelsranden ecologisch te beheren. Hierdoor dreigt het programma met het grootste potentieel voor natuur en milieu gekortwiekt te worden. In haar poging om de randvoorwaarden te vereenvoudigen heeft de Commissie een hele reeks randvoorwaarden geschrapt (beheereisen van 18 naar 13 en goede landbouw en milieucondities van 15 naar 8), het is nog onduidelijk of dit ook een verdere verzwakking van de randvoorwaarden met zich meebrengt. Ook het feit dat er extra inkomenssteun kan gegeven worden voor de productie van energiegewassen of maïsteelt baart ons zorgen. Deze maatregelen zijn een flinke stap achteruit.
Natuurpunt heeft altijd het behoud van het landbouwbudget verdedigd in de veronderstelling dat er werk zou gemaakt worden van een verregaande vergroening van het Europees landbouwbeleid. Het huidige voorstel maakt deze belofte onvoldoende waar. “Het is ongehoord dat 40% van het totale EU-budget geïnvesteerd wordt in een sector zonder dat hier duidelijke voordelen en meetbare doelstellingen voor natuur, milieu en maatschappij aan gekoppeld zijn,” aldus Annelore Nys, Beleidsmedewerker bij Natuurpunt.
Het landbouwbeleid is er niet enkel voor de landbouwers, maar voor alle Europese consumenten en burgers. Het is onaanvaardbaar dat het Europees landbouwbeleid ingeschakeld wordt als een zuiver inkomensinstrument zonder dat er duidelijk meetbare winsten voor de maatschappij aan gekoppeld zijn. Een duurzaam inkomen moet het resultaat zijn van een correcte prijszetting in de hele keten. Waardoor het kosten- en inkomstenplaatje voor de landbouwer in evenwicht zijn en externe milieukosten meegenomen worden in de prijs van het eindproduct.
Natuurpunt rekent er op dat Vlaanderen, maar ook de Vlaamse Europarlementariërs niet alleen de productiebelangen zullen verdedigen in de Europese raden en het parlement, maar het belang van de hele samenleving.
Lees hier de wetgevende voorstellen van de Europese Commissie
Meer informatie:
Annelore Nys, GSM: 0497- 89 11 98, e-mail: annelore.nys@natuurpunt.be
Beleidsmedewerker Natuurpunt