Het "bijenaanbod" van Natuurpunt
Het gaat niet goed met de bijen. Onze belangrijkste bondgenoten in de voedselproductie sterven letterlijk uit. Honingbijen verdwijnen uit hun korven en studies tonen aan dat de wilde soorten het zo mogelijk nog slechter doen. Hoog tijd voor actie dus. Natuurpunt wil zich samen met allerlei partners inzetten voor wilde bijen en heeft hiervoor een uitgebreid aanbod aan producten en activiteiten.
Doorblader de folder online (klik op de folder voor een groter beeld) | download pdf
|
Zit er een vosje in je tuin?
Na het overdonderend succes van de oproepen rond de grijze zandbij en de Klimopzijdebij wil Aculea, de wilde bijen- en wespenwerkgroep van Natuurpunt, opnieuw de aandacht vestigen op een gemakkelijk herkenbare en algemeen verspreide wilde bij. Het vosje wordt vaak op fruitbomen gemeld en heeft een voorkeur voor bessenstruiken. De bij vliegt van begin maart tot eind mei.
In samenwerking met de Franse bijenwerkgroep Observatoire des Abeilles en de Britse bijenwerkgroep BWARS lanceren we een oproep om waarnemingen van deze soort in te voeren op www.waarnemingen.be.
Help ons de actuele verspreiding van deze soort beter in kaart te brengen! Maak indien mogelijk, foto’s, dat vergemakkelijkt de controle van de waarnemingen. Probeer ook zo nauwkeurig mogelijk de locatie en het habitat door te geven, dit bezorgt ons kostbare extra informatie.
|
Nieuwe activiteitenkalender wilde bijenwerkgroep online!
 In tegenstelling tot de meer ‘populaire’ insectengroepen, is de kennis over onze wilde bijen nog heel beperkt. Er leven in ons land bijna 380 soorten, die niet allemaal even gemakkelijk op naam te brengen zijn. Toch geraken meer en meer mensen gebeten door deze soortgroep en neemt het aantal vrijwillige bijenkenners gestaag toe. Natuurpunt ging recent van start met een Bijenwerkgroep. Lees meer.
De Bijenwerkgroep wil de bijenproblematiek onderzoeken én onder de aandacht brengen. Via het Natuur-forum wisselen vrijwillige bijenkenners ervaringen uit en helpen elkaar bij het op naam brengen van de soorten. Op waarnemingen.be worden de details van waarnemingen verzameld, wat stilaan leidt tot een beter zicht op de verspreiding, de ecologie en de zeldzaamheid. De Bijenwerkgroep organiseert excursies om nieuwe gegevens te verzamelen en determinatie-avonden om bijen te leren herkennen. Ook Natuurpunt Educatie organiseert cursussen en avonden rond de herkenning van wilde bijen. Meer weten: bijen@natuurpunt.be.
|
Het belang van bijen
 Een veelgestelde vraag over insecten is ‘wat is hun nut?’. Van bijen trekt niemand dat in twijfel. Naar schatting 84% van de 264 landbouwgewassen in Europa en een veelvoud aan wilde planten zijn afhankelijk van insecten voor hun bestuiving. De groep van de bijen (Apidea) neemt hiervan het grootste gedeelte voor haar rekening Dat gebeurt niet alleen door de honingbij. In Vlaanderen komen ook nog bijna 350 soorten wilde bijen voor. Wilde bijen vormen een diverse groep die bestaat uit verschillende geslachten zoals zandbijen, behangersbijen, zijdebijen, bloedbijen, wespbijen … Allemaal hebben ze een andere levenswijze en zijn ze gespecialiseerd in de bestuiving van een of meerdere plantengroepen. Wist je dat ook de hommels tot de familie van de bijen behoren?
Achteruitgang bijenbestand
 Zowel honingbijen als wilde bijen gaan de laatste jaren sterk achteruit. Imkers merken een verhoogde sterfte van hun volkeren. In sommige gebieden zijn nauwelijks nog wilde bijen te vinden. Wat zijn de belangrijkste oorzaken?
- Gebrek aan nectarbronnen en structuurvariatie in het landschap.
Moderne akkers en weiden bevatten weinig tot geen bloemen. Onderzoek in Nederland toonde aan dat ook elders de hoeveelheid bloemen op 10 jaar tijd met 34% afnam.
- Pesticidengebruik
Bijen verzamelen stuifmeel en nectar en zijn dan ook zeer gevoelig aan sproeistoffen. Vooral de nieuwste generatie pesticiden van de familie van de neo-nicotinoïden blijkt zeer schadelijk. In verschillende landen werden deze producten reeds verboden, maar nog niet bij ons.
- Klimaatverandering
Nattere en warmere omstandigheden, zorgen voor een verlengd groeiseizoen, waardoor de grasmat dichter wordt en minder bloemen bevat.
- Ziektes
Verzwakte populaties door al deze factoren zijn ook gevoeliger voor ziektes en parasieten zoals de Varroa-mijt bij honingbijen.
Oplossingen voor bijen
 Dé oplossing voor de bijenproblematiek ligt in een mentaliteitsverandering in hoe we omgaan met ons landschap. En daar is zowat elk van ons bij betrokken. Het is dus van belang dat de krachten gebundeld worden en dat iedereen zijn/haar verantwoordelijkheid opneemt: nationale en lokale overheden, landbouwers en imkers , natuurverenigingen en individuele burgers.
- Wat kan ik doen als burger?
- Wat kan een lokaal bestuur doen?
- Hou rekening met insecten bij het beheer van wegbermen en openbaar groen
- Richt overhoekjes in als ‘insectenreservaat’
- Stimuleer burgers om hun tuin insectenvriendelijk in te richten
- Geef landbouwers tips voor pesticidenreductie
- Wat kan ik doen als landbouwer?
- Behoud hagen en houtkanten en ploeg niet tot tegen beek of perceelsrand
- Sluit een beheerovereenkomst af met VLM voor het beheer van natuurlijke perceelsranden of houtkanten en doe hier meer dan het verplichte minimum
- Voorzie stroken met wilde bloemen of bloemenmengsels specifiek voor bijen en andere insecten
- Overweeg biologische producten op te nemen in je gewassen en zoek lokale afzetmarkten
- Wat kan de overheid doen?
- stimuleer biologische landbouw en reduceer het pesticidengebruik verder
- verbied met onmiddellijke ingang het gebruik van neo-nicotinoïden
- zet meer in op klimaatbeheersing
- neem gefaseerd maaien en insectenvriendelijke aanplantingen op in bestekken
|
Andere projecten
 Natuurpunt wil met zoveel mogelijk partners samenwerken om de bijenproblematiek beter te begrijpen én aan te pakken.
MINA-project ‘Landschap zonder bijen of bijzonder landschap?
Natuurpunt Studie voert de komende twee jaar, met steun van de Vlaamse overheid, een project uit rond mogelijke oplossingen om de achteruitgang van wilde bijen in het Vlaamse landschap tegen te gaan. Naast een luik eigen onderzoek wil het project bestaande kennis en ervaringen bundelen en toegankelijk maken voor diverse doelgroepen. Lees meer.
De achteruitgang van wilde bijen is niet alleen een verlies voor de biodiversiteit, maar zorgt er tevens voor dat de bestuiving van heel wat planten, waaronder ook land- en tuinbouwgewassen, in het gedrang komt. De achteruitgang is het sterkst in landbouwgebied, waar ook de economische impact van het falen van bestuiving het grootst is.
Maatregelen dringen zich dus op, maar de kennis over de toestand van wilde bijen en de relatie met het omliggende landschap is nog beperkt. Momenteel bestaan er reeds diverse initiatieven in Vlaanderen om de achteruitgang te counteren, maar de duurzaamheid en efficiëntie van voorgestelde oplossingen, zoals het inzaaien van bloemenmengsels, is nog onvoldoende onderzocht. Bovendien is er nog geen duidelijk beoordelingskader voor het in de praktijk brengen van deze maatregelen.
Natuurpunt Studie startte daarom met steun van de Vlaamse overheid in december 2010 met het tweejarig project ‘Landschap zonder bijen of bijzonder landschap?’ Met dit project wil Natuurpunt Studie bijdragen aan een bredere bewustwording en kennisopbouw over de toestand van bijen in Vlaanderen. Verder wil Natuurpunt Studie informatie over duurzame oplossingen voor de bijenproblematiek bundelen en beschikbaar maken voor een heel aantal doelgroepen. Daarom is het project gericht op samenwerking met verschillende doelgroepen: overheden, burgers, onderzoeksinstellingen, bedrijven en diverse verenigingen uit landbouw-, imkerij- en natuursector.
Concreet wil Natuurpunt Studie enkele inhoudelijke producten afleveren. Zo komen er onder andere technische fiches voor landbouwers, overheden, lokale besturen en bedrijven. Verder wordt een infobrochure voor het brede publiek gemaakt. Tot slot wil Natuurpunt Studie een afwegingskader voor het maken van duurzame keuzes voor de ontwikkeling en het beheer van insectenvriendelijke vegetaties opstellen.
 Voor meer info:
Dit project geniet de financiële steun van de Vlaamse overheid.
Samen met de Vlaams-Nederlandse Imkersfederatie, de Limburgse Imkersbond, en de Lieteberg vzw en met steun van de provincie Limburg onderzoekt Natuurpunt Studie de diversiteit van bijen in Limburgse tuinen. Lees meer.
Tijdens dit onderzoek wordt het belang van tuinen voor wilde bijen onderzocht aan de hand van gestandaardiseerde bijenkastjes, visuele waarnemingen, en vangsten. Daarna zoeken we naar verbanden tussen de kenmerken van de tuin (soortensamenstelling, structuur, …) en de diversiteit aan wilde bijen. Meer info: maarten.jacobs@natuurpunt.be
Samen met Bond Beter Leefmilieu en Velt wordt getracht de bijenproblematiek hoger op de politieke agenda te plaatsen. Met de Stichting Natuur en milieu worden contacten onderhouden om kennis en ervaringen uit Nederland maximaal in te zetten in ons land.
In Gent liep in 2010 het stimulerende project 'Gent helpt de bij', een samenwerking tussen de stad Gent, de Universiteit Gent en Natuurpunt Gent. Alle informatie op bijen.gent.be en www.bijeningent.org. In navolging van dit project start ook stad Antwerpen, in samenwerking met Regionaal landschap De Voorkempen, verschillende imkersbonden en alle Antwerpse Natuurpuntafdelingen, met een bijenproject. Meer info daarover kan je hier binnenkort vinden.
|
Lees ook
- bijensterfte.nl: website met up-to-date informatie over de bijenproblematiek, met o.a. samenvattingen van wetenschappelijke publicaties over de impact van pesticiden.
- wildebijen.nl; goed gedocumenteerd overzicht van alle in Nederland en België voorkomende bijensoorten.
- natuurenmilieu.nl; overzicht van acties rond bijen van de Stichting Natuur en Milieu
- solitairebijen.ugent.be; informatie over het solitaire bijenproject van de Universiteit Gent
- Waarnemingen.be; overzicht van de reeds gedocumenteerde soorten in België met foto’s en links naar de waarnemingen van elke soort.
- dossier bijensterfte; overzichtspagina van de Universiteit van Wageningen met recente informatie rond bijensterfte
- Bzzz; informatieve website van de Aculeatenwerkgroep van de Nederlandse Ecologische Vereniging. Het archief van hun zeer interessante nieuwsbrief is hier gratis te downloaden.
- Bijenhelpdesk.nl: Niet zo gebruiksvriendelijke website, maar wel met heel veel informatie over o.a. bloeitijd van nectarplanten, insectenvriendelijk beheer, enz.
|
Zoemende bezoekers
Vaak gonst het bij je bloemen en struiken van het leven. Een bij, denk je dan. Maar wist je dat er naast de honingbij nog meer dan 350 andere soorten wilde bijen leven in ons land? Ze hebben heel uiteenlopende vormen, kleuren én levenswijzen. Kijk maar eens naar dit twaalftal. Leer wilde bijen herkennen. En ken jij het verschil tussen een wesp, bij en zweefvlieg? Leer ze herkennen.
Met het project ‘Landschap zonder bijen of bijzonder landschap?’ zal Natuurpunt de volgende 2 jaar gerichte acties ondernemen om meer ruimte te creëren voor bijen.
|
Maak zelf een beestentoren!
Doorblader de brochure online, klik op de folder voor een groter beeld | download pdf.
Download de zoekkaart van de beestentoren
|