Hoe tel je vogels?

Het Grote Vogelweekend is het grootste citizen science project rond tuinvogels in Vlaanderen. De jaarlijkse tellingen bieden ons inzicht in hoe vogels tuinen gebruiken tijdens de winter. Door consistent te tellen, krijgen we vergelijkbare gegevens en een beter beeld van de toestand van onze vogels. De gegevens uit de tellingen zijn dus omvangrijk en waardevol. Maar ook de educatieve rol is belangrijk, want tellers ontdekken dat systematisch voederen tuinvogels helpt.

Jouw tuin, hun thuis 

Tuinen beslaan wel 12% van Vlaanderen en vormen samen een grotere oppervlakte dan alle natuurgebieden. Ze zijn essentieel voor standvogels zoals de merel, huismus en het winterkoninkje. Door je tuin natuurlijk in te richten, bied je hen voedsel, veiligheid en nestplaatsen. Maar op strenge winterdagen is het veel moeilijker voor vogels om voedsel te vinden. Vooral kleine soorten, zoals de staartmees, verliezen veel energie en gewicht in koude nachten. Je helpt hen dan door vogelvoer te voorzien, zodat ze ook op winterse dagen sterk blijven. En zelfs op mildere dagen is voederen zinvol: zo leren de vogels jouw tuin als vaste plek kennen.

Het is moeilijk om straffe uitspraken te doen over de toestand van onze tuinvogels, maar met 22 edities van Het Grote Vogelweekend achter de rug zien we wel een aantal trends. Benieuwd of die zich doorzetten in 2026.

Bij de meeste tuinvogels zien we de voorbije twintig jaar een dalende trend. Ze komen minder voor in de Vlaamse tuinen. Uit analyses van Natuurpunt Studie op de kwartiertellingen van de afgelopen acht edities blijkt dat zowel het aantal vogels per tuin als de soortenrijkdom licht (maar significant) daalt. Waar er acht jaar geleden nog gemiddeld 23 vogels werden gezien van 7,5 soorten, waren dat er in 2025 gemiddeld 21 van 7 soorten.

Een heleboel factoren hebben invloed op hoeveel vogels we hier elk jaar zien. Streng winterweer, bijvoorbeeld, drijft vogels naar tuinen voor voedsel. Het weer in het noorden en het voedsel dat ze daar al dan niet vinden bepalen of vogels zoals de vink massaal naar onze contreien afzakken. De algemeen dalende trend heeft te maken met de klimaatverandering - veel vogels blijven langer noordelijker - en het intensieve gebruik van ons landschap. 

Voor een paar soorten zien we de laatste jaren weer een voorzichtige stijging. Zo zien we dat enkele vogels die zich goed kunnen aanpassen aan veranderende omstandigheden, vooruitgaan. Dat is bijvoorbeeld het geval bij kauw, zwarte kraai, ekster en houtduif. Ook pimpelmees, grote bonte specht, halsbandparkiet en putter zitten in het kamp van de stijgers. Dat stemt ons hoopvol.