Bourgoyen-Ossemeersen in Gent

Bourgoyen-Ossemeersen

Gent
Oppervlakte
Zeer groot gebied - Meer dan 100 hectare
  • Speelnatuur
  • Toegankelijk voor rolstoelen
  • Toegankelijk voor kinderwagens
  • Honden zijn welkom, maar moeten wel aan een leiband.
  • Bezoekerscentrum
  • Eten en drinken
  • Vogelkijkhut
Voor een van de meest vogelrijke natuurgebieden van Vlaanderen moet je in de Bourgoyen-Ossemeersen in Gent zijn. Op drie kilometer van het Gravensteen wandel je zo regelrecht een stukje natuur met wereldklasse binnen. Een bezoek aan de Bourgoyen-Ossemeersen ziet er in elk seizoen weer anders uit. In de winter staan alle weilanden onder water en is het dolle pret voor massa's watervogels. Speur dan naar smienten, pijlstaarten of krakeenden. In de lente bloeien de graslanden weer helemaal op met hele velden met grote ratelaar. Die staan bekend als de ''wilde floraliën''.

 

Bourgoyen Ossemeersen is het hele jaar door vrij toegankelijk op de wandelpaden

Toegankelijkheid

Het gebied is het hele jaar door vrij toegankelijk op de wandelpaden. De wandelingen zijn geschikt voor kinderwagens met grote wielen. Enkel het Bourgoyenpad aan de Leie (zuiden van het gebied) is tussen de toegangsweg naar de vogelkijkhut en de spoorwegberm moeilijk toegankelijk voor kinderwagens tijdens natte periodes. Rolstoelgebruikers kunnen het Meerskantpad verkennen vanaf de startplaats aan de Driepikkelstraat. Honden welkom, aan de leiband. Stevige stapschoenen of laarzen zijn aangeraden.

Als je in alle rust wil wandelen, kan je best niet in het weekend komen, want dan is het in De Bourgoyen op mooie dagen over de koppen lopen. Door bv. bij ochtendschemering of op een weekdag te komen, kan je de drukte vermijden.

Elke eerste zaterdag van de maand vertrekt om 14u30 een gratis wandeling door de Bourgoyen. Deze wandeling wordt begeleid door gidsen van Natuurpunt Gent. In mei organiseert Natuurpunt Gent altijd een "Wildeplantenbeurs" in de Bourgoyen.

 Top

Leuk voor kinderen

Gezinnen kunnen een Boeboeksrugzak ontlenen in het bezoekerscentrum. Die rugzak zit boordevol leuke opdrachten voor op de wandeltocht. De wandelpaden zijn geschikt voor kinderwagens met grote wielen.

De groenzone Malpertuus (2,6 ha, Lucienne Herman-Michielsensstraat, Gent) leunt aan tegen De Bourgoyen. Het is een wijkpark voor de buurtbewoners en een overgangsgebied naar de Bourgoyen. Aandacht gaat hier dus zowel naar recreatie als naar natuur. Het hemelwater van de hele wijk wordt via moerasbakken en speelse watergoten naar wadi's afgevoerd. Een overloop van de wadi's voedt de centraal gelegen vijver. Kinderen kunnen er naar hartenlust ravotten op speelheuvels, kliederen in de grachten, struinen door bloemenweides en ruigtes of geheime kampen bouwen aan de rand van het natuurgebied.

 Top

Centraal ligt de hoeve Valkenhuis, een historische nederzetting in de Bourgoyen-Ossemeersen

Beschrijving van het gebied

Ten westen van Gent strekken zich de Bourgoyen uit, een waardevol natuurgebied dat van de stadsuitbreiding gespaard is gebleven. Het open landschap in het valleigebied van de Leie bestaat uit vochtige graslanden, doorsneden met sloten en grachten. Sinds de natuurinrichtingswerken beëindigd zijn, is ook het wandelpad zo aangelegd dat geen enkel hoekje onverkend blijft.

Het gebied ligt grotendeels in de deelgemeente Mariakerke en beslaat 230 hectare. Het  is een zeer belangrijk overwinteringsgebied voor vogels. Over de jaren heen heeft de stad Gent de gronden van privé-eigenaars aangekocht, waardoor het  gebied nu zo goed als stadseigendom is. Het werd in 1978 beschermd als landschap.

Centraal ligt de hoeve Valkenhuis, een historische nederzetting in dit natuurgebied. Zoals de naam het zegt, waren valken hier thuis; ze werden hier afgericht voor de jaarlijkse valkenjacht van de Graven Van Vlaanderen. In de jaren 60 en 70 voor de bescherming als natuurgebied was “Valkenhuis” een plek voor enkele Gentse scholen om te komen sporten, voornamelijk voetballen.

Geluidshinder en rustverstoring, voornamelijk door de nabijgelegen ringweg R4, noopten tot een globaal plan van aanpak voor het gebied. In de afgelopen jaren werd het heringericht en aan de grenzen werden geluidsschermen opgericht.

 Top

Hoogtepunten

Een ruime vogelkijkhut aan de grote waterplas laat je toe om zonder verstoring de meest zeldzame watervogels van dichtbij te observeren.

In het Natuur-en Milieucentrum De Bourgoyen kan je aankloppen met alle mogelijke vragen over natuur en milieu. Gezinnen kunnen hier een Boeboeksrugzak met allerlei leuke opdrachten ontlenen. Ook wanneer je je verrekijker vergeten bent, kan je terecht in het bezoekerscentrum. Na het ontdekken van de Bourgoyen kan je ook nog genieten van een lekker biodrankje of faitrade-hapje in het bezoekerscentrum!

In het voorjaar is De Bourgoyen bekend om zijn wilde floraliën,  een pracht van groen, geel en roze afkomstig van ratelaar en koekoeksbloem. Landschappelijk is het gebied in mei-juni dan ook op zijn best!

Een ruime vogelkijkhut aan de grote waterplas laat je toe om zonder verstoring de meest zeldzame watervogels van dichtbij te observeren. Geniet van de aalscholvers die broeden op de grote waterplas, luister naar het gefluit van de smienten in de winter. Hier verblijven in de winter duizenden watervogels. De Bourgoyen- Ossemeersen is zo een genot voor alle zintuigen. Centraal in De Bourgoyen ligt een zandige donk met daarop de historische Valkenhuishoeve die dateert van 1624 en die nu als beheerboerderij functioneert.

De oude spoorwegberm is een restant van de spoorlijn tussen Gent en Zelzate die werd aangelegd ter gelegenheid van de Wereldtentoonstelling van 1913. De 800 meter lange berm biedt een opmerkelijke rijkdom aan bloemen en planten. Zo zijn hier maar liefst 150 min of meer zeldzame plantensoorten gedetermineerd, waaronder de kleine mantelanjer.

 Top

Het symbool van dit stedelijk natuurgebied is de grutto, een vogel die broedt in bloemenrijke weilanden.

Dieren en planten

Het symbool van dit stedelijk natuurgebied is de grutto, een vogel die broedt in bloemenrijke weilanden. Enkel in grotere eenheden natuur nestelen nog koppels van de kleurrijke en luidruchtige steltloper. 

In de winter verblijven enkele duizenden smienten op en langs het open water. Daartussen dobberen honderden andere eenden zoals pijlstaarten, wintertalingen, krakeenden en slobeenden. Maar de wintervogel bij uitstek is de kemphaan. Een paar decennia geleden was die waadvogel amper aanwezig, maar nu zwermen groepen van soms enkele honderden vogels boven de overstroomde graslanden.

In de Bourgoyen-Ossemeersen verblijft regelmatig meer dan 1% van de Noord-West- Europese populatie van slobeenden. Hierdoor komt het natuurgebied in aanmerking als Ramsargebied, drasland van internationaal belang voor overwinterende watervogels.

Af en toe komen ook de slechtvalken die huizen op de Sint-Baafskathedraal de rust verstoren. Het voorjaar geeft een pracht van groen, geel en roze afkomstig van ratelaar en koekoeksbloem. Een kleurenspel dat in Gent al jaren de wilde floraliën heet.  Op de hogere delen in de Bourgoyen begint de grote ratelaar massaal te bloeien vanaf half mei. Hij staat zelfs tot boven op de spoorwegberm. De grote ratelaar is een halfparasiet die voedingsstoffen haalt uit de grassen die als zijn gastheer dienen. De dotterbloem is vooral opvallend tot begin mei. Wanneer ze uitgebloeid is, is het de beurt aan echte koekoeksbloem en rietorchis.

 Top

Het voorjaar geeft een pracht van groen, geel en roze afkomstig van ratelaar en koekoeksbloem. Een kleurenspel dat in Gent al jaren de wilde floraliën heet.

Natuurbeheer

De stad Gent, eigenaar van het grootste deel van de Bourgoyen-Ossemeersen, bouwt hier samen met Natuurpunt aan natuur met wereldklasse. Het beheer van het stadseigendom wordt uitgevoerd vanuit de Valkenhuishoeve met natuurarbeiders die knotbomen en houtkanten snoeien, wegbermen en distels maaien en afsluitingen plaatsen.

Het natuurgebied is opgedeeld in 6 deelgebieden met verschillende doelstellingen. In die deelgebieden zijn de beheermaatregelen ofwel gericht op plantenvegetaties of op de aanwezigheid van water- en weidevogels of op wandelrecreatie en natuureducatie.

Een van de belangrijkste beheermaatregelen is de regeling van de waterhuishouding. Vanaf half oktober wordt het regenwater opgehouden, waardoor het gebied langdurig overstroomt. Op die manier worden de vroegere overstromingen van de Leie nagebootst. Pas vanaf maart wordt het water langzaam afgevoerd via sluisjes en een pompinstallatie in de oude watermolen.

Voor het beheer van de grote graslandpercelen zijn overeenkomsten afgesloten met landbouwers die de graslanden hooien of beweiden met runderen. Zo gauw het broedseizoen ten einde loopt, verschijnen de runderen in de weilanden. Met landbouwers uit het Gentse en omgeving zijn er afspraken gemaakt om de begroeiing kort te houden zodat je het volgende jaar weer prachtige wilde floraliën kan bewonderen. 

Meer werk vergt het om de talloze wilgen te knotten. Natuurpunt Gent heeft voor het beheer van de eigen 15 ha een grote en diverse groep van vrijwilligers die het hele jaar door allerlei klussen opknapt. Ook scholen en bedrijven steken vaak een handje toe.

 Top

Een van de belangrijkste beheermaatregelen is de regeling van de waterhuishouding. Vanaf half oktober wordt het regenwater opgehouden, waardoor het gebied langdurig overstroomt.

Overnachten

  • Aanaajaanaa, Hoogpoort 25, Gent, info@aanaajaanaa.be, www.aanaajaanaa.be. Bed & breakfast in hartje Gent: ecologisch, biologisch, vegetarisch, met rustige binnentuin. Op 200 meter kan je goedkoop fietsen huren voor een halve of hele dag. De eigenaars stellen het op prijs als de gasten te voet, per fiets of met het openbaar vervoer aankomen.

 Top

Verder vogels kijken en wandelen

 Top

Lees meer
Krijg de kaart en de routes
2.00km

Bourgoyen-Ossemeersen - Meerskantpad

2.00km

Bourgoyen-Ossemeersen - Spoorwegdijkpad

5.50km

Bourgoyen-Ossemeersen - Bourgoyenpad

  • Bourgoyen-Ossemeersen - Vertrekpunt Natuur- en Milieucentrum De Bourgoyen

    einde Driepikkelstraat
    9030 Mariakerke (Gent)
    Bekijk de vervoersmogelijkheden

Horeca

  • Je kan genieten van een lekker biodrankje of een fairtradehapje in het Natuur- en Milieucentrum De Bourgoyen.

De Bourgoyen - Gent

De Bourgoyen

Driepikkelstraat 32
9030 Mariakerke

Contact

Openingsuren tijdens het kerstverlof:

weekdagen van 13 tot 17 u.

weekend en feestdagen van 14.30 u. tot 18.30 u.

gesloten op 24 en 31 december


Openingsuren

Onthaal

Ma t.e.m. vri: 9-12u en 13-17u

Za en Zon: 14u30-18u30

Cafetaria

Ma-vr: mei t.e.m. september: 11u30 tot 18 u - Oktober t.e.m. april: 11u30 tot 17 u.

Weekends en feestdagen van 14u30 tot 18u30

Steun dit natuurgebied met een gift.
  • Gebieden aankopen en beheren is de beste manier om de natuur te beschermen
  • Voor elke gift van 40 euro of meer krijg je een fiscaal attest

Steun Bourgoyen-Ossemeersen met een gift

Op stap met een ervaren wandelgids

Wil je de Bourgoyen-Ossemeersen verkennen onder begeleiding van een ervaren wandelgids? Boek dan een afspraak op 09-216 44 78, bc.bourgoyen@natuurpunt.be, www.natuurpuntgent.be

Iets te melden?

Zijn er wandelbordjes verdwenen? Heb je iets te melden over een natuurgebied? Bezorg ons je feedback.