Geelstervallei

Download de gebiedsfolder met wandelkaart!

Molens en meanders

Water is in de Geelstervallei nooit veraf. De Molenbeek en haar zijbeken brengen al eeuwenlang dynamiek in het landschap. Op haar weg richting de Schelde slijt het water talrijke, soms indrukwekkende meanders uit. De afwisseling van snel en traag stromend, dieper en ondiep water is van levensbelang voor vissoorten zoals de serpeling. In steile oevers nestelt de ijsvogel en langs weelderig begroeide zones fladdert de weidebeekjuffer. Regelmatige, kortstondige overstromingen zorgen voor een fijn laagje slib waarin de bosgeelster kan kiemen.

Met de bouw van watermolens en door drainage via grachten zoals de Trotgracht veranderde de mens het uitzicht van de vallei drastisch vanaf de 13de eeuw. De Rabboutsmolen in het noorden en de beschermde Riddermolen in het zuiden zijn onlosmakelijk verbonden met het verhaal van de Geelstervallei.

Wijmenier

Wie aan natte gronden denkt, kan niet om wilgen heen. Schietwilg, boswilg, katwilg, amandelwilg, als boom, knotwilg of koepelvormige struik in het moeras: ze zijn er in zoveel soorten en vormen. Allemaal hebben ze buigzame twijgen, ook wel ‘wijmen’ genoemd. Wie daar mee aan de slag ging voor bijvoorbeeld het vlechten van manden, was een 'wijmenier'. Vandaag start of eindig je je wandeling bij ‘De Wijmenier’, ooit het huis van de laatste mandenvlechter van de streek, met een slok nostalgie.

Meersenlandschap vol bloemen

Bijzonder mooie, maar zeldzaam wordende planten zoals dotterbloem en echte koekoeksbloem vind je enkel nog op onverstoorde plaatsen met een permanent hoog grondwaterpeil. Historisch kaartmateriaal en oude plaatsnamen zoals Grote Meers en Kerkmeers getuigen van een landschap dat eeuwenlang vooral bestond uit vochtige graslanden die regelmatig overstroomden.

Die ‘meersen’ waren van levensbelang voor de lokale gemeenschap die ze, zonder bemesting of zware machines, met veel zorg maaide en hooide. De schaarse plekken die sindsdien niet te sterk gewijzigd werden, doen dromen van hoe het was. Dankzij een traditioneel beheer samen met landbouwers en met vrijwilligers die de kwetsbaarste zones maaien met de zeis, blijft dit stukje van onze geschiedenis bewaard.

Een spel van licht en donker

Het karakteristieke beeld van het eeuwenoude, weidse landschap verandert geleidelijk vanaf de jaren 1950. Omdat de meersen voor de intensievere landbouw niet meer rendabel zijn, verschijnen meer en meer aanplantingen van populieren. Sommige evolueren naar ondoordringbare, gevarieerde bosjes waaruit tuinfluiter en nachtegaal je toezingen. Andere worden met oude bosfragmenten verbonden tot een groter geheel waar natuurlijke processen vrij spel krijgen. Dankzij het vele dode hout voelen paddenstoelen, spechten en zelfs de vermiljoenkever er zich thuis. 

Grillige overgangen tussen bos en grasland maken van het landschap een spel van licht en donker, bijna als een barok schilderij. Hoge kruiden zoals moerasspirea, koninginnenkruid en engelwortel bloeien tot laat in de zomer, de bosrietzanger betovert met zijn zang vol imitaties en tussen de vele vlinders ontdek je misschien de sleedoornpage. In het najaar zijn de struiken vol vruchten dan weer een gedekte tafel voor trekvogels. Hakhoutbeheer (zoals het knotten van bomen maar dan laag bij de grond) en maaien zijn cruciaal om deze weelde in stand te houden.

Mens en biodiversiteit

In de Geelstervallei krijgt water ruimte. Zo beperkt het natuurgebied overstromingsrisico’s en biedt het mensen veiligheid. Als een reusachtige spons, airco én zuiveringsinstallatie houdt ze de omgeving vochtig, koel en gezond. Wie zoekt naar ontspanning en rust kan de waardevolle natuur en het erfgoed beleven langs vele verrassende, onverharde paden in het bijzonder gevarieerde landschap. Mens en biodiversiteit in de Geelstervallei: stap voor stap, hand in hand!