De kamsalamander in de Groene Vallei: Een uitdaging met belovende vooruitzichten

De kamsalamander, een iconische amfibie met een opvallende gekartelde rugkam bij de mannetjes, staat voor een aanzienlijke uitdaging in onze regio. Onze monitoring heeft bevestigd dat de populaties binnen de projectperimeter waarschijnlijk afwezig zijn, ondanks de vondst van 2 mannelijke exemplaren in 2019. Dit is te wijten aan een aantal factoren. De projectgebieden zijn grotendeels gescheiden van bestaande populaties door onoverkomelijke barrières zoals drukke wegen en verstedelijkte gebieden, waardoor natuurlijke kolonisatie nauwelijks mogelijk is. Bovendien kampen enkele potentiële leefgebieden binnen het projectgebied, zoals de nieuwe amfibieënvijvers in Pikhakendonk, met de aanwezigheid van vis, wat een belangrijke bedreiging vormt voor salamanderlarven. Dit leidt tot een vicieuze cirkel waarbij amfibieënlarven geen kans maken om te overleven en zich te ontwikkelen tot volwassen dieren. Bij de aanbouw van deze vijvers, werden de 3 vijvers op verschillende dieptes uitgegraven zodat tijdens de zomer telkens een deel van de vijvers zou droogvallen. Tijdens het uitzonderlijk natte 2024 was van uitdroging geen sprake, waardoor de vissen konden overleven. 

Net buiten onze projectgrenzen, in een gebied net ten oosten van het Kastanjebos en het Boortmeerbeekbroek, is dat een ander verhaal. Hier floreert de kamsalamander, mede dankzij de gerichte inspanningen van Natuurpunt en het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO). In het Boortmeerbeekbroek werd in 2016 een populatie gevestigd, en ondanks tegenslagen door droogte, lage waterstanden en de aanwezigheid van vis, is de populatie zich aan het herstellen.

Hoewel deze laatste monitoring binnen het project geen kamsalamanders heeft opgeleverd in de projectgebieden van LIFE Green Valleys, betekent dit niet dat we in de toekomst geen succes zullen hebben. Integendeel, de situatie net buiten onze projectperimeter bewijst dat de kamsalamander zich kan vestigen en zelfs populaties kan opbouwen in de nabijheid van onze projectgebieden. Wij kijken met hoop uit naar de dag dat de kamsalamander zijn talrijk weg terugvindt naar de Groene Vallei.

Je kan het hele monitoringsrapport hier, of op de website van LIFE Green Valleys, lezen.