Herstel van wetlands cruciaal in strijd tegen stikstofvervuiling

Vlaamse context: eenzelfde uitdaging 

Ook in Vlaanderen kampen we met een zware stikstofproblematiek, grotendeels afkomstig van overtollige meststoffen uit de landbouw. Wanneer deze stoffen uitspoelen naar onze rivieren en beken, zoals de Schelde en de Maas, leidt dit tot 'eutrofiëring': een overbemesting van het water. Dit veroorzaakt algenbloei, zuurstoftekort, vissterfte, problemen met drinkwatervoorziening en menselijke impact, waardoor België de Europese doelstellingen van de Kaderrichtlijn Water dreigt te missen.

Wetlands als nieren van ons landschap

De studie, gepubliceerd in het vaktijdschrift Nature Water,  benadrukt nog maar eens de kracht van natuurgebaseerde oplossingen. Wetlands, denk aan natte natuur zoals moerassen, veengebieden en slikken en schorren, werken als erg efficiënte natuurlijke waterzuiveraars. Wanneer vervuild water deze gebieden binnenstroomt, zetten bacteriën in de bodem de schadelijke nitraten om in onschadelijk stikstofgas (een proces genaamd denitrificatie), dat vervolgens in de lucht verdwijnt. 

De onderzoekers berekenden dat het herstellen van deze 'natuurlijke filters' op de juiste locaties het meeste zoden aan de dijk zet. Vooral in zogenoemde 'agrarische hotspots' (gebieden met intensieve landbouw dicht bij de rivier) is de winst enorm. Gerichte actie op die plekken zou daar tot 30% van de lokale stikstofbelasting kunnen wegnemen.

 

Meer dan alleen proper water 

Het herstel van natte natuur levert, naast de strijd tegen stikstof, nog tal van andere voordelen op. Deze gebieden fungeren als een natuurlijke spons: ze houden water vast in natte periodes (bescherming tegen overstromingen) en geven het langzaam vrij tijdens droogte. Bovendien zijn het hotspots voor biodiversiteit en slaan ze grote hoeveelheden koolstof op in hun (veen)bodems, wat helpt in de strijd tegen klimaatverandering.

De studie concludeert dat de huidige maatregelen, zoals de Nitraatrichtlijn, niet volstaan om de waterkwaliteit op peil te krijgen. Het gericht herstellen van rivieroevers en moerassen is een essentiële, bijkomende strategie. Dit onderzoek onderstreept het belang van het werk dat Natuurpunt, vaak samen met partners, verricht in het herstellen van natte natuur, zoals binnen het Sigmaplan langs de Schelde. 

Vernatten om het droog te houden: het Wetlandplan van Natuurpunt

Met het Wetlandplan zet Natuurpunt vol in op het herstel van 1.500 hectare natte natuur tegen 2027, verspreid over achttien eigen natuurgebieden. De concrete maatregelen, zoals het dempen van drainage, het verhogen van het waterpeil en het verwijderen van nutriënten, leveren niet alleen een directe bijdrage aan de stikstofmilderende doelstellingen, maar vormen ook een cruciale stap in het ecohydrologisch herstel. Natuurpunt zal de komende jaren hard blijven werken om meer van deze 'meekoppelkansen' te creëren. We zoeken daarbij actief hoe onze natuurdoelstellingen kunnen bijdragen aan de bredere maatschappelijke uitdagingen, met name binnen het Vlaams stikstofbeleid (PAS).

Tekst: Robin Verachtert (Natuurpunt Beleid Water)

Meer info: 

Lees meer over het Wetlandplan van Natuurpunt. 

De originele studie is gepubliceerd in Nature Water.

EUreporter schreef er dit toegankelijk overzichtsartikel over.