Afbeelding
Unieke reddingsactie biedt levensreddende ‘noodrem’ voor bedreigde plantensoorten
7 okt 2025
Categorieën
Natuurbericht
De actie maakt deel uit van het Europese natuurherstelproject Life HARWIN (2023–2028). De biodiversiteit staat hier al decennialang onder druk door versnippering en verruiging, waardoor typische plantensoorten bijna verdwenen zijn. Dankzij voorafgaand intensief natuurherstel zijn verschillende natuurgebieden opnieuw verbeterd, maar wetenschappelijk onderzoek toonde aan dat de planten er niet meer op eigen kracht kunnen terugkeren. Zij krijgen nu een duwtje in de rug door miljoenen zaden en duizenden planten in te brengen. De kroon op een jarenlange voorbereiding om de biodiversiteit in de Wingevallei nieuw leven in te blazen.
Van kostbaar zaadje tot bloeiende vallei
Om de soortenrijkdom te herstellen, hanteert het project een dubbele aanpak. Soorten waarvan nog vele zaden beschikbaar zijn, worden uitgezaaid. Voor de meest kwetsbare soorten – de echte ‘spoedgevallen’ – worden duizenden planten opgekweekt in de serres van Plantentuin Meise, UAntwerpen, De Wijnpers en bij vrijwilligers. Deze worden nu zorgvuldig met de hand uitgeplant. De komende weken richt de actie zich op dit precisiewerk, goed voor meer dan 20 bedreigde plantensoorten die nieuwe, robuuste populaties moeten vormen in de herstelde heides, graslanden en moerassen van de Wingevallei.
Afbeelding
Rozenkransje (Antennaria dioica) is een beschermde plant die kenmerkend is voor heischrale graslanden, droge heide en duingraslanden. Deze plant is een indicator voor de kwaliteit van deze voedselarme, vaak zure en droge ecosystemen.
"Natuurherstel doe je niet door zomaar wat uit te zaaien of plantjes in de grond te steken, zoals soms wordt gedacht," zegt Dennis De Ryck, Projectcoördinator bij Natuurpunt. "Het vraagt jaren onderzoek en voorbereiding. Omdat we vaststelden dat de laatste planten, vaak verloren in een wegberm, aan een rotvaart verdwenen, bieden we de natuur hier een broodnodige 'noodrem'. Door grondige wetenschappelijke onderbouwing, herstellen we niet alleen de plantengemeenschappen, maar creëren we ook opnieuw een leefgebied voor dieren die van deze planten afhankelijk zijn. Het is een investering in een compleet en veerkrachtig ecosysteem."
"Elke plant die we hier vandaag opnieuw inbrengen, had zonder ingrijpen onherroepelijk verloren gegaan. Zelfs soorten zoals grasklokje die 20 jaar geleden nog ‘banaal’ waren dreigen te verdwijnen, en daarmee ook hun unieke genetische diversiteit. Het is jammer genoeg noodzakelijk geworden voor herstel van onze Vlaamse natuur," vult Annelies Jacobs, wetenschapper bij Natuurpunt en de Universiteit Antwerpen aan.
Afbeelding
Betonie (Stachys officinalis) met op de stengel een zwarte wekkertje (Omocestus rufipes) (c) Kevin Feytons
Een levend laboratorium in tijden van klimaatverandering en stikstofdepositie
De grootschalige herintroductie is ook belangrijk in tijden van klimaatverandering en stikstofdepositie. “Door populaties van soorten, die verdwenen zijn door bijvoorbeeld onaangepast bermbeheer of pesticiden, te herstellen, kunnen we op lange termijn wetenschappelijk opvolgen wat de unieke effecten van klimaat en stikstof zijn. Nu kan je vaak het onderscheid niet meer maken", aldus Tobias Ceulemans, professor Biodiversiteit en Milieu aan de Universiteit Antwerpen.
Nectar tot in de herfst
De herstelde plantenrijkdom heeft nog een cruciaal voordeel. Een groot deel van de bedreigde soorten bloeien pas laat in het seizoen (september/oktober), waardoor het project een 'brede bloeiboog' herstelt. Dit betekent dat er van het vroege voorjaar tot aan de herfst pollen en nectar te vinden zijn. Dat is van levensbelang voor bestuivers zoals bijen en vlinders, die het steeds moeilijker krijgen om laat op het seizoen nog voedsel te vinden.
Afbeelding
De enigmatische klokjesgentiaan (Gentiana pneumonanthe) in de Wingevallei. Aangeplant in het najaar van 2024 (c) Dennis De Ryck
Inzet van velen
Om dit project te doen slagen, was er een uitgebreide samenwerking tussen natuurorganisaties, wetenschap, scholen en vrijwilligers. De voorbije maanden hebben tientallen vrijwilligers van Natuurpunt en leerlingen van het zesde jaar uit de richting Natuur- en Groentechnieken van de provinciale school De Wijnpers uit Leuven met veel toewijding meegeholpen aan de opkweek van de iets eenvoudiger soorten. In hun eigen kweekruimtes hebben ze duizenden zaden doen kiemen en verzorgd.
Tekst: Dennis De Ryck (Natuurpunt Beheer)
Ontvang nieuws over onze natuur en activiteiten rechtstreeks in je mailbox.
Abonneer je op onze nieuwsbrief