Zweefvliegen vervoeren stuifmeel over honderden kilometers

In ons land komen meer dan 300 soorten zweefvliegen voor, waarvan een aanzienlijk deel bedreigd is. Zweefvliegen vormen de best bestudeerde vliegenfamilie in Europa, en omdat de meeste soorten bloemen bezoeken, worden ze ook als belangrijke bestuivers beschouwd. De meeste soorten hebben een eerder beperkte actieradius, maar sommige soorten vertonen ook trekgedrag (enigszins vergelijkbaar met trekvlinders). Daarbij kunnen ze soms grote afstanden afleggen of op onverwachte locaties opduiken. 

Britse wetenschappers vatten het idee op om insecten te bemonsteren op een boorplatform in de Noordzee. Dat platform ligt 200km uit de kust, ongeveer halverwege Schotland en Noorwegen. Je zou het misschien niet verwachten maar op verschillende juni- en juli-dagen in de periode 2021-2023 konden ze er enkele duizenden insecten waarnemen. In totaal vingen ze 277 zweefvliegen, behorend tot 7 verschillende soorten. Met 121 exemplaren was de snorzweefvlieg de talrijkste soort. Van die vliegensoort is al langer bekend dat ze grote afstanden aflegt. 

 

Van die 121 exemplaren droeg 92% stuifmeelkorrels met zich mee. Door die stuifmeelkorrels in het laboratorium moleculair te onderzoeken kon worden nagegaan van welke plantensoorten ze afkomstig waren. Per onderzochte vlieg werden 1 tot 14 verschillende plantensoorten aangetroffen; in totaal droegen alle exemplaren stuifmeelkorrels van 102 plantensoorten met zich mee. Opvallend: grote brandnetel was de dominante plantensoort, aangetroffen op 50 vliegen, gevolgd door gewone vlier (26 vliegen) en moerasspirea (18 vliegen). Zowel grote brandnetel als gewone vlier staan niet bekend als planten die heel veel insecten lokken. Ook droegen de vliegen veel pollen van grassen met zich mee. 

Uit analyses van de heersende windrichtingen op de dagen voorafgaand aan de bemonstering kon ook het vermoedelijke traject dat de zweefvliegen hadden afgelegd, gereconstrueerd worden. Snorzweefvliegen die tijdens de juni-inventarisaties gevangen werden, waren uit Nederland en Denemarken afkomstig. De exemplaren die eind juli verzameld werden, kwamen vermoedelijk uit Noorwegen. De vliegen hadden in theorie Schotland kunnen bereiken. Door dergelijke langeafstandsverplaatsingen dragen ze bij aan genetische uitwisselingen tussen plantenpopulaties die zich op honderden kilometers van elkaar bevinden. 

De volledige studie is terug te vinden op deze link. 

Tekst: Wim Veraghtert (Natuurpunt Studie)