Broekbos in de Rammelaars

Rammelaars

Balen, Ham, Meerhout
Oppervlakte
Groot gebied - Tussen 50 en 100 hectare
  • Bezoekerscentrum
  • Honden zijn welkom, maar moeten wel aan een leiband.
  • Eten en drinken
In Ham kan je wandelen in De Rammelaars. Dat stukje oorspronkelijk Kempenlandschap ligt tussen het Albertkanaal en het kanaal Dessel-Kwaadmechelen en bevindt zich nog net binnen de provincie Limburg. Ongeveer twee derde van het landschap heeft een 1 meter dikke veenlaag als bodem. Ook de rest van het gebied is erg nat. Vroeger werd er aan kleinschalige landbouw gedaan: beemden maaien, hout winnen en turf steken. Het water van de Luikse Beek diende om te bevloeien en te bemesten met slib.

 

Rammelaars

Toegankelijkheid

Heel het jaar vrij toegankelijk op de paden. In droge periodes toegankelijk voor kinderwagens met grote wielen. Stevige stapschoenen of laarzen aanbevolen.

Vanuit het Natuur.huis brengen verschillende gemarkeerde wandelpaden je tot in het hart van het natuurgebied. Het Natuur.huis dient ook als vogelkijkhut en onderweg staan er verschillende rustbanken en picknicktafels. In het bezoekerscentrum vind je meer info over de activiteiten voor scholen, kinderen en gezinnen, zoals wandelen en wateronderzoek.

In de vijver bij het centrum kan je vissen, kikkers, libellen en andere waterdieren van dichtbij bekijken. Je kan er eveneens een drankje krijgen en er is overheerlijke, ambachtelijke honing te koop. In het natuurgebied De Rammelaars werken we immers samen met een imker. De bijenkasten staan bij de hooilanden met wilde bloemen, en daar zijn de bijtjes verzot op.

 Top

Leuk voor kinderen

Het Kriebelpad is geschikt voor de allerkleinsten en er zijn verschillende educatieve activiteiten (meer info in het Natuur.huis).

 Top

Haas

Beschrijving van het gebied

De naam van het gebied verwijst naar de vele konijnen en hazen die er leven, een mannelijk konijn of haas is namelijk een rammelaar.

Vanaf het midden van de 19de eeuw werden de Kempen op grote schaal omgezet in landbouwgebied. Dat betekende grotere en droge stukken grond. De Rammelaars bleef gespaard, net omdat het zo nat en afgelegen was. Het vormt dan ook een zeldzame getuige van het ooit veel voorkomende Kempense beekdallandschap.

Fascinerend is dat er tot het einde van de 19de eeuw "ijzeroer" werd gedolven, een ijzererts van lage kwaliteit. Dat werd tot ijzer gesmolten, met turf uit De Rammelaars als brandstof. Concurrentie uit het buitenland maakte daar eind 19de eeuw een eind aan.

 Top

Pinksterbloem

Dieren en planten

Alle typische planten en dieren van de Kempense beekvalleien zijn in De Rammelaars terug te vinden. De hooilanden zijn elk voorjaar opnieuw een streling voor het oog door de kleurrijke pinksterbloemen, koekoeksbloemen, grote ratelaars en moerasvergeet-me-nietjes. je kan er ook genieten van soorten die echt met hun voeten in het water willen staan: goudgele dotterbloemen, paarse wateraardbeien en de witbehaarde bloemen van het waterdrieblad. Die planten gedijen uitstekend in de talloze greppels van het gebied.

In de donkere en uitgestrekte wilgenstruwelen en elzenbroekbossen doen mossen en varens het bijzonder goed. Aan de rand van het broekbos pronken bij de eerste lentewarmte de gele katjes van de wilgen. De ruigtes in De Rammelaars zijn een paradijs voor insecten. In die wilde stukken groeien sterk competitieve kruiden zoals engelwortel, moerasspirea en valeriaan. Voor bijen, hommels en vlinders zijn ze een bron van nectar.

Tussen de meer open percelen staan houtkanten van es, wilg en els waarin de kamperfoelie omhoog slingert. De ijzerwinning liet zijn sporen na in de vorm van ijzerputten. Ook de plekken waar turf werd gestoken zijn nog zichtbaar. Daarnaast is de waterbeheersing georganiseerd op basis van het uitgebreide grachtensysteem dat in het begin van de 19de eeuw werd aangelegd.

Door zijn relatieve ontoegankelijkheid en het beheer van Natuurpunt is het landschap ook een geschikt broed-, pleister- en foerageergebied voor tal van vogels. Typische broedvogels zijn de sprinkhaanrietzanger, de fluiter, de blauwborst en de nachtegaal. Het rijke leven in het water van de Gerhoevenloop zorgt ervoor dat ook de felgekleurde ijsvogel zich prima op zijn gemak voelt. Daarnaast worden ook roofvogels zoals de wespendief, de sperwer en de buizerd hier regelmatig gespot.

Op de natte bodem van het gebied zijn symbionten zoals groenige elzenmelkzwam zeldzaam. Meer opvallend zijn de opruimers van dood hout zoals grote tonderzwammen en oesterzwammen. In het gebied zijn wel vier soorten elfenbankjes te vinden, waarvan het geelgerand elfenbankje het meest zeldzame is. Als je goed speurt op de wilgentakken, maak je kans om het egelzwammetje te zien.

 Top

Galloway kalfje

Natuurbeheer

Natuurpunt zet de oude landbouwmethodes verder waaraan zoveel dieren en planten zich hebben aangepast: maaien en hooien van hooilanden, begrazen van de weilanden door runderen, onderhouden van de houtkanten en het regelmatig kappen van delen van de broekbossen. De Rammelaarsschuur vormt hierbij de uitvalsbasis voor het beheer met grote grazers en het maaien van de hooilanden.

 Top

Verder wandelen

Wandelnetwerk Kempense Landduinen serveert 340 kilometer wandelplezier. De naam verwijst naar de landduinen die hier en daar in het landschap de kop opsteken. Het gaat om restanten van oeroude stuifduinen. Met behulp van de gedetailleerde overzichtskaart (8 euro) stippel je zelf talloze wandelingen op maat uit. De kaart is verkrijgbaar in het bezoekerscentrum Grote Netewoud en bij de toeristische infokantoren van Balen, Geel, Meerhout en Mol (Heidehuizen). Online bestellen kan via www.antwerpsekempen.be. Het wandelnetwerk loopt ook over volgend natuurgebied:

Grote Netewoud

Links

www.natuurpuntham.be

 

 Top

Lees meer
Krijg de kaart en de routes
2.50km

Rammelaars - Laarzenpad

3.00km

Rammelaars - Droge Voetenpad

5.40km

Rammelaars - Dubbel

8.20km

Rammelaars - Tripel

  • De Rammelaars - Vertrekpunt Natuurhuis

    Natuurhuis De Rammelaars
    Dutselaer z/n
    3945 Ham
    Bekijk de vervoersmogelijkheden

Natuur.huis De Rammelaars - Ham

Natuur.huis De Rammelaars

Dutselaar z/n
3945 Ham
0472-57 75 15

Cafetaria: ja

Natuurpunt Winkel: nee

Openingsuren

Van laatste weekend maart tot en met eind oktober, op zon - feestdagen van 13 tot 18u. Op andere dagen na afspraak. Ook is er een wandelkaartje met de vier wandelingen van 2.5 tot 8km te verkrijgen.

Steun dit natuurgebied met een gift.
  • Gebieden aankopen en beheren is de beste manier om de natuur te beschermen
  • Voor elke gift van 40 euro of meer krijg je een fiscaal attest

Steun Rammelaars met een gift

Op stap met een ervaren wandelgids

Wil je De Rammelaars verkennen onder begeleiding van een ervaren wandelgids? Boek dan een afspraak met

  • Frans Hoes: 0472-57 75 15 of 011-40 18 03

Iets te melden?

Zijn er wandelbordjes verdwenen? Heb je iets te melden over een natuurgebied? Bezorg ons je feedback.