Amberd Fortress

© Daniel Kuehler

Natuurpuntreis Kaukasus 4 tot 17 mei 2019

Reisbegeleiding: Guy Huylebroeck

Natuur en cultuur

De Kaukasus is één van de belangrijkste biodiversiteit hotspots ter wereld. Een kwart van de planten zijn er endemisch, en van de 850 gewervelden komen een 120-tal nergens anders ter wereld voor. Met Kaukasisch berghoen, Kaukasisch korhoen en Kaukasische tjiftjaf zijn ook drie van de zowat 240 broedvogels van Georgië en Armenië Kaukasus-endemen. De Kaukasus telt ook 18 endemische zoogdieren, waaronder de Oost-Kaukasische toer, een soort steenbok die we met een gelukje op deze trip kunnen waarnemen.

In samenwerking met Batumi Birding heeft Natuurpunt een trip door Georgië en Armenië uitgewerkt die ons de kans geeft om een flink deel van die lokale specialiteiten waar te nemen. Hoewel de nadruk op vogels ligt, zullen we ook aandacht hebben voor planten en zoogdieren, én voor cultuur. Armenië en Georgië zijn immers bezaaid met historische kerken, kloosters, forten en relicten van de zijderoute, die vaak op onherbergzame, woeste en afgelegen plaatsen liggen. In de buurt van goede vogelgebieden, dus. Op deze manier koppelen we het nuttige aan het aangename.

Mount Kazbegi.jpg

© Jasper Wehrmann

Reisschema

Dag 1, Zaterdag 4/05/2019: Brussel – Tbilisi – Stepantsminda
Dag 2, Zondag 5/05/2019: Stepantsminda en Gergeti
Dag 3, Maandag 6/05/2019: de Gergeti gletsjer
Dag 4, Dinsdag 7/05/2019: Stepantsminda – Sighnaghi
Dag 5, Woensdag 8/05/2019: Alazani vallei, Sighnaghi – Udabno
Dag 6, Donderdag 9/05/2019: Davit Gareja en Tbilisi
Dag 7, Vrijdag 10/05/2019: Tbilisi - Sevan
Dag 8, Zaterdag 11/05/2019: Sevan – Yeghegis 
Dag 9, Zondag 12/05/2019: Yeghegis vallei
Dag 10, Maandag 13/05/2019: Rotsklooster van Tatev
Dag 11, Dinsdag 14/05/2109: Yeghegis - Vedi Gorge - Jerevan
Dag 12, Woensdag 15/05/2019: Armash Fish Ponds en Ooranots mountains
Dag 13, Donderdag 16/05/2019: Mount Aragats
Dag 14, Vrijdag 17/05/2019: Jerevan – Brussel
 

Reisbeschrijving

Soorten zoals Arendbuizerd, Roodmus en Waterpieper zijn in Georgië en Armenië zo algemeen (worden bijna dagelijks gezien), dat ze verder niet meer vermeld zullen worden.

Dag 1:  Brussel - Tbilisi - Stepantsminda (170 km)

Zodra we geland zijn rijden we van de luchthaven van Tbilisi naar het noorden, naar de Kazbek, met zijn 5.047 m één van de hoogste bergen van de Grote Kaukasus. We slapen drie nachten op 1.800 meter hoogte in het dorpje Stepantsminda, dat nog altijd beter bekend staat onder de oude naam Kazbegi. De omgeving van het hotel is de moeite van het uitkammen waard, en kan al direct Groene fitis en Kaukasische tjiftjaf opleveren. Als het nog koud is en de sneeuw nog laag ligt zijn ook Witkruinroodstaart en Grote roodmus hier mogelijk. Anders moeten we voor deze soorten al een flink eind klimmen. Het is begin mei nog volop trek: het is tijdens deze reis dan ook uitkijken voor roofvogels (vooral Wespendieven, maar ook Steppe- en Schreeuwarend, Steppebuizerd en Balkansperwer), en voor andere leuke doortrekkers zoals Rosse Waaierstaart, Bijeneter, Ortolaan, Wielewaal, Kortteenleeuwerik, Scharrelaar, Nachtzwaluw, Nachtegaal, Kleine vliegenvanger en Roodkeelpieper.

Overnachting in Stepantsminda.

Kaukasisch Berghoen

© D. Shoshitashvili

Dag 2: Stepantsminda en Gergeti

Voor wie vroeg uit de veren is staat een korte ochtendwandeling naar het kerkhof ten westen van het dorpje bij goed weer garant voor een fraai dorpszicht met de Kazbek als schilderachtige achtergrond. Vandaag doen we het wat rustig aan om te bekomen van de lange reis naar Stepantsminda, en verkennen we de vallei en de hellingen boven het dorp. Het busje brengt ons tot aan de 14de-eeuwse Drievuldigheidskerk van Gergeti, op 2.170 m hoogte. Rond deze tijd van het jaar zijn hier eigenlijk alle bergsoorten nog mogelijk als het nog niet te warm is: de hellingen afscannen dus voor de hoenderachtigen en de struikjes voor de zangvogels. Dit is ook bij zachter weer (als de echte bergsoorten hoger zitten) nog altijd een goede plaats voor - mogelijk baltsend - Kaukasisch korhoen, maar ook voor Lammergier, Vale gier, Kwartelkoning, Frater, Rotskruiper, Sperwergrasmus en Roodvoorhoofdkanarie. De bergbeekjes herbergen Waterspreeuwen en een neefje van de Bruine Kikker die een rode buik maar geen Nederlandse naam heeft. In het Engels heet hij Long-legged Wood Frog. Hier komen ook verschillende soorten rotshagedis (geslacht Darevskia) voor, maar ze uit elkaar houden is voer voor specialisten. De Kaukasuseekhoorn is  een pak gemakkelijker op naam te brengen. Kaukasische rododendron groeit hier ook, maar zal begin mei nog niet in bloei staan. Dat is wel het geval voor verschillende soorten wilde tulpen, keizerskroon, hyacinten, sleutelbloemen, gentianen en andere voorjaarsbloeiers, die we ook tijdens de rest van onze reis kunnen verwachten.

Overnachting in Stepantsminda.

Dag 3: de Gergeti gletsjer

Vandaag starten we vroeg, want we hebben een flinke bergtocht op het programma staan. Tot aan de rand van de Gergeti gletsjer, 2.950 meter hoog. Vanaf de Drievuldigheidskerk is dat toch nog 800 meter stijgen, iets dat we rustig zullen aanpakken zodat iedereen meekan. Als het meezit worden we beloond met prachtige landschappen, Grote roodmus (wordt niet altijd gezien), Kaukasisch berghoen, Kaukasisch korhoen, Rotskruiper, Alpenheggenmus, Alpenkauw, Alpengierzwaluw, Sneeuwvink en Witkruinroodstaart. Als we heel veel geluk hebben kan daar ook Oost-Kaukasische toer (ook Dagestantoer genoemd) bijkomen, een endemisch soort steenbok: de hellingen afscannen is dus de boodschap! Ook Bezoargeit (doet wat aan Gems denken) en Wolf komen hier voor.

Overnachting in Stepantsminda.

Krestovypas

© Jasper Wehrmann

Dag 4: Stepantsminda - Sighnaghi (270 km)

We keren op onze stappen terug richting Tbilisi, langs de Georgische militaire weg. Dat is een eeuwenoude route tussen Tbilisi in Georgië en Vladikavkaz in Rusland. In tegenstelling tot de heenreis nemen we nu wat meer de tijd om die te verkennen. Onze eerste stop is de Jvari pas (die ook wel Kruispas of Krestovypas heet), met zijn 2.379 m het hoogste punt van de militaire weg. Prachtige uitzichten en kans op bergsoorten zoals Sneeuwvink, Rode rotslijster, Alpenheggenmus, Frater, Beflijster en twee soorten keizerskroon. Onze volgende stop is het kastelencomplex van Ananuri. Naast een fort bevat dat ook een klooster met twee kerken. De bossen rond het complex zijn goed voor Groene fitis, Kleine vliegenvanger en Withalsvliegenvanger. Onze eindbestemming vandaag is Sighnaghi, een lieflijk dorpje midden in de wijnvelden en met de Hoge Kaukasus als indrukwekkende achtergrond.

Overnachting en wijnproeven in Sighnaghi.

Dag 5: de Alazani vallei, Sighnaghi – Udabno (200 km)

Vanuit Sighnaghi volgen we de vallei van de Alazani, op zoek naar twee speciale hoenderachtigen die hier weliswaar doenbaar, maar toch niet echt gemakkelijk zijn: Zwarte frankolijn en Fazant. Die laatste is hier nog écht wild. We passeren ook een paar goede roofvogelgebieden, waar Keizerarend en Monniksgier voorkomen.

Overnachting in Udabno.

Dag 6: Davit Gareja en Tbilisi (85 km)

Het zesde-eeuwse kloostercomplex van Davit Gareja is één van de toeristische topbestemmingen van Georgië. Wat nog beter is: de omgeving van Davit Gareja is ook een uitzonderlijk vogelgebied. De steppes op weg naar de grottenkloosters zijn dor en verlaten, op zwermen Roze spreeuwen, Duinpiepers en Kalanderleeuweriken na. Rond Davit Gareja zelf broeden er Kleine torenvalken, Blauwe rotslijsters, Rotsklevers, Rotsmussen, Oostelijke blonde en Bonte tapuiten en Aasgieren. Dit landschap is trouwens perfect habitat voor Keizerarend. Ook trekkende Jufferkranen worden hier vaak gezien rond het Jandauri steppemeer.

Bij aankomst in Tbilisi is er nog de mogelijkheid om naar een broedplaats te gaan voor Turkse boomklever.

Overnachting in Tbilisi (één van de beste plaatsen op onze reis voor Palmtortel).

Dag 7: Tbilisi - Sevan (230 km)

Vandaag staat er een pittige verbindingsrit van vijf uur (plus wat oponthoud aan de grens) op het programma. De belangrijkste stop is niet te ver van onze bestemming aan de oever van het Armeense Sevanmeer: het Dilijan nationaal park, een prachtig bosgebied waar we kans hebben op Withals- en Kleine vliegenvanger, Zwarte en Middelste bonte specht, Appelvink, Steen- en Schreeuwarend. Grauwe fitis en Kaukasuseekhoorn zijn hier algemeen.

We eindigen de dag in het Norashen natuurgebied aan het meer van Sevan, ook wel de Armeense Zee genoemd met een knipoog naar de ingeslotenheid van het land. Op vogelgebied vlug even vermelden dat het meer de grootste kolonie Armeense meeuw ter wereld herbergt, naast uiteraard veel watervogels waaronder Witoogeend, Krooneend, Casarca, Witvleugelstern en Lachstern. Met een gelukje kan daar ook nog een doortrekkende Reuzenzwartkopmeeuw bijkomen.

Overnachting in Sevan.

Dag 8: Sevan – Yeghegis  (120 km)

Het 2.000 m hoog gelegen Sevanmeer is met zijn 1.240 km2 één van de grootste bergmeren ter wereld: het beslaat ongeveer een zesde van de oppervlakte van Armenië. De weg richting zuiden is landschappelijk mooi. We passeren ook een aantal monumenten zoals het Hayravank klooster en de begraafplaats van Noratus, met een indrukwekkende verzameling hachkars of kruisstenen, waarvan de oudste uit de tiende eeuw dateren. Echt interessant wordt het echter pas ten zuiden van het meer, vooral in de buurt van de 2.410 meter hoge Sulema pas (of Selim pas), waar we kans maken op Steenheggenmus, Sneeuwvink, Strandleeuwerik, Beflijster en doortrekkers zoals Ortolaan en Wespendief. Op de pas kan er nog sneeuw liggen. Er bevindt zich ook een zeer goed bewaarde karavanserai uit 1332, een veilige overnachtingsplaats voor karavanen. We bevinden ons dan ook op één van de takken van de zijderoute: die naar Perzië/Iran. Op weg naar Yeghegis maken we nog een zijsprongetje naar het dertiende-eeuwse Noravank klooster, één van de Armeense topattracties. Ook dit is een goede vogelplaats: Frater, Slangen- en Steenarend, Aas- en Lammergier, Aziatische steenpatrijs, Rotsklever, Grote rotsklever, Roodvoorhoofdkanarie, Perzische roodborst en Finsch tapuit zijn hier allemaal mogelijk. We zullen drie keer overnachten in de schilderachtige Yegheghis vallei. Als we er ’s avonds aankomen loont het de moeite om de bergflanken af te scannen voor Bezoargeiten en Bruine beren. Hier komen ook Luipaarden voor, maar ze worden zeer zelden gezien.

Overnachting in Yeghegis.

Dag 9: Yeghegis vallei

Vandaag is een kalme dag, want we blijven in de Yeghegis vallei, één van de mooiste van Armenië, bestrooid met middeleeuwse dorpjes en kerkjes. We maken zeker een wandeling naar zeker het vijfde-eeuws fort van Smbataberd en het erboven gelegen Tsakhatskar klooster uit de tiende eeuw. Voor diegenen die in de namiddag nog zin hebben in een pittige wandeling, kan het oude verlaten Norashen klooster bezocht worden. In de vallei ligt ook het enige observatiepunt van Bezoargeiten in Armenië. Af en toe wordt hier ook Bruine beer gezien. Qua vogels is het uitkijken naar Grote rotsklever, Roze spreeuw, Syrische bonte specht, Rotszwaluw en Alpengierzwaluw.

Overnachting in Yeghegis.

Dag 10: Rotsklooster van Tatev (300 km H/T)

Vandaag staat er een pittige rit op het programma. Eindbestemming is het versterkte rotsklooster van Tatev (negende eeuw), dat op de rand van een klif gebouwd is en bereikt wordt met de langste kabelbaan ter wereld: Tatev’s wings. We kunnen ons hier ook verwachten aan Lammergier, Aasgier en Schreeuwarend. Op weg naar Tatev passeren we langs het Stonehenge van Armenië: Carahunge. De bergsteppe errond is een goede plaats voor Bergkalanderleeuwerik, Rode Bergvink, Kwartel, Kortteenleeuwerik, Duinpieper, Kaukasusagame, Armeense rotshagedis, Hazelworm en Levantijnse adder. Met die laatste moeten we wel wat voorzichtig zijn, want hij is zeer giftig en behoorlijk agressief. We bezoeken onderweg ook een kolonie Kleine torenvalken en een goede plaats voor roofvogeltrek, waar we kans maken op goede soorten zoals Steppearend.

Overnachting in Yeghegis.

Dag 11: Yeghegis - Vedi Gorge - Jerevan (120 km)

We zijn al goed verwend geweest op vogelgebied, maar we houden de beste plaatsen voor het laatst. Die bezoeken we allemaal vanuit de hoofdstad Jerevan, die vanaf nu onze uitvalsbasis wordt. We gaan vandaag vroeg uit de veren voor onze eerste bestemming: een goede plek voor Kaspisch berghoen (niet te verwarren met Kaukasisch berghoen dat we hopelijk op de Kazbegi zagen) in de Yeghegnadzorbergen. Onderweg hebben we ook kans op Alpengierzwaluw, Alpenheggenmus en Slechtvalk. Op weg naar Jerevan stoppen we ook aan de Vedikloof. Deze steenwadi is een heuse birding hotspot waar soorten als Aziatische steenpatrijs, Kleine klapekster, Finsch, Blonde en Isabeltapuit, Woestijnvink, Grote vale spotvogel, Bleke en gewone rotsmus en doortrekkende Menetries zwartkop en Rosse waaierstaart mogelijk zijn. In de buurt van Jerevan is het uitkijken naar Syrische bonte specht.

Overnachting in Jerevan.

Dag 12: Armash Fish Ponds en Ooranots mountains (60 km)

De ooievaarskolonie in Surenavan is maar een opwarmertje op weg naar de visvijvers van Armash, voor vogelaars één van de beste wetlands van de Westelijke Palearctis. Daarmee zijn de verwachtingen natuurlijk hooggespannen, en dat is ook gerechtvaardigd als je weet dat we hier naast topsoorten als Witstaartkievit, Groene bijeneter, Kaspische plevier, Marmer- en Witkopeend, Zwartkoprietzanger en Reuzenzwartkopmeeuw (beide op trek), Oostelijke kleine karekiet, Vorkstaartplevier en Kroeskoppelikaan ook tientallen Dunbekmeeuwen en Witoogeenden, honderden Dwergaalscholvers en Krooneenden en duizenden Witvleugelsterns kunnen zien… Ook Goudjakhals en de op Ringslang lijkende Dobbelsteenslang zijn hier mogelijk.

Voor de namiddag staan de Ooranots bergen op het programma. Deze halfwoestijn met hier en daar rotspartijen en kloven is de droogste plaats in Armenië en een erg goede plaats voor Perzische tapuit, Perzische roodborst, Oostelijke Orpheusgrasmus en Steenortolaan. Van hieruit heb je ook een inspirerend zicht waarbij je tegelijkTurkije, Iran en Azerbeidzjan kan zien.

Overnachting in Jerevan.

Dag 13: Mount Aragats (50 km)

Afsluiten doen we in schoonheid met de Aragats berg, de hoogste van Armenië. We klimmen geleidelijk van bossen naar de struikzone naar bergweiden en dan hooggebergte, wat we ook merken aan de vogels: Syrische bonte specht, Steppebuizerd, Perzische roodborst, Kortteenleeuwerik, Aziatische roodborsttapuit, Slangenarend, Bergheggenmus, Beflijster, Ortolaan, Strandleeuwerik, Alpenheggenmus en Frater zijn hier de doelsoorten. Let ook op de Blauwborstjes: de plaatselijke magna ondersoort heeft noch een witte, noch een rode borstvlek. We bezoeken ook het zevende-eeuws Amberd kasteel, wiens naam zoveel als wolkenfort betekent.

Overnachting in Jerevan.

Dag 14: Jerevan - Brussel

Here's Where The Story Ends

Natuur.reizen: net dat ietsje meer!

Natuurpunters die samen op reis gaan. In een ver verleden was dit een vaste traditie: de nationale Wielewaalreizen - onder deskundige leiding van de voorzitter - zitten bij de ‘oude knarren’ nog steeds in het collectieve geheugen. Spanje, Griekenland, Turkije. De bestemming maakte niet uit: samen, actief, buiten, met respect voor de natuur. Waarden die we toen maar ook nu nog hoog in het vaandel dragen. Die draad pikken we dus weer op. Aansluiten bij een traditie van weleer betekent ook dat we ze in ere willen houden. Wijlen Wielewaalvoorzitter Henri Franckx nam velen in zijn ongebreideld enthousiasme mee naar - toen nog - exotische bestemmingen. Waarheen de trip ook ging, de grote leider hoedde zijn schapen en iedereen kwam thuis met een onvergetelijke ervaring maar vooral ook met meer respect voor de natuur. Ook nu staat een Natuur.begeleider klaar om er het beste van te maken.

Nazorg

Natuurpunt drukt haar stempel op reizen van touroperators. Dat doen we niet enkel in de voorbereidende fase of tijdens de reis, maar ook na de trip houden we jou op de hoogte. De blog (die tijdens de reis wordt opgemaakt) wordt verder uitgewerkt, verlicht met fraaie platen, en in een keurig reisverslag gegoten, zomaar beschikbaar op de webstek. Enkele maanden na de trip nodigen we jullie nog eens uit. Gewoon. Gezellige babbel, leuke powerpoint, nieuwtjes delen over volgende reizen. Omdat we Natuurpunters zijn en samen een zelfde passie, missie en visie delen.

Inschrijven

Inschrijven kan op de volgende manieren:

• per e-mail aan reservaties@outline-travel.com 
• per telefoon: (+32) 09 219 90 18
• in persoon aan kantoor of schriftelijk: Outline-Travel bvba, Beeldhouwersstraat 30/1, 9040 Gent

Alle info over deze reis vind je hier. Alle contactgegevens van Outline Travel vind je hier.

Disclaimer

Natuurpunt vzw is geen reisorganisator en geen reisbemiddelaar. De vereniging wil haar leden de kans bieden samen op reis te gaan, onder begeleiding van een team van Natuur.begeleiders. Om dit mogelijk te maken, werkt Natuurpunt samen met verschillende reisorganisatoren uit binnen- en buitenland, wiens reisprogramma’s en filosofie aansluiten bij de missie en de visie van Natuurpunt vzw. Het zijn reizen van deze reisorganisatoren die u op deze pagina’s terugvindt. Deze reizen worden enkel door Natuurpunt mee onder de aandacht van haar leden gebracht. Wenst u deze reizen te boeken, dan dient u zich te wenden tot (de website van) de betrokken reisorganisator. De reisvoorwaarden van de reisorganisator beheersen de uitvoering van het reiscontract. Natuurpunt vzw komt niet tussen in de contractsluiting en draagt geen enkele verantwoordelijkheid voor de uitvoering van het reiscontract.

TOP