De fluisterboot - De Blankaart

Eerst bewonderen, dan beminnen

Een breed draagvlak creëren voor een duurzaam natuurbeleid in Vlaanderen heeft alleen kans op slagen als de doorsneeburger de waarde van die natuur weet te waarderen. En meestal kunnen we maar iets waarderen als we er zelf direct voordeel van ondervinden, kunnen we een beleid maar ondersteunen als wij er zelf beter van worden. Zijn we nu niet eenmaal met z'n allen van nature uit kleine egoïstjes? Onder het motto 'Natuur voor iedereen' heeft Natuurpunt daarom de voorbije jaren forse inspanningen geleverd om op vele plaatsen in Vlaanderen natuurgebieden toegankelijk te maken voor het grote publiek, om dit publiek de heilzame effecten van een natuurwandeling, van natuurbeleving, van verwondering en natuurbewondering opnieuw te laten ontdekken.

Omdat elke indringing van de mens in de natuur voor een vorm van verstoring zorgt, komt het er voor de natuurbeheerders op aan die verstoring zo veel mogelijk te beperken. De meest natuurvriendelijke recreant is immers de recreant die thuis blijft. In het natuurgebied De Blankaart te Woumen werd een voorbeeldproject uitgewerkt om verstoring tot een strikt minimum te herleiden: de fluisterboot.

Vogel en plantenparadijs

De Blankaart is een natuurgebied van 150 hectare (ha) en maakt deel uit van het overstroombare deel van de IJzervallei, het winterbed van de IJzer. Het natuurgebied bestaat uit een grote ondiepe vijver van ongeveer 50 ha met 20 ha rietmoeras en tientallen ha drassige hooi- en graslanden (Broeken). De Blankaart is een natuurgebied met internationale uitstraling. Het is een doortrekkings- en overwintergebied voor tal van vogelsoorten. Duizenden Smienten en Kolganzen zijn er 's winters te gast. De Reigers, Aalscholvers en Bruine Kiekendieven zijn dan weer de meest spectaculaire broedvogels. De Aalscholverkolonie is met 128 broedparen (1998) de grootste broedplaats van Aalscholvers in Vlaanderen.

De Blankaart groeit. Natuurpunt wil rond de vijver een natuurgebied van 350 ha creëren. Water is de sleutel om de natuurwaarden in het gebied in verhoogd tempo te herstellen. Een betere waterkwaliteit moet van de vijver een waterplantenparadijs maken, een hoger waterpeil moet de Broeken omtoveren tot een oase voor watervogels. Maar er is nog veel werk aan de winkel : Natuurpunt heeft financiële middelen nodig om de gronden aan te kopen en de overheid moet met een integraal duurzaam waterbeleid de natuur nieuwe kansen geven.

Werken over water
In De Blankaart krijgt de natuur op een aantal plaatsen een extra duwtje. Om jonge en vitale rietkragen in stand te houden moet het riet regelmatig gemaaid worden. Wilgen die het verlandingsproces van de vijver op gang brengen, worden op een aantal plaatsen systematisch verwijderd. Daar zijn veel handen voor nodig.

Het hart van het natuurgebied is alleen over het water toegankelijk. Het beheer van de rietlanden wordt daardoor extra bemoeilijkt. Maaisel en hakhout bijvoorbeeld moeten worden afgevoerd, werkmateriaal. moet worden aangevoerd. Over het water. Omdat een klassieke motorboot voor heel wat verstoring zorgt in het vogelrijke gebied, werd gezocht naar alternatieven.

De fluisterboot
In Noord-Frankrijk werd door één van de laatste authentieke ambachtelijke botenbouwers een traditionele houten platbodem gemaakt voor De Blankaart. Een houten 'schuytte' van inlandse eik, met een laadvermogen van 2 ton. Dergelijke platbodems werden destijds in de streek ingezet voor het transport van turf. De Blankaart dankt zijn ontstaan waarschijnlijk aan turfontginning. Maar ook hooi, hout en zelfs vee werden destijds via de watergangen ter bestemming gebracht. De boot kreeg de naam 'de grote Putoor'. Grote Putoor is een Woumense dialectnaam voor Roerdomp, ooit opgetekend door wijlen Paul Houwen, conservator van De Blankaart.

Bij onze noorderburen werd dan weer een geluidloze elektrische motor aangekocht. De fluisterboot meert na een rondvaart aan ter hoogte van het bootshuis. Telkens wanneer de boot aangemeerd ligt, worden de batterijen van de electrische motor verbonden met netstroom en opgeladen: klaar voor een nieuwe geluid- en geruisloze tocht op De Blankaart-vijver.

Poëtische beleving
De fluisterboot wordt niet alleen ingezet voor beheerswerken maar ook voor exclusieve excursies op het water, door de watergangen en langs de rietkragen. Voor de bezoekers is deze boottocht een unieke, bijna puur poëtische ervaring. De boot glijdt geruisloos over het water, door het moeras, langs de rietkragen. De zangvogels in het riet schrikken niet en zorgen voor een bootconcert, de Aalscholvers en Blauwe Reigers die de oude eendenkooi hebben omgevormd tot hun broedkolonie kijken niet eens op en blijven voortdurend vis aanvoeren voor hun kroost. De Bruine Kiekendieven patrouilleren permanent boven de rietlanden. Schrikken doen we wel zelf als een reuzenkarper plots en onaangekondigd naast de boot uit het water wipt.

Lees meer

Genieten in de Blankaart. Otter in zicht
Een wirwar van weilanden, moerassen en poelen met middenin een immense vijver. Het mag niet verbazen dat het natuurgebied De Blankaart al sinds mensenheugenis tot de verbeelding spreekt. Vooral dan anneer bij valavond uit de rietkragen plots een klaaglijk misthoorngeluid opstijgt. ‘Hoort, daar komt het spook van De Blankaart!’, fluisterde men de kleintjes in vroeger tijden in het oor. In  erkelijkheid was het gewoon de roerdomp, een zeldzame en erg schuwe ‘rietreiger’, die destijds iedereen de stuipen op het lijf joeg. Vandaag is het de otter die de hoofdrol wegkaapt. Niet alleen in De Blankaart, maar in de hele IJzervallei is hij het symbool voor natuurherstel.

Praktisch

Ieder jaar tussen 15 april en 15 september kan je een boottocht maken. Indien gewenst, gecombineerd met een begeleidde wandeling. Gelieve steeds 6 weken op voorhand te reserveren.

Info en reservering:
Natuurpunt De Blankaart, Iepersteenweg 56 – 8600 Woumen – Sigrid Verhaeghe - tel.: 051-54 52 44 – fax: 051-54 57 85 - e-mail: deblankaart@natuurpunt.be