Nieuws Averbode Bos & Heide

Een zware job, aangezien de bosbodem dan weggeschept wordt tot op de stevige zandbodem. Vele handen maken echter licht werk en met trots kunnen we melden dat de trajecten in het deel gelegen in de gemeente Averbode al volledig afgewerkt zijn. Op de planning staat nu nog Laakdal (waar slechts enkele kortere delen dienen aangelegd te worden) en Tessenderlo, waar zeer lange trajecten voorzien zijn.

Betekent dit dat de nieuwe wandelinfrastructuur dan al af is. Uiteraard nog niet, aangezien we nog maar enkel in de bossen die werken kunnen uitvoeren. In de open zones wordt nu nog te veel gewerkt. De paden zullen daar met paaltjes uitgezet worden vanaf het moment dat de machines vertrokken zijn.

Om het duidelijk te maken waar de paden liggen en hoe ze lopen zullen infoborden en duidelijke palen geplaatst worden. Deze kaderen in het grotere De Merodewandelnetwerk dat zorgt voor 500 km kwaliteitsvolle wandelpaden. Daarnaast wordt ook een ruiterroute voorzien en is er de mogelijkheid voor de MTB-ers om over een deel van de Weefberg te rijden. De fietsers krijgen nieuwe paden op de openbare wegen en dreven (vb. Luikse dreef). Ook zitbanken worden voorzien in het kader van het plattelandsproject De Merode.

Nog even wachten dus en het gebied wordt de moeite om te bezoeken!

 

Om de info objectief, bij de juiste personen en in de juiste regio verspreid te krijgen werden artikels geschreven voor de gemeentelijke infobladen. De gemeenten, partners in het project, zorgden op die manier voor objectieve nieuwsverspreiding. Deze samenwerking wordt nog steeds gecontinueerd.
Een tweede vorm van informeren was het opstarten door Natuurpunt van infowandelingen voor de straten aangrenzend aan het gebied. De inwoners hier waren immers de meest direct betrokkenen. Straat per straat werdend e buurtbewoners uitgenodigd. De wandelingen waren stuk voor stuk een succes. Niet enkel waren er vele aanwezigen, maar tijdens het uurtje wandelen werden veel vragen gesteld en zaken besproken.
Als afsluiter zorgde Natuurpunt voor een drankje bij het nababbelen.
Zeker voor herhaling vatbaar!

Waar er nu nog gekapt wordt, blijft het bos. Het gaat dus om dunningskappen. Er is hier echter wel nog een uitzondering op. De populieren langsheen de Turnhoutsebaan (baan Veerle – Okselaar) worden nog gekapt vermoedelijk in het najaar van 2009. Ook individuele bomen kunnen nog gekapt worden als ze bijvoorbeeld gevaarlijk zijn of omgewaaid of als het om pestsoorten gaat. Meer info zoals steeds bij Noah Janssen 015 – 29 72 32.

 

Mensen die de krant niet gekregen hebben en alsnog graag willen toegezonden krijgen, kunnen mailen naar Raf Nilis, de projectleider van het Natuurinrichtingsproject (raf.nilis@vlm.be).

 

De pestsoorten, ook wel agressieve exotische soorten genoemd zijn niet inheemse soorten die zin zeer dominant opstellen en massaal uitbreiden. Hierdoor vormen ze een bedreiging voor de inheemse plantsoorten. Soorten die als pestsoorten beschouwd worden zijn Amerikaanse vogelkers, Amerikaanse eik, Amerikaans krentenboompje, Robinia en Rododendron.
Een professionele firma werd gecontracteerd om deze werken uit te voeren in de periode van 1 augustus 2008 tot 1 april 2009. Ook Natuurpunt behandelt sommige zones zelf. De grotere bomen worden door buurtbewoners gekapt zodat ze als brandhout kunnen dienen.
Mensen die meer willen weten over de werken kunnen terecht bij Noah Janssen (015 – 29 72 36 of Raf Nilis 016 - 31 17 18).

Ook dit jaar wordt er weer een infoavond georganiseerd om de stand van zaken van het project te geven. Om de mensen niet te ver te moeten laten komen, worden er 3 georganiseerd in de drie betrokken gemeenten. Na de presentatie en de vragen wordt een drankje aangeboden. De drie momenten gaan door:

• 7 mei in Laakdal in het Buurthuis van Veerle-Heide om 19u30
• 11 juni in Tessenderlo in Zaal ’t Goor in Engsbergen om 19u30
• 19 juni in Scherpenheuvel-Zichem in de abdij van Averbode om 19u30

We zien je daar!

op basis van welke 5 pijlers de herstelwerken worden gerealiseerd.

3 ha heide wachtte al jaren om gered te worden van een schaduwdood door de Corsicaanse dennenaanplant die steeds dichter en hoger werd.

Toen we de volgende morgen aankwamen werden we versterkt door een 25-tal lokale vrijwilligers. Vele handen maken licht werk. De muur van Corsicaanse den die we zagen bij de start werd gesloopt en dankzij de kleinere en grotere open plekken die nog in het gebied voorkwamen, maar vooral door de harde werkers hadden we tegen de middagpauze al een hele vlakte open gemaakt.

Tijdens de namiddag zaten we al aan de andere kant van het perceel. Nu de schiereilanden die waren blijven staan nog omleggen. Wanneer het donker werd was Averbode Bos & Heide 1,5 ha heide rijker. Maar de laatste hoeken en randen staken nog erg de ogen uit, zodat een aantal vrijwilligers besloten ook zondagvoormiddag (ondanks de felle regen) voort te werken. De mensen konden dus kiezen: wandelen of werken. Op het einde van het weekend stond de teller op 1,75ha. De lokale vrijwilligers herstelden het weekend erop de laatste 1 ha .

Een waar succes dus en zeker voor herhaling vatbaar.

 

Hier zouden de bomen anders toch sterven (verdrinken). In de zones daarrond wordt ook gekapt met het doel de Europees bedreigde habitats waarvoor het natuurherstelproject werd goedgekeurd hersteld. Het gaat dan om bijvoorbeeld heiden en schrale graslanden. Omdat deze werken erg ingrijpend zijn, worden er ook infoborden geplaatst om te melden wate n waarom het gebeurt. Op infoavonden wordt uitgelegd wat het achterliggende idee is. Uiteraard betekent het niet dat overal waar er gekapt wordt dat daar het bos verdwijnt. In een aantal zones wordt er enkel gedund. Het bos blijft behouden, maar wordt geholpen om terug natuurlijker te worden. Niet de dikste bomen worden gekapt, maar de bomen die het meest in de weg staan van de jonge en inheemse boompjes.

 

De krant wordt bezord in alle bussen van de deelgemeenten Averbode, Okselaar, Blauberg, Veerle Heide en Schoot. Moest u de krant niet gekregen hebben en toch geïnteresseerd zijn, dan kan u steeds terecht bij Raf Nilis (raf.nilis@vlm.be) om een exemplaar te bestellen.

De eerste twee taken van de stuurgroep waren een visie opstellen voor de verschillende deelgebieden van de aangekochte terreinen en daarna bepalen welke partner deze visie voor het deelgebied, kaderend in een gemeenschappelijke uitstraling, best kon realiseren.

Averbode Bos & Heide kreeg zo de hoofdfunctie natuur(herstel) mee. Als belangrijke nevenfunctie werd er gekozen voor zachte recreatie (wandelpaden) en het vormen van een doorgangsgebied voor iets hardere recreatie (ruiteren, MTB-en). Tot slot werd er gevraagd de waterhuishouding terug te herstellen (wat naast matschappelijke (waterhuishoudings-) voordelen ook natuurvoordelen heeft) in het kader van integraal waterbeheer en rekening te houden met de belangrijke cultuurhistorische waarden in het gebied. De partner die geselecteerd werd voor dit beheer was Natuurpunt. In 2006 kon het gebied dan ook aangekocht worden.

In enkele maanden tijd werd er een erkenningsdossier opgesteld. Dit is een grondige analyse van het gebied (juridisch, abiotisch en biotisch), een visie voor het gebied en een uitwerking van hoe dit wordt verwezenlijkt (beheerplan) met de bedoeling het statuut natuurreservaat te bekomen.

Op 27 juni 2007 keurde minister Peeters het beheerplan goed. Daardoor werd het gebied erkend als natuurreservaat voor een periode van 27 jaar.

De herstelwerken kunnen beginnen!

Hiertoe wordt er voor gekozen infoavonden te organiseren in de drie betreffende gemeenten.

• In Tessenderlo gaat die door op 30 mei in heet Loo om 19u30
• In Scherpenheuvel-Zichem op 7 juni in de abdij van Averbode om 19u30
• En in Laakdal op 21 juni in het Buurthuis van Veerle-Heide om 19u30

Tot dan!

Minister Peeters en Arnoud Heeres, vertegenwoordiger van de Europese Commissie bezoeken die dag het gebied en plaatsen symbolisch de eerste plagsteek voor dit grote natuurherstelproject. Een aangenaam startschot voor één van de grootste herstelprojecten in Vlaanderen.

Logisch in die tijd, maar spijtig voor de natuurwaarden die er voorkwamen want deze zijn niet compatibel met een te intensief op houtproductie georiënteerde bosbouw. Gelukkig merkte we dat een aantal belangrijke soorten, zij het dan sterk in de verdrukking, nog voorkwamen in het gebied. In het kader van de grote aankoop De Merode werd afgesproken dat Natuurpunt dit deelgebied zou aankopen en herstellen. Hiertoe werd er een Europees project geschreven. Europa voorziet immers in budgetten voor de financiering van grote en innovatieve herstelprojecten in haar netwerk van topnatuurgebieden, NATURA 2000 genaamd. Averbode Bos & Heide vormt samen met de Demerbroeken en Gerhagen één van de delen van ddat netwerk. Een LIFE-project (dat is de naam van het Europese fonds) was dan ook logisch. Op 25 april 2006 kregen we te horen dat het project door kon gaan en dat we 5 jaar tijd hadden (van 1 augustus 2006 tot 31 juli 2011 en een budget van 3.870.400 euro (50% gesubsidieerd door de Europese Commissie en de overige 50% door de partners (Natuurpunt, Agentschap voor Natuur en Bos en de Vlaamse Landmaatschappij) om alle herstelmaatregelen uit te voeren.

Deze maatregelen kunnen gegroepeerd worden in 5 grote lijnen:

• Het bos opnieuw kansen geven: open plekken maken in het bos, inheemse soorten laten doorgroeien, pestsoorten verwijderen en streven naar een gevarieerd bos in soorten, leeftijden en hoogten, zodat het aangenaam is om in te wandelen, gezond want spontaan en natuurlijk en aangepast aan de bodem en soortenrijk
• De waterhuishouding herstellen: de vele voormalige vijvers en vennen opnieuw laten vol lopen en de diepe drainagegrachten sluiten, aangezien deze het gebied systematisch droogtrekken EN hierdoor de regenwaterpieken versneld naar de rivieren leiden, waardoor overstromingen sneller zullen voorkomen. Door dit om te keren winnen we aan waterveiligheid en grondwaterhoeveelheid (want het water krijgt de tijd door te sijpelen naar de diepere grondwaterlagen waar wij ons drinkwater uit halen, maar ook krijgen zo zeldzame waterpartijen met libellen en reigers en eenden weer alle kansen.
• Open zones met een hoge natuurkwaliteit herstellen: rondom die vennen en soms verder worden open zones hersteld op de plaatsen met de hoogste herstelpotenties. Op die manier kunnen we de bedreigde plant- en diersoorten (vb. zandloopkevers) waarvoor het gebied gekend is opnieuw meer kansen geven EN liggen de vennen niet in bos, wat vaak niet goed is voor waterpartijen (denk maar aan de vijver in je tuin).
• Uiteraard is het gebied er niet enkel voor de natuur, maar ook voor de mens. Graag bieden we u gevarieerde wandelpaden doorheen het natuurgebied aan die dan eens door de bossen en dan door de open zones kronkelen. We kiezen bewust voor een scheiding tussen de wandelpaden en de werkdreven aangezien deze laatste vaak kapot worden gereden (er zal nog een heel tijdje gewerkt moeten worden in het bos) en dat is niet plezant voor de wandelaars. Voor de ruiters en de mountainbikers wordt er ook een tracé voorzien. Het is de bedoeling vor elk wat wils te creëren zodat er kort kan gewandeld worden, maar ook lang.
• Rekening houden met het cultuurhistorisch erfgoed: Het gebied zou het gebied niet zijn zonder zijn lange gescheidenis, waar wij hopen u ook deel van uit te gaan maken. Met respect voor de cultuurhistorische elementen worden deze werken dan ook uitgevoerd. Dreven worden (op iets langere termijn dan het LIFE-project) hersteld, infoborden geplaatst, oude boswallen en een ijzerzandsteengroeve hersteld,...