Water: extra info voor Natuurpunters

De droge zomers van 2018 en 2019 hebben de ogen van beleidsmakers geopend. Vlaanderen blijkt opeens een erg kwetsbare regio te zijn voor wat bijvoorbeeld onze watervoorraad betreft.

Op dit moment zijn er verschillende trajecten gestart rond waterkwaliteit, kwantiteit, droogte en overstromingen. Dit zowel vanuit de CIW, verschillende departementen, provincies als steden en gemeenten. Lees hier het hele beleidsdossier.

De Vlaamse regering legt op dit moment laatste hand gelegd aan de Vlaamse waterbeleidsnota 2020-2025. De natuur- en milieubeweging vreest dat het plan tekortschiet om de kwaliteit van onze waterlopen aanzienlijk te verbeteren tegen 2027, zoals Europa vraagt.

De milieubeweging pleit er daarnaast voor om meer werk te maken van natuurlijke oplossingen, zoals valleiherstel. Dit kan klimaatproblemen door droogte en overstromingen het hoofd bieden.

Lees hier onze visie

Het decreet Integraal Waterbeleid (DIWB) bepaalt ondermeer dat geen bodembewerkingen mogen plaatsvinden op akkers tot op 1 meter afstand vanaf de bovenste rand van het talud van alle oppervlaktewaterlichamen. 

Samen met het verbod op het gebruik van bestrijdingsmiddelen en het verbod op het gebruik van meststoffen ontstaat een ‘teeltvrije zone’. Dit is een strook van 1 meter die geen oogstbare teelt kan voortbrengen. 

De 1-meter regel

De 1-meter regel langs waterlopen is er immers niet alleen om vermesting tegen te gaan. Het is een minimale afstand om een beek of poel zijn eigen natuurlijke buffer te laten ontwikkelen en zich te beschermen tegen invloeden van buitenaf. De regel geldt eigenlijk in heel Vlaanderen, maar de aangekondigde handhaving door de toezichthouders van de Mestbank beperkt zich tot die gebieden waar de waterkwaliteit het meest zorgen baart.

Die extra handhaving is een stap vooruit, vindt Natuurpunt, mits er effectief wordt opgetreden bij inbreuken.e selectieve aanpak mag niet leiden tot het verderzetten van een gedoogbeleid buiten deze focusgebieden.

Laten toepassen van de regel

Het is nu vooral uitkijken of deze halfslachtige poging om een basisregel uit het Decreet Integraal Waterbeleid toe te passen uiteindelijk zal leiden tot een vorm van collectieve discipline binnen de landbouwsector om voortaan niet meer tot tegen de beek te ploegen.

Heb je  concrete of acute vragen over de handhaving van deze maatregel? Dan kan je daarvoor terecht bij de betrokken dienst van de Mestbank.

De respons op ons burgeronderzoek Watermonsters was groot. Dankzij de massale inzet van nagenoeg alle lokale Natuurpuntafdelingen hebben we een ongeziene blik gekregen op de gezondheid van onze waterlopen. 



De harde realiteit: onze kleine waterlopen zijn ziek

Wat de lokale afdelingen hebben blootgelegd, is confronterend. Terwijl de waterkwaliteit van de grotere, bevaarbare waterlopen relatief gezien meevalt (toch wat betreft E. coli), is het beeld voor de haarvaten van ons landschap ronduit alarmerend. In maar liefst 42% van de geteste kleine waterlopen is de kwaliteit ondermaats tot slecht. Zelfs de experts zijn verrast. Om het met de woorden van hydroloog Patrick Willems (KU Leuven) te zeggen: “We gingen ervan uit dat de waterkwaliteit in de kleine waterlopen ondermaats zou zijn, maar zó slecht? Dat hadden we niet verwacht.”



Waar ligt de oorzaak?

Dit onderzoek wijst met de vinger naar een specifieke oorzaak: ongezuiverd afvalwater van huishoudens. Nog steeds is 12 tot 13% van de woningen – zo’n 290.000 in totaal – niet aangesloten op de riolering of een eigen zuiveringsinstallatie. En dan hebben we het nog niet eens over de vervuiling door landbouw of industrie, die in dit onderzoek buiten beschouwing bleef.



Van resultaat naar actie

Deze cijfers moeten een wake-upcall zijn voor het beleid. Want de strijd voor zuiver water wordt in elke gemeente en elk natuurgebied gevoerd.

Hieronder een summiere inspiratiegids met concrete handvatten en ideeën.

• Vragen over de kaart, de inhoud, de campagne of het vervolg na Watermonsters? Neem een kijkje in de FAQ.