Natuurpunt foto

Bronnen voor Natuur- en Bosbeheer

Wat kan ik doen?


Steun je favoriete natuurgebied met een gift!
Vaak vragen onze beheerteams advies aan de dienst Natuurbeheer voor beheermaatregelen i.k.v. soortbehoud en natuurherstel of -ontwikkeling. Het verlenen van advies en het verspreiden van kennis behoort tot het takenpakket van de professionele medewerkers. Het delen van kennis en ervaring is essentieel om de fundamenten van het natuurbeheer te leggen én te laten groeien. Dit door samen te werken en samen te denken.

Onderzoekers verzamelden wereldwijd heel wat informatie doorheen de jaren. Vaak zijn deze gegevens moeilijk te raadplegen aangezien het om wetenschappelijke artikels of lange rapporten gaat. Meer nog, diezelfde informatie handelt over zeer specifieke gebieden of regio’s. Kennisontsluiting naar de beheerders, vooral wat een praktische aanpak betreft, ontbreekt vaak. Het internet biedt echter heel wat mogelijkheden om het beheer van jouw gebied te onderbouwen of om de planning, i.s.m. de professionele consulent, beter te plaatsen. Ook kan je op deze manier zelf ideeën opdoen om verder aan de slag te gaan! Hieronder vind je een beperkte lijst van nuttige bronnen die beheerconsulenten en -planners vaak raadplegen.

NATUURBEHEER

  • NatuurPortal
    Natuurkwaliteit.nl is het portaal van het kennisnetwerk dat voortgevloeid is uit het ‘Onderzoeksprogramma Bos en Natuur’ (O+BN). Via een aantal directe links vind je in enkele muisklikken gebundelde kennis over natuurwaarden en beheermaatregelen. Deze onderwerpen worden zowel vanuit wetenschappelijke als vanuit actuele terreinervaringen besproken. Wie het Vlaamse natuurbeleid wilt aftoetsen aan het Nederlandse kan terecht op een verwijzing naar ‘Natuurregelingen’ en dus kennis over beleid en regelingen.
    • BeheerdersNetwerken
      Deze webstek biedt de natuurbeheerder een amalgaam aan interessante infobladen, artikels en presentaties over natuurbeheer, opgedeeld per (Nederlands) landschapstype. Zo vind je hier informatie over de invloed van nutriënten, beheer van Pitrus, faunaspecifiek beheer etc. Samen met onderstaande webstek vormt het één van de meest waardevolle bronnen die onze noorderburen aanbieden.
    • NatuurKennis
      Één van de betere online bronnen met uitleg over beheer per natuur- en landschapstype in Nederland alsook een duidelijke definitie van beheermaatregelen en het belang van ecohydrologie. Daarnaast vind je hier een ruim aanbod wat betreft gebiedstudies met specifieke ecologische / hydrologische vragen.
    • Natuurbeheer.nu
      Het voormalige Nederlandse Ministerie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit werkte een knappe webstek uit ter ondersteuning van beheerders en eigenars van bos en natuur. Informatie omtrent specifieke beheermaatregelen ontbreekt echter soms. De begrippenlijst biedt een goede houvast bij het lezen van beheerplannen of (wetenschappelijke) rapporten.
  • Ecopedia
    Ecopedia wordt uitgebaat door het Vlaamse Inverde. De grote verdienste is een zeer uitgebreid overzicht qua terminologie van natuurbeheer en –behoud en ecohydrologie, gangbare technieken in natuur- en bosbeheer en zelfs werktuigen. Knap werk!
  • Wiki Natuurbeheer
    Ook in Groot-Brittanië wordt informatie omtrent 'evidence-based' natuurbehoud goed verspreid. Dat gebeurt via een objectief maar wetenschappelijk review-proces. Hieruit vloeien vlot leesbare rapporten voort waarin concrete praktijkervaring met collega-beheerders worden gedeeld.
  • Natuur.forum
    Het Natuur.forum Vlaanderen heeft enkele discussies te bieden over (enkele) beheerspecifieke vragen. Het is echter duidelijk dat wij Vlamingen de Nederlanders achterna hinkelen als het aankomt op structuur en kennisontsluiting. De aanzet “Boer & Natuur” is al een stap in de goede richting, maar richt zich maar weinig tot de natuurminnende terreinbeheerder. Het natuur-forum is in eerste instantie een natuurstudie-forum, wat maakt dat het luik natuurbeheer echt nog in haar kinderschoenen staat…
  • ConservationEvidence.com
    Voor wie de meer wetenschappelijke toer op wilt, startte de gerenommeerde ecoloog William J. Sutherland (Cambridge University) met een project voor terreinbeheerders. Hier kan je terecht voor ‘het wetenschappelijk cement’ van natuurbeheer. Het zogenaamde ‘evidence-based conservation’ zit al enkele jaren in de lift, maar kennisontsluiting naar ngo’s of particulieren toe ontbrak tot op heden. Deze Engelstalige webstek vult dit hiaat gedeeltelijk in.
  • SynBioSys
    SynBioSys of Syntaxonomisch Biologisch Systeem betreft een gratis softwarepakket voor vegetatiekunde. Het kennissysteem bevat informatie op meerdere niveaus nl. (i) plantensoort, (ii) plantengemeenschap en (iii) landschap. Naast zeer goede beschrijvingen van herkenbaarheid, ecologie en voorkomen, geeft het systeem bv. weer onder welke omgevingscondities en/of onder welke beheervormen een bepaalde vegetatie overgaat in een andere (successie). Zeer nuttig om als beheerder de (mogelijke) effecten van je beheer in te schatten. Ook gegevens omtrent bodemgesteldheid en fysiografie per landschapstype zijn zeer zinvol en leerrijk. Houd wel in het achterhoofd dat de webstek zich baseert op de Landelijke Vegetatie Databank voor Nederland, waardoor de landschapstypen bv. niet altijd extraheerbaar zijn voor Vlaanderen… Informatie over habitatvereisten van plantensoorten van de Belgische lijst kan je makkelijk en snel opzoeken via de floradatabank van het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek.
  • Cultuurhistorisch beheer
    Cultuurhistorisch beheer?! Welja, naast onze ‘echte’ natuurgebieden zijn ook landschappelijke, vaak mens-gemaakte, elementen van belang voor de overleving en uitbreiding van soorten. Het is dus noodzakelijk de omliggende landschapsmatrix mee in rekening te brengen bij natuurbeheer en deze zo goed en zo natuurlijk mogelijk in te richten als we een permeabel landschap willen realiseren. Harmonisch Park- en Groenbeheer sluit hier perfect bij aan. Hier liggen bv. enorme kansen tot samenwerking met de Regionale Landschappen…
  • Weidevogelbescherming.nl
    Voor wie meer wil te weten komen over agrarisch natuurbeheer. Onder ‘downloads’ vind je talrijke gevalstudies die betrekking hebben tot beheer i.f.v. weidevogels. Interessant voor het beheer van uitgestrekte vallei- en poldergebieden of graslandlandschappen.
  • Begrazing
    Begrazing als maatregel voor natuurbeheer wordt wijd verbreid toegepast. Echter, is het altijd even zinvol? Welk type grazer biedt de gewenste effecten? Is de wildernishypothese louter hypothetisch of houdt ze steek? Deze en vele andere vragen worden, gedeeltelijk, beantwoord op de overzichtelijke en gebruiksvriendelijke webstek van Alterra (Wageningen Universiteit, WUR).  Niettegenstaande de meerwaarde die grazers bieden betreffende kostenefficiëntie van natuurbeheer of het genereren van structuurvariatie, mag je als beheerder nooit vergeten dat begrazing altijd een middel blijft en nooit een doelstelling op zich mag (kan) worden!

BOSBEHEER


  • Waalse Coöperatie voor een Vernieuwde Bosbouw
    Onder 'resources' --> ‘publications’ is een schat aan wetenschappelijke publicaties te vinden rond multifunctioneel (duurzaam) bosbeheer met een belangrijke ecologische insteek en met als doel ongelijkjarige gemengde bossen. De documenten zijn geordend per thema, maar wel allen in het Frans. Het fundament voor dit type beheer werd samengevat binnen de negen Pro Silva principes.
  • WebVolume
    Houtverkoop is vaak inherent verbonden aan bosbeheer en voor Natuurpunt van belang i.k.v. de restfinanciering. De webstek toont een handige webtool om hout op stam te cuberen. Je geeft de totale boomhoogte en diameter op borsthoogte in en het volume van de boom rolt eruit (op basis van de 'Methode Dik').
Meer info:
Kevin Lambeets, kevin.lambeets@natuurpunt.be