Dossier Europa

Het thema biodiversiteit is dan toch als prioriteit opgenomen in het wetgevingspakket voor het Europese Cohesiebeleid 2014-2020 dat recent werd goedgekeurd. Doel van dit cohesiebeleid is de groei en de werkgelegenheid in heel Europa te stimuleren door de investeringen van de EU vooral te richten op de doelstellingen van Europa's agenda voor groei en werkgelegenheid ("Europa 2020"). Hoewel biodiversiteit nu is opgenomen als prioriteit, zijn er nog geen concrete gevolgen aan verbonden. Zo zijn er geen fondsen voorzien voor biodiversiteit of zijn er geen garanties ingebouwd om schadelijke investeringen te voorkomen. Er is dus nog werk aan de winkel. Persbericht Birdlife

Natuurpunt is teleurgesteld over het budgetvoorstel voor de periode 2014-2020 van de Europese Commissie. De natuurbeweging roept Vlaanderen en het Europees Parlement op vast te houden aan hun milieuengagementen en er op toe te zien dat de EU het volgende EU-budget inzet om een transitie naar een groene, duurzame economie mogelijk te maken.

De Europese Raad van leefmilieuministers keurde de op 21 juni de Europese biodiversiteitstrategie goed. In een eerste reactie stelde minister Schauvliege dat ze tevreden is dat naast de strategie ook de doelstellingen werden goedgekeurd “omdat die noodzakelijk zijn om biodiversiteit in andere beleidsdomeinen te kunnen integreren”. Natuurpunt is het daarmee volmondig eens en bedankt de Belgische delegatie en minister Schauvliege in het bijzonder om dit punt mee te realiseren. De Biodiversiteitsstrategie bevat zes doelstellingen: de Vogel- en de Habitatrichtlijn volledig uitvoeren, ecosystemen en ecosysteemdiensten handhaven en herstellen, de bijdrage van de landbouw en de bosbouw aan de instandhouding en verbetering van biodiversiteit verhogen, zorgen voor duurzaam gebruik van visbestanden, invasieve uitheemse soorten bestrijden en bijdragen tot het terugdringen van het mondiaal biodiversiteitsverlies. Natuurpunt roept Vlaanderen (en de andere lidstaten) nu op om hun engagement ook waar te maken in de komende hervormingen van het Europees Landbouwbeleid en Visserijbeleid én in het komende EU budget. Wim Van Gils - Meer info

89% van de EU-burgers is voor een vergroening van het EU-budget. Dat blijkt uit een enquête van de Europese Commissie bij 26825 mensen in de 27 lidstaten. Deze publieke steun komt goed van pas in de huidige discussies rond de hervormingen van het Europese Landbouw- en het Visserijfonds, twee beleidsdomeinen met de grootste impact op de biodiversiteit in Europa. Milieu- en natuurorganisaties pleiten hierbij voor een verduurzaming en vergroening van de budgetten, zoals de Europese Commissie onlangs in haar biodiversiteitstrategie 2020 zelf al aangaf.

Gisteren lanceerde de Europese Commissie haar biodiversiteitsstrategie, die de prioritaire acties vastlegt om de achteruitgang van de biodiversiteit en ecosystemen te stoppen tegen 2020. Voor Natuurpunt is deze lange termijnvisie een belangrijke stap vooruit, maar zijn er serieuze bedenkingen. De doelen en maatregelen die de Commissie voorstelt zijn nl. het strikte minimum om grootschalige ecologische en economische kosten te vermijden. Bovendien zal de strategie enkel gerealiseerd kunnen worden als Europa en de lidstaten hiervoor het nodige budget vrijmaken. Tegelijkertijd benadrukt Natuurpunt dat de echte uitdagingen voor het behalen van dit Europese engagement in de hervormingen van het Europese Visserij- en landbouwbeleid liggen, waarover op dit moment onderhandeld wordt. Klik hier voor ons volledige persbericht.

Samen met 88 andere organisaties stuurde Natuurpunt een brief naar Barosso, voorzitter van de Europese Commissie, met de vraag om werk te maken van de afbouw van schadelijke subsidies. Reeds in 2006 nam de EU de verplichting op zich om hiervoor een stappenplan op te maken. In 2010 nam de Commissie deze doelstelling op in de 2020-strategie. Het is immers onzinnig dat publieke middelen gebruikt worden om activiteiten te subsidiëren die schadelijk zijn voor het milieu waar wij allemaal afhankelijk van zijn. De lopende hervorming van zowel het gemeenschappelijk visserijbeleid als het gemeenschappelijk landbouwbeleid, kan slechts slagen als een einde gesteld wordt aan deze schadelijke subsidies.

Naar goede gewoonte publiceert het BirdLife netwerk bij de wisseling van het EU-voorzitterschap een lijst met speerpunten. Tijdens het Hongaars voorzitterschap zal de EU-Biodiversiteitsstrategie vorm krijgen, en worden de eerste grote lijnen uitgezet voor de nieuwe Europese meerjarenbegroting (2014-2020). We verwachten dat de krachtlijnen uit de Biodiversiteitsstrategie meteen doorvertaald worden in de discussies over de hervorming van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid, het Gemeenschappelijk Visserijbeleid én de begrotingsbesprekingen. Lees ‘Greening Europe - Hungarian Presidency’

Het Belgisch voorzitterschap van de EU zit erop. De Belgische milieu- en natuur NGO’s vinden de eindbalans positief op internationaal niveau, waar mede door de sterke onderhandelingsteams, vooruitgang werd geboekt op belangrijke dossiers zoals biodiversiteit. De milieubeweging mist echter concrete resultaten op Europees niveau. Zo is er nog geen EU-biodiversiteitsstrategie en zijn de resultaten inzake energie-efficiëntie en hernieuwbare energie ronduit teleurstellend.

In the ‘State of the European Environment 2010’ lezen we onder andere dat de uitstoot van broeikasgassen onvoldoende snel daalt om de twee-gradendoelstelling te halen. Ook op het vlak van natuurbehoud moet er een serieuze tand bijgestoken worden. De integratie van biodiversiteitsdoelstellingen in andere sectoren zou de komende jaren absolute prioriteit moeten krijgen. Het rapport vermeldt met name de landbouwsector, het visserijbeleid, het regionaal beleid en de ruimtelijke ordening. Voor deze en andere ‘Key messages’, zie www.eea.europa.eu/soer

Op 3 december kwamen de energieministers van de 27 EU-lidstaten samen om energie te bespreken. Deze raad stond onder leiding van federaal minister voor klimaat en energie Paul Magnette. De milieubeweging vindt de resultaten onvoldoende. Wat betreft energie-efficiëntie werden er geen concrete raadconclusies aangenomen. De belangrijke beslissingen werden doorgeschoven naar de bijzondere energieraad van 4 februari. Wat betreft hernieuwbare energie was het enige lichtpunt de ondertekening van een Memorandum of Understanding over het North Seas Countries Grid Initiative. Een meer uitgebreide evaluatie vind je op www.10groeneeisen.be , Eisen 6 en 7 (klik op "open")

Vorige week stelde de Europese Commissie haar visie voor een vernieuwd Europees Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) voor. Voedsel- en inkomenszekerheid blijven centraal staan, klimaatverandering, het verlies aan biodiversiteit en bodemuitputting worden erkend als belangrijke uitdagingen. De instrumenten voor het toekomstige GLB zullen net als voorheen steunen op twee pijlers: rechtstreekse steun en plattelandsontwikkeling. De eerste reactie van BirdLife is voorzichtig: het voorstel biedt kansen voor een groener landbouwbeleid, maar de deur voor inefficiënte of zelfs schadelijke subsidies blijft nog open. Het voorstel om de budgetten uit de eerste pijler te koppelen aan publieke diensten voor leefmilieu en biodiversiteit is positief, idem de erkenning van het belang van het Natura 2000-netwerk. De mededeling van de Europese Commissie vind je hier Press release Birdlife

Vorige week publiceerde onze koepelorganisatie BirdLife samen met zes andere Europese NGO’s hun verwachtingen voor de komende Europese begrotingsronde. De milieubeweging vindt dat er resoluut moet ingezet worden op de creatie van groene jobs, een kordate aanpak van de klimaatverandering, het biodiversiteitsverlies en de verspilling van grondstoffen. Het milieufonds LIFE+ zou minstens 1% van de Europese begroting moeten uitmaken. Vandaag is dat amper 0,2%, waarvan nog niet de helft naar biodiversiteit gaat.

Europese politici en internationale natuurorganisaties gaven vorige vrijdag present in het Nationaal Park Hoge Kempen voor het “Sign to the world” - een evenement in de aanloop naar de VN-top over biodiversiteit eind oktober in Nagoya, Japan. EU-president Herman Van Rompuy, EU-commissaris Leefmilieu Janez Potocnik en Joke Schauvliege als voorzitter van de EU-Raad Leefmilieu, benadrukten het belang van biodiversiteit en de ambities voor Nagoya. In hoeverre al deze woorden ook zullen vertaald worden in concrete engagementen, zal blijken uit de raadsconclusies van de Europese leefmilieuraad op 14 oktober.

Naar aanleiding van de Conference of Ghent (zie hierboven) en de Raad van Energieministers van 6 en 7 september evalueerde de milieubeweging de voortgang van het Belgisch Voorzitterschap. We gaven het voorzitterschap goede punten voor de ‘Message from Ghent’, voor het revitaliseren van het debat over energie-efficiëntie en voor het aankaarten van de financiering van energiebesparingsmaatregelen. Maar het is wel nog veel te vroeg om op de lauweren te gaan rusten. Zowel voor biodiversiteit als voor energiebesparing blijft het wachten op de formele raadsconclusies. Lees meer via: www.10groeneeisen.be

Bij de start van het Belgische EU-voorzitterschap hebben de Belgische milieuorganisaties (BBL, BRAL, Greenpeace, IEB, IEW, Natagora, Natuurpunt en WWF) samen een Memorandum en 10 Groene Eisen opgesteld. Voor de domeinen klimaatopwarming, energie-efficiëntie, hernieuwbare energie en cradle-to-cradle zijn ondertussen de eerste stappen gezet. Op de website www.10groeneeisen.be kan u dan ook de eerste, tussentijdse beoordelingen vinden. Het gemiddelde ligt op een matige 6,5/10.

Op 1 juli 2010 start het Belgische EU-voorzitterschap. De zes daarop volgende maanden zijn voor Belgische beleidsmakers een unieke gelegenheid om enkele cruciale thema’s op de internationale agenda te plaatsen. Zoals we eerder al meldden, hebben de Belgische milieuorganisaties (BBL, BRAL, Greenpeace, IEB, IEW, Natagora, Natuurpunt en WWF) samen een Memorandum en 10 Groene Eisen opgesteld (zie 10groeneeisen.be). Vandaag werden die officieel voorgesteld aan de Federale, Vlaamse, Brusselse en Waalse milieuministers, tijdens een persconferentie in het Brusselse stripmuseum. Ondertussen heeft ook onze koepelorganisatie BirdLife haar 6-maandelijkse publicatie over het voorzitterschap klaar: 'Greening Europe - BirdLife's priorities for the Belgian EU Presidency'

Tijdens de tweede helft van het "Jaar van de Biodiversiteit" is België voorzitter van de EU. Onze koepelorganisatie BirdLife kijkt dan ook in de richting van de Belgische ministers en beleidsmakers om stappen vooruit te zetten in volgende dossiers - Tegen eind dit jaar moet de Europese Commissie een nieuwe, ambitieuze biodiversiteitsstrategie publiceren, waarin duidelijk gemaakt wordt hoe we de nieuwe '2020-biodiversiteitsdoelstellingen' kunnen halen. - De EU moet erop toezien dat ecosysteemdiensten een belangrijke rol krijgen in de nationale adaptatieplannen - De EU moet stappen zetten om een grondige hervorming van het landbouwbeleid mogelijk te maken - Bij de nu opstartende debatten over de meerjarenbegroting voor de periode na 2013, moet veel aandacht besteed worden aan de financiering van het Natura 2000 netwerk. - Er moeten dringend maatregelen getroffen worden om te vermijden dat de Europese Visserij jaarlijks meer dan 200.000 vogelslachtoffers blijft maken. Voor het volledige document, klik hier.

In de tweede helft van 2010 is België voorzitter van de Europese Unie. Vlaams minister van Leefmilieu, Joke Schauvliege, zal de Europese Raad van Milieuministers voorzitten. De milieubeweging werkte een uitgebreid memorandum uit, met voorstellen en verwachtingen. Biodiversiteit en klimaat krijgen daarin een centrale rol, naast o.a. landbouwbeleid, financiering en ‘cradle to cradle’. We selecteerden ook tien punten waarop we het Belgisch voorzitterschap na afloop willen evalueren

Het succesverhaal van natuurontwikkeling in en rond de haven van Antwerpen vindt ook Europese weerklank. Op 15 oktober verscheen er een uitgebreid artikel in de European Voice, het vakblad voor de Europese politici en ambtenaren. We lezen er onder andere "This patchwork of nature and industry is no accident, but an example of how the EU's conservation policy can work in practice. “People are amazed at the nice landscape elements in this industrial area,” says Peter Symens of Natuurpunt, a Flemish conservation group. “Space is very scarce here. You have to use it as efficiently as possible. It is not port or nature, it is port and nature." Zie ook europeanvoice.com.

De EU is toe aan een tussentijdse begrotingscontrole. Onze Europese koepelorganisatie BirdLife volgt dit dossier op de voet. We vragen dat het geld dat voorzien is voor landbouw en regionale ontwikkeling meer aan milieuvoorwaarden gekoppeld wordt. En ook het eigen aparte leefmilieu-budget van de EU moet opgetrokken worden. Lees de volledige nota hier.

Op dit moment organiseert de EU een openbaar onderzoek over de begrotingsherziening. Je vindt de commentaren van BirdLife op de vragen van de EU op de website van de EU. Ook de antwoorden van de Vlaamse Regering staan trouwens op die website. Vlaanderen suggereert extra middelen om de CO2-uitstoot van de transportsector onder controle te krijgen.

Op dit moment zijn we al druk bezig met de voorbereiding van het Spaans-Belgisch-Hongaarse EU-voorzitterschap (vanaf 2010). Maar we vergeten niet dat er eerst nog het belangrijke Zweeds voorzitterschap is. Onze koepelorganisatie BirdLife publiceerde deze week de verwachtingen van de natuurbeweging. Natuurlijk verwachten we dat de EU alles uit de kast haalt om tot een ambitieus klimaatakkoord te komen op de klimaattop in Kopenhagen (december 2010). We verwachten ook nieuwe stappen in de vergroening van het Gemeenschappelijk Visserijbeleid Zie hier voor de volledige nota.

De Europese Commissie wil de (economische) kosten van biodiversiteitsverlies in kaart brengen. Een eerste stap daarbij is het verzamelen van praktijkvoorbeelden. Dat gebeurt via een 'openbaar onderzoek'. Zie hiervoor deze webpagina. Wie goede voorbeelden heeft, mag ze doorsturen. Liefst met wat achtergrondinformatie, en in het Engels.

Het Europees quotum voor de vangst van kabeljauw werd met 11% opgetrokken. Onbegrijpelijk als je weet dat door overbevissing de vangst van kabeljauw sinds de jaren 1960 al met driekwart is teruggelopen. Ongeveer gelijktijdig met de beslissing publiceerde de Europese Rekenkamer een vernietigend rapport over de controle op de vangsten. De vangstgegevens zijn volledig noch betrouwbaar, waardoor de werkelijke omvang van de vangsten niet bekend is.

Zoals de wereldvoedselmarkt vandaag draait, lijken de Afrikaanse boer en boerin met uitsterven bedreigd. Hard werken is niet voldoende om aan de armoede te ontsnappen, want de internationale vrije markt ontzegt hen een eerlijke prijs voor hun producten. Geen wonder dat zoveel boeren honger lijden. Bovendien wil de Europese Unie de markt nog vrijer maken met de Economische Parternerschapsakkoorden (EPA's). 11.11.11. heeft daar grote vragen bij, en dat maken ze duidelijk met een 'krabdag'. Meer info hier. Ook op het Natuurpunt-secretariaat wordt gekrabd.

Vorige week maakte UNEP, de milieu-poot van de VN, haar 4de milieurapport, de 'Global Environment Outlook' publiek. Uit het rapport, waaraan 400 experten meegeschreven hebben, blijkt nogmaals dat het niet goed gaat met onze planeet. Het rapport bespreekt onder andere het instorten van visbestanden, de erosie van landbouwgrond en de afname van zoetwatervoorraden. 'The objective is not to present a dark and gloomy scenario, but an urgent call for action."

In het kader van het plattelandsbeleid (Leader) worden momenteel her en der "plaatselijke groepen" opgericht. Deze moeten voor hun regio een ontwikkelingsstrategie opstellen en bestaan dan ook bij voorkeur uit alle actoren van het platteland. De projecten die worden ingediend kunnen rekenen op 65% co-financiering vanuit Europa. Op verschillende plaatsen zijn lokale Natuurpuntafdelingen betrokken. Daarom een oproep aan iedereen die hier rond werkt - of willen werken - om zich kenbaar te maken aan de dienst beleid. Op de trefdag zullen we dan in staat zijn een overzicht te geven van alle plaatselijke groepen in oprichting en de betrokken natuurpunters erbij. Het ligt minstens in onze bedoeling om kennis en ervaring uit te wisselen.

Vorige week is het besluit over de plan-MER goedgekeurd. Het geeft uitvoering aan de Europese richtlijn en het plan-MER-decreet van 18 april 2007. Dit decreet bepaalt dat bepaalde plannen van administratieve overheden van gewestelijk, provinciaal of lokaal niveau verplicht onderworpen worden aan een milieueffectenstudie, vooraleer zij definitief worden goedgekeurd. De studie onderzoekt eveneens eventuele alternatieven voor het voorgenomen plan of programma. Het goedgekeurde besluit (dat in werking treedt op 1 december) bevat de opmaakprocedure en het gebruik van een dergelijke plan-MER. Naast de voornoemde regelgeving is er ook een omzendbrief opgemaakt, die een praktische handleiding moet vormen voor de lokale en gewestelijke overheden.

De verplicht braaklegging van landbouwgronden werd in 1992 ingevoerd als een maatregel tegen overproductie. Maar ondertussen is duidelijk dat de regeling ook in ecologisch opzicht zeer belangrijk is. Braakgronden vormen voor veel soorten een laatste toevluchtsoord, vooral in Zuid-Europa. Maar verschillende landen willen af van de regeling, onder andere om die gronden te kunnen gebruiken voor de productie van biomassa, voor energieopwekking. Onze Europese koepelorganisatie BirdLife volgt de discussie op de voet en vraagt de ministers geen ondoordachte beslissingen te nemen en een eventuele hervorming van het systeem goed voor te bereiden. Lees hier het persbericht van BirdLife naar aanleiding van de landbouwraad van 17 juli jl.

In de septemberverklaring van Minister-president Peeters stond economische innovatie centraal. Vlaanderen is in Europa een middenmoter en dat moet volgens de minister-president beter kunnen. Of tegelijk ook zal gewerkt worden aan een groener en natuurlijker Vlaanderen – volgens het Natuurrapport is Vlaanderen hier achterloper – wordt niet gezegd. Het "verstandshuwelijk tussen economie en ecologie" moet vooral "slimme uitvindingen en verstandige investeringen" opleveren. Positief is dat de minister-president opnieuw veel aandacht besteedt aan de klimaatproblematiek.

Het succesverhaal van natuurontwikkeling in en rond de haven van Antwerpen vindt ook Europese weerklank. Op 15 oktober verscheen er een uitgebreid artikel in de European Voice, het vakblad voor de Europese politici en ambtenaren. We lezen er onder andere "This patchwork of nature and industry is no accident, but an example of how the EU's conservation policy can work in practice. “People are amazed at the nice landscape elements in this industrial area,” says Peter Symens of Natuurpunt, a Flemish conservation group. “Space is very scarce here. You have to use it as efficiently as possible. It is not port or nature, it is port and nature." Zie ook europeanvoice.com.

Eind november zal de Europese Commissie een mededeling doen over bijsturingen van het Europees landbouwbeleid. Dat is een eerste aanzet voor een aanpassing van het landbouwbeleid in de loop van 2008. Het worden geen grote landbouwhervormingen, wel een "gezondheidscontrole" of "Health check" van het huidige beleid. Een van de verwachte bijsturingen gaat over het afschaffen van de verplichte braaklegging.
Deze braaklegging werd in 1992 verplicht om overproductie tegen te gaan. Een positief gevolg van die maatregel was dat veel dieren, onder andere weidevogels, die onder sterke druk stonden van de toenemende intensivering, weer wat ademruimte kregen.
Verrassend is dat de Europese Commissie deze bijsturingen van het Europees landbouwbeleid zelfs niet wenst af te wachten en nu al het voorstel lanceert de verplichte braaklegging af te schaffen voor het productiejaar 2008. Europese milieu- en natuurverenigingen zijn bezorgd. Le hier het persbericht van Birdlife international.

Sinds begin juli is Portugal voorzitter van de Europese Unie. Portugal wil veel aandacht besteden aan 'business and biodiversity'. Er zijn plannen om een charter ter ondertekening voor te leggen aan bedrijven en werkgeversorganisaties. Via die charters zouden de ondertekenaars zich engageren om de biodiversiteit te beschermen. Ook klimaat staat op de agenda. Portugal vraagt aandacht voor het droogteprobleem. En de Europese Commissie heeft een groenboek over 'Aanpassing aan de klimaatverandering' gelanceerd. Daarin wordt al aandacht besteed aan het belang van de natuur als klimaatbuffer, maar het kan ambitieuzer.

Vleva is het gloednieuwe 'Vlaams-Europees Verbindingsagentschap'. Het agentschap wil een actieve deelname van Vlaanderen aan EU-beleidsprocessen stimuleren en de Vlaamse impact op het Europese besluitvormingsproces vergroten. Vleva houdt momenteel een 'roadshow' doorheen de Vlaamse provincies. Opmerkelijk is dat de milieubeweging op geen enkele wijze betrokken is bij de werking van dit 'publiek-privaat agentschap'. VOKA, Boerenbond en BIAC zitten wel in de Raad van Bestuur. Meer info op www.vleva.be.

De 'Green 10', het netwerk van de tien grootste Europese milieukoepels publiceerde een tussentijds rapport over de verwezenlijkingen van de Europese Commissie. Voorzitter Barroso zit halfweg zijn termijn. Voor het klimaatbeleid krijgt de Commissie een 8 op 10. Omdat Europa op internationaal vlak aan de kar blijft trekken. Biodiversiteit is goed voor een score van 5 op 10 en het is enkel aan het actieplan Biodiversiteit te danken dat het geen buiscijfer werd. Voor de bescherming van de zeeën en voor de bescherming van bossen komt de Commissie 2 keer niet verder dan een schamele 2 op 10.

Actief gesteund door zowat al haar Europese partners heeft BirdLife International een klacht ingediend tegen de aanleg van een nieuwe autoweg dwars door een uniek habitatgebied in Polen. De Europese Commissie heeft daarop een ingebrekestellingsprocedure opgestart en dreigt er mee om de werken aan de nieuwe autoweg te laten stilleggen. De weg loopt dwars door de Rospudavallei en zal onherstelbare schade berokkenen aan één van de best bewaarde oerbossen uit Europa. Deze harde manier van optreden bevestigt opnieuw het grote belang dat de Commissie hecht aan de instandhouding van het Natura 2000-netwerk en is een belangrijk signaal naar alle Lidstaten dat de planning en uitvoering van alle infrastructuurwerken van het Trans-European-Netwerk (TEN) conform de Europese natuurwetgeving dient te gebeuren.

Er is eindelijk een akkoord over Life-+, de opvolger van LIFE, het Europese Natuur- en milieufonds. Belangrijke vooruitgangspunten uit de voorbije onderhandelingsprocedure zijn dat het fonds centraal beheerd zal worden door de Europese Commissie, en dat er 40 miljoen euro bijkomt. (Al is dat laatste relatief, want er was ooit 100 miljoen extra beloofd en gebudgetteerd). Het grootste verschil met het vroegere Life-fonds is dat er een sleutel is voor de verdeling tussen de lidstaten. Op basis daarvan kunnen we berekenen dat België in de periode 2007-2013 zo'n 18 miljoen euro zal krijgen voor natuurprojecten. In de voorbije jaren, toen het geld verdeeld werd op basis van de kwaliteit van de projecten, kreeg België meer. In de periode 2002-2006 werd er zo'n 28 miljoen euro Europees geld geïnvesteerd in Vlaamse natuur. Of er -zoals ooit beloofd - meer geld vanuit plattelandsontwikkeling aan natuur zal besteed worden, is nog onduidelijk.

Het Europees parlement discussieerde vorige week over biomassa. De parlementairen vragen aan de Europese Commissie om een systeem op te stellen voor de verplichte certificering van biomassa. De achterliggende reden is duidelijk: de productie van biomassa leidt op sommige plaatsen tot een ecologische ramp (palmolie in de plaats van regenwouden) en lang niet alle biomassa-energie is CO2-neutraal. De discussie wordt op de voet gevolgd door onze Europese koepelorganisatie BirdLife.

Naar jaarlijkse gewoonte wordt de eerste vergadering van de MINA-raad afgesloten met toespraken (van de minister van de voorzitter van de commissie leefmilieu) en drank. Maar er wordt ook nog gewerkt. Op de agenda donderdag staan niet minder van acht adviezen. Vijf daarvan houden direct verband met Europees en internationaal beleid: NEC-reductieprogramma, Europees voorzitterschap, EFRO-programma, EU-strategie pesticiden, Europees verdrag archeologisch erfgoed. De andere adviezen gaan over begroting, verzameldecreet (met o.a. provinciale verbindingsgebieden en aanpassing watertoets) en de subsidiëring van bedrijventerreinen.

Vanaf vandaag is het voorzitterschap van de EU in handen van de Finnen. Er liggen een aantal belangrijke milieudossiers op tafel. Onze Europese koepelorganisatie BirdLife dringt vooral aan op de snelle realisatie van de beloftes en engagementen uit het EU Actieplan voor het stoppen van het biodiversiteitsverlies. Er moeten garanties komen dat zoveel mogelijk LIFE+-geld naar projecten met een duidelijke meerwaarde voor biodiversiteit gaat. Het aspect biodiversiteit moet meer aandacht krijgen in de Europese Mariene Strategie en er moet verder werk gemaakt worden van de uitvoering van de Vogel- en Habitatrichtlijn. Lees hier de volledige BirdLife nota met 'Priorities of BirdLife international for the Finnish Presidency'.

Op de laatste leefmilieuraad van 2006 schaarden de Europese leefmilieuministers zich achter het biodiversiteitsplan van de Commissie. In mei 2006 had de Commissie een reeks voorstellen gedaan om het biodiversiteitsverlies te stoppen tegen 2010. In de tekst staan o.a. passages over de bescherming van habitats, mariene biodiversiteit en het gebruik van EU-fondsen. De mededeling van de Commissie en het bijhorende actieplan vind je hier. Een link naar de beslissing van de Raad: hier.

Het Europees Parlement en de Raad hebben een akkoord bereikt over één van de meest complexe Europese dossiers van het voorbije decennium: REACH, of de reglementering van de chemiesector. De Europese milieubeweging, die dit dossier altijd op de voet gevolgd heeft, is ontgoocheld over de inhoud van het 'compromis'. Een aantal schadelijke scheikundige stoffen zullen nog altijd gebruikt mogen worden in allerlei dagdagelijkse producten, zelfs als er veiligere alternatieven beschikbaar zijn. Zie het persbericht van de Europese milieubeweging.

Verschillende kranten berichtten dat België vanaf 2007 te weinig middelen zal krijgen uit het Europese Natuurfonds LIFE+. Dat is dit niet het gevolg van de verdeelsleutel tussen Lidstaten. Er is gewoon te weinig geld voor LIFE+. Amper 1,6 miljard euro is voorzien, in plaats van de geplande 9 miljard. Dat is nog geen 0,2 procent van het totale EU-budget. De Belgische en gewestelijke leefmilieuministers hebben in het verleden geijverd voor een sterk LIFE+. Ook op de vorige raad van leefmilieuministers. We gaan ervan uit dat ons land blijft aandringen op een verhoging van de middelen.

Bij de finale onderhandelingen over de Europese meerjarenbegroting 2007-2013 werd nog 4 miljard euro extra vrijgemaakt. 100 miljoen daarvan gaat naar het natuur- en milieufonds LIFE+. In totaal zit er nu 1,65 miljard euro in de pot van LIFE+. Volgens de huidige verdeelsleutels zou daarvan 40 miljoen euro naar België komen. Ondanks de verhoging is dit nog altijd minder dan de 2,1 miljard die de Commissie 2 jaar geleden voorstelde. Een bedrag dat toen door onderzoekers en politici als veel te weinig aanzien werd.

Vorige week publiceerde de Europese Commissie haar jaarlijks Environment Policy Review (EPR). De Commissie vindt dat 2005 een goed jaar was voor het Europees leefmilieubeleid. Onder andere omdat het Kyoto-verdrag in werking trad, en omdat er vordering gemaakt is met de thematische strategieën. Biodiversiteit wordt de uitdaging van 2006 genoemd. De jaarlijkse European Green Week zal ook in het teken staan van biodiversiteit. Het politiek optimisme staat in schril contrast met de nuchtere feiten uit het het Europees milieurapport. Bovendien blijkt dat de belofte om aandacht te schenken aan biodiversiteit niet erg zwaar weegt. Dezelfde Europese commissie stelt voor om amper 1,55 miljard euro in het natuurfonds LIFE te steken. Nog geen 0,2% van het Europese budget.

In een advies van 7 maart 2006 geeft de MiNa-raad aanbevelingen voor de Belgische en Vlaamse delegaties op de Europese bijeenkomsten van de komende 6 maand. Het advies gaat in op de milieuprioriteiten die het ostenrijks voorzitterschap naar voren geschoven heeft: Europese Strategie Duurzame Ontwikkeling, klimaatverandering, milieutechnologie, stadsmilieu en lucht. Klik hier voor het advies.

De komende 6 maanden is Oostenrijk voorzitter van de EU. We kijken uit naar de milieuprioriteiten van de Oostenrijkers. Onze koepelorganisatie BirdLife laat alvast geen twijfels bestaan over onze prioriteiten. De desastreuze beslissing over de Europese Financiën moet herzien worden, en het biodiversiteitsbeleid moet verder vorm krijgen. We hopen ook op een ambitieus marien beleid, al ziet het ernaar uit dat de Oostenrijkers dit dossier even zullen laten rusten.

De Europese staatshoofden en regeringsleiders hebben in december sterk gesnoeid in de (ook voorheen al schaarse) middelen voor milieu- en natuur. Maar er is nog hoop: het Europees Parlement verwierp het voorstel "omdat er te weinig geld beschikbaar wordt gesteld en bovendien de verkeerde prioriteiten worden gesteld". Natuurpunt roept alle parlementairen op om de nodige middelen te voorzien voor het beheer en de bescherming van de Natura 2000 gebieden. Concreet betekent dit dat er voldoende middelen moeten komen in het LIFE+Fonds.

Het EEA (Europees Milieuagentschap) stelt zijn vijfjaarlijks milieurapport voor: 'The European environment - State and outlook 2005'. De conclusies liggen in de lijn van wat ook in de Vlaamse milieurapporten staat. Er is vooruitgang gemaakt, maar de druk op het milieu blijft 'disproportioneel' groot. Energie, transport en landbouw zijn de voornaamste probleemsectoren.
Tussen 1990 en 2000 werd een oppervlakte met een grootte van zo'n drie maal Luxemburg ingepalmd voor (bijkomende) bebouwing. 42 % van de inheemse zoogdieren, 15 % van de vogels en 52 % van de zoetwatervissen zijn bedreigd. Het rapport stelt dan ook duidelijk dat niets doen ons op termijn veel meer zal kosten dan nu actie ondernemen. Een Nederlandse samenvatting vind je hier.

De voorbije jaren werd het Europees Landbouwbeleid na moeizaam overleg in groene zin bijgestuurd. En bij de discussies over het milieufonds LIFE+ werd een gans hoofdstuk over het belang van Natura 2000 ingelast. Bij de verdeling van de middelen volgt echter een koude douche. Voor het natuurluik van het landbouwbeleid is nog minder geld ter beschikking dan voorheen. Voor LIFE+ is (nog) niets voorzien. Iedereen heeft zichzelf bedeeld, maar niemand heeft aan de natuur gedacht. Klik hier voor de reactie van BirdLife International.

Maandag stond Natuurpunt samen met een vijftigtal andere middenveldorganisaties en een aantal zwangere vrouwen aan het Europees Parlement om de Belgische Europarlementsleden op te roepen te stemmen voor een krachtige regelgeving over chemische stoffen. Volgens het ontwerp van de Reach-reglementering (Registreren, Evalueren en Autoriseren van CHemische stoffen) zouden chemische stoffen eerst geregistreerd moeten worden en vervolgens op hun risico’s geëvalueerd. Voor de meest zorgwekkende stoffen zou dan een vergunning nodig zijn. Ook wij vinden dat de schadelijke effecten van chemische stoffen eerst moeten onderzocht moeten, vooraleer ze op de markt te brengen.
Verder is het substitutieprincipe belangrijk: schadelijke chemische stoffen vervangen door veiliger alternatieven. Wetenschappelijk onderzoek wijst immers op de aanwezigheid van schadelijke chemische stoffen in navelstrengbloed, in ons bloed en weefsel en in moedermelk. De stijging van het aantal ernstige ziektes, zoals kankers, neurologische en immunologische afwijkingen of allergieën wordt steeds vaker in verband gebracht met de aanwezigheid van giftige stoffen. De schadelijke chemicaliën die teruggevonden zijn in het menselijk lichaam, zijn aanwezig in een breed gamma van alledaagse consumptiegoederen. Redenen genoeg dus om dringend actie te ondernemen, want de stemming in het Europees parlement belooft nog spannend te worden. Je vindt het volledige "Manifest voor een betere chemische regelgeving in Europa’ hier.

Vorige week stemde het Europees Parlement over de hervorming van de Europese chemische regelgeving, REACH (Registration, Evaluation and Authorisation of CHemicals). Positief is dat er een belangrijke stap werd gezet met het oog op de vervanging van gevaarlijke chemische stoffen door veiliger alternatieven (het zgn.‘substitutiebeginsel’), maar jammer genoeg vond het Parlement het niet nodig dat ook veiligheids- en gezondheidsinformatie wordt verstrekt over duizenden chemische stoffen. Over dit laatste punt heerste nochtans grote eensgezindheid onder een zeer groot aantal middenveldorganisaties, waaronder de consumentenbeweging, de werknemersorganisaties, de gezinsbeweging, de vrouwenbeweging, de gezondheidssector en de milieuorganisaties. Zij menen dat gezondheid en milieu op deze manier niet de bescherming krijgen die nodig is. Van duizenden chemische stoffen zullen immers de fundamentele toxiciteitsgegevens ontbreken, wat een rem zal zetten op de identificatie van schadelijke stoffen, zoals hormoonverstoorders. Binnenkort belandt de wetgeving op de agenda van de Europese Ministerraad en hebben zij nog een kans om de afgezwakte wetgeving te verstrengen, we willen dan ook met aandrang vragen dat België zou blijven pleiten voor een sterker REACH, zoals tot nu toe gebeurde.

Tegen uiterlijk 21 april 2007 moet Vlaanderen de "Richtlijn 2004/35/EG van 21 april 2004 betreffende milieuaansprakelijkheid met betrekking tot het voorkomen en herstellen van Milieuschade" omgezet hebben in de interne wetgeving. Algemeen gesteld heeft deze richtlijn tot doel een gemeenschappelijk kader tot stand te brengen voor de preventie en het herstel van milieuschade, gebaseerd op milieuaansprakelijkheid.
Vorige week werden de resultaten toegelicht van de Impactstudie Richtlijn Aansprakelijkheid Milieuschade ('I.R.A.M'), deze studie beoogde een juridisch-wetenschappelijke analyse van de draagwijdte van de richtlijn in verhouding tot de relevante bestaande en in ontwerp zijnde federale en Vlaamse wetgeving. Hiervoor werd met verschillende thematische werkgroepen gewerkt, waaronder een werkgroep biodiversiteit.
Eén van de relevante bevindingen van deze werkgroep was dat deze richtlijn voor het luik biodiversiteit toch wel een grotere impact kan hebben dan verwacht. Het toepassingsgebied van de richtlijn strekt zich immers niet enkel uit tot de afgebakende vogel- en habitatrichtlijngebieden, ook in de niet afgebakende SBZ's (enkel de belangrijkste, zijnde zo'n 60% is immers afgebakend in Vlaanderen) én in de leefplaatsen van bijlagesoorten die buiten de (al dan niet afgebakende ) SBZ's vallen, is de richtlijn van toepassing. Dit is zeer interessant, want dit houdt in dat er in al die gebieden voorzien wordt in een administratief herstel, wat nieuw is.
De richtlijn voorziet daarenboven dat het toepassingsgebied van de richtlijn mbt biodiversiteitsschade kan uitgebreid worden door de lidstaten. Zo is Spanje van plan het toepassingsgebied uit te breiden tot 'alle in het wild voorkomende soorten en habitats'. Deze uitbreiding zou ook voor Vlaanderen zeer wenselijk zijn, maar de afgezant van minister Peeters gaf echter duidelijk te kennen voor een minimale omzetting van de richtlijn te opteren...
U vindt de studie, de richtlijn en een heleboel andere informatie op www.milieuschade.be.

De Europese structuurfondsen, die onder andere gebruikt worden voor grote infrastructuurwerken en hulp aan achtergestelde regio's zouden in de komende jaren goed zijn voor zo'n 36% van de totale EU-uitgaven. De manier waarop die gelden besteed worden, heeft een grote impact, niet alleen op werkgelegenheid, maar ook op natuur en milieu. Op dit moment loopt een openbaar onderzoek over het structuurbeleid van de komende 7 jaar. Natuurpunt en BirdLife hebben al gereageerd. We willen o.a. dat investeringen in Natura 2000-gebieden opgenomen worden in de lijst met prioritaire milieumaatregelen. En we willen een consequente toepassing van strategische MER's op de plannen en projecten.

Vanaf vandaag neemt Groot-Brittannië voor zes maanden het voorzitterschap van de Europese Unie op zich. De Britse ministers zullen de Europese ministerraden voorstellen, en Groot-Brittannië zal een belangrijke stempel drukken op de agendasetting en de beslissingen. Omdat er enkele cruciale maanden volgen, zullen we dit Brits voorzitterschap met meer dan bijzondere aandacht volgen. We werken daarvoor nauw samen met onze Britse collega's van RSPB, en met onze koepel BirdLife. De belangrijkste 'natuurdossiers' op de agenda zijn de meerjarenbegroting van de EU, en de beslissing over de toekomst van het natuur- en milieufonds LIFE+. Klik hier voor onze prioriteitenlijst voor de komende 6 maanden.

De Europese landbouwsubsidies komen vooral ten goede van grote bedrijven en landeigenaars. Dat is geweten uit o.m. Engeland en Denemarken. Hoe in België de centen precies verdeeld worden, blijft een goed bewaard geheim. In 2003 ging 237,53 miljoen euro naar Wallonië en 258 miljoen naar Vlaanderen. In 2001 zou volgens de toenmalige minister 95 procent van de bedrijven tot 20.000 euro ontvangen hebben en slechts 0,02 procent meer dan 100.000 euro.

Vrijdag 10 juni vond een hoorzitting plaats van de MINA-raad over "Vlaanderen en het Europees milieubeleid". De mogelijkheden om pro-actief in te spelen op het Europese (milieu)beleid werden belicht. Ook een regio als Vlaanderen kan impact hebben op het Europees beleid. Maar dan hopelijk wel om het beleid in een goede richting te sturen. Geïnteresseerden kunnen het verslag en de diverse presentaties van de hoorzitting downloaden.