Dossier Havens en Schelde

In Prosperpolder is woensdag gestart met het afgraven van de Hedwigedijk, op de grens met de Hedwigepolder. De vrijgekomen grond wordt gebruikt om een nieuwe dijk aan te leggen die nodig is voor het project Prosper-Hedwigepolder. De eigenaar van het Belgisch deel van de Hedwigepolder verloor voor de zomervakantie nog een rechtszaak om de werkzaamheden tegen te houden. Vlaanderen zet het ontpolderingsproject gewoon door, in uitvoering van de eind 2005 afgesproken Scheldeverdragen. Volgens Natuurpunt is dat logisch én correct: “pacta sunt servanda” is het credo van Vlaams minister-president Kris Peeters, en het mag dan ook niet bij woorden blijven. Ondertussen blijft het kabinet Rutte zwalpen in dit dossier. De Nederlandse regering wil de afspraken om in Prosper-Hedwigepolder een groot natuurherstelproject te ontwikkelen niet nakomen, ondanks het feit dat alle studies naar alternatieven één na één op een fiasco uitlopen.

Met het SIGMA-plan staat of valt de veiligheid van miljoenen Vlamingen in het Scheldebekken, nu en in de toekomst. Maar ook de toekomst van het Schelde-ecosysteem zelf hangt af van de uitvoering van dit integrale project. In 2009 en 2010 had er, conform de afspraken in de Vlaamse regering, respectievelijk 45 en 50 miljoen euro moeten vrijgemaakt worden. Het werd 34 en 25 miljoen euro. 2011 zal afkloppen op ongeveer 30 miljoen, 20 miljoen onder de afspraak. Natuurpunt vraagt dan ook met aandrang aan minister Crevits om voor 2012 minstens de beloofde 50 miljoen te voorzien in de begroting, én daarbovenop een deel van de achterstand in te halen. Nu de Vlaamse begroting terug uit de rode cijfers is, en het project in volle uitvoeringsfase zit (bouwvergunningen afgeleverd), zijn er voor Natuurpunt geen excuses meer. De Vlaamse regering heeft in het SIGMA-dossier bewezen dat ze afgewogen, geïntegreerde beslissingen kan nemen. Nu moet blijken dat ze ze ook in uitvoering kan brengen.

"Nederland moet gelijkwaardigheid van alternatieven Hedwigepolder wetenschappelijk hard maken."? Volgens de Europese Commissie moet Nederland de alternatieven voor de ontpoldering van de Hedwigepolder "wetenschappelijk voldoende schragen." Daarmee reageert de Europese Commissie op een aantal kritische vragen van ondermeer europarlementslid Kathleen van Brempt (sp.a) over de Nederlandse weigering om haar afspraken met Vlaanderen inzake natuurherstel in het Schelde-estuarium na te komen. Ook de Commissie lijkt nu te twijfelen aan die alternatieven. "Ze vindt immers dat Nederland de alternatieven wetenschappelijk voldoende moet onderbouwen," zegt Van Brempt. "Volgens de Commissie moet Nederland er op toezien dat alternatieven gelijkwaardig en even doelmatig zijn." Volgens Van Brempt is dat alvast niet het geval…

Afgelopen vrijdag presenteerde de Nederlandse staatssecretaris Bleker zijn alternatief voor het ontpolderen van de Hedwigepolder. Nadat eerder reeds twee onafhankelijke commissies van wijzen faalden om een volwaardig alternatief te vinden, moest nu het kenniscentrum Deltares op zoek naar een alternatief voor het ei van columbus. Ook deze zoektocht leverde blijkbaar geen verdedigbaar alternatief op. Bleker schraapte dan maar zelf enkele fragmenten uit deze studie bij mekaar. Het schamele resultaat is allesbehalve een volwaardige alternatief en blijkt bij voorbaat een doodgeboren kind. Vogelbescherming Nederland is het ‘gedraai’ grondig beu en heeft ondertussen de Nederlandse staat voor de rechter gedagvaard . Peter Symens - Lees het volledige bericht

Vogelbescherming Nederland, de Nederlandse BirdLife partner van Natuurpunt, dagvaardt de Nederlandse Staat om nu te starten met natuurherstel in de Westerschelde. Het ontpolderen van de Hedwigepolder is één van de belangrijke bouwstenen in het natuurherstel en de verbetering van de veiligheid tegen overstromingen. Vogelbescherming Nederland en Natuurpunt ijveren samen voor het natuurherstel in de Westerschelde omdat het gebied internationaal erg belangrijk is, onder andere voor honderdduizenden trekvogels. De Westerschelde is één van de laatste gebieden in Europa waar sprake is van een open verbinding en een natuurlijke overgang van rivier naar zee. De natuur in de Westerschelde heeft door onder andere eerdere verdiepingen en inpolderingen veel schade opgelopen. Persbericht Natuurpunt Persbericht Vogelbescherming

Terwijl de Nederlandse overheid er alles aan doet om de Hedwige-Prosperpolder niet te ontpolderen, en dus de Scheldeverdragen niet na te komen, organiseren W&Z en ANB op 22 mei een Openwerfdag. Hiermee willen ze een duidelijk signaal geven aan de Nederlandse overheid dat er wel degelijk een draagvlak is voor dit project. Daarnaast worden de natuurverwezenlijkingen in dit grensoverschrijdend getijdenatuurgebied van internationaal belang in de bloemetjes gezet. Meer info vind je op www.hedwigeprosper.be en www.scheldeweek.org.

Net als vorig jaar ondersteunt Natuurpunt de kanaalfeesten op 29 mei rond het Schipdonkkanaal, aangezien de economisch en ecologisch onverantwoorde verbredingsplannen nog steeds niet zijn opgeborgen. Duizenden buurtbewoners en sympathisanten worden verwacht om zich te uiten tegen deze plannen en voor het behoud van de natuur- en landschapswaarden langs het kanaal. Ons standpunt terzake (zie het gezamenlijk persbericht van Natuurpunt, BBL en Boerenbond) is nog steeds actueel: deze plannen nemen onredelijk veel open ruimte in beslag, zijn niet rendabel en creëren grote problemen inzake waterbevoorrading. En dit terwijl er alternatieven voorhanden zijn: voor de ontsluiting van Zeebrugge kunnen naast de voorziene weginfrastructuur, de estuaire vaart en het spoor uitgebouwd worden. Daar bestaat wel maatschappelijke eensgezindheid over. Meer achtergrond

Vorige week verspreidde de Zeeuwse Milieufederatie (ZMF) en het Zeeuwse Landschap een persbericht waarin zij afstand nemen van de ontpoldering van de Hedwige Polder. Natuurpunt en Vogelbescherming Nederland zien niet in hoe deze stap kan bijdragen aan het natuurherstel in de Westerschelde en blijven pleiten voor de volledige uitvoering van het project. De beslissing voor deze ontpoldering staat nochtans in de Scheldeverdragen, die door Vlaanderen en Nederland al in 2005 werden ondertekend. Alle andere mogelijke alternatieven werden reeds afgewogen, waaruit bleek dat de ontpoldering van de Hedwige-Prosperpolder de meest haalbare, maatschappelijk meest voordelige en economisch en ecologisch de meest interessante is. Klik hier voor meer achtergrond

In het juridisch getouwtrek over de Hedwige-Prosperpolder heeft het Vlaams Gewest een belangrijke slag binnengehaald. Na een gunstig tussenarrest (gunstig voor het project) van de Raad Van State bereikt ons het bericht dat Dhr. De Cloedt nu het initiatief genomen heeft om de betekening van het vonnis in kortgeding, waarmee de voortgang van de werken op termijn in het gedrang zou kunnen komen, in te trekken en zelfs af te zien van het kort geding. Dit betekent dat de werken probleemloos verder kunnen gaan. Natuurpunt vindt dit goed nieuws: het ontpolderen van de Hedwige-prosperpolder is één van de hoekstenen van de ontwikkelingsschets 2010 en moet een belangrijke bijdrage leveren aan de Scheldenatuur.

Op 3 januari werd het vonnis van de rechter, waardoor de werkzaamheden aan de Prosperpolder werden stilgelegd, betekend aan W&Z. Daarbij is de opschorting van de werken vrijwillig herleid tot de percelen die voorheen eigendom waren van de persoon die de procedure aanhangig heeft gemaakt. In de rest van het gebied - het overgrote gedeelte - worden de werkzaamheden gewoon hervat. Het is nu wachten op het definitieve arrest van de Raad van State vooraleer ook op de percelen in ex-eigendom van De Cloedt verder gewerkt kan worden. www.hedwigeprosper.be

Een onderzoek van de Vrije Universiteit van Amsterdam toont aan dat de bewoners van Zeeland wel degelijk bereid zijn om extra te betalen voor betere kwaliteit van recreatie en natuur bij Breskens, de Braakman en Saeftinghe. Ook in Zeeland vindt nog steeds een meerderheid van de bevolking het belangrijk dat natuur en milieu behouden blijven voor toekomstige generaties, zelfs wanneer dit betekent dat hiertoe landbouwgrond terug wordt gegeven aan de natuur. Volgens dit onderzoek zal de maatschappelijke meerwaarde inzake recreatie die gecreëerd wordt door ontpoldering van de Hedwigepolder naar alle waarschijnlijkheid op zich reeds de totale maatschappelijke kost van dit project overstijgen.

Vrijdag 17 december 2010 nam de Vlaamse regering een belangrijke beslissing rond het dossier van de verdieping van Leie (Seine-Scheldeproject) en het bijhorende natuurherstel in de Leievallei (Rivierherstel Leie). ANB zal nu beginnen met de opmaak van inrichtingsplannen en -maatregelen voor de creatie van 500 ha natte natuur langs verschillende oude riviermeanders. VLM zal een landbouweffectenrapport uitwerken en een grondenbank oprichten. Er wordt een klankbordgroep opgericht ter opvolging van het project evenals begeleidingscommissies voor de begeleiding, inrichting en monitoring van de deelgebieden. Omdat de uitwerking van concrete plannen, de procedurele voorbereidingen en vooral verwerving van de gronden toch nog heel wat tijd vergen, zal de schop pas in 2016 effectief in de grond gaan. De Posthoornhoek (50 ha) en Paters Mote (22ha) zullen daarbij eerst aan de beurt komen.

De rechter van Dendermonde heeft op vraag van de eigenaar van de Hedwigepolder (G. De Cloedt) de werken in de Prosperpolder (zie blauw op tekening) voorlopig opgeschort. Hij deed dat op grond van een negatief auditoraatsverslag in de procedure voor de Raad van State tegen de bouwvergunning. Voor zover wij weten, berust het negatieve verslag echter in se op een administratieve vergetelheid. Natuurpunt heeft er dan ook het volste vertrouwen in dat, eenmaal deze vergetelheid is rechtgezet, de Raad van State ten gronde de bouwvergunning zal bevestigen (en dus deze opschorting teniet zal doen). De opschorting heeft op dit moment geen impact omdat de werken vanwege het slechte weer en het bouwverlof de facto stilliggen. Niettemin rekent Natuurpunt erop dat het Vlaamse Gewest onmiddellijk beroep aantekent tegen dit schorsingsbevel. We wijzen er ook op dat deze opschorting ook de veiligheidswerken aan de dijken ter hoogte van Lillo Fort en verder stroomopwaarts dreigt te vertragen.

In het Nederlandse regeerakkoord wordt gesteld dat de afspraak over natuurherstel in de Westerschelde, het ontpolderen van de Hedwigepolder, wordt heroverwogen. Daarmee komt de nieuwe Nederlandse regering (nog maar eens) terug op een besluit dat goedgekeurd is door Eerste en Tweede Kamer en vastgelegd in een internationaal verdrag met Vlaanderen. De afgelopen jaren is keer op keer gebleken dat Nederland niet onder deze voor de natuur cruciale afspraak uit kan en dat alternatieven voor effectief natuurherstel ontbreken. De natuur van de Westerschelde is immers zwaar aangetast door de opeenvolgende inpolderingen en vaargeulverruimingen en wacht al jaren op een positieve impuls om zo haar natuurlijk systeem te kunnen herstellen. De reactie van Vlaams Minister-president Kris Peeters was alvast duidelijk: "Er is een verdrag tussen Vlaanderen en Nederland waarvan ik uitga dat het wordt uitgevoerd. We rekenen op een correcte en vlotte samenwerking met de nieuwe Nederlandse regering." Persbericht ZMF Persbericht Vogelbescherming Nederland

EU commisaris voor leefmilieu Janez Potocnik bezocht op 21 mei het natuurgebied De Kuifeend in de Antwerpse haven. Potocnik sprak bij die gelegenheid zijn appreciatie uit voor de gevolgde aanpak in de Antwerpse Haven: “Ik ben erg tevreden dat ik de haven van Antwerpen kan bezoeken aan de vooravond van de Internationale Dag voor Biodiversiteit. De haven is een uitstekend voorbeeld van hoe natuurbescherming en economische ontwikkeling hand in hand gaan. Er was hier een uitstekende samenwerking tussen de publieke havenautoriteit en de ngo die zich inzet voor natuurbehoud. Dit heeft in belangrijke mate bijgedragen tot natuurherstel en echte duurzame ontwikkeling.” Lees hier het volledig persbericht.

De Vlaamse Regering heeft de volgende gewestelijke ruimtelijke uitvoeringsplannen voor de afbakening van de gebieden van de natuurlijke en agrarische structuur definitief vastgesteld: regio Schelde-Dender 'Polder van Vlassenbroek, Grote en Kleine Wal, Zwijn en Groot Schoor' en 'Cluster Kalkense Meersen', en regio Waasland 'Durmevallei'.

Het succesverhaal van natuurontwikkeling in en rond de haven van Antwerpen vindt ook Europese weerklank. Op 15 oktober verscheen er een uitgebreid artikel in de European Voice, het vakblad voor de Europese politici en ambtenaren. We lezen er onder andere "This patchwork of nature and industry is no accident, but an example of how the EU's conservation policy can work in practice. “People are amazed at the nice landscape elements in this industrial area,” says Peter Symens of Natuurpunt, a Flemish conservation group. “Space is very scarce here. You have to use it as efficiently as possible. It is not port or nature, it is port and nature." Zie ook europeanvoice.com.

Peter.Symens@natuurpunt.be

Na een jarenlang discussie en het onderzoeken van alle mogelijke alternatieven besliste de Nederlandse regering op 9 oktober om de Hedwigepolder dan toch terug te geven aan de Schelde. Dit besluit maakt dat nu eindelijk uitvoering kan worden gegeven aan het Scheldeverdrag dat reeds in 2005 werd afgesloten tussen Vlaanderen en Nederland. De ontpoldering van de Hedwigepolder zal - samen met nog geplande natuurprojecten in de aanpalende polders - het Verdronken Land van Saeftinge uitbreiden tot over de landsgrens heen. Naast een unieke meerwaarde inzake ecologie, morfologie en veiligheid biedt dit nieuwe grensoverschrijdende natuurgebied ook een meerwaarde als recreatieve en toeristische poort tussen Antwerpen en Zeeland.

Peter.Symens@natuurpunt.be

De Scheldedag van afgelopen zaterdag was een groot succes. Zowel het officiële gedeelte met toespraken van o.m. Eddy Bruyninckx, directeur van het gemeentelijk havenbedrijf Antwerpen, als de publiekshappening met duizenden fietsers en wandelaars. Beleidsmedewerker Peter Symens gaf tekst en uitleg op het VRT nieuws (te herbekijken op deredactie.be ). Deze week vertrok er ook een brief van de Vlaamse EU-parlementsleden naar de Europese Commissie met de vraag om vóór 9 oktober standpunt in te nemen over het Scheldedossier.

Reeds in 2005 maakten Nederland en Vlaanderen in het Scheldeverdrag harde afspraken over de verdieping van de vaargeul én over concrete natuurherstelmaatregelen. Eén van die maagregelen is de ontpoldering van de Hedwige/Prosperpolder. Vandaag zit de uitvoering van dat verdrag in Nederland volledig in het slop. De Nederlandse regering weigert de afspraken uit het verdrag inzake natuurherstel uit te voeren. De ‘alternatieven’ die de regering Balkenende voorstelde voor de ontpoldering, zijn door de experten van de hand gewezen. Ook de Nederlandse Raad van State zit op dezelfde lijn en schorste op vraag van de Nederlandse milieubeweging de uitvoering van de verdieping. De Nederlandse én Vlaamse milieubeweging (Natuurpunt, Bond Beter Leefmilieu, Zeeuwse Milieufederatie, Natuurmonumenten, Zeeuws Landschap en Vogelbescherming Nederland) vinden eensgezind dat Nederland het Scheldeverdrag onverkort en integraal moet uitvoeren, ontpoldering incluis. Om de verdieping rechtszekerheid te bieden, zal tevens een harde juridische koppeling moeten gemaakt worden met de afgesproken natuurprojecten.

Peter.Symens@natuurpunt.be

Op 24 april stelde de Vlaamse Regering 3 gewestelijke RUP’s voorlopig vast voor de Kalkense meersen, de Durmevallei en Vlassenbroek Wal Zwijn. Deze RUP’s kaderen in de uitvoering van het SIGMAPLAN. Naar aanleiding van het openbaar onderzoek dat daarop volgt, wordt er per gebied een infodag georganiseerd. Hier kom je meer te weten over de werken in 2010, kun je ook vragen stellen aan experts en mag je suggesties doen over de voorgestelde plannen. infodag in Baasrode: 30 juni, 14u-19u30 infodag in Laarne: 19 juni, 14u-19u30 infodag in Temse: 22 juni, 14u-19u30 Meer info op www.sigmaplan.be

Peter.Symens@natuurpunt.be

De Vlaamse regering heeft het licht op groen gezet voor een uitbreiding van het Zwin met 120 ha getijgebonden natuur. Hoewel een grotere uitbreiding met 180 ha beter scoorde in het MER, heeft de regering uiteindelijk voor de kleinere variant gekozen om zo de impact op landbouwgrond te minimaliseren. Hiermee geeft de Vlaamse regering een minimale invulling aan de uitvoering van de Scheldeverdragen. Daarin is de uitbreiding van het Zwin immers opgenomen als één van de twee grensoverschrijdende ontpolderingsprojecten. De werken moeten starten in 2010. Voltooiing van het project is voorzien tegen 2015.

Peter.Symens@natuurpunt.be

Op de scheldehappening in Temse ging Lieven De Schamphelaere (Voorzitter Natuurpunt Beheer) in op het belang van natuurlijke dynamiek in riviervalleien. Niet in het minst om de gevolgen van de klimaatverandering zo goed mogelijk te kunnen opvangen. Het Nederlandse Wereldnatuurfonds gaf net deze week een brochure uit over hetzelfde onderwerp. De uitgebreide publicatie 'Hoogtij voor laag Nederland' geeft ideeën om delta’s wereldwijd, zoals die van de Yangtze, de Donau en de Zambezi veiliger én mooier te maken, met volop kansen voor economische ontwikkelingen en voor sterk bedreigde natuur.

Vlaams minister-president Kris Peeters heeft ermee gedreigd afwezig te blijven bij de ondertekening van het vernieuwde Benelux-verdrag. Aanleiding was de beslissing van de Nederlandse Eerste Kamer om de goedkeuring van de Scheldeverdragen (en dus ook van de Scheldeverdieping) andermaal uit te stellen tot minstens november. Met deze opstelling is Peeters er alleszins in geslaagd om de bespreking van de Scheldeverdragen vervroegd te laten agenderen in de Nederlandse Senaat, maar of dit zal volstaan voor de ratificatie valt af te wachten. Ook Natuurpunt stelt zich steeds grotere vragen bij de daadkracht van de Nederlandse overheid in dit dossier. Het enige lichtpunt is dat de werken aan de Vlaamse zijde van de Hedwige-Prosperpolder in elk geval van start gaan na het bouwverlof.

Peter.Symens@natuurpunt.be

Het ontwerprapport van de haalbaarheidsstudie voor de verbreding van het Schipdonkkanaal heeft afgelopen week voor de nodige opschudding gezorgd. De tegenstanders van het project hebben alvast een slag gewonnen. Het minste wat je kan zeggen is dat de noodzaak van het kanaal niet is aangetoond en dat het nut voor Vlaanderen (economisch gezien) moeilijk hard te maken is. Op 9 juni is er een studiedag van RESOC over de ontsluiting van de haven van Zeebrugge. Op 10 juni vindt in de betrokken commissie van het Vlaams Parlement een hoorzitting plaats waarop het actiecomité 't Groot Gedelf zal gehoord worden. Het MER wordt pas op het einde van het jaar verwacht en daarop wordt gewacht door de regering.

Op 7 en 8 juli 2008 organiseren de vzw’s Grenzeloze Schelde, Scaldisnet en Scheldegids een Schelde-tweedaagse, in samenwerking met het Schelde InformatieCentrum, De Milieuboot, Natuurpunt en andere. Op het programma staan onder meer een boottocht en wandelingen, begeleid door verschillende sprekers. Het volledige programma is hier terug te vinden, inschrijven kan hier.

Op 17 mei gaat een studiedag door over ecologische infrastructuur in de Antwerpse haven. Gratis voor leden. Inschrijven kan bij Kathleen.Quick@natuurpunt.be. Meer informatie op de website van Natuurpunt Antwerpen-Noord.

De kennisgeving voor de plan-MER van het project Seine-Schelde-West is bij de natuur- en milieubeweging slecht onthaald. In een gezamenlijke reactie stellen Natuurpunt en BBL dat het onderzoek geen antwoord geeft op de vraag of er wel een kanaal nodig is. Zo wordt de verdere ontwikkeling van de estuaire vaart niet als volwaardig alternatief bekeken. Daarnaast worden de mogelijke effecten van het kanaal op een veel te beperkte schaal bekeken, terwijl duidelijk is dat er gevolgen kunnen zijn op de waterhuishouding (en dus de natuur) in een zeer groot gebied. Natuurpunt en BBL vragen dat ook de mening van de bewoners wordt gehoord. De milieubeweging wil enkel constructief meewerken aan het haalbaarheidsonderzoek als het ernstig gebeurd.

Peter.Symens@natuurpunt.be

De Europese Commissie heeft een ongewoon strenge brief gestuurd aan de Nederlandse regering. De Commissie vindt dat Nederland te zeer treuzelt met de natuurcompensatie voor de vorige verdieping van de Westerschelde. Eerder was hiervoor al een procedure ingespannen bij het Europese Hof. Die was geseponeerd op basis van de afspraken voor natuurherstel in de Scheldeverdragen. Nu het Nederlands parlement weigert deze Scheldeverdragen goed te keuren omdat sommige parlementairen moeite hebben met de ontpoldering van de Hedwigepolder en de uitbreiding van het Zwin, komt het natuurherstel in gevaar. De brief van de Commissie bevestigt dat ontpoldering langs de Schelde wel degelijk een Europese verplichting is en is in die zin ook relevant voor de Vlaamse natuurprojecten uit het sigmaplan.

Peter.Symens@natuurpunt.be

De milieu- en bouwvergunningsaanvraag voor de Scheldeverdieping zijn al een tijd ingediend bij de provincies. Een op zijn minst eigenaardige gang van zaken, want het MER-dossier is pas verleden week klaar geraakt. Er zijn nog belangrijke discussiepunten, zoals: inhoud van de passende beoordeling, relatie met de uitvoering van de aanpalende natuurprojecten, en relatie met het luchtprobleem 'fijn stof'. Hoe hiermee uiteindelijk zal omgegaan worden, is onduidelijk, maar wel van cruciaal belang voor de rechtszekerheid van de verdieping en voor de samenhangende en voortvarende uitvoering van de twee andere twee luiken van de Ontwikkelingsschets 2010, met name 'veiligheid' en 'natuurlijkheid'. In de periode van half oktober tot half november vindt het openbaar onderzoek plaats. Meer informatie volgt.

Peter.Symens@natuurpunt.be

Volgens het Rekenhof heeft de aanleg van het Deurganckdok uiteindelijk 645 miljoen Euro gekost, drie keer zoveel als de geraamde 223 miljoen. Volgens de minister is deze meerkostprijs het gevolg van extra werkzaamheden en de natuurcompensaties. De kostprijs voor de natuurcompensatie bedroeg zo'n 25 miljoen Euro. Dat is op zich geen onaardig bedrag maar uiteindelijk toch slechts 4% van de totale investering in het project. Ter vergelijking: in Le Havre en Hamburg namen de realisaties van de natuurcompensaties ca 10% in beslag van de totaalkost van de havenuitbreiding. De natuurcompensatiekosten bedragen bovendien amper 6% van de meerkost. 94% was te wijten aan andere factoren. Zo ging bijvoorbeeld 30 miljoen Euro verloren aan de vertragingen die het project opliep door de onzorgvuldige besluitvorming van het Vlaamse Gewest. Ook het Rekenhof is van oordeel dat een belangrijk deel van de meerkost vermeden kunnen worden door een betere voorbereiding, de opmaak van een duidelijke risicoanalyse en beter overleg.

Peter.Symens@natuurpunt.be

De Vlaamse Regering heeft nu eindelijk het besluit over de watertoets definitief goedgekeurd. Het besluit bevat richtlijnen voor toepassing van de watertoets door de lokale, provinciale en gewestelijke overheden. De Vlaamse Regering had al beslist dat ook voor plannen en programma's richtlijnen zullen uitgewerkt worden.
Deze beslissing is een belangrijke stap in de uitvoering van het decreet Integraal Waterbeleid. Het besluit treedt in werking op 1 november 2006 na het operationeel worden van het geo-loket dat via het internet raadpleegbaar wordt. In antwoord op een schriftelijke vraag van Vlaams volksvertegenwoordiger Anne Marie Hoebeke (VLD-Vivant) gaf minister Peeters vorige week nog een uitgebreide toelichting bij de toepassing van de watertoets in de praktijk.

Peter Symens

Op 10 juli ondertekenden Natuurpunt, Natuurpunt Gent en het Gentse Havenbedrijf een charter waarin de intenties en principes vastgelegd worden om gezamenlijk werk te maken van natuur in de Gentse Kanaalzone. Zowel het Havenbedrijf als Natuurpunt zijn van oordeel dat havenontwikkeling en natuur kunnen samengaan in de Gentse Kanaalzone zonder afbreuk te doen aan de primauteit van de economische functie van het zeehavengebied. Concreet zal gewerkt worden aan het gezamenlijk realiseren van specifieke soortenbeschermingsmaatregelen, het ontwikkelen van natuurvriendelijke beheers- en inrichtingsmaatregelen voor bermen, leidingstroken en andere lijn- of puntvormige landschapselementen, en het optimaal benutten van tijdelijke potenties voor natuur op terreinen in ontwikkeling of voorlopig niet benutte terreinen. Verder engageren beide partners zich om samen te werken rond de uitbouw en instandhouding van een netwerk van ecologisch infrastructuur zoals voorzien in het ontwerp van strategisch plan van de Gentse Kanaalzone. Daarin is voorzien dat - tegelijkertijd met de verdere uitbouw van het havengebied - een netwerk van ecologische infrastructuur van 205 ha zal uitgebouwd worden in en rond het zeehavengebied. Klik hier voor de tekst van het charter.

Peter Symens

Op 23 juni organiseert de Groen-fractie van het Vlaams parlement een symposium over duurzame bedrijventerreinen (els.allard@groen.be). Een actueel thema - zie ook het mina-advies over brownfieldconvenanten - dat ons zeer interesseert. Getuige bijvoorbeeld de samenwerking van Natuurpunt met de havenbedrijven in Antwerpen, Gent en Zeebrugge. We hebben in het kader van het minafonds een project ingediend "bedrijvige natuur" (over kansen voor biodiversiteit rond bedrijfsgebouwen en bedrijventerreinen), uit te voeren in samenwerking met de Kamers van Koophandel. Maar dit voorstel werd jammer genoeg niet weerhouden door de administratie.

Jos Gysels

Vorige week vond een gesprek plaats met de administratie over de uitvoering van het geactualiseerde Sigmaplan. Naast het flankerend beleid voor de landbouw en het project Hedwige-Prosper, starten binnenkort ook andere onderdelen. De projectstructuur voor de verdere uitvoering maakt onderscheid tussen twee niveaus, met name het overkoepelende niveau, dat slaat op het gehele Sigmaplan, en de projectniveaus's, waar per project de uitvoering bekeken wordt. In een eerste voorstel werd voor het overkoepelende niveau geopteerd voor een apart overleg per sector, maar aangezien alle aanwezigen kansen en mogelijkheden zagen in een intersectoraal overleg, werd dit laatste weerhouden. Op projectniveau zal gewerkt worden met verschillende subwerkgroepen, waar de natuur- en milieubeweging hun inbreng kunnen doen. Een concrete timing voor de opstart van de werkgroepen werd niet gegeven, maar zou toch niet lang op zich mogen laten wachten. Over de beschikbare middelen kon enkel gezegd worden dat er één budget is voor de uitwerking van zowel het oude als het nieuwe Sigmaplan.

Valerie Kochuyt

Gisteren lanceerde Natuurpunt de website van het 'sterneneiland'. Het sterneneiland is industriële natuur in een ontoegankelijke uithoek van de Zeebrugse haven. Om veiligheidsredenen kan de plaats niet bezocht worden. Maar door het gebruik van technologische hulpmiddelen (moderne netwerkcamera's, snelle streaming media servers, …) is het nu mogelijk geworden om ook onbereikbare natuur een beetje dichter bij de mensen te brengen.

Bart Slabbinck

Op de zitting van 30 maart jl. keurde de Vlaamse MINA-raad een advies goed over de nieuwe Scheldeverdragen tussen Vlaanderen en Nederland die binnenkort ter instemming aan het Vlaams parlement zullen worden voorgelegd. Het belangrijkste verdrag is dat over de uitvoering van de Ontwikkelingsschets 2010, dat onder andere bilaterale afspraken bevat over de uitvoering van de grensoverschrijdende natuurprojecten in het Zwin en in Hedwige/Prosperpolder, en van de verdieping van de vaargeul. De MINA-raad vraagt om dit verdrag samen met een uitvoeringsmatrix voor te leggen aan het parlement - zodat er duidelijkheid komt over oppervlaktes, timing, budget en verantwoordelijkheden voor alle geplande projecten, dus ook alle goedgekeurde veiligheids- en natuurprojecten van fase 1 van het geactualiseerde sigmaplan. Het matrixvoorstel was afkomstig van Natuurpunt, BBL en de Boerenbond, die vaststellen dat het aanhoudend onvermogen (of is het onwil ?) van de overheid om hierover klare wijn te schenken het draagvlak voor de hele Ontwikkelingsschets ondergraaft, en dus ook voor de verdieping van de vaargeul. Soortgelijke signalen werden ook al in het Overleg van Adviserende Partijen gegeven, doch vooralsnog zonder resultaat.

Peter Symens

Van 1 tot en met 30 maart ligt het kennisgevingsdossier 'Project-MER 'Verruiming Vaargeul Beneden-Zeeschelde en Westerschelde' ter inzage van de bevolking. Het dossier is te raadplegen op de website www.verruimingvaargeul.be. Tot en met 30 maart 2006 kan iedereen zijn opmerkingen over de inhoudsafbakening van het project-MER indienen per post. Voor de inspraak kan je een formulier downloaden op www.mervlaanderen.be. Tevens wordt een informatiebijeenkomst gehouden op donderdag 16 maart 2006 van 19u00 tot 21u00 in het provinciehuis Antwerpen, Koningin Elisabethlei 22 in Antwerpen. Natuurpunt zal gebruik maken van deze inspraakmogelijkheid. Indien uw afdeling daartoe ook een initiatief neemt, gelieve ons dan een kopie van uw opmerkingen en bezwaren te bezorgen.

Peter Symens

Eind 2004 besloot de Vlaamse Regering in het kader van de Ontwikkelingsschets 2010 van het Schelde-estuarium om het Zwin met minstens 120 ha uit te breiden door ontpoldering van de achterliggende Willem-Leopoldpolder. Tevens werd gesteld dat dit project eind 2007 samen met de verdieping van de vaargeul van de Schelde zou worden opgestart. Ruim een jaar later is eindelijk de eerste deelopdracht behorende tot de studieopdracht die het consortium Technum-Arcadis uitvoert in het kader van de duurzame herinrichting en uitbreiding van het Zwin afgerond. Daarbij werd stapsgewijze een analyse gemaakt van alle noodzakelijke procedurele en juridische aspecten in Nederland, Vlaanderen en België om dit project uit te kunnen voeren. Dat mondde uit in een draaiboek voor het Zwinproject, dat het ganse voorbereidingstraject voor de realisatie omvat tot en met het behalen van de nodige vergunningen. Ook de verschillende stappen voor het uitvoeren van de werken zijn op een rij gezet. Tot slot werd een risicoanalyse gemaakt over dit geheel om de aandachtpunten en mogelijke knelpunten aan te duiden. De volgende, nog af te sluiten, deelopdrachten omtrent het Zwinproject omvatten het nader uitwerken van de alternatieven die in de m.e.r. zullen worden onderzocht, het opmaken van het internationaal project-MER en het voeren van de communicatie over het project. Daardoor zou nu reeds vaststaan dat - in het beste geval - de uitvoering van het Zwinproject ten vroegste in tweede helft van 2008 van start kan gaan...

In schril contrast met bovenstaande is de kennisgevingsnota van de MER-studie voor de verdieping van de Schelde die inmiddels wel reeds zo goed als afgerond is zodat deze nog dit voorjaar in openbaar onderzoek kan gaan. Uit de daarin voorgestelde procedures blijkt dat de verdieping wel binnen de afgesproken tijdsspan (eind 2007) zou kunnen vergund worden. Daarmee is de verdieping momenteel het enige project dat nog steeds op de vooropgestelde timing van uitvoering zit. Nochtans heeft minister Peeters, bevoegd voor zowel openbare werken als leefmilieu, keer op keer gesteld dat in 2007 de spade in de grond zou gaan voor zowel de verdieping als de daaraan gekoppelde natuurprojecten...

Blijkbaar is het zowel in Nederland als in Vlaanderen wel mogelijk om in twee jaar tijd alle procedures te doorlopen om voor economische redenen 14 miljoen zand weg te baggeren uit een Europees beschermd estuarium, maar is het onmogelijk om in datzelfde tijdspan alle voorbereidingen rond te krijgen voor de uitvoering van een natuurproject dat het ecologisch herstel behelst van een sterk bedreigd Europees beschermd natuurgebied...

Peter Symens

Op woensdag 21 december zijn de Scheldeverdragen tussen Vlaanderen en Nederland getekend. Deze zijn niet alleen nodig voor de verdere verdieping van de vaargeul, maar ook van cruciaal belang voor de grensoverschrijdende natuurprojecten in het Zwin en de Hedwige-Prosperpolder. Betreurenswaardig is dat het Verdrag voor de uitvoering van de Ontwikkelingsschets geen volledige vertaling is van hetgeen hierover eerder door de Vlaamse regering is besloten, in het bijzonder over de omvang en de timing van de natuurprojecten. Natuurpunt, BBL en de Zeeuwse Milieufederatie hebben daarop gewezen. Minister Peeters gaf in zijn speech aan dat "alle besluiten en afspraken die eerder werden genomen in de Ontwikkelingsschets, de verschillende memoranda en in de beslissingen van de Vlaamse Regering, meer bepaald inzake de natuurontwikkeling en het Geactualiseerd Sigmaplan, onverminderd van kracht blijven". Wij nemen de minister op zijn woord en vragen dat er snel duidelijkheid komt over het uitvoeringstraject van de projecten die niet expliciet in de Verdragen vermeld worden zoals Kalkense Meersen, Durme en bijkomende overstromingsgebieden.

Peter Symens

In de voorhaven van Zeebrugge ligt de grootste West-Europese kolonie van grote sterns, visdiefjes en dwergsternen. Jammer genoeg ligt het sterneneiland in een SEVESO-veiligheidzone en havengebied en kan zodoende het brede publiek niet genieten van deze Europese topnatuur. Ons motto "Natuur voor iedereen" indachtig hebben we het plan opgevat om het sterneneiland digitaal te ontsluiten via webcams. Zo zal het sterneneiland “live” te zien zijn op een attractieve website. Dankzij de steun van Vlaams Minister voor Toerisme Geert Bourgeois en het Kustactieplan krijgt Natuurpunt nu de kans om dit plan uit te voeren. Met dit innovatieve concept willen we ook een nieuwe trend inzetten rond toerismebeleving. Ervaring in het buitenland leert ons dat “digitale poorten” een onverwacht succes betekenen.

Peter Symens en Bart Slabbinck

De Scheldedag vindt dit jaar plaats op 22 oktober. Aanvang om 9.30u. Uitvalsbasis is Het Zwin, Graaf Léon Lippensdreef 8, 8300 Knokke-Heist. In de voormiddag zijn er geleide wandelingen. Tijdens de middagvergadering zal worden teruggeblikt op de totstandkoming van de Ontwikkelingsschets 2010. Belangrijkste agendapunt is dan een discussie over de prioritering van natuurprojecten. Inschrijven voor 18 oktober.

Peter Symens

In het Schelde-estuarium zijn veiligheid tegen overstromen, toegankelijkheid en natuurlijkheid van groot belang. Daarom hebben de Vlaamse en de Nederlandse regering op 11 maart 2005 een Ontwikkelingsschets 2010 voor het Schelde-estuarium vastgesteld. Deze Ontwikkelingsschets bevat de projecten die ervoor moeten zorgen dat de Schelde in 2010 veiliger, toegankelijker en natuurlijker is. De uitvoering van de projecten is inmiddels gestart. Wilt u op de hoogte blijven van de voortgang de uitvoering van de projecten uit de Ontwikkelingsschets en hun onderlinge samenhang? Meldt u zich dan aan voor het kwartaalbericht van de Projectdirectie uitvoering Ontwikkelingsschets 2010 Schelde-estuarium op info@proses2010.be.

Peter Symens

Naast een eerste reeks concrete maatregelen ter beheersing van overstromingsrisico's, bekrachtigt de regering met het besluit over het geactualiseerd sigmaplan de Europese instandhoudingsdoelstellingen voor de Zeeschelde, met flankerende maatregelen voor landbouw en plattelandsrecreatie. De totale kosten voor de uitvoering van dit plan worden tot 2030 geraamd op 879 miljoen euro, waarvan circa 49 miljoen euro voor de flankerende maatregelen. Van de 58 projecten uit het zgn. "meest wenselijke alternatief (MWA)" worden in eerste fase 18 projecten naar voor geschoven . Deze projecten moeten invulling geven aan de veligheids- en natuurdoelstellingen van de Ontwikkelingsschets 2010 en dienen in 2007 opgestart en 2010 gerealiseerd of in uitvoering te zijn. Concreet gaat het om:
- Langs de Zeeschelde: de Kalkense Meersen (606 ha wetland), Wijmeers 1 en 2 (27,8 ha ontpolderen + 158,7 ha GOG in te richten als wetland), Bergenmeersen (41 ha GGG), Paardeweide (84,7 ha bestaand GOG in te richten als wetland), Paardebroek (27,7 ha wetland), Vlassenbroekse Polder 1 en 2 (101,8 GGG + 137,5 ha GOG in te richten als wetland), Grote Wal - Kleine Wal - Zwijn (148,6 ha GOG in te richten als wetland), De Bunt (67,4 ha deels ontpoldering, deels GGG), Burchtse Weel (aantakken aan de Schelde), Potpolder Lillo (17 ha herstel slik en schor door afgraving), Hedwige- en Prosperpolder (458,4 ha ontpoldering).>
- Langs de Durme: Hagemeersen (11,5 ha wetland), Hof ten Rijen (12 ha wetland), Bulbierbroek (19 ha wetland), Weijmeersbroek (50,5 ha wetland), Groot Broek (64,2 ha ontpoldering) en Klein Broek (32,8 ha ontpoldering). Voorts zal in een simulatiestudie de mogelijkheid om langs de Durme in de eerste faze nog bijkomende gebieden te ontpolderen (bv Potpolder 1, zie hieronder) onderzocht worden.
Daarnaast besliste de regering ook reeds over 6 bijkomende projecten die echter pas na 2010 aan de orde zullen komen: Groot Schoor Hamme (26,7 ha ontpoldering), Oudbroekpolder (132,7 ha GOG in te richten als wetland), Uiterdijk (11,69 ha ontpoldering), Groot Schoor Bornem (23 ha ontpoldering), Potpolder 1 (82,4 ha ontpoldering) en het Stort van Hingene (7,7 ha ontpoldering).

De verdere uitwerkingsprocedure omvat o.m. de opmaak van project-MER's, GRUP's, enz. De concretisering van de resterende projecten van het MWA, uit te voeren tegen ten laatste 2030, zal ingeschoven worden in het lopende afbakeningsproces van de buitengebieden. Dit alles moet gepaard gaan met uitvoerig overleg en communicatie met alle betrokkenen. De discussie over de veiligheid in de zijrivieren (Nete, Rupel, Dijle, Zenne) wordt verschoven naar het najaar. Tegen dan volgt nog een bijkomend besluit om ook in deze gebieden tijdig de nodige projecten te kunnen aanvatten om de overstromingsrisico's te beperken en de natuurdoelstellingen te bereiken.

Peter Symens

In de marge van officiële opening van het Deurganckdok was in de pers veel te doen over de kostprijs van de natuurcompensaties. Gazet van Antwerpen blokletterden "Natuurgebieden kosten fortuin" en "Volksvertegenwoordiger Jos De Meyer (CD&V) vindt de cijfers hallucinant".
Als we zelf de som maken van alle kosten voor verwerving en inrichting volgens de informatie van Beheercommissie natuurcompensaties Deurganckdok, dan komen wij uit op 24,7 miljoen euro, waarvan 14,2 miljoen voor verwerving en 10,5 miljoen voor inrichting. Het hele Deurganckdok-project heeft 637 miljoen gekost. Het gaat dus om 4% van de totale investering, minder dan de gebruikelijke foutmarge bij de prijsinschatting van grote infrastructuurprojecten. Bovendien blijkt dit weinig in vergelijking met buitenlandse havenprojecten. In Le Havre namen de natuurcompensaties ca 10% in beslag van de totaalkost van de havenuitbreiding, in Hamburg was dat zelfs 14% .
Nog enkele andere getallen als vergelijkingsmateriaal:
- 30 miljoen ging verloren als gevolg van vertragingen door onzorgvuldige besluitvorming;
- 200 miljoen heeft het Deurganckdok méér gekost dan oorspronkelijk berekend;
- 98 miljoen zijn jaarlijks nodig voor de baggerwerken om de vaargeul tot dit dok op diepte te houden.

Peter Symens

1 juli 2005 is (was) de uiterste datum voor de concrete invulling van het geactualiseerde SIGMA-plan. Dat zou gebeuren in nauw overleg met de betrokken maatschappelijke actoren. De milieubeweging is één keer - in april - door het kabinet Peeters ingelicht en gehoord. Er werden toen drie scenario's voorgelegd. Onze voorkeur én die van de landbouworganisaties gingen uit naar het (scheidings)scenario. Dit werd vervolgens door de administratie verder uitgewerkt tot het "meest wenselijk alternatief". Het is nu aan de regering om dit integraal op te nemen in een besluit. Als - zoals uit sommige berichten zou kunnen worden afgeleid - er maar een gedeeltelijk besluit komt, waarin niet alle gebieden zijn aangeduid met een timing voor de uitvoering, dan dreigt de maatschappelijke consensus om te slaan in overmijdelijk geruzie. Als bovendien niet voldaan wordt aan de Europese eisen, dan dreigt een tweede Deurganckdok-scenario.

Peter Symens

Dat de kwaliteit en oppervlakte van slikken en schorren in de loop der tijden sterk is afgenomen was reeds lang gekend. Dat dit negatieve proces zich nog steeds met verontrustende snelheid verderzet is minder gekend, maar wordt door de wetenschappers van het Instituut voor Natuurbehoud in het nieuwste Natuurrapport op onweerlegbare wijze in beeld gebracht. Een vergelijking van luchtfoto's van 1992 en 2003 toont aan tijdens het laatste decennium tijd 5 % van de grote schorren langs de Zeeschelde door afslag in slik veranderde, terwijl 30% van de voorliggende slikken verdwenen zijn. Van de 330 ha slikken van 1992 bleef er amper 10 jaar later nog slechts 267 ha over.... In de Ontwikkelingsschets 2010 die inmiddels door zowel de Vlaamse als de Nederlandse regering werd goedgekeurd, wordt gesteld dat het ecosysteem van de Schelde terug veel robuuster moet worden gemaakt, niet alleen ter mitigatie van de komende verdieping, maar ook om tegemoet te komen aan de verplichtingen in het kader van de Europese Vogel- en Habitatrichtlijn. Uitgangspunt daarbij is dat er dringend terug ruimte moet worden gegeven aan de rivier, want tussen de huidige dijken is geen enkele schoruitbreiding mogelijk. Nog voor de zomervakantie zal minister Peeters een voorstel van besluit aan de Vlaamse regering voorleggen waarin zal bepaald worden waar en hoe die extra ruimte zal ingevuld worden, en dit zowel in functie van veiligheid én natuur. Natuurpunt rekent er op dat dit besluit voldoende robuust zal zijn om deze negatieve trend voor eens en altijd om te keren in een positieve trend, die niet alleen de natuurbelangen en hetveiligheidsaspect tegemoet komt, maar tevens ook de economische belangen van een verdere verdieping en verbreding van de vaargeul veilig stelt.

Peter Symens

Op het Scheldeweekend van 11 en 12 juni 2005 gooit de Schelde tussen Gent en Vlissingen haar deuren open voor het ruime publiek. Zo willen de initiatiefnemers van 'De Schelde natuurlijk!' (BBL, WWF, Natuurpunt, Vogelbescherming Nederland, Vereniging Natuurmonumenten, Stichting Het Zeeuwse Landschap en de Zeeuwse Milieufederatie) het imago van de Schelde opkrikken. De Schelde is meer dan een geschilpunt waar ecologie en economie de degens kruisen. Zo is het Schelde-estuarium een uniek stukje natuur, onder andere door het uitzonderlijke samenkomen van zoet en zout water. Zowel aan Vlaamse als Nederlandse zijde zijn er activiteiten op verschillende plaatsen. Programma en info op www.descheldenatuurlijk.be

Peter Symens

In het kader van Proses is afgesproken om de negatieve gevolgen van de uitdieping van de Schelde op te vangen door gecontroleerde overstromingsbekkens, natuurlijke wetlands en ontpoldering langs de Schelde en de belangrijkste zijrivieren (Durme, Dijle, Nete). Over de concrete voorstellen moet tegen juli beslist zijn. Momenteel worden een aantal scenario's onderzocht. Zowel natuur als landbouw zijn voorstander van duidelijkheid en rechtszekerheid bij de aanduiding en inrichting van de gebieden. Om diezelfde reden staan we erop dat voor de aangeduide gebieden onmiddellijk een ruimtelijk uitvoeringsplan wordt opgemaakt. Wordt opgevolgd.

Peter Symens

Na lang talmen heeft ook de Nederlandse regering eindelijk de Ontwikkelingsschets 2010 voor het Schelde-estuarium goedgekeurd. Daarmee wordt het licht op groen gezet voor de verdere uitdieping van de Schelde, én om tegelijkertijd meer ruimte te creëren voor de rivier en bijhorende natuur. Nederland heeft zich geëngageerd voor de creatie van minstens 600 ha nieuwe getijdegebonden natuur in Zeeland. Concreet gaat het over de uitbreiding van het Zwin met minstens 120 ha (waarvan 100 ha op Vlaams grondgebied) en een uitbreiding van het verdronken Land van Saeftinge door de ontpoldering van de Edwige- en Prosperpolder (440 ha, waarvan 145 ha op Vlaams grondgebied). De provincie Zeeland kreeg de opdracht om op zeer korte termijn bijkomende natuurprojecten voor te stellen om invulling te geven aan resterende 300 ha van de beoogde doelstelling. Tegelijkertijd werd door minister Peeters en zijn Nederlandse collega een memorandum ondertekend om vorm te geven aan de verdere samenwerking tussen Vlaanderen en Nederland. Daarin worden de nodige ambtelijke en bestuurlijke structuren opgezet om een vlotte en tijdige realisatie van alle beoogde projecten in het Schelde-estuarium te garanderen en worden afspraken gemaakt over de kostenverdeling. Daarin wordt ondermeer bepaald dat Vlaanderen 60 miljoen Euro zal bijdragen voor de natuurrealisaties op Nederlands grondgebied, meer bepaald voor de verwerving, dijkverplaatsingen en inrichting van de Edwigepolder, terwijl voor het grensoverschrijdend project van het Zwin ieder zijn eigen deel zal bekostigen.

Peter Symens

Voor de aanleg van de achterhaven van Zeebrugge zijn honderden hectaren waardevolle zilte poldergraslanden onder meters zand bedolven. Ter compensatie werden elders in de provincie West-Vlaanderen delen van de kustpolders aangeduid als compensatiegebied. Het betrof een louter papieren compensatie. De Europese Commissie trad onze visie bij en dreigde met een ingebrekestelling. Op 6 februari 2004 nam de regering daarom een beslissing voor de effectieve inrichting van deze natuurcompensatiegebieden. Nu is eindelijk ook de overeenkomst gesloten tussen het Vlaams Gewest, de Vlaamse Landmaatschappij (VLM) en de Maatschappij der Brugse Zeevaartinrichtingen nv (MBZ) om een en ander uit te voeren.

Peter Symens

Vorige vrijdag werd de dijk tussen de Schelde en het Deurganckdok gesloopt. Hierdoor wordt ongeveer een derde van het nieuwe getijdedok effectief met de Schelde verbonden. Er wordt verwacht dat dit gedeelte van het dok reeds in juli de eerste containerschepen zal kunnen ontvangen. Gelijktijdig met de aanleg van dit dok moesten volgens het nooddecreet ook de nodige natuurcompensaties gerealiseerd worden. Alles ziet er nu naar uit dat het dok in de vooropgestelde timing (2007) voltooid zal geraken. Ook de uitvoering van de natuurcompensaties is ondertussen ver gevorderd. Een kort overzicht:

• Ter compensatie van de slikken en schorren die verloren gingen door de aansluiting van het Deurganckdok met de Schelde (25 ha) werd ondertussen 14,5 ha nieuw slik & schor gecreëerd door de afgraving van het Paardenschor tussen de kerncentrale van Doel en het Oude Schor van Doel. Ondertussen zijn ook de werken vergund en aangevangen voor het creëren van 17,8 ha bijkomend intergetijdegebied in een binnendijkse, doch getijdegebonden kreek in de bufferzone Noord, aansluitend aan het Paardenschor.
• Ter compensatie van het broed- en overwinteringsgebied van water- en rietvogels werden de Verrebroekse Plassen (159 ha) ingericht als tijdelijk compensatiegebied. Op termijn zullen deze plassen verdwijnen door de verdere uitbouw van het Verrebroekdok. Daarom wordt momenteel gezocht om deze plas elders voorafgaandelijk te compenseren. Voorts werd de Steenlandpolder (37,5 ha) tijdelijk ingericht, deels als plassen met rietvegetaties, deels als nat weiland en ruigte. Ook werden de werken aangevat om op Drijdijck ruim 55 ha bijkomende natte natuur te creëren, terwijl het merendeel van de gronden die nodig zijn voor de aanleg van een zoetwaterkreek (41, 8 ha) ten westen van de Putten inmiddels onteigend werden.
• In functie van de compensatie van 250 ha weidevogelgebied werden ondertussen de werken opgestart om een nieuw weidevogelgebied te creëren in Doelpolder Noord (71 ha). Voorts werden in Putten West en in het overstromingsgebied in wording in Kruibeke-Bazel-Rupelmonde respectievelijk reeds 46 en 80 ha van de vooropgestelde 52 en 147 ha onteigend. Momenteel worden de aanwezige akkers in deze gebieden terug omgezet in graslanden en worden overeenkomsten met landbouwers gesloten om deze gebieden in functie van weidevogels te beheren. Tot slot laat de omvorming van akkers tot grasland in een aantal polders die reeds in eigendom zijn van het Vlaams Gewest (45 ha) nog steeds op zich wachten.
• Voor de broedvogels van strand- en plasvlaktes werden totnogtoe slechts in één van de drie toegewezen (tijdelijke) compensatiegebieden een aantal inrichtingsmaatregelen uitgevoerd, namelijk op de Vlakte van Zwijndrecht (53 ha). Ook het gedempte Doeldok (74 ha) en de nieuwe opspuitzones (77 ha) van het Deurganckdok zullen op termijn tijdelijk in functie van deze broedvogels ingericht worden, maar deze opspuitingen laten vooralsnog op zich wachten.

Uit het monitoringsverslag van het IN blijkt dat in het algemeen de aantallen riet- en watervogels gunstig evolueren in de reeds aangelegde compensatiegebieden. Zo heeft de Roerdomp zich terug als broedvogel gevestigd en broedt ook de Lepelaar sinds 2003 in de Verrebroekse Plassen. Ook het aantallen broedparen van andere bijlage 1-soorten zoals Bruine Kiekendief, Kluut en Zwartkopmeeuw lijken in positieve zin evolueren. Er bestaat echter nog een groot deficiet in de aantallen van weidevogels en van soorten van strand- en plasvlaktes. Er is dus nog heel wat werk aan de winkel om daadwerkelijk, volledig en tijdig aan alle compensatieverplichtingen te voldoen…

 

Peter Symens

De Vlaamse regering heeft vrijdag de afbakening van een nieuwe Speciale Beschermingszone 'Kustbroedvogels in Zeebrugge-Heist' voorlopig vastgesteld. Dit nieuwe vogelrichtlijngebied beoogt de bescherming van de broedpopulaties van grote stern, visdief en dwergstern in de haven van Zeebrugge. Het omvat het Vlaamse natuurreservaat 'Baai van Heist', het sternenschiereiland langs de oostelijke strekdam en de belangrijkste foerageergebieden van de sternen binnen de voorhaven. Tegelijk met de ruimtelijke afbakening werden ook instandhoudingsdoelstellingen opgesteld. Om invulling te geven aan deze doelstellingen wordt het sternenschiereiland in de oostelijke voorhaven, dat momenteel 6,5 ha groot is, uitgebreid tot 22 ha. Er volgt nu nog een openbaar onderzoek organiseren, waarna dit nieuwe vogelrichtlijngebied definitief kan vastgesteld worden. Met dit besluit hoopt de Vlaamse regering een verdere ingebrekestelling door de Europese Commissie te voorkomen en tevens rechtszekerheid te bieden voor de verdere ontwikkeling van de westelijke voorhaven. Natuurpunt juicht dit besluit toe, maar wenst tevens de Vlaamse regering er aan te herinneren dat ook voor de achterhaven een bijkomend besluit dringend vereist is om de eerder gemaakte engagementen voor natuurcompensaties daadwerkelijk na te komen.

Peter Symens

Scaldisnet vzw organiseert een opleiding tot Schelde-estuariumgids met de medewerking van het Centrum voor Natuur- en Milieueducatie, Grenzeloze Schelde, Natuurpunt en De Milieuboot. "Tijdens de opleiding, die plaatsvindt op acht zaterdagen begin 2005, nemen we het Schelde-estuarium in al zijn facetten onder de loep", legt Guido Moens van Scaldisnet uit. "Milieu, natuur, landschappen, overstromingen, veiligheid, toegankelijkheid, cultuur, historiek, economie, scheepvaart en recreatie: geen enkel aspect van het Schelde-estuarium (Zeeschelde en Westerschelde) blijft onbesproken. De opleiding vindt op meerdere locaties langs de Schelde en soms tijdens een boottocht plaats." De cursus start op 29 januari. Voor meer info kan je terecht bij Scaldisnet op het nummer 02-201 10 50 (vragen naar Greta Van Langenhove) of via mail op scheldegids@scaldisnet.be. Faxen kan op het nummer 02-203 07 09. Inschrijven kan tot en met 15 januari 2005.

Peter Symens

Op 17 december jl. bekrachtigde de Vlaamse regering de laatste reeks bouwvergunningen die noodzakelijk zijn voor de afwerking van het Deurganckdok en de daaraan gekoppelde natuurcompensaties. Daarmee is ook de bouwvergunning afgeleverd voor de aanleg van het weidevogelgebied Doelpolder Noord (71 ha), het uitgraven van een getijdenkreek (36 ha) in de aansluitende bufferzone, en de realisatie van een in- en uitlaatconstructie voor het Scheldewater in de Scheldedijk. Voorts worden twee stuwen gebouwd op de overgang tussen de kreek en het weidevogelgebied, zodat gans het gebied onder zilte invloed komt en het waterpeil in functie van de weidevogels kan beheerd worden. Om verzilting van de omliggende landbouwgronden te voorkomen wordt de waterhuishouding van dit nieuwe weidevogelgebied volledig gescheiden van de bestaande afwatering van de omliggende polders. De inrichtingswerken zullen in 2005 worden aangevat.

Peter Symens

Goed nieuws : de zgn. Ontwikkelingsschets 2010 in het kader van de Langetermijnvisie voor het Schelde-estuarium is door de regering onverkort goedgekeurd. In dezelfde beslissing werden eveneens de algemene visie en de verdere aanpak van het geactualiseerde Sigmaplan ter bescherming tegen stormvloeden in het Zeescheldebekken goedgekeurd. Dit geactualiseerde Sigmaplan is de invulling van de pijler beveiliging tegen overstromingen en voorziet naast lokale dijkverhogingen ook de aanleg van gecontroleerde overstromingsgebieden. Meer informatie over de ontwikkelingsschets en het vernieuwde Sigma-plan is te vinden op de Schelde-pagina van onze website.

Peter Symens

Bij de bespreking van de verdieping van de Schelde, vond de heer Wymeersch (VB) het nodig Natuurpunt rechtstreeks aan te vallen: "De reactie van Natuurpunt op de overeenkomst is me opgevallen, met het name op het feit dat de stormstuw vooruitgeschoven wordt tot na 2050. De organisatie geeft blijkbaar geen oog voor de veiligheid voor de mensen achter de dijk en vindt de natuurlijkheid blijkbaar veel belangrijker dan de veiligheid." Het parlementslid weet blijkbaar niet dat de beslissing om de stormstuw niet te bouwen unaniem werd onderschreven door alle leden van het zgn. Overleg adviserende partijen (OAP ). Daarin zitten naast Natuurpunt ook Boerenbond, ABS, de havenbesturen, provinciegouverneurs en nog een hele reeks andere betrokkenen. En dat de natuur- en milieubeweging wel degelijk begaan is met veiligheid, was tijdens de hoorzitting in hetzelfde parlement duidelijk naar voor gekomen. Een citaat uit het verslag: "De noodzaak aan een betere veiligheid tegen overstromen in het Scheldebekken is ondertussen voldoende bekend en werd door de natuur- en milieubeweging reeds herhaaldelijk naar voren geschoven. Ook deze problematiek vereist een aanpak die past binnen het integraal waterbeleid dat uitgaat van het multifunctionele karakter van de Schelde, en daarom pleit de beweging voor een multifunctionele aanpak waarbij ruimte voor water gecombineerd wordt met ruimte voor de rivier. Onderzoeken tonen aan dat ook hier het geven van bijkomende ruimte aan de rivier het meeste soelaas biedt."

Peter Symens

Op dinsdag 30 november 2004 heeft Vlaams minister Kris Peeters een politiek akkoord gesloten met zijn Nederlandse collega's Peijs (Verkeer en Waterstaat) en Veerman (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit) over de Ontwikkelingsschets 2010 voor het Schelde-estuarium. Deze Ontwikkelingsschets bevat strategische besluiten over mogelijke ingrepen inzake toegankelijkheid, natuurlijkheid en veiligheid tegen overstromingen. Inzake toegankelijkheid is een verruiming van de vaargeul voorzien voor schepen met een diepgang van 13,10 meter. De werken starten in 2007 en zullen gepaard gaan met de milderende maatregelen. Het gaat hier om enerzijds een aangepaste strategie voor het storten van de baggerspecie, en anderzijds om het realiseren van een meer robuuste natuur in het Schelde-estuarium. Voor dat laatste bevat de Ontwikkelingsschets in deze fase slechts een beperkte reeks concrete projecten. Zowel Vlaanderen als Nederland verbinden zich er wel toe om vóór 1 juli 2005 niet alleen instandhoudingdoelstellingen in de zin van de Europese Habitatrichtlijn te formuleren, maar ook om tegen die datum op basis van deze doelstellingen het natuurluik verder uit te bouwen en met concrete bijkomende projecten. In Vlaanderen worden die bijkomende projecten in de eerste plaats gekoppeld aan het geactualiseerde sigmaplan. Inzake veiligheid werd gekozen voor een combinatie van dijkverhogingen en bijkomende overstromingsgebieden. Ook hier werden op dit ogenblik nog geen concrete projecten afgebakend. Pas wanneer de instandhoudingsdoelstellingen gekend zijn, zal beslist worden hoeveel en waar welke overstromingsgebieden een natuurinrichting krijgen. Ook hier is het dus wachten tot juli 2005. Goed nieuws is echter dat minister Peeters bevestigt dat het scenario van een stormvloedkering ter hoogte van Antwerpen zeker niet aan de orde in de eerste komende jaren, en wellicht niet voor 2050.

De politieke keuze om - op enkele uitzonderingen na - op dit ogenblik geen concrete veiligheids- en natuurprojecten vast te leggen betekent dat de gevraagde duidelijkheid vanuit onder meer de milieubeweging, de landbouwsector en andere grondgebruikers die in de vermelde zones liggen, voorlopig nog niet volledig kan worden verstrekt. Er werd wel in de schets ingeschreven dat de verschillende projecten naar afbakening, locatie en functionaliteit moeten bepaald zijn vóór 1 juli 2005. Natuurpunt zal uiteraard niet nalaten om de minister tijdig aan dit engagement te herinneren. Tegen 17 december zal dit politiek akkoord van de bevoegde vakministers voor beslissing worden voorgelegd aan de Vlaamse en Nederlands regering. Nadien zullen beide regeringen ernaar streven om eind januari 2005 een Memorandum van Overeenstemming te sluiten met praktische afspraken over te volgen procedures en te volgen timing voor de uitvoering van alle overeengekomen projecten, zodat in 2007 niet alleen voor de verdieping, maar ook voor de eerste natuur- en veiligheidsprojecten de spade effectief in de grond kan.

Peter Symens

Vorige week lichtte Natuurpunt het standpunt van de natuur- en milieuverenigingen inzake de Scheldeverdieping toe tijdens een hoorzitting in het Vlaams Parlement. Een verslag van de hoorzitting volgt, de volledige bijdrage van de natuur-en milieuverenigingen kan je alvast hier nalezen.

Peter Symens

De Vlaamse en Nederlandse milieubeweging heeft reeds in mei 2001 bij de totstandkoming van de LTV in dit huis haar uitgangspunten en visies toegelicht rond de toekomst van de Schelde. Samengevat hebben wij toen reeds gepleit voor een integrale en samenhangende aanpak rond de hoogst prioritaire problemen van het Schelde-estuarium, met name toegankelijkheid, veiligheid en natuurlijkheid. Cruciaal in onze visie stond het behoud van het meergeulensysteem, en een besluitvorming conform de bepalingen van de Vogel- en Habitatrichtlijn. Ondertussen heeft de Vlaamse en Nederlandse milieubeweging haar gezamenlijke visie rond het Schelde-estuarium verder uitgewerkt en onderbouwd in de brochure “De Schelde Natuurlijk! Visie op een duurzaam en natuurlijk Schelde-estuarium”.
Vandaag ligt een pakket van maatregelen voor dat een eerste invulling moet geven aan de LTV. De natuur- en milieubeweging heeft via deelname aan het OAP en aan verscheidene werkgroepen binnen ProSes getracht om constructief en oplossingsgericht mede gestalte te geven aan dit pakket. De manier waarop gewerkt werd binnen ProSes kadert ons inziens volledig binnen alle afspraken die eerder reeds gemaakt zijn rond verdere invulling de LTV. In de schoot van Proses werd veel onderzoek uitgevoerd, doch wegens het krappe tijdsschema beperken de conclusies van deze onderbouwende studies zich tot het strategisch niveau en bestaan er heden nog tal van onduidelijkheden en onzekerheden. Deze hoeven echter niet per se voor vertraging in het besluitvormingsproces te zorgen, maar hun erkenning is wel cruciaal om een rechtszekere besluitvorming te kunnen garanderen.
Hieronder bespreken we het voorliggende pakket en bekijken we of het invulling geeft aan de opgemaakte streefbeelden en afspraken inzake integrale aanpak en samenhang – zoals vooropgesteld in de LTV.

Peter Symens

Voordat de ontwikkelingsschets aan de regeringen zal worden gepresenteerd, is er mogelijkheid tot inspraak over de schets en de voorbereidende studies. Alle teksten staan op het web: www.proses.be of zijn tot 15 oktober in te zien op de gemeentehuizen en openbare bibliotheken van alle Vlaamse gemeentes langs de Zee- en Bovenschelde. Er zijn ook officiële hoorzittingen gepland:

• 20 september in Antwerpen, Zeemanshuis, Falconrui 21
• 23 september in Beveren, Gemeentehuis, Stationsstraat 2
• 28 september in Wetteren, Buurthuis ten Ede, Ten Ede Dorp 1
• 5 oktober in Waasmunster, GC Hoogendonck, Nijverheidslaan 48

De bijeenkomsten beginnen om 19:00h met een presentatie. Schriftelijke bezwaren kunnen ingediend worden tot 15 oktober bij ProSes, Ministerie Vlaamse Gemeenschap, Copernicuslaan 1, busnummer 18, 2018 Antwerpen.

 

Peter Symens

Jaarlijks ontmoeten de ondertekenaars van het 'Verdrag van Saeftinghe' - natuur- en milieuverenigingen uit Vlaanderen en Nederland - elkaar op De Scheldedag om de ontwikkelingen in en rond het Schelde-estuarium te bespreken. Zo ook afgelopen vrijdag in Kallo, waar de bespreking van Ontwikkelingsschets 2010 voor het Schelde-estuarium van Gent tot aan de Noordzee het hoofdonderwerp van gesprek was. De milieubeweging is teleurgesteld over de Ontwikkelingsschets 2010, vanwege het onevenwichtige maatregelenpakket. Dit pakket geeft onvoldoende invulling aan de integrale doelstelling vooraf om zowel de veiligheid, de toegankelijkheid en de natuurlijkheid te versterken. Met name het Nederlandse natuurluik van de schets is ronduit ondermaats. Voor Vlaanderen worden daarentegen wel een aantal natuurprojecten opgelijst, al dan niet gekoppeld aan het geactualiseerde Sigmaplan. Wel ontbreekt nog elke financiële en bestuurlijke garantie voor de effectieve verwezenlijking. De schets signaleert dat de natuur 'robuustheid' mist om weerstand te kunnen bieden aan ingrepen - maar faalt als het erop aankomt deze robuustheid via concrete projecten te garanderen.
De schets meldt voorts dat onderzoek aantoont dat verder verdiepen van de vaargeul (tot 13,1 meter vrije doorvaart) en het gelijktijdig aanpassen van de stortstrategie geen onacceptabele schade toebrengt aan het estuarium. De milieubeweging merkt op dat de suggestie als zou verdiepen geen negatieve invloed hebben op het systeem, onjuist is. Feitelijk heeft het morfologisch onderzoek in eerste instantie aangetoond dat de huidige stortstrategie niet optimaal is. Het positieve effect van aanpassing van die stortstrategie doet het negatieve effect van de voorgenomen verdere verdieping waarschijnlijk teniet, zodat het resultaat van de twee maatregelen samen neutraal is. Daarbij onderschrijven wij de kanttekening van de onderzoekers dat de prognoses van het modelmatige onderzoek gepaard gaan met forse onzekerheden. De beschikbare tijd voor het onderzoek was te kort om de nauwkeurigheid te verhogen, vandaar dat wij nader onderzoek hiernaar in de projectfase bepleiten. Wij wijzen erop dat enkel (rechts)zekerheid kan gevonden worden door de uitvoering van een kwalitatief en kwantitatief degelijk natuurpakket om zo de robuustheid van het systeem en voldoende draagkracht voor andere functies - nu en in de toekomst - te verzekeren.

Peter Symens

Nog eens herhalen dat nu vrijdag 17 september de Scheldedag plaatsvindt. Op 15 september start immers al het de openbare inspraak over de zgn. ontwikkelingsschets 2010. Tot 15 oktober krijgt iedereen de gelegenheid hierop te reageren. Op de Scheldedag zal hierover van gedachten gewisseld worden. De ontwikkelingsschets 2010 is een belangrijk document dat op hoofdlijnen bepalend zal zijn voor de inrichting van het Schelde-estuarium. Wordt de Schelde verder uitgediept en zo ja, hoe diep en onder welke voorwaarden? Hoe wordt de veiligheid gewaarborgd? Hoe wordt de natuurlijkheid van het estuarium verbeterd? Reden genoeg om er aandacht aan te besteden. De documenten kunnen al bekeken worden op de website van ProSes. Kijk vooral bij Ontwikkelingsschets, Onderzoek en Rapporten. De Werkgroep Schelde-estuarium zal op de Scheldedag tekst en uitleg verschaffen bij de gang van zaken. De inschatting is dat het natuurluik in de schets erg mager uitvalt. Ook specifieke lokale zaken meer aandacht zouden moeten krijgen in de schets kunnen nog aangekaart worden. Plaats: Kallo, Sluisgebouw, vergaderzaal 1e verdieping, Steenlandlaan bus 8. Aanvang om 18.00u.

Peter Symens

Zeven natuur- en milieuorganisaties waaronder Natuurpunt hebben voor het Schelde-estuarium een toekomstvisie opgesteld. Ze lopen hiermee vooruit op de Ontwikkelingsschets 2010 die de Nederlandse en de Vlaamse overheden laten opstellen. Volgens de natuurorganisaties dreigt de natuur in dit plan ondergeschikt te raken aan de ontwikkelingen in de scheepvaart en andere economische plannen. In de beleidsvisie, die werd overhandigd aan de Vlaamse minister van Openbare werken, Energie, Leefmilieu en Natuur, Kris Peeters, geven de organisaties aan waar en hoe de natuur verbeterd en uitgebreid kan worden. Daarnaast zet de coalitie De Schelde Natuurlijk! onder de naam ,,het mobiele Schelde-ervarium'' een campagnebus in die het komende jaar verscheidene plaatsen in België en Nederland zal aandoen om er de schoonheid van de Zee- en Westerschelde te tonen.
Meer info op deze site.

Peter Symens

Vrijdag 17 september van 18u00 tot 22u30 vindt de Scheldedag plaats. Dit keer dus niet op een zaterdag, maar een vrijdagavond. Op 15 september start immers al het de openbare inspraak over de zgn. ontwikkelingsschets 2010. Tot 15 oktober krijgt iedereen de gelegenheid hierop te reageren. Op de Scheldedag zal hierover van gedachten gewisseld worden.
De ontwikkelingsschets 2010 is een belangrijk document dat op hoofdlijnen bepalend zal zijn voor de inrichting van het Schelde-estuarium. Wordt de Schelde verder uitgediept en zo ja, hoe diep en onder welke voorwaarden? Hoe wordt de veiligheid gewaarborgd? Hoe wordt de natuurlijkheid van het estuarium verbeterd? Reden genoeg om er aandacht aan te besteden. De documenten kunnen al bekeken worden op de website van ProSes. Kijk vooral bij Ontwikkelingsschets, Onderzoek en Rapporten.

De Werkgroep Schelde-estuarium zal op de Scheldedag tekst en uitleg verschaffen bij de gang van zaken. De inschatting is dat het natuurluik in de schets erg mager uitvalt. Ook specifieke lokale zaken meer aandacht zouden moeten krijgen in de schets kunnen nog aangekaart worden.
Plaats: Kallo, Sluisgebouw, vergaderzaal 1e verdieping, Steenlandlaan bus 8. Aanvang op 18.00u
Inschrijving bij Vincent Klap graag uiterlijk 10 september, met vermelding van naam en welke organisatie je vertegenwoordigt.

Peter Symens

Naast het recordaantal van 3450 broedparen van Grote Stern hebben inmiddels ook 3042 paren Visdief en 152 paren Dwergstern zich in de voorhaven van Zeebrugge gevestigd. Met een totaal van 6644 nesten huisvest de voorhaven momenteel respectievelijk ca 6%, 5% en 1 % van de West-Europese broedpopulaties van Grote Stern, Vidief en Dwergstern en is daarmee één van de belangrijkste broedgebieden voor sternen in Europa. De belangrijkste vaststelling blijft evenwel het feit dat dit jaar de grote meerderheid van de sternen (80%) voor het eerst het recent vernieuwde sterneneiland langs de oostelijke strekdam als broedlocatie hebben aanvaard. Dit kunstmatig eiland is dus wel degelijk een geschikt alternatief voor de traditionele nestplaatsen op de braakliggende haven- en industrieterreinen langs de westelijke strekdam. In de nabije toekomst zal het sterneneiland dan ook gefaseerd uitgebreid worden tot een oppervlakte van 22 ha, terwijl tegelijkertijd de haveninfrastructuur langs de westelijke strekdam verder uitgebouwd en ontwikkeld wordt. Op deze manier ontstaat dus een win-win-situatie waarbij zowel de economische als de ecologische belangen van de voorhaven worden gerealiseerd.

Peter Symens

In de voorhaven van Zeebrugge is gisteren het startschot gegeven voor de uitbreidingswerkzaamheden aan het sterneneiland, een surrealistisch stukje natuur bij de oostelijke strekdam van de haven, waar beschermde vogelsoorten als visdiefje, grote stern en dwergstern broeden. 'De vogels konden geen slechtere locatie uitkiezen, maar het is nu eenmaal een ideale biotoop voor hen', aldus Reggy Goemaere van Natuurpunt. De Morgen, 13-02-2004

Peter Symens

De Vlaamse regering heeft vorige vrijdag eindelijk een besluit genomen waarin de principes worden vastgelegd om economie en ecologie in de achterhaven van Zeebrugge te verzoenen. Door dit besluit kan 282 hectare opgespoten poldergebied in de Zeebrugse achterhaven vrijkomen voor haven- en andere economische activiteiten. Gelijktijdig met de economische ontsluiting en ter compensatie van de natuur die in het verleden reeds teloorging voor de uitbouw van de achterhaven, zal ruim 500 ha nieuwe natuur ontwikkeld worden. Daardoor zullen de instandhoudingstellingen in het kader van de Europese Vogel- en Habitatrichtlijn ook effectief gerealiseerd worden. Er zal een matrix opgemaakt worden die de relatie legt tussen havenprojecten en natuurontwikkelingsprojecten en een volwaardige en gelijktijdige uitvoering van beide garandeert. De uitvoering zal worden begeleid door een beheerscommissie die rapporteert aan de Vlaamse regering.

Momenteel wordt ook hard gewerkt aan een oplossing voor de problematiek van de broedende sternen in de voorhaven van Zeebrugge. Nog dit voorjaar zal het sterneneiland langs de oostelijke strekdam verder ingericht en tot zijn oorspronkelijke oppervlakte van 5 ha hersteld worden. Voorts wordt overwogen om vervolgens het eiland gefaseerd uit te breiden tot 22 ha. Om de economische en ecologische doelstellingen op een duurzame manier te verzoenen, zal ook een nieuw Vogelrichtlijngebied worden afgebakend voor de duurzame instandhouding van Grote stern, Visdief en Dwergstern langs de Belgische kust. Het nieuwe vogelrichtlijngebied zal de huidige broedlocaties in de voorhaven bevatten, evenals de fourageergebieden van de sternen en alle locaties waar op termijn duurzame alternatieve broedlocaties kunnen ontwikkeld worden. De afbakening van dit gebied vergt dan ook een nauwe samenwerking tussen het Vlaamse Gewest en de federale minister van Noordzeezaken.

Peter Symens

Het Scheldefonds is een samenwerkingsverband tussen overheid, milieubeweging en bedrijfswereld. Met steun aan projecten probeert het Scheldefonds het belang en de samenhang tussen de verschillende functies van de Schelde te promoten en te versterken. In dat kader werden deze week twee initiatieven gelanceerd. Vanaf nu wordt jaarlijkse een Scheldekrant uitgebracht: de eerste versie kan je momenteel gratis afhalen in de toeristische dienst en bibliotheek van elke gemeente en stad langs de Schelde. Tevens is het Scheldeschorrenproject gelanceerd. Dat is een educatief project ronde het Paardenschor, het Schor Ouden Doel en het Sieperdaschor: drie schorren in een verschillend stadium van ontwikkeling. Er worden onder meer een kijkwand, een knuppelpad, een kijkhut en infopanelen met folderbakjes in het vooruitzicht gesteld.

Peter Symens

Jaarlijks ontmoeten de ondertekenaars van het 'Verdrag van Saeftinghe' - natuur- en De Vlaamse regering keurde vrijdag principieel twee voorontwerpen van decreet goed die respectievelijk de goedkeuring van de Maas- en Scheldeverdrag inhouden. Over beide voorontwerpen van decreet wordt nog advies ingewonnen bij de MiNa-raad, de SERV en nadien ook bij de Raad van State.

Peter Symens

Vorige week startte de procedure voor het opstellen van een Mer voor het nieuwe Sigmaplan. Het kennisgevingsdossier ligt tot 20 november ter inzage bij de betrokken gemeenten, in de districtshuizen van Antwerpen, de drie betrokken provincies en bij de Cel MER van AMINAL (Ferrarisgebouw). Het document is ook raadpleegbaar op www.sigmaplan.be en zou dat binnenkort ook worden op www.mervlaanderen.be. In het kennisgevingsdossier wordt beschreven welke maatregelen de initiatiefnemer (AWZ) voor ogen heeft om voldoende veiligheid tegen overstromingen in het Zeescheldebekken te garanderen en hoe de gevolgen voor het milieu zullen bestudeerd worden. Deze kennisgeving is dus niet meer dan een blauwdruk van het eigenlijke MER-rapport dat later zal opgesteld worden.

Volgende gemeenten zijn betrokken;
Provincie Antwerpen: Aartselaar, Antwerpen, Berlaar, Boechout, Bonheiden, Boom, Bornem, Duffel, Geel, Grobbendonk, Heist-op-den-Berg, Hemiksem, Herenthout, Herselt, Hulshout, Kontich, Laakdal, Lier, Lint, Mechelen, Niel, Nijlen, Puurs, Ranst, Rumst, Schelle, Sint-Amands, Sint-Katelijne-Waver, Vorselaar, Westerlo, Willebroek, Zandhoven en Zwijndrecht.
Provincie Oost-Vlaanderen: Berlare, Beveren, Buggenhout, Dendermonde, Destelbergen, Gent, Hamme, Kruibeke, Laarne, Lebbeke, Lokeren, Melle, Merelbeke, Sint-Niklaas, Temse, Waasmunster, Wetteren, Wichelen en Zele.
Provincie Vlaams Brabant: Boortmeerbeek, Grimbergen, Haacht, Keerbergen, Rotselaar, Steenokkerzeel, Tremelo, Vilvoorde en Zemst.

Natuurpunt zal voor 20 november een gecoördineerd advies uitwerken voor gans het projectgebied. Afdelingen die bemerkingen of aanvullende suggesties hebben bij het kennisgevingsdossier worden gevraagd om die voor 15 november over te maken aan Peter Symens.

Valerie Kochuyt

Op zaterdag 25 oktober vindt de Zevende Scheldedag plaats in Fort Ellewoutsdijk, op het uiterste zuidelijke puntje van de Zak van Zuid-Beveland (Zeeuws-Vlaanderen). In de directe omgeving bevindt zich het zoutwaterschor Zuidgors. In de voormiddag is een wandeling gepland. In de namiddag wordt informatie gegeven over de langetermijnplanning. Peter Symens zal er het woord voeren.

Valerie Kochuyt

De gebieden "Groot Rietveld" en "Vlakte van Zwijndrecht" werden aan de Europese Commissie aangemeld als natuurcompensatiegebieden voor de aanleg van het Deurganckdok. Om de afwikkeling van de financierings- overeenkomsten uit het verleden te regelen, mandateert de Vlaamse regering de secretaris-generaal van het departement Leefmilieu en Infrastructuur om de formele onderhandelingen met de externe partner op te starten.

Peter Symens

Een informatieve tweedaagse voor iedereen die betrokken is bij het Schelde-estuarium. Op deze boottocht worden alle lopende plannen en projecten met betrekking tot de Schelde door deskundigen uit de doeken gedaan en de stand van zaken op het terrein toegelicht: hoe zit dat nu met die LangeTermijnVisie? wat is ProSes? komt er nog iets terecht van de aangekondigde actualisatie van het Sigmaplan? Wanneer is het gecontroleerd overstromingsgebied te Kruibeke-Bazel-Rupelmonde operationeel? Komt er nu een Natuurontwikkelings- of een Natuurherstelplan? Hoe past de Overschelde daarin? Bovendien een ideale gelegenheid om ook alle beleidsverantwoordelijken en diensten uit Vlaanderen en Zeeland die bij deze planning en projecten betrokken zijn in levende lijve te ontmoeten.
3 juli: Dendermonde-Antwerpen
4 juli: Haven van Antwerpen en Westerschelde
info@milieuboot.be

Peter Symens

Eén van de uitgangspunten van het regeerakkoord van de Vlaamse regering (13/07/1999) inzake strategische planning voor zeehavens is het behoud en versterking van de natuurwaarden binnen en buiten het havengebied. De betrachting van het strategisch plan moet dus méér zijn dan louter ‘behoud’ of ‘status quo’. Een volwaardig strategisch plan streeft dus een beduidende win-win-stuatie na voor haven én natuur...

Natuurpunt stelt echter vast dat het ontwerp-streefbeeld en -actieprogramma

• geen duurzame oplossing biedt voor het niet-opgespoten gedeelte van de Dudzeelse Polder maar deze onterecht in het zeehavengebied weerhoudt (zie verder);
• geen garanties biedt voor de duurzame instandhouding van de broedpopulaties van sternen die momenteel in de voorhaven aanwezig zijn;
• zondermeer de aanleg van haven- en ontsluitingsinfrastructuur insinueert doorheen Speciale Beschermingszones en erkende natuurreservaten;
• inzake natuurdoelstellingen en -projecten (e.g. compensatie voor historisch passief, de uitbouw van ecologische infrastructuur…) uitblinkt in het gebruik van zeer vage en algemene omschrijvingen. Van een win-win-situatie is hier dan ook geen sprake. Het voorliggend ontwerp biedt zelfs geen enkele garantie voor een win-status-quo-situatie.

Natuurpunt pleit dan ook dat alle mogelijke knelpunten tussen natuur en haven grondig worden herbekeken en zoveel mogelijk worden vertaald in concrete win-win-situaties. Momenteel wordt op diverse niveaus overlegd om tot concrete samenwerkingsvoorstellen te komen. Er wordt momenteel overleg gepleegd over het behoud van het Achterhavengebied, over het probeem van de spoorwegbocht Ter Doest', en over de Sternenkolonie in de voorhaven.

 

Peter Symens

Op 20 maart 2002 stelde de Europese Commissie ons land nogmaals in gebreke wegens schending van de Europese Habitatrichtlijn door de uitbreidingsplannen van de Antwerpse haven op de Wase linkeroever. Deze ingebrekestelling laakt onomwonden de claim van volgende havenuitbreiding die in het zogenaamde derde gewestplan gelegd wordt op de polders die als vogelrichtlijngebied beschermd zijn. Het betreffende gewestplan geeft invulling aan het Strategisch Plan Waaslandhaven dat voorziet in de aanleg van het Saefthingedok en een stapsgewijze inname van de polder voor havenindustrie. De Commissie laakt nu het feit dat het gewestplan slechts tot 2007 een bescherming voorziet van het als Europees vogelrichtlijngebied beschermd poldergebied. De Commissie heeft het over het “nalaten door de Belgische overheid artikel 6 van de Habitatrichtlijn toe te passen op de derde versie van het Gewestplan ‘St-Niklaas-Lokeren’.” En nog: “Deze brief behandelt eveneens het feit dat de Commissie de tijdelijke bescherming, slechts tot het jaar 2007, van een Natura 2000-gebied (waarvan een groot deel reeds is ontwikkeld voor andere doeleinden sedert zijn aanwijzing) onaanvaardbaar vindt.” De Commissie merkt op dat het Strategisch Plan Waaslandhaven voorziet dat het volledige zeehavengebied (met uitzondering van een volumebuffer van 100m) als speciale beschermingszone (SBZ -vogelrichtlijngebied) wordt geschrapt. "Dit betekent dat ongeveer 2000 ha onaangeroerd polderlandschap binnen SBZ nr. 36 ‘Schorren en Polders van de Beneden-Schelde’ zal worden geschrapt om door nieuwe dokken, logisitieke faciliteiten en industrie te worden ingenomen."Volgens de Commissie "blijkt eveneens dat, indien derde versie van het Gewestplan ‘St-Niklaas-Lokeren’ zoals voorzien wordt uitgevoerd, de habitats van wilde vogels in de SBZ slechts een klein deel van hun originele omvang behouden. Gezien het belang van deze SBZ voor de vluchtroutes is de Commissie van oordeel dat dit de integriteit van het Natura 2000 netwerk zal aantasten."
Het gewestplan is onder meer strijdig met de richtlijn omdat er geen "passende beoordeling" plaatsvond van de negatieve effecten op het vogelrichtlijngebied en omdat evenmin "een afwezigheid van alternatieve oplossingen, noch een groot en dwingend openbaar belang, noch de geschiktheid van compensatiemaatregelen werden aangetoond". In die omstandigheden mag geen juridische claim gelegd worden op een verdere havenontwikkeling die ten koste gaat van het beschermd poldergebied. In tegendeel: de Commissie stelt onomwonden dat conform artikel 4(1) van de vogelrichtlijn ons land het "vereiste wettelijke beschermingsregime" moet instellen dat een behoud en bescherming van de natuurwaarden in het poldergebied garandeert.
Concreet betekent dit dat het Vlaams gewest terug een gewestplanwijziging moet doorvoeren dat de nog onaangetaste polders niet langer een eindbeeld van haven- en industriegebied opkleeft, maar een bestemming geeft die de nodige juridische garanties biedt om de belangrijke vogelpopulaties in stand te houden.

Peter Symens

De vaudeville rond het Deurganckdok lijkt dan toch haar beslag te krijgen. Het zgn. validatiedecreet waarmee een uitzonderingsvergunning wordt verleend voor de bouw van het dok is ter bespreking voorgelegd aan de commissie openbare werken en ruimtelijke ordening. Op 20 november worden we gehoord in het parlement. Natuurpunt lag mee aan de basis van het natuurcompensatieplan dat deel uitmaakt van het validatiedecreet. De schorsing van het gewestplan legde immers ook een hypotheek op realisatie van de compensaties in het kader van de habitatrichtlijn. Toch zijn we niet helemaal tevreden met de gang van zaken. Het dossier had ook afgehandeld kunnen worden zonder het gevaarlijk precedent van een uitzonderingswetgeving. Bovendien zijn in de finale versie een aantal onderdelen van het compensatieplan gesneuveld. Er is geen volledige afstemming ("gelijktijdigheid") van de natuurcompensaties met de bouw van het dok. Ook niet-bouwvergunningsplichtige compensatiemaatregelen moeten in het decreet staan als speciale voorwaarden. Om ervoor te zorgen dat iedereen zich aan de afspraken houdt, moet een opvolgingscommissie worden ingesteld en een monitoringsplan opgesteld.

Peter Symens