Dossier Ruimtelijke Ordening

In aanloop naar het groenboek Beleidsplan Ruimte Vlaanderen, organiseerde de Vlaamse overheid een grote bevraging onder diverse doelgroepen. Hieruit blijkt dat het wensbeeld van de doorsnee Vlaming nauw aansluit bij de ruimtelijke principes uit het RSV, zoals ‘open en stedelijk’. De overheid is echter niet gehaast om dit plan uit te voeren, integendeel. De verschillende herzieningen van het RSV en het vergunningen/handhavingsbeleid zijn zelfs in strijd met de oorspronkelijke doelstellingen. Hierdoor verliest het RSV zijn effect en gaat onze ruimtelijke ontwikkeling verder de verkeerde kant op: de vooropgestelde doelstelling rond natuur- en bosuitbreiding hinkt mijlen ver achterop, het buitengebied raakt meer en meer verkaveld, de kwaliteit van de kernen gaan verder achteruit met steeds grotere maatschappelijke kosten tot gevolg,... De bevraging toont aan dat er nog altijd draagvlak zat is voor de uitgangspunten van het RSV en dat de burger niet zit te wachten op een nieuw plan. Mits enige actualisatie biedt het conceptueel kader van het RSV nog altijd een afdoend antwoord op de uitdagingen van vandaag. Als de Vlaamse overheid echt rekening wil houden met de mening van de Vlaming, dan zal ze de politieke wil aan de dag moeten leggen om de doelstellingen uit het RSV alsnog te realiseren en in te zetten op een geschikt uitvoeringsinstrumentarium. De volledige resultaten kan je per doelgroep nalezen: > burgers > overheden, experts en verenigingen

Ondanks de sterke uitgangspunten van het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen (RSV), kreunt de open ruimte onder steeds verdere verstedelijking. Onder meer door het oneigenlijk gebruik van voormalige agrarische gebouwen, verlinting (oa via afwerkregels), vertuining, verpaarding, enz. De primaire functies van het buitengebied (natuur en landbouw) gaan daardoor stelselmatig verloren, waardoor de neiging bestaat om het buitengebied meer en meer te benaderen als de speeltuin van het stedelijk gebied. Onterecht. Er is dan ook nood aan een actief ruimtelijk beleid voor het buitengebied op zich. Een onderbouwd beleid heeft echter nood aan cijfers, welke in het verleden vaak ontbraken. Nochtans bestaat er in Vlaanderen heel wat academisch onderzoek naar deze nieuwe tendenzen. Zo bracht, J.ooR een platform van ‘jonge onderzoekers open ruimte’, hun kennis samen naar buiten tijdens een studiedag eerder vorige week. De aangehaalde problemen werden erkend en blijken zelfs veel groter dan het ‘buikgevoel’ eerder zou vermoeden. Natuurpunt stelt dan ook dat het buitengebied meer dan ooit specifieke aandacht en actie verdient, niet alleen in uitvoering van het RSV, maar evenzeer in het nieuwe Beleidsplan Ruimte Vlaanderen.

Eind 2011 presenteert de Vlaamse overheid een groenboek ‘Beleidsplan Ruimte Vlaanderen’. Via partnerdialogen worden besturen, verenigingen en experten betrokken. Deze week ging de tweede door: aan de hand van vier extreme scenario’s voor Vlaanderen, werd een ruimtelijke verkenning gemaakt van het jaar 2050. Natuurpunt pleit daarbij voor meer ruimte voor natuur, wat perfect kan samengaan met andere doelstellingen zoals ruimte voor overstromingen, kustverdediging, adaptatie en duurzame landbouw die rekening houdt met biodiversiteit. Een reflectie van de eerste dialoog vindt u hier. De volgende partnerdialogen vinden plaats op 6 oktober en 22 november dit najaar.

Onlangs gaf de Vlaamse regering het startschot voor de opmaak van een Beleidsplan Ruimte Vlaanderen. In navolging van het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen, zal dit nieuwe plan de krijtlijnen uitzetten hoe Vlaanderen er tegen 2050 kan uitzien. In de aanloop van dit plan organiseerde de Vlaamse overheid onlangs een eerste bevraging onder 1000 willekeurige burgers. Hieruit blijkt dat de overgrote meerderheid van de Vlamingen bekommerd is over het verlies aan open en groene ruimte. Tevens bestaat de vrees dat Vlaanderen tegen 2050 volgebouwd zal zijn. Natuurpunt deelt deze bekommernissen en meent bovendien dat extra ruimte voor natuur een belangrijke win-win situatie kan opleveren met andere maatschappelijke uitdagingen, zoals bijvoorbeeld het voorkomen van overstromingen en klimaatadaptatie. Deelt u deze vrees en opportuniteit(en) voor natuur of wil u de Vlaamse overheid nog andere aandachtspunten meegeven bij de opmaak van dit plan? Dan kan u nog tot 28 mei deelnemen aan de online bevraging die de Vlaamse overheid op heden organiseert onder gans de bevolking.

In zijn ambitienota benadrukt de Vlaamse Bouwmeester dat de ruimtelijke kwaliteit in Vlaanderen zorgwekkend blijft, ondanks de welvarendheid van de regio. Het team van de Vlaamse Bouwmeester engageert zich dan ook om te werken aan de ontwikkeling van duurzame ruimtelijke en architecturale scenario’s voor Vlaanderen. Ook het Beleidsplan Ruimte Vlaanderen (BRV) zal volgens de bouwmeester moeten inzetten op duidelijke strategische en visionaire keuzes. Die trendbreuk is inderdaad absoluut noodzakelijk. Uit extrapolaties van het ruimtelijk ordeningsbeleid blijkt dat er ons - bij ongewijzigd beleid - tegen 2050 nog amper open ruimte rest. Het ligt voor de hand dat we op de eerste plaats moeten investeren in de optimalisatie van het bestaande aanbod aan gronden en panden. Kwalitatieve inbreidingsprojecten, saneren van brownfields, het activeren van on(der)benutte gronden en (leegstaande) panden, e.a. bieden daartoe immers nog verregaande potenties. Het Team van de Vlaamse Bouwmeester kan in deze alvast op onze steun rekenen.

In uitvoering van de visienota versnellen van investeringsprojecten , keurde de Vlaamse regering een eerste reeks vereenvoudigingen van procedures ruimtelijke ordening goed. Het opmerkelijkste punt is de afschaffing van de VLACORO, wiens taken worden overgenomen door enerzijds de SARO (voor strategische beleidsaangelegenheden) en anderzijds het departement RWO (voor technische aspecten). Zo wordt een dubbele advisering (zoals op heden het geval) vermeden en wordt een duidelijk onderscheid gemaakt tussen beleidsvoorbereiding en -advisering. De wijzigingen impliceren dat de SARO voortaan al in de voorfase van gewestelijke ruimtelijke structuur- en uitvoeringsplannen betrokken wordt, wat een vooruitgang is ten opzichte van de huidige situatie. Door het middenveld reeds in de voorontwerpfase om advies te vragen, zal de maatschappelijke inbreng immers meer effect kunnen hebben. Dit ligt ook in het verlengde van de aanbevelingen van de commissies Sauwens en Berx. Anderzijds zullen de bezwaren uit het openbaar onderzoek over ruimtelijke plannen voortaan uitsluitend beoordeeld worden door de Vlaamse regering zelf, na voorbereiding door het departement RWO. Hier stelt zich echter de vraag in welke mate de administratie annex Vlaamse regering geheel objectief kan oordelen over bezwaren op plannen die ze zelf uittekende. De angel verschuift dus naar de staart van het proces. Het persbericht van de Vlaamse regering vind je hier.

Vorige maand bekrachtigde het Vlaams parlement de tussentijdse herziening van het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen (RSV). Er lag daarbij een zeer onevenwichtige oefening voor. Aan de ene zijde werd vastgesteld dat er - in uitvoering van de ruimtebalans - een enorme achterstand werd opgelopen voor natuur en bos. Aan de andere zijde voorziet de herziening wel meer ontwikkelingsmogelijkheden voor harde activiteiten. Naast meer ruimte voor bedrijventerreinen (ook in het buitengebied), gaf het parlement haar akkoord voor een tiental missing links in het wegennet en uitbreidingsmogelijkheden voor motorcrossterreinen. De milieubeweging steek niet onder stoelen of banken dat dit slecht nieuws is voor de ruimtelijke inrichting van Vlaanderen, die nu reeds problematisch is en waar vele bestaande bedrijventerreinen er nog on(der)benut bijliggen. De herziening werkt de ruimtelijke wanorde enkel in de hand en denkoefeningen hoe het beter kan, worden opnieuw vooruit geschoven. Eind vorig jaar werd de start gegeven voor wat de opvolger van het RSV moet worden: het Ruimtelijk Beleidsplan Vlaanderen. Indien ook dit plan niet de ambitie heeft om op korte termijn een duurzame en daadkrachtige trendbreuk te realiseren, zullen we in 2050 enkel kunnen vaststellen dat er ons in Vlaanderen nog amper open ruimte rest.

De ontwikkelingsperspectieven van de N199, nu gecatalogeerd als secundaire weg (zie) PRSP Antwerpen, waren in het verleden al vaker onderwerp van discussie. Met de definitieve vaststelling van de tweede herziening van het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen (RSV, blz. 32) engageerde de Vlaamse overheid zich eind vorig jaar tot het opstarten van onderzoek en overleg om de grensoverschrijdende impact van de N119 van Turnhout naar Baarle-Hertog te kunnen inschatten. Omdat dit engagement aan het RSV werd toegevoegd onder de titel ‘Selectie van de primaire wegen II’, rees eerder deze maand de perceptie dat de Vlaamse Regering een verdoken beslissing nam om de N199 op te waarderen. Onterecht zo blijkt uit een persbericht tekst van Vera Celis (N-VA) die navraag deed op het kabinet van haar partijgenoot Muyters. De Vlaamse Regering wil de N119 net downgraden zo blijkt, en andere alternatieven onderzoeken.

Eind december stelde de Vlaamse regering het GRUP voorlopig vast voor de afbakening van het Vlaams Strategisch gebied rond Brussel en aanpalende openruimte gebieden (VSGB). Het plangebied bestrijkt (delen van) de gemeenten Asse, Beersel, Dilbeek, Drogenbos, Grimbergen, Halle, Kraainem, Machelen, Sint-Pieters-Leeuw, Steenokkerzeel, Tervuren, Vilvoorde, Wemmel, Wezembeek-Oppem, Zaventem, en Zemst. Het openbaar onderzoek loopt van 14 februari 2011 tot en met 14 april 2011. De plannen alsook praktische informatie voor het indienen van eventuele bezwaren vind je. hier

In uitvoering van het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen (RSV) gaf de Vlaamse regering medio 2010 een nieuwe impuls aan de Afbakening van de Natuurlijke en Agrarische Structuur, het zogenaamde AGNAS proces. Intussen werd daarbij een lijst vastgelegd van nieuwe gewestelijke ruimtelijke uitvoeringsplannen (GRUPs) die in de loop van 2011 worden opgestart. In totaliteit werd bij de programmatie rekening gehouden met een verhouding van 1 ha natuur/bos per 6 ha herbevestigd agrarisch gebied (HAG). Dit evenwicht spruit voort uit de nog resterende taakstelling van het RSV die neerkomt op de omzetting van 35.000ha agrarisch gebied naar natuur/bos en anderzijds de herbevestiging van 212.000ha agrarisch gebied. Het volledige uitvoeringsprogramma 2010-2011 vind je hier.

Op 28 januari keurde de Vlaamse regering de startnota goed van het Beleidsplan Ruimte Vlaanderen (BRV). Dit plan belooft op termijn de opvolger te worden van het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen (RSV), zonder evenwel afbreuk te doen aan de uitvoering van de ruimtebalans zoals vastgelegd in het RSV. Via een groenboek (eind 2011) en witboek (eind 2013) is het doel om tegen het einde van deze legislatuur tot een voorlopige vaststelling te komen van het BRV. De startnota legt daarbij de nadruk op een integrerende benadering alsook coproductie. Met dit laatste wordt een breed maatschappelijke dialoog beoogd met alle belanghebbenden en het middenveld om zo tot een gedragen beleidsplan te komen.

Onder het motto ‘Geef ons de ruimte…’ slaan de milieubeweging en de Gezinsbond op paaszondag 24 april de handen in elkaar om aandacht te vragen voor de verdere versnippering van onze open ruimte en natuur ingevolge een slecht ruimtelijk ordeningsbeleid. Gaat er ook kostbaar groen en open ruimte verloren in je buurt of wacht je al veel te lang op de realisatie van een beloofd stadbos? Om aandacht te vragen voor zulke ruimtelijke problemen wordt opgeroepen om ter plekke een leuke paaseizoektocht of pic-nic te organiseren. Wenst je afdeling ook een dergelijke activiteit te plannen, geef dan spoedig een seintje aan Frederik Mollen. Wij brengen u dan in contact met de projectcoördinatoren van BBL en de Gezinsbond die u ondersteunen via een actiehandleiding, themakrant en campagnemateriaal.

Eind 2010 stelde de Vlaamse regering een groot aantal gewestelijke ruimtelijke uitvoeringsplannen voorlopig vast. De opvallendste dossiers zijn de ‘Natuur- en landbouwgebieden Vallei van de Gete, Melsterbeek en Graasbeek van Budingen tot Halen', de ‘Herstructurering Vissenakker en omgeving’ en de 'Afbakening regionaalstedelijk gebied Turnhout - deelplan 4 - Gemengd Regionaal Bedrijventerrein Bentel'. Verder gaat het om een aantal (zonevreemde) bedrijven te Herent, Zemst en Kortenberg, alsook de gevangenis van Beveren. Voor elk van deze gewestplanwijzigingen werd een openbaar onderzoek gepland of reeds gestart. Een overzicht van alle GRUPs met bijhorende termijnen kan u raadplegen op www.ruimtelijkeordening.be (zie onderaan). De beleidsdienst verneemt graag indien uw afdeling een bezwaar zou plannen.

Onder het motto ‘Samen denken over de Vlaamse Ruimte’, vond eerder deze maand de rondetafel ‘groen stedengewest’ plaats. Minister Muyters gaf daarmee het startschot voor het nieuwe Beleidsplan Ruimte Vlaanderen (BRV), de opvolger van het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen (RSV). Bedoeling is de opmaak van een Groenboek over ruimtelijke planning tegen eind 2011. Na een breed maatschappelijk debat zou dit tegen het einde van legislatuur leiden tot een ontwerp BRV. Los van het nieuwe planningsinitiatief ijvert Natuurpunt intussen voor de uitvoering van het RSV, met nadruk op de taakstellingen voor zowel natuur als bos. Belangrijk daarbij zijn de afbakeningsprocessen van het buitengebied, het zogenaamde AGNAS-proces dat reeds eerder dit jaar nieuw leven werd ingeblazen.

Groenvoorzieningen langs wegen worden vaak verwaarloosd, niet alleen bij de aanplant, maar ook nadien. Dat bleek alvast op een info-avond die Groen! vorige week (24/11) organiseerde. Jonge planten worden gekwetst door maaiwerken of verdrogen in de zomer. Oudere bomen lopen dan weer het gevaar om geveld te worden na stormschade of omdat ze voor hinder zorgen langs fiets- en voetpaden. Daarbij wordt vaak onvoldoende overwogen of ze niet met gepaste zorg gered kunnen worden, want een nieuwe boom heeft alleszins niet de verdienste van een ouder exemplaar. Bomen in stedelijke omgeving vervullen bovendien een belangrijke sociale en ecologische functie. Ze geven de buurt een natuurlijke uitstraling en bieden meerwaarde voor de biodiversiteit in de stad. Het onderhoud ervan valt onder de bevoegdheid van de wegbeheerder. Het is dan ook van belang dat het Vlaams gewest en de lokale besturen in nieuwe ontwerpen en lastenboeken voldoende aandacht aan de uitvoering en het onderhoud.

Vorige week donderdag vond de 2de sectordag paarden plaats, een initiatief van het Vlaams Paardenloket. Focus was de impact van de sector op de ruimtelijke ordening. In 2007 werd het ruimtegebruik van de paardenhouderij geschat op 20.000 tot 25.000 ha - de huidige cijfers liggen wellicht nog een stuk hoger. Het nieuwe kader over de stedenbouwkundige mogelijkheden van de sector in het agrarisch gebied maakt duidelijk dat, volgens de afdeling Duurzame Landbouwontwikkeling (ADLO), quasi alle activiteiten thuishoren in het agrarisch gebied (behalve Hippische centra en maneges met horeca). De druk op het agrarisch areaal neemt dus ook vanuit de ‘ruime’ landbouwsector zelf sterk toe.

Op een tweedaagse conferentie ter gelegenheid van 25 jaar Europese MER-richtlijn, kondigde minister Schauvliege een grondige evaluatie en optimalisering van milieueffectrapportage in Vlaanderen aan. Het milieueffectenrapport (plan- en project-MER) is intussen een ingeburgerd instrument dat alle milieueffecten van een plan of project integraal in kaart brengt. Het proces voorziet ruime participatiemogelijkheden en verhoogt zo het maatschappelijk draagvlak. Schauvliege wil via een duidelijker Europees kader, meer flexibiliteit en maatwerk zorgen voor meer efficiëntie en effectiviteit. Dit moet volgens de minister leiden tot een ambitieuze win-win situatie met enerzijds een snellere besluitvorming en meer rechtszekerheid voor initiatiefnemers, en anderzijds hogere milieuwinst en transparantie.

Vorige week vrijdag keurde de Vlaamse regering een visienota tekst goed ter versnelling van investeringsprojecten. De visienota gaat uit van een aantal aanbevelingen van de Commissies Berx en Sauwens eerder dit jaar en bevat goede elementen zoals de introductie van een openbare procesnota en een ruime voorfase.

Er is, minstens de eerste tien jaar, nog voldoende bouwgrond in Vlaanderen. Maar de gronden komen moeilijk op de markt. Eigenaars laten hun grond immers vaak onbenut. Ze speculeren op prijsstijgingen of reserveren de grond voor de (klein)kinderen. De prijzen rezen de afgelopen tien jaar dan ook de pan uit. Dat blijkt alvast uit het nieuwe boek ‘Ruimte voor wonen’ van Pascal Dedecker e.a. dat eerder deze maand werd voorgesteld op een gelijknamige studiedag in het Vlaams Parlement. De natuur- en milieubeweging pleit dan ook voor een doeltreffendeheffing op onbenutte bouwgronden in woongebied zoals die reeds in een aantal gemeenten bestaat. Dat zulk instrument werkt, blijkt bovendien uit de bestaande heffing op leegstand en verkrotting. Het is dan ook een ideaal instrument om het buitengebied te vrijwaren voor de toenemende verstedelijkingsdruk.

De SARO was erg kritisch in haar advies dat ze vorige week uitbracht op het herzieningsvoorstel van het RSV. De voorliggende wijzigingen hebben vooral tot doel nog meer open ruimte op te offeren voor harde activiteiten, waaronder 6.000 ha extra bedrijventerreinen inclusief ruime ontwikkelingsmogelijkheden voor het buitengebied. Natuur en bos komen weinig of niet aan bod, zodat het voorstel de verstedelijkingsdruk aanzienlijk aanwakkert. In haar advies vraagt de SARO de Vlaamse regering dan ook om zich ernstig te bezinnen over de noodzaak om het herzieningsproces van het RSV door te voeren zoals het nu wordt voorgesteld. Ook wordt gewezen op het gebrekkige cijfermateriaal en onvoldoende onderbouwing. Volgens de SARO is het eerder aangewezen om werk te maken van een meer evenwichtig globale herziening, waarin ook andere sectoren zoals natuur de nodige aandacht krijgen die ze verdienen. De maatschappelijke weerstand tegen de herzieningsplannen van de Vlaamse regering bleek ook al tijdens het openbaar onderzoek toen meer dan 1.500 bezwaren werden ingediend.

Vlacoro en het maatschappelijk middenveld van de SARO geven een ongunstig advies bij het “gebied voor stedelijke activiteiten” (lees : nieuw voetbalstadion) Oostkampse baan en Chartreuse. De adviesraad wijst onder meer op de talrijke fouten en slordigheden in de toelichtingsnota, de onvoldoende onderbouwing, de impact op de leefbaarheid en de woonkwaliteit, de overstromingsgevoeligheid van dit deelgebied, het ontbreken van een globale mobiliteitsvisie, de knelpunten inzake het plan-mer-proces en de negatieve milieueffecten. In het hele dossier van de afbakening van het stedelijk gebied van Brugge krijgen nog 4 andere deelgebieden een ongunstig advies, waaronder Jabbeke-West. In Jabbeke verwijst de raad naar een aanzienlijke en structurele aantasting van de open ruimte, de ligging van het deelgebied buiten het stedelijk weefsel, de aanzienlijke impact op de landbouw, het verlies aan biologisch waardevolle gebieden, de knelpunten inzake het plan-mer-proces en de negatieve milieueffecten, de overstromingsgevoeligheid. De overige deelgebieden krijgen een voorwaardelijk gunstig advies. Het advies werd bezorgd aan Minister Muyters.

De Vlaamse regering stelde op 23 juli het bijzonder oppervlaktedelfstoffenplan (BOD) Vlaamse Leemstreek vast, een gebied dat zich uitstrekt van West-Vlaanderen tot Vlaams-Brabant. Het plan schrapt 100 ha aan huidige ontginningsgebieden, maar bevat ook een aantal nieuwe locaties voor ontginning die soms vanuit ruimtelijke en ecologische invalshoek erg omstreden zijn. De exacte gebiedsgrenzen en de bestemmingswijzigingen worden nog vastgelegd in een GRUP. In het kader van duurzaam materialenbeleid is ook een werkgroep opgericht die mogelijke alternatieven voor leem onderzoekt en uitwerkt. Helaas wordt dit onderzoek pas opgestart nadat het BOD werd vastgesteld.

Op 13 juli liep het openbaar onderzoek ter actualisatie van het PRSP (Provinciaal Ruimtelijk Structuurplan) van de provincie Antwerpen ten einde. De actualisatie mikt vooral op de functies "wonen" en "industrie". Hierbij zijn er opvallend veel meer mogelijkheden voor bedrijventerreinen in het buitengebied, ten koste van de open ruimte. Dat is in strijd met verschillende fundamentele uitgangspunten van het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen: met name het vrijwaren van het buitengebied, het tegengaan van de verdere versnippering ervan en de bundeling van economische activiteiten in economische knooppunten. Natuur krijgt weinig of geen aandacht bij de herziening, hoewel er de afgelopen jaren net op dit vlak een behoorlijke achterstand werd opgelopen. Het volledige bezwaarschrift van Natuurpunt kan je hier nalezen.

Het platform Modal Shift (waarvan Natuurpunt lid is) lanceerde vorige week een nota over het aanzuigeffect van nieuwe wegen. Het uitbreiden van weginfrastructuur biedt geen structurele oplossing voor het fileproblemen. Nieuwe wegen trekken immers nieuw verkeer aan. Modal Shift pleit voor een andere aanpak van het fileprobleem. Een combinatie van slimme sturende belastingen en investeringen in kwaliteitsvol openbaar vervoer en fietsinfrastructuur kunnen een structurele uitweg bieden uit de files. De nota kan je downloaden op www.modalshift.be.

Volgens het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen primeren landbouw, natuur en bos in het buitengebied. Ruimtelijke afbakeningsprocessen hebben tot doel de concrete taakstellingen inzake agrarisch (750.000 ha) en groengebied (150.000 ha natuur, 53.000 ha bos, 34.000 ha overig groen) op het terrein effectief te realiseren. Na een eerste afbakeningsronde (2005-2009) die onder meer resulteerde in de herbestemming van een groot aantal agrarische gebieden (HAG's), besloot de Vlaamse Regering op 7 mei 2010 tot de versnelling van de tweede fase van de Afbakening Gewenste Natuurlijke en Agrarische Structuur (AGNAS). Het doel is om verder te werken a rato van 1 ha extra natuur- of bosgebied per 6 ha herbevestigd landbouwgebied. Voor het werkingsjaar 2010 werd tevens een lijst van 19 prioritaire RUP's opgesteld, goed voor in totaal 1.500 ha vastgelegd natuur- of bosgebied. Via een nieuw coördinatieplatform en thematische werkgroepen, is de dienst beleid van Natuurpunt betrokken. Wij brengen u op de hoogte zodra inspraak in concrete dossiers mogelijk is.

Op 13 juli loopt het openbaar onderzoek ter actualisatie van het PRSP van de provincie Antwerpen ten einde. Er ligt geen volledig nieuw structuurplan voor, maar wel een bundeling van tekstwijzigingen, die worden voorgesteld onder de vorm van een addendum. De documenten kan je hier terugvinden. De actualisatie omvat onder meer nieuwe taakstellingen voor wonen en bedrijvigheid. Zo krijgen ook dorpen in het buitengebied voortaan meer ontwikkelingsmogelijkheden, bv door de aanleg van nieuwe lokale bedrijventerreinen. Deze ontwikkeling is in strijd met de uitgangspunten van het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen (RSV I bis), dat het buitengebied wil vrijwaren en economische activiteiten bundelt in knooppunten. Natuurpuntafdelingen die opmerkingen of bezwaren hebben op dit plan, kunnen deze tot en met 6 juli bezorgen aan frederik.mollen@natuurpunt.be. De dienst beleid zal alle ingekomen reacties vervolgens bundelen en insturen.

Er is een nieuwe omzendbrief over de herbevestigde agrarische gebieden (HAG). Deze omzendbrief vervangt de vorige van januari 2005. De omzendbrief verduidelijkt het afwegingskader voor bestemmingswijzigingen binnen het HAG ingevolge provinciale of gemeentelijke initiatieven, alsook voor het afleveren van stedenbouwkundige vergunningen voor niet-agrarische functies. Voor sommige handelingen is geen stedenbouwkundige vergunning nodig of volstaat een meldingsplicht. De ontwerpbesluiten hiervoor kan je hier nalezen. Hierbij aansluitend is het departement Landbouw en Visserij bezig aan de evaluatie van het beoordelingskader inzake advisering van stedenbouwkundige vergunningsaanvragen in het agrarisch gebied.

In het kader van een aantal ruimtelijke planningsprocessen op zowel Vlaams en provinciaal niveau lopen er op heden openbare onderzoeken. *RUPs: Cluster Dijlemonding gebieden voor oppervlaktedelfstoffenwinning – klei van de Kempen *Plan-MERs: Leuven, Lokeren, Tienen, Diest en Aarschot kleigroeve ARGEX te Kruibeke en Zwijndrecht Meer info over deze plannen en procedures vind je opwww.ruimtelijkeordening.be en www.mervlaanderen.be.

Bond Beter Leefmilieu en Natuurpunt dienden samen een bezwaarschrift over de herziening van het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen. Onze kritiek op de 6000 ha extra bedrijventerreinen en de nieuwe economische knooppunten kan je hier bekijken.

Vorig jaar heeft de Vlaamse regering een nieuw gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan (RUP) goedgekeurd voor Antwerpen, waardoor Petroleum Zuid de bestemming ‘bedrijventerrein’ heeft gekregen. Hoe ziet Petroleum Zuid er nu uit? Wat met het nieuwe voetbalstadion? Is nog een natuurverbinding met de Hobokense Polder mogelijk? Natuurpunt zocht vorige zondag samen met tal van andere organisaties naar antwoorden. Wil jij ook meer weten? Klik dan hier.

Verschillende parlementsleden ondervroegen minister Muyters in de commissie leefmilieu over weekendverblijven en de problematiek van de permanente bewoning. Zijn antwoord bevestigt vooral dat de provincies de trekker zijn in het zoeken naar oplossingen. We leren verder dat "via een preventieve aanpak sterk wordt ingezet op het voorkomen van nieuwe permanente bewoning". Het voorlopig verslag lees je hier.

Hoewel de Codex Ruimtelijke Ordening nog maar enkele maanden van kracht is, ligt er nu reeds een voorstel van decreet voor om ze aan te passen. De wijzigingen worden voorgesteld als technische wijzigingen. In 54 artikelen wil men de nieuwe codex al bijsturen. Na de paasvakantie zal het Vlaams Parlement dit verder behandelen

Nog tot 26 april loopt het openbaar onderzoek over Brugge. Natuurpunt blijft actie voeren voor het instandhouden van de groene gordel rond Brugge. Wij geloven in het behoud van het bestaande Jan Breydelstadion. Met de nodige aanpassingen, zeker wat betreft mobiliteit, kan op deze locatie een multifunctioneel stadion uitgebouwd worden.

De herziening van het Ruimtelijk structuurplan Vlaanderen ligt in openbaar onderzoek tot en met 11 mei. Alhoewel de herziening wordt aangekondigd als een eerder beperkte wijziging worden er toch een heel aantal nieuwe economische knooppunten en wegeninfrastructuren in voorgesteld. Natuurpunt zal de betrokken afdelingen contacteren en een gemeenschappelijke inspraakreactie opstellen. Meer info Wil je hiervan graag op de hoogte worden gehouden, geef dan je mailadres door aan liesbet.vanlaer@natuurpunt.be.

Diverse middenveld- en burgerorganisaties vragen aan de leden van de Parlementaire Commissie 'Versnelling Maatschappelijk Belangrijke Investeringsprojecten' aandacht voor de kwaliteit van de organisatie van inspraak en betrokkenheid. De betrokken organisaties formuleerden hun aandachtspunten (zoals de burgers sneller betrekken in het proces of ruimte bieden voor alternatieven) in een platformtekst . De herziening van de inspraakprocedure komt er na debacles over grote infrastructuurwerken als de Antwerpse Oosterweelverbinding.

Het nieuwe decreet Ruimtelijke ordening wijzigt het vergunningenbeleid. Zo verandert onder meer de procedure voor bouwvergunningsaanvragen. Het nieuwe systeem treedt wel op getrapte wijze in werking. Vergunningsbeslissingen van vóór 1 september 2009 blijven onderhevig aan oude systeem qua procedure. In de nieuwe procedure worden onder andere de behandelingstermijnen aangepast: geen tijdige beslissing van burgemeester en schepenen staat gelijk met een stilzwijgende weigering. De bepalingen van de werken die vergunningsplichtig zijn, worden voorlopig niet veranderd. Het huidig besluit blijft geldig in afwachting van een nieuw. Meer info. Ondertussen kondigt de minister van Ruimtelijke ordening Muyters al nieuwe wijzigingen aan van dit nog niet volledige geïmplementeerde decreet.

De afdeling Ruimtelijke planning stelde op 15 september de visienota “Ruimtegebruik en Ruimtebeslag 2020-2050” voor. De nota geeft een aanzet tot de discussie over een nieuw ruimtelijk beleidsplan voor Vlaanderen. Naast de herziening van het huidig ruimtelijk structuurplan, waarvan de procedure loopt, werkt men dus aan de voorbereiding van een nieuw ruimtelijk plan op langere termijn. De volledige nota staat hier.

Wat gebeurt er met de waarde van de grond bij bestemmingswijzigingen? Vanaf 1 september worden er nieuwe of gewijzigde vergoedingsregelingen van kracht. Je hebt recht op een planschadevergoeding wanneer de ruimtelijke bestemming van je perceel zodanig wijzigt (door een ruimtelijk uitvoeringsplan) dat het niet meer in aanmerking komt voor een vergunning om te bouwen. De planbatenregeling werd uitgewerkt voor percelen waarvoor een nieuw ruimtelijk plan de waarde van het perceel verhoogt. Volledig nieuw is de kapitaalschadevergoeding en de gebruikerscompensatie. Dit zijn vergoedingen die uitbetaald zullen worden aan eigenaars en gebruikers (vb. pachters) bij wijziging van een landbouwbestemming naar een groene bestemming. Vanaf 1 september moet er bij de ruimtelijke uitvoeringsplannen een overzicht komen van de percelen waarop een bestemmingswijziging gebeurt die aanleiding kan geven tot één van bovenstaande vergoedingen. Meer informatie vind je hier.

Begin juli keurde de Vlaamse regering een nieuwe deontologische code goed voor de leden van alle commissies voor ruimtelijke ordening: de gecoro’s, procoro’s en vlacoro. Daarin wordt een heel hoofdstuk gewijd aan discretie en spreekrecht. De inhoud van de besprekingen en het verloop van de stemmingen mogen bijvoorbeeld niet meegedeeld worden aan de media. Na de eindberaadslaging kunnen de leden wel hun eigen standpunten aan de media overbrengen. Maar ook dan mag er niet gezegd worden wie welke standpunten innam. Het volledig besluit lees je hier.

Voor de zomer werden twee belangrijke decreten goedgekeurd: een aanpassingsdecreet inzake ruimtelijke ordening en een nieuw decreet over het Grond- en Pandenbeleid. De uitvoering hiervan zal gefaseerd verlopen. De eerste besluiten gaan op 1 september van kracht. Tegen 1 april 2010 zou alles in uitvoering moeten zijn. Neem alvast een kijkje op de nieuwe website rwo.be. Een van de wijzigingen gaat over de inplanting van windmolens in landbouwgebied. Natuurpunt heeft daar al op geanticipeerd door een aangepast verenigingsstandpunt.

De laatste regering keurde nog een aantal ruimtelijke uitvoeringsplannen goed: op- en afrittencomplex A10/E40 - N44 te Aalter (definitief) en gebied voor stedelijke activiteiten omgeving Sportpaleis Antwerpen (voorlopige vaststelling).

Tot 7 juli kan iedereen opmerkingen formuleren op de kennisgevingsnota van het Plan-MER (milieu-effectenrapport) Spartacusplan Sneltramlijn 2 ‘Hasselt-Genk-As-Maasmechelen’. Eén van de tracés snijdt het natuurreservaat De Maten in Genk! Een ander deeltracé loopt recht door het Nationaal Park de Hoge Kempen over de oude spoorlijn. De volledige nota kan je bekijken op de website www.mervlaanderen.be. Opmerkingen over te onderzoeken milieueffecten en alternatieven zullen we gebundeld insturen. Mail je opmerkingen naar Annelore.nys@natuurpunt.be.

De Vlaamse regering keurde de Gewestelijke Ruimtelijk uitvoeringsplannen (GRUPs) goed van het grootstedelijk gebied Antwerpen en van het Zeehavengebied Zeebrugge. De goedgekeurde teksten en plannen vind je binnenkort op ruimtelijkeordening.be.

Van 10 juni tot 9 juli kan iedereen opmerkingen geven op het plan-MER (milieueffectrapport) van het ruimtelijk uitvoeringsplan in de Vlaamse rand rond Brussel. Reeds in februari nam de Vlaamse Regering akte van het eindrapport met de visie op de Vlaamse rand rond Brussel. De voorbereiding voor het ruimtelijk uitvoeringsplan, waarin de ruimtelijke bestemmingen worden veranderd, werd opgestart. Hierin kadert ook deze publieksconsultatie. In een nota worden de milieueffecten weergegeven die zullen bestudeerd worden in het plan-MER. Deze nota kan je inkijken via de website mervlaanderen.be. Opmerkingen over alternatieven of nader te onderzoeken milieueffecten kunnen we gebundeld insturen. Mail je opmerkingen zowel naar Steven.vanholme@natuurpunt.be als naar Liesbet.VanLaer@natuurpunt.be.

De provincie Antwerpen zoekt naar oplossingen voor de problematiek van de weekendverblijven. Op basis van gegevens van de gemeenten en andere betrokken actoren zal de provincie prioritaire gebieden aanduiden. Natuurpuntafdelingen kunnen dus eveneens hun plannen op korte en lange termijn doorgeven. Voor meer info stuur een mail vóór 25 juni naar Liesbet.VanLaer@natuurpunt.be.

De Vlaamse Regering nam vorige week een beslissing over het gewestelijk Ruimtelijk uitvoeringsplan (GRUP) Zeehaven Zeebrugge. Het advies van Vlacoro met de vraag om de VEN-gebieden uit het GRUP te halen, werd niet gevolgd. Het advies over het natuurreservaat Sashul werd wel gevolgd : de “ontvenning” van het gebied, dat buiten het GRUP ligt, gaat (voorlopig) niet door. Alle info op www.ruimtelijkeordening.be. De Vlaamse regering keurde vrijdag de ontwerpdecreten ruimtelijke ordening goed. Op drie belangrijke punten komen er aanpassingen: vergunningen, planologie en handhaving. Daarnaast is ook het ontwerp van decreet voor de gebruikerscompensatie goedgekeurd. Landbouwers zullen in de toekomst een beroep kunnen doen op een financiële regeling als ze schade kunnen aantonen tengevolge van een bestemmingswijziging, sommige overdrukken of erfdienstbaarheden. Eigenaars worden eveneens vergoed. Dat is geregeld via het decreet grond- en pandenbeleid. Al deze ontwerpdecreten moeten wel nog goedgekeurd worden door het Vlaams parlement. Liesbet.VanLaer@natuurpunt.be

Nieuwe openbare onderzoeken van gewestelijk ruimtelijke uitvoeringsplannen en milieueffectrapporteringen: watergebonden bedrijventerrein Zwartenhoek, bedrijventerrein met watergebonden karakter Niel, Polder van Vlassenbroek, Grote en Kleine Wal, Zwijn en Groot Schoor, Durmevallei en Cluster Kalkense Meersen. Publieke inspraak over het PRUP "Regionale ontsluiting Geel". Alle info op www.ruimtelijkeordening.be.

Donderdag besliste de Vlaamse Regering principieel over de afbakening van het grootstedelijk gebied Antwerpen. Van de geplande bedrijventerreinen Keizershoek en Petroleum Zuid (zie kaartje) wordt enkel Keizershoek (Kontich) voor het grootste stuk geschrapt. Voor Petroleum Zuid wordt het alternatief voorstel, met plaats voor natuur en recreatie, niet gevolgd door de Regering. Er is wel sprake van een natuurverbinding van 14 ha. Zoals gevraagd wordt het stadsrandbos bijgestuurd en pas later in een RUP gegoten. Ook naast het natuurgebied Broekbos wordt er een nieuw RUP voorzien. Het woongebied Boskouter wordt niet geschrapt (zoals gevraagd door de Vlaamse Commissie voor Ruimtelijke ordening) maar er wordt meer buffering voorzien. Voor het gemeenschappelijk persbericht van Boerenbond, Bond Beter Leefmilieu en Natuurpunt, klik hier. De definitieve plannen en teksten zijn nog niet openbaar maar kan je later bekijken op www.ruimtelijkordening.be.

De Natuurpuntafdelingen uit het Brugse, gesteund door Natuurpunt Nationaal, uiten hun ongenoegen over de mogelijke locatie voor een nieuw voetbalstadion in de groene gordel. In het goedgekeurde milieueffectenrapport werden er een aantal locaties onderzocht. De locaties Oostkampse baan en Chartreuse scoren het slechtst in dit milieurapport. We vragen dan ook aan minister Van Mechelen rekening te houden met de conclusie uit het rapport. Hierbij vind je ons volledig standpunt.

Na een jarenlange procedureslag is de kogel door de kerk (sic). Op 31 maart heeft de de bouwvergunning van het klooster van Opgrimbie (Limburg) vernietigd. Redenen: geen rekening gehouden met Bosdecreet, geen rekening gehouden met Habitatrichtlijn en bestemming “Koninklijk Domein” onwettig. Natuurpunt was een van de indieners van het annulatieberoep.

De Minaraad vindt dat de uitvoering van het huidige Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen absolute prioriteit moet krijgen. Een tussentijdse herziening zou alleen maar voor bijkomende vertraging zorgen. Bovendien is er aan de herziening geen maatschappelijk debat voorafgegaan. De Minaraad heeft ook heel wat bedenkingen bij een aantal voorgestelde wijzigingen inzake landbouw, natuur en bos. Wat betreft de herziening van de natuurverwevingsgebieden dringt de Minaraad aan op de versnelde afbakening van deze gebieden, een proces dat nog amper begonnen is. Het volledig advies lees je hier.

Na de Lange Wapperbrug in Antwerpen, heeft de regering nu ook een beslissing genomen inzake het nieuwe voetbalstadion in Brugge. In het milieueffectrapport (MER) werden vijf alternatieven onderzocht. Als beste keuze kwam de herinrichting van de bestaande Jan Breydel-site uit de bus. Voor de twee locaties ten noorden van de stad zouden de milieueffecten beperkt zijn. De zuidelijke locaties Chartreuse en Oostkampse Baan houden beide “door hun ligging in de groene gordel een afname, versnippering en verstoring van deze groene gordel in. Hierdoor veroorzaken ze sowieso meer negatieve milieueffecten”. De regering koos voor de zuidelijke locaties.

Op 18 maart werden de aanpassingen aan het decreet ruimtelijke ordening definitief goedgekeurd door het Vlaams parlement. En vorige vrijdag werden er al een eerste reeks uitvoeringsbesluiten principieel goedgekeurd. Door een aantal versoepelingen in te voeren (vergunningenbeleid, zonevreemdheid, etc.) zal de ruimtelijke wanorde in Vlaanderen alleen maar vergroten. Er is ook een nieuw decreet grond- en pandenbeleid en een decreet dat de gebruikerscompensatie regelt goedgekeurd. Benieuwd of dit de afbakeningsprocessen in het buitengebied nu gaat vergemakkelijken… Alle teksten vind je hier.

Vlacoro adviseerde het ontwerp Ruimtelijk uitvoeringsplan Zeehaven Zeebrugge. De Vlacoro maakt ernstige kanttekeningen bij dit RUP. De vele bezwaarschriften werden ondersteund op verschillende punten. Vlacoro stelt zich vragen over de buffering en adviseert het RUP in te krimpen zodat de VEN-gebieden niet in het haven-RUP worden meegenomen. De voorgestelde “ontVENning” buiten het RUP ( Sashul) wordt niet ondersteund. Je leest het bij de algemene opmerkingen van het advies.

Natuurpunt en Bond Beter Leefmilieu hebben op een hoorzitting in het Vlaams parlement hun standpunt toegelicht over de nieuwe decreten over ruimtelijke ordening. Door een versoepeling van de ruimtelijke ordening zal de druk op de open ruimte nog toenemen. Voor (vergunde) weekendverblijven met permanente bewoning kan in sommige gevallen – zelfs in bepaalde ruimtelijk kwetsbare gebieden - een woonrecht worden gegeven dat kan lopen tot 2039. Planologische attesten worden uitgebreid, zodat nog meer zonevreemde bedrijven uitbreidingsmogelijkheden krijgen. Het handhavingsbeleid wordt afgezwakt. De verjaring van bouwovertredingen wordt uitgebreid en er komt een regularisatievergunning om bouwovertredingen achteraf te kunnen vergunnen.

Natuurpunt en Bond Beter Leefmilieu hebben op een hoorzitting in het hun standpunt gelicht over de nieuwe decreten over ruimtelijke ordening. Door een versoepeling van de ruimtelijke ordening zal de druk op de open ruimte nog toenemen. Voor (vergunde) weekendverblijven met permanente bewoning kan in sommige gevallen – zelfs in bepaalde ruimtelijk kwetsbare gebieden - een woonrecht worden gegeven dat kan lopen tot 2039. Planologische attesten worden uitgebreid, zodat nog meer zonevreemde bedrijven uitbreidingsmogelijkheden krijgen. Het handhavingsbeleid wordt afgezwakt. De verjaring van bouwovertredingen wordt uitgebreid en er komt een regularisatievergunning om bouwovertredingen achteraf te kunnen vergunnen.

Het Vlaamse gewest en de stad Antwerpen willen 68 hectare groene bestemming in Petroleum Zuid vervangen door een bedrijventerrein met zware industrie dat 113 hectare groot zou worden. Een deel van het gebied is intussen spontaan bebost. Een bedrijventerrein op deze plaats zou zeer nefast zijn voor ons natuurgebied Hobokense Polder. Je kan nog steeds je steun betuigen door de petitie te ondertekenen.

De Vlaamse regering keurde vrijdag de ontwerpdecreten ruimtelijke ordening goed. Op drie belangrijke punten komen er aanpassingen: vergunningen, planologie en handhaving. Daarnaast is ook het ontwerp van decreet voor de gebruikerscompensatie goedgekeurd. Landbouwers zullen in de toekomst een beroep kunnen doen op een financiële regeling als ze schade kunnen aantonen tengevolge van een bestemmingswijziging, sommige overdrukken of erfdienstbaarheden. Eigenaars worden eveneens vergoed. Dat is geregeld via het decreet grond- en pandenbeleid. Al deze ontwerpdecreten moeten wel nog goedgekeurd worden door het Vlaams parlement.

Natuurpunt reageerde op het ontwerpeindrapport van het Vlaams stedelijk gebied rond Brussel. Het afwegingskader waarbij harde ruimteclaims (bedrijventerreinen, woningen) worden getoetst aan criteria als behoud van open ruimte, bereikbaarheid, waterproblematiek en geluidsoverlast krijgt onze steun. We hopen dan ook dat dit theoretisch afwegingskader ten volle wordt toegepast. We vrezen toch voor een grote belasting van de regio als alle bedrijventerreinen die voorzien zijn ook gerealiseerd worden. De opmerkingen van Natuurpunt zijn verwerkt in een nota die kan worden opgevraagd.

Van tijd tot tijd stak het verhaal over de uitbreiding van de Grote Ring rond Brussel de kop op, maar concrete plannen kwamen er nooit. Een publiek debat over de zin of onzin ervan evenmin. Vorige week maandag (7 juli 2008) werden de plannen dan in alle stilte de realiteit binnengeloodst. De Vlaamse MER-cel verstuurde een kennisgevingsnota voor het Milieu Effectenrapport van de (zeer concrete) plannen. Die ligt nu in openbaar onderzoek tot 18 augustus. Midden in de vakantie dus. Een platform van milieubewegingen vraagt dat de Vlaamse Regering de procedure voor de uitbreiding van de Grote Ring onmiddellijk stopt en een serieus onderzoek naar mogelijke alternatieven opstart. Lees hier de platformtekst en het persbericht. Natuurpunt zal ook nog een opmerkingennota indienen.

Vandaag wordt een extra ministerraad gehouden. Op de agenda: de locatie voor een nieuw stadion voor Club Brugge. Volgens het Brugsch handelsblad van 30 mei zou het – nog steeds supergeheime - milieueffectenrapport (MER) de uitbreiding van het bestaande jan Breydelstadion als beste optie naar voren schuiven. De door de natuurverenigingen en lokale actiegroepen gewraakte locatie in Loppem scoort slecht. Volgens de leiding van Club Brugge is dat echter de enige (economisch) realistische optie. Maar dan moet er naast het stadion ook nog een groot winkelcentrum worden ingeplant. En dat ziet de Brugse middenstand dan weer niet zitten. Tot ergernis van Club Brugge manager Dhondt die UNIZO in een vrije tribune in De Standaard dan ook demagogie verwijt. Conclusie ? Gelukkig voor de leefbaarheid van het Brugs ommeland kan de regering zich beroepen op de wijsheid van het MER.

Door permanente bewoning is het probleem van de illegale weekendverblijven steeds verder geëscaleerd. De regering probeert nu een en ander recht te trekken. De MINA-raad heeft duidelijke voorwaarden gesteld die ook door ons ondersteund worden: het “uitdovend woonrecht” (de huidige bewoners mogen blijven) kan niet in ruimtelijk kwetsbare gebieden (natuur- en andere groengebieden) en ook niet voor bewoners die zich pas na 1999 hebben ingeschreven. Illegale weekendverblijven in kwetsbare gebieden mogen ook niet geregulariseerd worden door een wijziging van het gewestplan.

De Minaraad adviseerde vorige week twee voorontwerpdecreten rond ruimtelijke ordening. Met alweer een hele reeks nieuwe aanpassingen en een verdere versoepeling van het ruimtelijk beleid. Het planologisch attest wordt bijvoorbeeld sterk uitgebreid. En er worden speciale, ingekorte procedures voorzien voor infrastructuurprojecten van groot strategisch belang. Daarnaast wordt een nieuwe vorm van financiële compensatie ingevoerd, de bestemmingswijzigingscompensatie (BWC). Bij landbouwgronden die een groene bestemming krijgen, is er voor de eigenaar een financiële vergoeding voorzien. Geschatte kostprijs: 12 tot 29 miljoen euro.

Als het van werkgeversorganisatie VKW afhangt, kiest Limburg voor grijs: extra rijvakken op de E313 en E314, een verbinding van Sint-Truiden met de E40 en meer vervoer op en meer bedrijven langs het Albertkanaal. Verder wil men ook een voortzetting van de grindontginning en meer bedrijventerreinen. Het komende half jaar zal beslissend zijn, want tegen dan neemt minister Crevits een beslissing over onder meer de noordzuidverbinding en de grindwinning. Wij vragen meer aandacht voor een groene en duurzame economie, die ongetwijfeld meer toekomstperspectieven biedt voor 'groene' provincie Limburg.

De problematiek van de permanent bewoonde weekendhuisjes is weer actueel. De minister heeft een 'oplossing' aangekondigd. Er is een wijziging van het decreet ruimtelijke ordening in voorbereiding. Met daarin ook enkele artikels over weekendverblijven. In de provincies wordt momenteel gewerkt aan (een methodiek voor) inventarisatie. Voor een standpuntbepaling krijgen we graag informatie over lokale knelpunten.

Er zijn verschillende belangrijke plan-MERs in kennisgevingsfase. Naast het economisch netwerk Albertkanaal (ENA) is nu ook de procedure voor de afbakening van het grootstedelijk gebied Antwerpen opgestart. Opmerkingen en aanvullingen kunnen per mail ingediend worden op mer@vlaanderen.be. Alle nodige informatie vind je op de website.

In het kader van het Economisch Netwerk Albertkanaal (ENA) zijn er al meerdere ruimtelijke uitvoeringsplannen (RUP's) de revue gepasseerd. Vanaf 20 februari ligt nu het kennisgevingsdossier voor een globale plan-MER van het ENA-project ter inzage bij de betrokken gemeenten. Er zijn twee informatievergaderingen voorzien: op dinsdag 26/02/2008 om 19u.30 in het cultureel centrum De Werft, Werft 32, 2440 Geel en op donderdag 28/02/2008 om 19u30 in VAC Hasselt, Koningin Astridlaan 50, 3500 Hasselt. Let op, dit is nog maar de kennisgevingsfase en dient enkel om aan te geven welke milieuaspecten onderzocht zullen worden en hoe. Je zal meer info over het dossier kunnen terugvinden op www.vlaanderen.be/ena. We verzamelen naar goede gewoonte de opmerkingen en gieten ze in een gezamenlijke nota.

RSV 1bis (uit de Beleid.flits van 14/02/2008)
Minister Van Mechelen gaf in de commissie leefmilieu en ruimtelijke ordening van het Vlaams parlement tekst en uitleg bij de aanpassing van het ruimtelijk structuurplan (RSV). In hoofdlijnen: de verlenging van het huidige plan tot 2012 zou nog deze legislatuur zijn beslag moeten krijgen. Er moet bijkomende ruimte gezocht worden voor meer industrieterreinen ("ijzeren voorraad") en recreatievoorzieningen. Woongebieden daarentegen zijn er meer dan voldoende tot 2012. De minister stelt verder voor om alle groengebieden (natuur, bos, park) samen te voegen. Wel zou 200.000 ha hoofdfunctie natuur blijven of worden. De bindende bepalingen over bijkomend bos (10.000 ha) en natuur (38.000 ha) blijven eveneens overeind.

Op de werelddag van de stedenbouw organiseert de Vlaamse Vereniging voor Ruimte en Planning (VRP) een colloquium in de Bijloke in Gent. Thema is "strategisch ruimtelijk plannen". Diverse aspecten van het strategisch ruimtelijk plannen komen aan bod en worden uitgediept in seminaries, lezingen en rondetafelgesprekken. Natuurpunt is dit jaar gevraagd om mee te van gedachten te wisselen over strategische planning en de Vlaamse landbouw.

Vlaanderen en Brussel tellen 4600 volkstuintjes op een oppervlakte van 137 ha. De helft daarvan ligt in Antwerpen. Tot zover enkele cijfers uit een studie van Universiteit Gent in opdracht van toenmalig minister-president Leterme. Volkstuintjes zouden een ecologische waarde hebben. Een interessante hypothese die echter niet echt wordt onderbouwd. Opmerkelijk is ook het pleidooi voor een groendecreet (naast het natuurdecreet en het bosdecreet).

In aanwezigheid van niet minder dan drie ministers is de mobiliteitsraad (MORA) geïnstalleerd. De MORA is een van de reeks strategische adviesraden in het kader van Beter Bestuurlijk Beleid. Naast de sociale partners, de lokale overheden, vertegenwoordigers van de openbare vervoermaatschappijen en van de mobiliteitsverenigingen, zetelen ook Natuurpunt (Liesbet Van Laer) en BBL hierin. De MORA zal adviseren over de hoofdlijnen van het beleid, over voorontwerpen van decreet en over strategische besluiten met betrekking tot mobiliteit.. Onze aandacht gaat vooral naar de relatie tussen mobiliteit en ruimtelijke ordening ("missing links"), energie en klimaat en veiligheid en gezondheid.

Op de Vlaamse Commissie voor Ruimtelijke Ordening (VLACORO) van 28 augustus werd advies verleend over een gewestelijk uitvoeringsplan voor uitbreiding van een industrieterrein in Genk. Tijdens het openbaar onderzoek waren 3165 bezwaarschriften ingediend. Er is geen plan-mer opgemaakt. Er zijn onduidelijkheden over de passende beoordeling. Een deel van het gebied is geselecteerd als natuurverbindingsgebied. De huidige bestemming is bosgebied. En vooral: er is in Limburg geen behoefte aan bijkomende bedrijventerreinen. Integendeel, er is overschot aan bestaande zones. Ondanks alles heeft de VLACORO gunstig geadviseerd. De milieubeweging (Natuurpunt en BBL) nam noodgedwongen een minderheidsstandpunt in.

Na de gemeenteraadsverkiezingen worden overal Gecoro´s, gemeentelijke commissies van ruimtelijke ordening, opnieuw samengesteld. VRP, de Vlaamse Vereniging voor Ruimtelijke Planning, en de VVSG, Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten hebben een Gecoro-forum waarop je alle informatie over gecoro´s vindt. Zeker als je zelf lid bent van een Gecoro moet je eens een kijkje gaan nemen op www.gecoro-forum.be. De nieuwe Gecoro´s moeten zo snel mogelijk opnieuw samengesteld worden. Tot dan blijft de bestaande in dienst. De nieuwe samenstelling gebeurt alsof de Gecoro voor het eerst wordt samengesteld. Het gewoon verlengen van de benoeming van de huidige leden van de Gecoro kan niet. De gemeenteraad bepaalt wie kandidaten mag voordragen en oordeelt over de deskundigheid. Voortaan is het mogelijk om tegelijk in een gemeentelijke en provinciale commissie te zetelen.

Is jouw Gecoro al opnieuw samengesteld? Laat ons de nieuwe samenstelling kennen.

Op 9 maart jl. keurde de Vlaamse Regering keurde het RUP Bietenveld goed voor de bouw van een slibverwerkingsinstallatie op de Antwerpse rechteroever. Tegelijk zou dan ook de eerste fase van de natuurinrichting in het Opstalvalleigebied worden uitgevoerd. Echter, de voorbereiding van dit natuurproject blijkt minder vlot te verlopen door de weigering van R.O. om een bouwvergunning af te leveren. Deze weigering is gebaseerd op het vasthouden aan de achterhaalde visie dat in een buffergebied geen natuurontwikkeling mag plaatsvinden.

Het ontwerpbesluit tot definitieve vaststelling van het gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan (GRUP) 'stationsomgeving Gent-Sint-Pieters - Koningin Fabiolalaan' werd goedgekeurd. Anders dan in sommige kranten stond, gaat Natuurpunt Gent hiertegen niet in beroep bij de Raad van State. Wel blijven we het Comité Buitensporig verder ondersteunen. De Vlaamse Regering besliste ook over de tracékeuze, de milderende maatregelen en natuurcompensaties en de opmaak van een gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan voor een tweede spoorontsluiting onder de Schelde, ook wel 'Liefkenshoekspoortunnel' genoemd. Het RUP van de gesloten jeugdinstelling te Evergem, van de de Spoorlijn 50A tussen Brussel en Ternat en van de bedrijven Agristo en Orotex werden eveneens (principeel) goedgekeurd. Meer info www.ruimtelijkeordening.be.

Gisteren vergaderde de Vlaams Commissie voor Ruimtelijke Ordening (Vlacoro) over de zgn. planvoorschriften. Het voorstel van de Hoge Bosraad om het stedenbouwkundig voorschrift voor natuurgebieden zo af te zwakken dat in de toekomst ook productiebossen een plaats zouden krijgen in natuurgebieden, werd afgewezen. Als het aan de Vlacoro ligt, blijft binnen het natuurgebied natuur de hoofdfunctie. Daarin passen dan ook enkel ecologisch beheerde bossen. Ook aan de vraag van Boerenbond om meer dan nu het geval is bebossing in landbouwgebied te verbieden, werd niet overgenomen. Wordt zeker vervolgd bij de evaluatie van het ruimtelijk structuurplan Vlaanderen.

De Vlaamse Commissie voor Ruimtelijke Ordening bestaat 5 jaar. Dat werd gevierd met een traditionele academische zitting. In zijn toespraak liet kabinetschef Guido Janzegers in de kaarten van minister Van Mechelen kijken. Begin november wordt beslist over de samenstelling van de nieuwe adviesraad voor ruimtelijke ordening. De eigenlijke opstart is voorzien voor 1 juli 2007 - zoals voor de andere adviesraden. Het huidig ruimtelijk structuurplan (RSV I) zal onverkort worden uitgevoerd. Tegelijk wordt het plan geëvalueerd en ook al - gedeeltelijk - bijgestuurd met 2012 als horizon. Er is een rondvraag gepland voor alle actoren in het buitengebied. De voorbereiding van RSV II (tijdshorizon 2020) zal gebeuren aan de hand van een draaiboek met kennishiaten en trends.

De Vlaamse regering heeft beslist tot de oprichting van Via-Invest. Met deze vennootschap hoopt de regering met private middelen pps-projecten te kunnen realiseren voor nieuwe wegen. Het beginkapitaal van Via-Invest zal 5 miljoen euro bedragen.
Volgende projecten staan hoog op de verlanglijst:

• de noordelijke wegontsluiting van de luchthaven van Zaventem;
• de Noord-Zuid verbinding te Helchteren/Houthalen (Limburg);
• de brug over de Beneden-Nete te Duffel in het kader van de HST-lijn naar Nederland;
• de Noord-Zuid verbinding in de Kempen (Kasterlee-Geel);
• het omvormen van de AX havenrandweg Zuid naar Zeebrugge (Westkapelle - aansluiting N49, Blauwe Toren);
• het vervolledigen van de zuidelijke tak van de R4 te Merelbeke.

Vlacoro gaf donderdag advies over het GRUP stationsomgeving Gent. De milieubeweging is niet tégen het ontwikkelen van stationsbuurten, wel integendeel. Maar het plan houdt geen rekening met de leefbaarheid van de buurt én met de argumenten van het milieueffectenrapport (vb. toename fijn stof). De Vlacoro gaf een gunstig advies. BBL, Natuurpunt en ACW namen een minderheidsstandpunt in tegen het RUP in zijn huidige vorm. Het volledig advies (zonder onze minderheidstandpunten) kan je binnenkort nalezen op www.vlacoro.be.

Van 24 april 2006 tot 22 juni 2006 lopen openbare onderzoeken voor de uitbreiding van bestaande bedrijven in Dentergem (historisch gegroeid bedrijf Abbeloos - Hapl'o), Harelbeke (HGB Agristo), Oostrozebeke (HGB Orotex). Verder staan ook de RUP Slibverwerking Bietenveld in Antwerpen en Spoorlijn 50 A tussen Brussel en Ternat (in Dilbeek en Ternat) geagendeerd. Van 18 april 2006 tot 16 juni 2006 loopt het openbaar onderzoek voor de afbakening van het regionaalstedelijk gebied Sint Niklaas te Sint Niklaas en Temse.

De Vlaamse Regering hechtte haar principiële goedkeuring aan het besluit voor de definitieve vaststelling van het gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan (GRUP) 'Oosterweelverbinding' Antwerpen. De Oosterweelverbinding vervolledigt de R1 (de Ring rond Antwerpen) tot een volwaardige stedelijke ringweg, samen met de optie om het stedelijk verkeer op de rest van de R1 te scheiden van het doorgaand verkeer. Het besluit wordt nu voor advies voorgelegd aan de Raad van State.

Minister Van Mechelen heeft in het parlement tekst en uitleg gegeven bij de betwiste beslissing van de regering om in het Chartreusegebied (Brugge) een regionaal bedrijventerrein in te planten.

De Vlaamse Regering besliste eind maart het gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan 'Chartreuse' in Brugge definitief vast te stellen. Hierdoor wordt de inplanting van een regionaal bedrijventerrein in het Chartreusegebied, een open ruimtegebied tussen Brugge en Loppem, mogelijk. De Vlaamse Regering legt daarmee het advies van de VLACORO naast zich neer om dit dossier op te nemen in het openbaar onderzoek van het RUP Afbakening van het regionaalstedelijk gebied Brugge. Volgens een recent arrest van de Raad van State (nr. 144.477 van 17 mei 2005) zijn dergelijke voorafnamen in strijd met het RSV, omdat daarmee de chronologie uit de bindende bepalingen van het RSV wordt doorbroken. Het is dan ook niet verwonderlijk dat deze beslissing inmiddels opnieuw is aangevochten bij de Raad van State.

De commissie leefmilieu van het Vlaams Parlement buigt zich donderdag, 30 maart, over het ontwerpdecreet dat de oprichting van een Vlaamse Grondenbank mogelijk moet maken. De MiNa-Raad, die over dit vernieuwd ontwerp-decreet niet meer was geconsulteerd door de Vlaamse regering, bracht dan maar op eigen initiatief een advies uit. "Gezien de sterke verwevenheid tussen het decreet grondenbank en het decreet recht van voorkoop dringt de Raad er op aan om bij de advisering én bij de bespreking in het Vlaams Parlement beide dossiers te koppelen", aldus het advies, waarin de Raad verder signaleert dat ontkoppeling van beide dossiers advisering uiterst moeilijk maakt. Vrijdag 24 maart heeft de Vlaamse regering nu ook het ontwerp-decreet "houdende de harmonisering van de procedures van voorkooprechten goedgekeurd." Dit ontwerp zal wél voor advies aan SERV en MiNa-Raad worden voorgelegd.

De Vlacoro (Vlaamse Commissie voor Ruimtelijke Ordening) gaf dinsdag 14 maart gunstig advies aan het ontwerp van gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan Oosterweelverbinding. Een hele reeks voorwaarden en opmerkingen maken deel uit van het uitgebreid advies dat je binnenkort kan lezen op www.vlacoro.be. Dit GRUP bepaalt de grote lijnen maar, wat natuur betreft, is het werk hiermee niet af. Een stuurgroep en projecteams voor elk gebied werken verder aan de uiteindelijke inrichting van Sint- Annabos, Middenvijver en Burchtse Weel met aandacht voor natuur én recreatie.

De Vlaamse Regering besliste het gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan 'Chartreuse' in Brugge definitief vast te stellen. Hierdoor wordt de inplanting van een regionaal bedrijventerrein in het Chartreusegebied, een open ruimtegebied tussen Brugge en Loppem, mogelijk. De Vlaamse Regering legt daarmee het advies van de VLACORO naast zich neer om dit dossier op te nemen in het openbaar onderzoek van het RUP Afbakening van het regionaalstedelijk gebied Brugge. Volgens een recent arrest van de Raad van State (nr. 144.477 van 17 mei 2005) zijn dergelijke voorafnamen in strijd met het RSV, omdat daarmee de chronologie uit de bindende bepalingen van het RSV wordt doorbroken.

Door een negatief advies van Vlaamse Commissie voor Ruimtelijke Ordening (zie Beleid.flits nr. 107) heeft de regering de beslissing over het ruimtelijke uitvoeringsplan (RUP) 'Chartreuse' (Brugge) uitgesteld. Op de volgende vergadering van de Vlacoro worden onder meer volgende dossiers besproken: RUP golfterrein De Haan, regionaal bedrijventerrein Beverdonk (Grobbendonk) en planologisch attest Desimple steenfabrieken (Niel). De Oosterweelverbinding komt pas eind deze maand in de werkgroep. De werkgroep ruimtelijke ordening van de MiNa-raad heeft een rekenoefening gemaakt over de uitvoering van het ruimtelijk structuurplan. Dinsdag is overlegd gepleegd met de parlementsfractie van CD&V over actuele beleidskwesties zoals de aangekondigde aanpassing van het decreet. Ook met Groen! is een gesprek gevoerd naar aanleiding van hun persconferentie over woonuitbreiding. Daarbij kwam ook de aantasting van het Vlaams Ecologisch Netwerk ter sprake .

Minister Van Mechelen heeft een "Atlas van de woonuitbreidingsgebieden" laten maken. Dit document geeft voor elk woonuitbreidingsgebied in Vlaanderen aan of het ontwikkeld kan worden voor woningbouw vanuit beleidsmatig en planologisch oogpunt. De Atlas is een beleidsdocument en een consultatie- instrument zonder juridische waarde. Toch zal de Vlaamse overheid zich bij het beoordelen van dossiers wel baseren op de aanduidingen in de Atlas. Meer informatie (en alle kaarten) vind je op www.ruimtelijkeordening.be (onder woonuitbreidingsgebieden). Of ook wel rechtstreeks via deze link.

De adviezen van de Vlacoro, de Vlaamse Commissie van Ruimtelijke Ordening kan je voortaan nalezen op de Vlacoro-website. Recent zijn belangrijke adviezen afgeleverd over het RUP "afbakening regionaal stedelijk gebied Kortrijk" en het RUP "Chartreuse Brugge". Onder "kalender" vind je de toekomstige agendapunten. Wie over een van de agendapunten informatie heeft die voor ons nuttig kan zijn, kan contact opnemen met Liesbet Van Laer.

Gisteren stond het Ontwerp Ruimtelijke Uitvoeringsplan (RUP) voor Chartreuse in Brugge op de agenda van de Vlacoro. De argumenten van Natuurpunt en BBL, met name de vraag naar bijkomend locatieonderzoek (onder meer stationsomgeving Brugge) en de verwijzing naar een schorsingsarrest van de Raad van State (waarin wordt gesteld dat voorafnamen op afbakening stedelijk gebied uitgesloten zijn) werden ruim gesteund door de leden van de Vlacoro. De Vlacoro geeft noch positief, noch negatief advies maar adviseert dit project uit te stellen tot bij de afbakening van het regionaal stedelijk gebied Brugge. Hierin kunnen wij ons volledig vinden. De Vlacoro, Vlaamse Commissie voor ruimtelijke ordening, is een gewestelijk adviesorgaan. BBL en Natuurpunt vertegenwoordigen hier de milieu-en natuurorganisaties. Krijg je graag zicht op de lopende planningsprocessen, openbare onderzoeken of adviezen? Twee aan te raden websites: www.vlacoro.be en www.ruimtelijkeordening.be

Vrijdag besliste de regering over de oprichting van een strategische adviesraad "Ruimtelijke ordening en Onroerend Erfgoed", kortweg SARO. De nieuwe raad zal adviseren over ruimtelijk beleid, niet over individuele dossiers of beleidsuitvoering. De Vlacoro (Vlaamse Commissie voor Ruimtelijke ordening) blijft bestaan als technische commissie voor de minister en de nieuwe adviesraad. In SARO zetelen ook vertegenwoordigers van het middenveld, waaronder natuur en milieu. De concrete samenstelling moet wel nog geregeld worden in een uitvoeringsbesluit.

De Vlaamse Regering keurt, na negatief advies van de Vlaamse Commissie voor Ruimtelijke Ordening, een aangepast besluit principieel goed over een stedenbouwkundige verordening inzake stedenbouwkundige voorschriften voor campings en weekendverblijven. In deze verordening, waarin het advies van VLACORO werd verwerkt, worden regels vastgelegd waaraan een weekendverblijf in daartoe bestemde zones, moet voldoen om een bouw- of verkavelingsvergunning te kunnen bekomen of om bestaande weekendverblijven te regulariseren. Zo mag de totale oppervlakte 80m2 bedragen, met een maximaal volume van 240m3. Wie een deel van een recreatie- of woongebied wil verkavelen voor weekendverblijven moet een dichtheid tussen 15 en 35 woningen per hectare respecteren. Deze regeling is niet van toepassing op campings en vakantiedorpen, maar geldt voor de individuele weekendwoningen in recreatiegebieden. Permanent wonen is in deze gebieden niet toegelaten. Gelet op de diversiteit van Vlaanderen met specifieke gebieden zoals de kuststreek of de Kempen, kan iedere gemeente en provincie hiervoor eigen afwijkende regels opstellen via een eigen stedenbouwkundige verordening, een bijzonder plan van aanleg (BPA) of een ruimtelijke uitvoeringsplan (RUP). Het besluit wordt nog voor advies voorgelegd aan de Raad van State.

Het gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan 'Chartreuse' in Brugge is voorlopig vastgesteld. In voorafname op het afbakeningsproces van het regionaalstedelijk gebied Brugge wordt dit gebied bestemd voor kantoren in dit gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan. Het Groene Gordelfront - ontstaan uit maatschappelijke beweging rond het Lappersfortbos - is sterk begaan met dit dossier dat als alternatieve locatie voor het Lappersfortgebied naar voor geschoven werd. Het is een weinig kwalitatief voorstel, dat voorziet in een zuivere autolocatie in open ruimtegebied aan de rand van de stad. Met een inrichting van een headquarters-zone voor kantoren, los van de stad. De organisatie is niet tegen het creeren van werkgelegenheid, maar stelt dat dit beter niet gebeurt in de groene gordel rond de historische stad. Om constructief deel te nemen aan het debat werd een positief alternatief ontwikkeld met het 'project Hanzestad'. Een alternatief dat werkgelegenheid, leefbaarheid en duurzaamheid wil combineren. Men tracht bewustwording te creeren bij zowel de bevolking als het beleid. Het wordt hierbij gesteund door diverse organisaties, waaronder Natuurpunt en Bond Beter Leefmilieu. Info: http://www.ggf.be/

Afgelopen week werd in het Vlaams parlement een reeks decreetswijzigingen inzake ruimtelijke ordening goedgekeurd. Dit ondanks de waslijst aan decreetswijzigingen afgelopen legislatuur, en de beloofde 'decretale rust' voor de komende beleidsperiode. De wijzigingen handelen over: eenvormigheid van de stedenbouwkundige voorschriften, schrappen van landschappelijk waardevol agrarisch gebied als kwetsbaar gebied, ruimtelijk nevengebruik voor recreatie en natuur, uitstel voor gemeenten, afstel voor zonevreemde RUPs en afwijkende BPA's verlengd tot 2008.

De aanleiding was de naderende deadline van 1 mei 2005 voor gemeenten en recente uitspraken van de Raad van State. Maar in de stroom worden weer enkele decretale afzwakkingen gemaakt. Daarnaast wordt een nieuw artikel in het decreet toegevoegd dat de mogelijkheden van nevengebruik voor recreatie en natuur in alle gewestplanbestemmingen moet vergroten. Positief is dat hierdoor werkzaamheden voor natuurherstel in alle gewestplanbestemmingen mogelijk worden. Anderzijds gevaarlijk omdat recreatief medegebruik te vaag omschreven wordt. Dat roept heel wat vragen op bij geluidshinderlijke en harde recreatie. Om meer duidelijkheid te verschaffen vormt een bijkomend uitvoeringsbesluit met duidelijk afgebakende criteria een noodzaak. Voor teksten en toelichtingen zie: www.ruimtelijkeordening.be.

Naast een versoepelde handhaving inzake ruimtelijke ordening werd recent ook een Hoge Raad voor Herstelbeleid samengesteld. Dit is een onafhankelijk college, samengesteld uit magistraten en deskundigen. De Hoge Raad kan enerzijds advies geven of voorstellen doen over alle aangelegenheden met betrekking tot het handhavingsbeleid. Dit kan zowel op eigen initiatief als op verzoek van het Vlaams Parlement of de Vlaamse Regering. Maar anderzijds zal deze Raad voor àlle vastgestelde bouwovertredingen een bindend advies moeten uitbrengen over de herstelvordering. De nadruk lijkt hierbij politiek eerder te liggen op een financiële boete dan afbraak. Zelfs voor de inbreuken waarvoor reeds een vonnis of arrest tot herstel in de oorspronkelijke staat werd uitgesproken en nog niet werd uitgevoerd, zal de Hoge Raad een bindend advies verlenen of het Vlaamse gewest de ambtshalve uitvoering al dan niet kan opstarten. Verontrustend hierbij is de vaststelling dat binnen de Raad voor de adviezen enkel een meerderheid moet gevonden worden en dat het hier niet unaniem uitgesproken adviezen betreft. Zelfs voor hele zware overtredingen of in kwestbaar gebied lijkt herstel in oorspronkelijke staat vanaf nu nog maar weinig waarschijnlijk.

Op 4 februari 2005 besloot de Vlaamse regering opnieuw voorstellen te laten indienen voor terreinen voor luidruchtige sporten. De provincies krijgen nu twee maanden extra om locaties voor te stellen. Bovendien moeten ze twee extra locaties aanduiden, bovenop de aantallen die waren opgenomen in de spreidingstabel. De vooropgestelde quota per provincie blijven wel behouden. Gemeenten mogen verwachten dat de provincie eerstdaags aan hun deur zal kloppen om advies te vragen over hun voorstel van locatie voor een lawaaisport. Het advies van de betrokken gemeenten moet immers samen met het voorstel door de provincies ingediend worden bij de Vlaamse overheid.

Het voorzien in een kwalitatief aanbod voor wonen en werken, voor het vrijwaren van de open ruimte, etc...is niet alleen gebaat bij ruimtelijke plannen, maar vraagt ook mogelijkheden tot realisatie op het terrein. En geen realisatie van het ruimtelijk beleid zonder een grondbeleid. Dit zou de overheid toelaten een actieve speler te worden door gronden aan te kopen, te verkopen, te ruilen en te onteigenen in functie van de behoeften en met een zo efficiënt mogelijke invulling van de open ruimte in het achterhoofd. Het ruimtelijk structuurplan Vlaanderen voorzag dat er tegen 1 mei 2002 een grondbeleidsplan zou komen. Maar dit plan werd op de lange baan geschoven. Op het eind van vorige legislatuur werd dan toch een eerste onderzoek uitgeschreven en werd de opmaak van een grondbeleidsplan in het regeerakkoord ingeschreven. Eindelijk komt het grondbeleid stilaan van de grond. Begin maart deed minister Van Mechelen een mededeling aan de Vlaamse regering met de aankondiging van een stappenplan om tot een grondbeleid te komen. Een eerste fase van analyse is al achter de rug. En tegen het zomerreces worden een aantal strategische krachtlijnen verwacht voor opmaak van het grondbeleidsplan. Voor het uiteindelijk gefinaliseerde grondbeleidsplan mikt Van Mechelen op juni 2006. Het hele proces gaat samen met een politiek maatschappelijk debat in parlement en adviesraden.

De regering heeft de provincies gevraagd om binnen de twee maanden voorstellen van locaties voor permanente omlopen voor luidruchtige sporten in te dienen of te bevestigen. Daarbij worden per provincie twee locaties meer voorgesteld dan voorzien in de afgesproken spreidingstabel. Bij de voorstellen moet tevens een advies gevoegd worden van de betrokken gemeenten. De ministers moeten tegen eind 2005 een kadervoorstel uittekenen over de ruimtelijke aanspraken van de toeristische, recreatieve en sportsector (met een aparte nota voor de golf).

Door een uitspraak van het Arbitragehof is de verjaring van bouwmisdrijven zoals ingevoerd door de decreetswijziging van 4 juni 2003 nog uitgebreid. Van de uitzonderingen blijft alleen kwetsbaar gebied over. Dat wil zeggen dat alleen de bouwmisdrijven NIET verjaren die gelegen zijn in groengebieden, natuurgebieden, natuurgebieden met wetenschappelijke waarde, natuurreservaten, natuurontwikkelingsgebieden, parkgebieden, bosgebieden, valleigebieden, brongebieden, agrarisch gebieden met ecologische waarde of belang, grote eenheden natuur en grote eenheden natuur in ontwikkeling en de ermee vergelijkbare gebieden, aangewezen op de plannen van aanleg, en ook in beschermde duingebieden en voor het duingebied belangrijke landbouwgebieden. Voor alle andere bouwmisdrijven ouder dan vijf jaar is de enige uitweg nu nog een beroep bij de burgerlijke rechtbank. Maar ook daarvoor wil de minister een kortere verjaringstermijn laten onderzoeken.

Ondanks de hele waslijst aan decreetswijzigingen afgelopen legislatuur, en de beloofde 'decretale rust' voor komende beleidsperiode start het nieuwe jaar met een nieuwe reeks wijzigingen op het decreet ruimtelijke ordening. De aanleiding vormden technische correcties, maar in de stroom worden weer decretale afzwakkingen gemaakt. Zo wordt de mogelijkheid voor het opmaken van afwijkende BPA's verlengd tot 2008. En wordt de deadline voor opmaak van een gemeentelijk structuurplan en een zelfstandig gemeentelijk ruimtelijk beleid twee jaar uitgesteld tot 2007. Aanvankelijk zouden gemeenten die de deadline van 1 mei 2005 niet haalden hun vergunningsbevoegdheid moeten afstaan aan de provincies. Maar deze laatste willen deze taak - ondanks hun verantwoordelijkheid - niet opnemen. Verder wordt - op basis van gerechtelijke uitspraken - verduidelijkt dat landschappelijk waardevol gebied géén kwetsbaar gebied zou vormen. Veel aandacht voor het behoud van een ad hoc beleid, en weining voor het vernieuwde ruimtelijke beleid dus. Wordt verder opgevolgd via advisering in de MiNa-raad.

Op het einde van vorige legislatuur werd een decreetswijziging doorgevoerd voor de verjaring van bouwmisdrijven. Dit decreet van 4 juni 2003 werd onlangs vernietigd door het Arbitragehof. Het is nu wachten op een nieuw voorstel. Intussen neemt het aantal (zware) overtredingen, ook in kwetsbare gebieden. Het aantal PV's en stakingsbevelen stijgt uit boven het aantal uit van voorgaande jaren (vandaag lopen méér dan 350 dossiers). Anderzijds zorgen rechtsonzekerheid en de steeds wijzigende wetgeving ervoor dat rechtbanken nog amper zware straffen uitspreken.

Het Europees Milieuagendschap heeft kaarten gemaakt van het grondgebruik in alle Europese landen. België en vooral Vlaanderen staan aan de top van de meest versnipperde en verkavelde landen, met maar liefst 6000 kilometer lintbebouwing. Gevolgd door Luxemburg en Duitseland. In vergelijking met 1990 is de verbrokkeling van de open ruimte nog toegenomen. Ondanks de beloofde trendbreuk van het ruimtelijke structuurplan Vlaanderen. Zoals bekend loopt het niet zo vlot met de afbakeningsprocessen en gaan er nu ook stemmen op om na 2007 het onderscheid tussen stedelijk gebied en buitengebied te laten vallen. Onlangs bevestigde de minister wel tot 2007 verder te gaan met de versnelde uitvoering van het RSV I. De minister heeft de ambitie om de afbakening van de stedelijke gebieden op 18 maanden af te ronden. Nadien zou dan de afbakening van het buitengebied volgen.

De beleidsnota van minister Van Mechelen heeft al veel reacties opgeroepen. Zowel in positieve als negatieve zin. Het gaat om een heel uitgebreide nota, die veel balast bevat en daardoor moeilijk leesbaar en ruim interpreteerbaar is. Ook is het heel verwarrend dat de beleidsbepalingen voor uitvoering van het huidige structuurplan RSV I en de intenties voor het RSV II voortdurend door elkaar lopen in de beleidsnota. Zo zal de afbakening VEN 2e fase mogelijk niet voor 2007 gefinaliseerd kunnen zijn, waardoor dit ingehaald wordt door de timing voor RSV II. Verder zijn er ook positieve intenties, zoals het voorzien in een grondbeleid en meervoudig ruimtegebruik - hoewel hier dan weer geen zicht gegeven wordt op de ruimtecompenserende resultaten. Wel positief is het streven naar een partnerschapsmodel voor ruimtelijke ordening, een planningsmodel met een grotere doorzichtigheid en een grotere structurele betrokkenheid van de sectoren bij de ruimtelijke planning. Wordt verder opgevolgd via Vlacoro en het Vlaams parlement.

Op 5 oktober bracht de Vlaamse Commissie voor Ruimtelijke Ordening advies uit over gewestelijke ruimtelijke uitvoeringsplannen: GRUP Henkesite te Herent (herbestemming stationsomgeving) en GRUP Park & Ride te Melsele (overstapplaats van auto op openbaar vervoer op de N70 in Melsele). Er werden ook twee planologische attesten (PA) geadviseerd. Bij het PA MAKRO nv te Deurne voor het herbouwen van een bestaand benzinestation in groengebied vroeg VLACORO om het verlies aan groengebied op het gewestplan elders te compenseren. Het PA Desta nv te Hoogstraten lokte meer discussie uit. Het bedrijf dat gevelstenen produceert, wil klei gaat ontginnen in een nieuw gebied van 4 ha. Deze ad hoc-aanpak gaat in tegen het delfstoffendecreet dat vereist dat eerst een plan wordt opgemaakt voor heel Vlaanderen alvorens nieuwe ontginningen toe te staan.

Afgelopen vrijdag keurde de Vlaamse regering een verordening goed met voorschriften over hemelwaterputten en scheiding van afval- en hemelwater. Het zijn minimale normen die gelden voor heel Vlaanderen. De gemeente of provincie kunnen nog verstrengen. Elk nieuw gebouw met een dakoppervlakte groter dan 75 vierkante meter zal moeten voorzien in een hemelwaterput. Dit geldt ook wanneer een dakconstructie met meer dan 50 vierkante meter wordt uitgebreid. Ook verharde grondoppervlakten groter dan 200 vierkante meter vallen onder de regelgeving. De verordening is niet van toepassing op groen- en rietdaken en op verhardingen, aangelegd met steenslag of grastegels. Info: www.ruimtelijkeordening.be (ga naar wetgeving/uitvoeringsbesluiten/planning).

Ook de economische sector lijkt het belang van een ruimtelijk beleid in te zien en wil goed voorbereid mee op de kar te springen bij opmaak van het RSV II. In een studie die voorgesteld wordt als het strategisch plan ruimtelijke economie (SPRE) worden de wensen van de economische sector bijeengebracht. Dat gebeurde op basis van een grootscheepse enquete bij de ondernemers.De studie die zich grotendeels beperkt tot een "ruimtelijke ordening van de vraag", bevat kritiek op het kernversterkend beleid van het RSV (er moet volgens de opdrachthouders veel meer industrie in het buitengebied mogelijk zijn) en brengt geen suggesties aan voor verweving met andere functies zoals natuur. Daarnaast is er de eis om te voorzien in een ijzeren voorraad die drie jaar op voorhand in mogelijke behoeften aan nieuwe bedrijventerreinen voorziet. Volgens de berekeningen zou deze ijzeren voorraad tegen 2017 tot maar liefst 11.500 ha dienen uit te groeien, waar nu in het RSV 7000 ha voorzien is.

Natuurpunt volgt de opmaak van het gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan (GRUP) voor de' Golf Oostende'.Dit GRUP geeft uitvoering aan het op 20 juni 2003 door de Vlaamse regering goedgekeurde Golfmemorandum. De Koninklijke Golf Club van Oostende, in de Haan is gelegen in de duinengordel, ca. 50 ha groot en beschikt over 18 holes. Het golfterrein werd aangelegd in 1903 en volgens het gewestplan van '77 kwam het volledig in natuurgebied te liggen. Het vormt dus een zonevreemd golfterrein dat een herbestemming krijgt via dit GRUP, maar waarbij de natuurwaarden gevrijwaard dienen te worden. Voor dit GRUP werd ook een passende beoordeling gemaakt in het kader van de Habitatrichtlijn. Deze procedure vormt voor Natuurpunt een belangrijke testcase om in een RUP natuurdoelstellingen verordend in te schrijven. In het kader van de habitatrichtlijn dient immers een beheersplan met verordend karakter opgenomen te worden. Momenteel is het statuut van dit beheersplan echter nog zeer onduidelijk.

De nieuwe wet betreffende de vergunning van handelsvestingen, beter gekend als de IKEA-wet, deed eind vorige legislatuur al heel wat stof opwaaien. Recent werd deze wet - ondanks veel beloften - alsnog ongenuanceerd goedgekeurd. De bevoegdheid om sociaal-economische vergunningen af te leveren voor de nieuwbouw en uitbreiding van baanwinkels, shoppingcentra, enz. ligt nu geheel bij de gemeenten. Aanvankelijk had een federaal comité hierover een bindende beslissingsbevoegdheid en werd bij beoordeling van de aanvraag rekening gehouden werd o.a. de ruimtelijke ligging, mobiliteit, werkgelegenheid en andere handelszaken. Dit advies wordt nu facultatief en het afwegingskader voor gemeenten vrijblijvend. Deze federale wet blijkt heel wat conflictpunten op te leveren met de gewestelijke wetgeving rond ruimtelijke ordening. Momenteel bestaat er tussen die twee immers geen beleidsmatige koppeling. Zo blijkt dat zeker een kwart van de afgeleverde vergunningen in strijd was met de gewestplannen, wat een golf aan regularisatie-aanvragen tot gevolg had. Ook het subsidiariteitsprincipe - waarbij kleine dossiers op gemeentelijk niveau en grotere dossiers op gewestelijk of provinciaal niveau behandeld worden - wordt volledig genegeerd. En dat terwijl in het Vlaams regeerakkoord sprake is van een versterking van de buurtwinkels, waarbij men een eind wil maken aan de ruimtelijke wildgroei van baanwinkels via een goede ruimtelijke clustering van deze groothandelszaken. De vrees dat die IKEA-wet - die vanaf 2005 in werking treedt - tot een vloedgolf aan grote handelscomplexen zal leiden is reëel.

Om de werking in de commissies voor ruimtelijke ordening te ondersteunen wil Natuurpunt daarom een zelflerend netwerk voor gecoro-leden opstarten. Dit heeft tot doel tweejaarlijks een discussie- en ontmoetingsforum te vormen voor en mét de gecoro-leden. Waar men onderling ervaringen kan uitwisselen. Daarnaast biedt dit forum ook de mogelijkheid om externe deskundigen uit te nodigen voor een toelichting.
Vanaf juni 2004 zal natuurpunt hiermee van start gaan. Op de eerste bijeenkomsten wordt alvast een evaluatie gemaakt van vijf jaar paars-groen ruimtelijk beleid. Wordt er gepolst naar de verwachtingen rond de toekomstige rol van het ruimtelijk beleid m.b.t. de lokale werking. En tenslotte volgt er een toelichting over " windmolens in uw gemeente" in het kader van de gemeentelijke structuurplannen. Voor de aanwezigen is er ook een adressenboekje beschikbaar, met al onze vertegenwoordigers in gecoro's en procoro's en een handige CD-rom met een toetskader voor gemeentelijke ruimtelijke structuurplannen; een overzicht van de wetswijzigingen en andere interessante informatie.

- Antwerpen: 2 juni - 18.30 - Zaal Rubens, Statiestraat 175, Berchem
- Limburg: 7 juni - 18.30 - ACW-gebouwen, Mr. Broeckxplein 6, Hasselt
- Vlaams Brabant: 9 juni - 18.30 - Zaal Lunatic, Martelaereplein 10, Leuven
- Oost-Vlaanderen: 16 juni -18.30 - KUC, Kortrijksepoortstraat 254, Gent
- West-Vlaanderen: 17 juni -18.30 - Bargehuis, Bargeweg 2, Brugge

Afgelopen vrijdag werd op de Vlaamse regering een besluit principieel goedgekeurd voor een gewestelijke stedenbouwkundige verordening voor openluchtrecreatieve verblijven. Voor zone-eigen weekendverblijven, geeft deze verordening versoepelde randvoorwaarden aan. Nieuw te bouwen weekendhuizen krijgen een oppervlakte van max. 80 m² en een volume tot 300m³ (vroeger was dat beperkt tot 60 m² opp en 240 m³). Voor bestaande huisjes die na november 1974 gebouwd zijn, gelden dezelfde regels. Eigenaars die kleinere weekendverblijven hebben, mogen dus uitbreiden. Anderen zullen hun huisjes moeten inkrimpen. Oudere verblijven (voor 1974) mogen 18 m² extra bergruimte hebben. Permanente bewoning in de verblijven is niet toegelaten. De nieuwe voorschriften gelden niet voor bebouwing op campings en voor vakantiedorpen. Ook huisjes in groene zones en landbouwgebieden vallen niet onder de verordening. Die moeten in principe nog altijd verdwijnen. Minister Van Mechelen biedt sinds vorig jaar de gemeenten wel de kans om dat soort huisjes te regulariseren via een bijzonder plan van aanleg of een ruimtelijk uitvoeringsplan de bestemming te wijzigen in woon- en recreatiegebieden. Het besluit wordt nog voor advies voorgelegd aan de Vlaamse Commissie voor Ruimtelijke Ordening en verder opgevolgd door Natuurpunt.

De huidige legislatuur was niet echt een toonbeeld van duurzaam ruimtelijk beleid. Daarom besloten Bond Beter Leefmilieu, Natuurpunt en verschillende regionale milieuverenigingen en actiegroepen om ervoor te zorgen dat de volgende Vlaamse regering wat meer aan ruimtelijke ordening zou doen. Deze week vindt hiervoor elke dag een persactie plaats. Tijdens een persconferentie maken Bond Beter Leefmilieu, Natuurpunt en de regionale verenigingen de balans op van vijf jaar paars-groen. Daarnaast wordt per provincie aan de hand van een thema dieper ingegaan op bedreigingen en kansen voor de ruimtelijke ordening. Om het verhaal concreet te maken worden de persconferenties gevolgd door een terreinbezoek aan één of meerdere voorbeelden van goed en/of slecht ruimtelijk beleid.

- Op maandag 3 mei beginnen we in West-Vlaanderen met het thema 'Ruimte voor bedrijven'.
I.s.m. Natuurpunt Zwevegem, de West-Vlaamse milieufederatie en de Zuid-West-Vlaamse natuur- en milieukoepel
- Dinsdag 4 mei in Oost-Vlaanderen ligt de nadruk op de 'bossen'.
I.s.m. Stichting Omer Wattez en Natuur en Landschap Meetjesland
- Op 5 mei gaat het in Antwerpen over het thema 'Samenwerken voor een betere ruimtelijke ordening'. Met medewerking van natuurpunt Antwerpen-Noord en Red De Voorkempen,
- Op 6 mei 'Wonen', een belangrijk thema bij de komende Vlaamse verkiezingen, wordt behandeld in Vlaams-Brabant. Ism Natuurpunt Oost-Brabant,
- In Limburg ten slotte gaat het op vrijdag 7 mei over 'natuurlijke rijkdommenen'. I.s.m. NAL en Werkgroep Isis

Voor programma en achtergrondinformatie: www.bblv.be.

In het verlengde van de verjaring van bouwmisdrijven na vijf jaar (waarbij alle bouwmisdrijven van vóór 1998 verjaren) werd op Vlaamse regering afgelopen vrijdag een uitvoeringsbesluit definitief goedgekeurd voor het oprichten van een hoge raad voor het herstelbeleid. De scharnierdatum voor een zachte, dan wel harde aanpak inzake handhaving vormt 1 mei 2000. Tegen overtredingen van na 1 mei 2001 wordt geacht strenger op te treden en wordt gefocust op een preventiebeleid. Overtredingen die dateren van vóór 1 mei 2000 (en lopende procedures) worden beoordeeld door de Hoge Raad voor het Herstelbeleid, die bindend advies geeft over een meerwaardeheffing of het al dan niet (ambtshalve) uitvoeren van vonnissen en arresten. Er werd voorzien dat de Hoge Raad in principe een meerwaarde laat vorderen. Behalve in drie decretaal bepaalde uitzonderingen: wanneer een stakingsbevel genegeerd wordt; er flagrante burenhinder wordt veroorzaakt of wanneer de regels van de ruimtelijke ordening inzake de essentiële bestemmings- voorschriften 'zwaarwichtig en onherstelbaar' worden geschonden. Voor de inbreuken, die dateren van vóór 1 mei 2000 en waarvoor al een vonnis of arrest werd uitgesproken, zal de Hoge Raad een bindend advies moeten verlenen of het Vlaamse gewest mag starten met de ambtshalve uitvoering. Minister Van Mechelen wil deze Hoge Raad begin juni installeren en hiermee een streep trekken onder het 'historisch passief' inzake ruimtelijke ordening.

In de zomer van 2002 werden na zonevreemde woningen ook basisrechten toegekend voor zonevreemde bedrijven. Voor de uitbreiding van zonevreemde bedrijven kan een planologisch attest (PA) aangevraagd worden bij de gewestelijke stedenbouwkundige ambtenaar. Dit is een deels informatief, deels bindend document op basis waarvan een bedrijf een bouwvergunning kan krijgen voor de invulling van de kortetermijnbehoeften van het bedrijf. Om in aanmerking te komen voor aanvraag van een PA moeten een aantal voorwaarden vervuld zijn. In Vlacoro zijn de afgelopen maanden al een heel aantal planologische attesten behandeld. Verschillende werden dan negatief geadviseerd door Vlacoro. Binnenkort staan o.a. PA's op de agenda in Kortenberg (D'Ieteren), Merelbeke (Eurotuin) en Sint-Pietersleeuw (Heli Service Belgium).

Minister Van Mechelen wil op het vlak van ruimtelijke ordening meer zekerheid geven voor nieuwe of uit te breiden glastuinbouwbedrijven. In uitvoering van het actieplan 'Naar een duurzamere glastuinbouw in Vlaanderen' (op initiatief van de minister van Leefmilieu en Landbouw op 14 maart 2003) werd gezocht naar een beoordelingskader voor bouwdossiers voor de vestiging of uitbreiding van een glastuinbouwbedrijf. Dit toetsingskader wil op de eerste plaats een idee geven van locaties en mogelijkheden tot uitbreiding. Er wordt nagegaan of vanuit de geldende verordenende documenten van de ruimtelijke ordening of andere sectorwetgeving een vergunning mogelijk is. In een tweede deel wordt een ruimtelijke afweging gemaakt. Zo onder meer de ligging in een al of niet versnipperd gebied, of de ligging aan een voldoende uitgeruste weg, etc. Binnen de ruimtelijke ordening zal dit toetsingskader een leidraad vormen voor de gemachtigde ambtenaren en de gewestelijk stedenbouwkundige ambtenaren, respectievelijk bij hun advisering en beoordeling van aanvragen voor stedenbouwkundige vergunningen.

Midden vorig jaar keurde het Vlaams Parlement het decreet op de verjaring van bouwmisdrijven goed. Daardoor is het instandhouden van een bouwmisdrijf in principe niet langer strafbaar. Behalve in drie gevallen: in kwetsbare gebieden, bij onaanvaardbare hinder voor de omwonenden, en bij inbreuken die strijdig zijn met de essentiële voorschriften inzake bestemming. Om daarover te oordelen zou een 'Hoge Raad voor het Herstelbeleid' worden opgericht. Die raad neemt dan de eigenlijke beslissing over al dan niet vervolgen. De Vlaamse regering keurde afgelopen vrijdag een voorontwerp van decreet tot vaststelling van nadere regels voor de organisatie en de werkwijze van de Hoge Raad voor Herstelbeleid principieel goed. Het voorontwerp van decreet wordt nu voor advies voorgelegd aan de Raad van State.

De Vlaamse regering keurde afgelopen vrijdag principieel het subsidiebesluit goed van strategische projecten in het kader van het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen. Dit besluit heeft tot doel de strategische projecten te stimuleren door enerzijds de projecten te erkennen, en anderzijds door de coördinator, verantwoordelijk voor de implementatie van deze erkende projecten, te subsidiëren. Er zal nog advies worden ingewonnen bij de Raad van State.

Er ligt een voorstel klaar voor de integratie van stedenbouwkundige vergunning en milieuvergunning. Voor sommige gemengde projecten (waar zowel een voorafgaande stedenbouwkundige als een milieuvergunning vereist is) zal de milieuvergunning tevens gelden als stedenbouwkundige vergunning. In een eerste fase gebeurt de integratie voor projecten met een beperkte ruimtelijke weerslag, zoals bijv. het inplanten of uitbreiden van bedrijfsgebouwen in gebufferde industriezones bijvoorbeeld. Dat gaat over 2.500 tot 4.000 van de 30.000 jaarlijkse dossiers. Voor de andere, complexere dossiers, heeft de Vlaamse regering meer tijd nodig.

In de meeste gemeenten en provincies komt de werking van de commissies voor ruimtelijke ordening stilaan op kruissnelheid. Om de werking te ondersteunen start Natuurpunt een zelflerend netwerk op voor gecoro-leden. Op discussie- en ontmoetingsfora zullen onze vertegenwoordigers met hun vragen terecht kunnen en - vooral - in de gelegenheid gesteld worden ervaringen uit te wisselen. We gaan hiermee van start in maart 2004. Op de eerste bijeenkomsten wordt alvast een evaluatie gemaakt van de evolutie van de ruimtelijke ordening tijdens de afgelopen legislatuur. Daarnaast is er een toelichting over inplanting van windmolens in Vlaanderen en in de gemeente. Ter voorbereiding van deze bijeenkomsten hadden we graag ook eens gepeild naar uw ervaringen en vragen.

- Met welke specifieke problemen wordt de lokale werking rond ruimtelijke ordening geconfronteerd;
- Rond welke thema's zou je graag meer informatie krijgen;
- Hoe zie je het netwerk het meest efficiënt invulling krijgen.

De landschapszorg in Vlaanderen wordt geïntegreerd in de ruimtelijke ordening. Het Vlaams Parlement keurde woensdag een ontwerpdecreet goed dat het mogelijk maakt 'erfgoedlandschappen' af te bakenen en met de waarde ervan rekening te houden bij de ruimtelijke inrichting van Vlaanderen. Het landschapsbeleid wordt geregeld door de wet van 7 augustus 1931 over het behoud van monumenten en landschappen, en door het decreet van 16 april 1996 over de landschapszorg. Momenteel is amper 2,7 procent van het Vlaamse grondgebied als landschap beschermd. Uit de landschapsatlas die de Vlaamse overheid in 2001 opstelde, blijkt dat Vlaanderen over 220.000 ha waardevolle landschappelijke plaatsen beschikt, ruim 16 procent van het grondgebied. Het goedgekeurde decreet moet een inhaalbeweging mogelijk maken. Daartoe wordt in het decreet van 1996 over landschapszorg een hoofdstuk ingevoegd over het behoud van erfgoedlandschappen. De aanwijzing van ankerplaatsen en de afbakening van erfgoedlandschappen worden hoofdbetrachtingen in het landschapsbeleid. Tegelijk blijft de klassieke procedure voor de bescherming van landschappen, zowel binnen als buiten de erfgoedlandschappen, bestaan. Natuurpunt heeft zich in het verleden al blij getoond met dit decreet en voorgesteld om de afbakening van de buitengebied-RUP's (VEN 2de fase) te benutten voor de aanduiding van erfgoedlandschappen.

Wie op zoek is naar ruimtelijke ordeningskaarten (en andere "beleidskaarten"), vindt zijn gading op de website van Geo-Vlaanderen http://www.gisvlaanderen.be/geo-vlaanderen/nl/ruimtelijkepl.asp. Recent werd een nieuw geoloket geopend met toegang tot de algemene en bijzondere plannen van aanleg. Ook is het geoloket gewestplan en ruimtelijke uitvoeringsplannen aangevuld en verbeterd. Andere beschikbare kaarten zijn VEN-afbakening, overstromingskaarten, beschermde landschappen, bemestingsgebied, etc.

Tot 1 december loopt het openbaar onderzoek van het provinciaal structuurplan Vlaams Brabant (RSVB). De PROCORO zal daarna alle bezwaren bundelen en moet advies uitbrengen aan de provincieraad. Natuurpunt beleid volgt vanaf volgende week ook het advies op vanuit de Vlaamse Commissie voor Ruimtelijke Ordening (VLACORO). Het ontwerp-structuurplan blijkt enerzijds vaak al te vaag geformuleerd. En anderzijds zijn er heel wat individuele wensen opgenomen van de gemeentebesturen, zoals uitbreidingen van bedrijventerreinen in valleigebieden.

Voor meer informatie zie: www.vlaamsbrabant.be/structuurplan
Contactpersoon Oost-Brabant: Luc Vervoort.

In september 2001 ging het plannings- en besluitvormingsproces van start voor het economisch netwerk Albertkanaal (ENA). Het netwerk van nieuwe regionale bedrijventerreinen langs het Albertkanaal en de E313 in Antwerpen en Limburg "doorkruist" de fysische en natuurlijke structuur. Dat zorgt voor een aantal ruimtelijke knelpunten.

Het eerste eindrapport is klaar. Tot 15 oktober kan hierop gereageerd worden. Nadien volgt nog een informatiecampagne met bijkomende inspraakmogelijkheden. Op basis van het eindadvies zullen ruimtelijke uitvoeringsplannen (RUP's) opgesteld worden. Volgende gemeenten zijn betrokken partij bij het ENA: Antwerpen, Wommelgem, Wijnegem, Bilzen, Geel, Hasselt, Genk, Diepenbeek, Herentals, Beringen, Grobbendonk, Ham, Heusden-Zolder, Laakdal, Lanaken, Lummen, Meerhout, Olen, Ranst, Schilde, Schoten, Tessenderlo, Westerlo, Zandhoven en Zutendaal.

Sinds een maand loopt het openbaar onderzoek over de partiële herziening van het RSV (nog tot 4 augustus). Deze partiële herziening omvat enkel specifieke knelpunten inzake wonen en werken en loopt hiermee vooruit op een algemene evaluatie van het RSV. Het gaat enerzijds om een versoepeling inzake de toepassing van de verdeelsleutel 60/40 voor de verdeling van extra woningen voor gemeenten die deels tot het stedelijk gebied behoren. Dit zorgt er wellicht voor dat de bouwdruk op het buitengebied van de stedelijk gebiedgemeenten significant zal toenemen. De overheid voorziet momenteel onvoldoende grendels om dit te voorkomen. Anderzijds wordt ook voorzien om de gebruikte hectaren voor bestemmingswijzigingen voor zonevreemde bedrijven niet mee te rekenen in de taakstelling voor 10.000 ha bijkomende bedrijventerreinen. Enkel bij voldoende bezwaren ontstaat de mogelijkheid om dit spoor alsnog in een algemene evaluatie van het RSV op te nemen. Natuurpunt volgt dit dossier verder op via de Vlacoro.

Gisteren, donderdag 24/04 werd in het Vlaams parlement een compromis bereikt over de verjaring van bouwmisdrijven. Het huidige voorstel is minder dramatisch dan het aanvankelijke VLD-voorstel. Zodra het decreet in werking treedt, geldt een verjaringstermijn van vijf jaar. Binnen deze periode heeft de administratie nog de tijd om werk te maken van klachten en overtredingen. Ter beoordeling van de overtredingen in het verleden wordt de hoge raad voor het herstelbeleid opgericht. Kleine overtredingen zullen nadien verjaren. Grote overtredingen verjaren niet. Indien het gaat om overtredingen die hinder veroorzaken voor de omwonenden, indien gelegen in kwetsbare en/of landschappelijk waardevolle gebieden, wanneer er een ernstige inbreuk op de bestemmingsvoorschriften geldt, blijft vervolging mogelijk.

In het Vlaams Parlement liggen twee voorstellen van decreet ter tafel inzake bouwovertredingen, één van VLD en één van CD&V. Het decreetsvoorstel van CD&V stelt voor een verjaring van bouwovertredingen in te voeren door het instandhouden van een bouwovertreding niet langer strafbaar te stellen. Tegelijk wordt voorgesteld een zgn. "as-built"-plan of bouwattest in te voeren, om de conformiteit van uitgevoerde bouwwerken te vergelijken met de afgeleverde vergunning. Dit voorstel van decreet zou in werking treden op 1 januari 2005.

Op donderdag 20 februari wordt daarover een hoorzitting gehouden in de commissie Ruimtelijke Ordening van het Vlaams Parlement. Ook Natuurpunt en de BBL worden gehoord.

We wijzen erop dat de invoering van verjaring overbodig is en een verkeerd signaal geeft. Het decreet inzake ruimtelijke ordening van 18 mei 1999 (met alle latere aanpassingen) voorziet in voldoende mogelijkheden om de grote meerderheid van de bouwovertredingen te regulariseren.

Eerst en vooral moet werk gemaakt worden van een betere en kordatere inspectie en handhaving. Dit wil onder meer zeggen dat er meer personeel en middelen komen voor handhaving (de buitendiensten van de bouwinspectie zijn sterk onderbemand/-bevrouwd), dat opnieuw overgegaan wordt tot ambtshalve afbraak van grote overtredingen en in kwetsbare gebieden,…

Daarnaast hebben we ook nog meer gedetailleerde bedenkingen bij het voorstel dat nu voorligt. Zo moet er duidelijk omschreven worden wat juist verstaan wordt onder “grote overtredingen”. In het VLD-voorstel wordt dit niet toegelicht, waardoor het huidige voorstel neerkomt op een blanco cheque. Er moeten hiervoor duidelijke criteria worden vastgelegd in het decreet. Bovendien vinden wij dat de "Hoge Raad voor het herstelbeleid" geen bindend advies mag geven aan de bouwinspecteurs. In dat geval zou de inspectie haar taak niet meer naar behoren en in alle onafhankelijkheid kunnen vervullen.

Voor de volledige uiteenzitting die we in de commissie gaven, klik hier (.PDF, 48KB).

Voor 30.000 voetbalvelden dreigt de verkaveling

Natuurpunt stapt naar de Raad van State om de omzendbrief van minister van Ruimtelijke ordening Van Mechelen over de woonuitbreidingsgebieden aan te vechten. In principe zijn woonuitbreidingsgebieden bedoeld als reserveruimte voor woningen: ze mogen pas verkaveld worden als er geen ruimte meer is in het gewone woongebied. Maar de nieuwe omzendbrief verklaart die gebieden vogelvrij. Dat verklaarden Natuurpunt, BBL, Actiecomité Bessemgebied en Natuurpunt Land van Reyen vandaag op een persconferentie in Boechout.

Uit tal van gemeentelijke woonbehoeftenstudies blijkt echter zeer duidelijk dat er nog een groot aanbod aan bouwkavels in het gewone woongebied beschikbaar is en er dus ook helemaal geen behoefte is aan het verkavelen van woonuitbreidingsgebieden. In de praktijk zijn veel woonuitbreidingsgebieden bovendien interessante open ruimtes die door de landbouw gebruikt worden of in de loop der jaren uitgegroeid zijn tot waardevolle stukjes natuur. Voor gans Vlaanderen gaat het om meer dan 16.000 ha of een oppervlakte van meer dan 30.000 voetbalvelden.

Typevoorbeeld van de problematiek is het Bessemgebied in Boechout. Dat landschappelijk pareltje dreigt door de omzendbrief verkaveld te worden. Het gebied is niet enkel bekend om zijn natuurlijke waarde. Het is ook de plaats waar jaarlijks het Sfinks-festival doorgaat. In de zomer van 2000 trad de lokale beek uit haar oevers, na een zware storm en zette heel het gebied onder water. Dit gebied nu omtoveren tot woonzone is, gezien de grote kans op wateroverlast in de toekomst, geen briljant idee.

Tot voor kort bepaalde een omzendbrief van 1997 om de woonuitbreidingsgebieden op het gewestplan te bevriezen en hier dus niet te bouwen. Ze dienden als grondreserve voor toekomstige generaties. Aansnijden kon alleen wanneer de effectieve woongebieden volledig ingenomen waren én een tekort aan bouwgronden werd aangetoond in een woonbehoeftestudie.

Dergelijke woonbehoeftestudie bleek een noodzakelijk instrument om inzicht te verkrijgen in diverse aspecten: de daadwerkelijke ruimtebehoefte voor bijkomende woningen, het beschikbare woonaanbod in een gemeente en een ruimtelijke en kwalitatieve differentiatie van vraag en aanbod. Ze vormen vaak de enige rem op de ongebreidelde Vlaamse verkavelingsdrang. De nieuwe omzendbrief wil nu de opmaak van een woonbehoeftestudie in bepaalde gevallen niet meer verplichten.

Met de omzendbrief hoopt Van Mechelen ook om de prijs van de bouwgronden te drukken. Vraag is of dat wel zal lukken. Heel wat woonuitbreidingsgebieden zijn in handen van vastgoedontwikkelaars, die niet geneigd zullen zijn hun prijzen te laten zakken door plots massaal te gaan verkopen.

Hoewel er geen algemene Vlaamse cijfers bestaan over de resterende oppervlakte in de gewone woonzones blijkt uit verschillende gemeentelijke woonbehoeftestudies dat er helemaal geen gebrek is aan bouwgronden in het woongebied. Zo zijn er bijvoorbeeld in Zwijndrecht nog 2.400 bouwkavels aanwezig, in Mechelen 4.200, in Sint-Katelijne-Waver 2.800, in Aalst 9.900, in Alveringem 200, in Ninove 4.000, Evergem 6.450 en Maaseik 4.200. In 8 van de 308 Vlaamse gemeenten zijn er dus al meer dan 34.000 bouwkavels voorhanden. Op basis van een onderzoek in 1/3e van de gemeenten blijken er na extrapolatie in gans Vlaanderen in de effectieve woongebieden nog meer dan 250.000 bouwgronden beschikbaar te zijn. Dat zou ruimschoots voldoende moeten zijn om de behoefte aan nieuw te bouwen woningen op te vangen. Het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen schat de behoefte aan bijkomende woningen in de periode tussen 1992 en 2007 op ongeveer 400.000 eenheden, of ongeveer 25.000 nieuwe woningen per jaar. Dat komt overeen met het aantal bouwvergunningen dat jaarlijks wordt afgeleverd voor nieuwe wooneenheden (inclusie appartementsgebouwen). Voor de volgende vijf jaar (tot 2007, einddatum van het RSV) is er dus nog nood aan ongeveer 125.000 bijkomende woningen. Het huidige aanbod van circa 250.000 bouwgronden in de effectieve woongebieden bedraagt met andere woorden het dubbele van de eigenlijke behoefte!

De verdeling van onbebouwde woonuitbreidingsgebieden tussen stedelijke gebieden en het buitengebied is ongeveer gelijk: in de stedelijke gebieden zijn er ongeveer 8.100 hectaren onbebouwde woonuitbreidingsgebieden aanwezig, in het buitengebied 8.200 hectaren. Tussen 1995 en 2000 vond echter méér dan de helft van de aangroei van de bebouwde oppervlakte in woonuitbreidingsgebieden plaats in het buitengebied. De verkavelingstrend van de afgelopen jaren gaat dus regelrecht in tegen de doelstellingen van het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen. In feite wordt de doelstelling van het RSV volledig omgedraaid: 60% van de verkavelingen in woonuitbreidingsgebieden liggen in het buitengebied, 40% in stedelijk gebied. In plaats van de verdichting van het stedelijk gebied, wordt de schaarse open ruimte op het platteland bedreigd.

Het verkavelen van woonuitbreidingsgebieden veroorzaakt heel wat kosten en nadelen voor de samenleving: de stadsvlucht wordt in de hand gewerkt, het autoverkeer naar en in de stad neemt toe en nutsvoorzieningen zoals waterzuivering, afvalophaling, postbedeling en elektriciteitsvoorziening worden onbetaalbaar omdat de bewoning te sterk uitgezaaid is. Ter illustratie: om ongeveer 70% van de woningen in Vlaanderen aan te sluiten op een rioolwaterzuiveringsinstallatie moet bijna 30 miljard geïnvesteerd worden. Dat valt zo duur uit omdat de woningen uitgestrooid liggen in het landelijk gebied. Voor de overige dertig procent is dit helemaal onbetaalbaar.

Milieuverenigingen stappen naar de Raad van State

Om deze redenen zijn de milieuverenigingen dan ook van plan om een vordering in te dienen bij de Raad van State om deze omzendbrief te laten schorsen en vernietigen. Deze procedure zal opgestart worden door het Actiecomité Bessemstraat, met de steun van BBL en Natuurpunt. Juridische argumenten tegen de omzendbrief zijn onder meer de strijdigheid met de bindende bepalingen van het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen (waarvan de overheid niet mag afwijken) en het feit dat in de omzendbrief nieuwe beroepsprocedures worden ingevoerd, wat enkel mogelijk is via een decreet en niet via een omzendbrief.

Bessemgebied in Boechout

Eén van de vele voorbeelden van een potentieel te verkavelen woonuitbreidingsgebied is het Bessemgebied in Boechout. Dit landschappelijk pareltje van een kleine 10 ha is gelegen in de sterk verstedelijkte randgemeenten rond Antwerpen, op de grens tussen Boechout en Mortsel. Het is een kleinschalig landbouwgebied met rijen knotwilgen, een oude hoogstamboomgaard, houtsingels,... Het plaatselijk actiecomité steekt regelmatig de handen uit de mouwen om de knotwilgen te knotten, bermen te onderhouden, zwerfvuil op te ruimen en nieuwe bomen aan te planten. Door het gebied stroomt de Koude Beek, die verderop uitkomt in de Schijn. Het Bessemgebied sluit aan op het Fruithof, een parkgebied in Mortsel. Het Bessemgebied is dan ook een groene oase tussen de woonkernen van Boechout en Mortsel in de suburbane rand rond Antwerpen. Dit woonuitbreidingsgebied wordt nu intensief gebruikt door de talrijke omwonenden. Het verkavelen van dit laatste stukje groen in deze sterk verstedelijkte omgeving is dan ook problematisch voor de leefbaarheid van de omgevende woonwijken. Door het gebied stroomt de Koude Beek met brongebied in Hove, die verderop uitkomt in de Schijn. Het Bessemgebied sluit aan op het parkgebied Fruithout in Hove en een parkgebied in Mortsel en zo verder als natuurverbindingsgebied langs de Koude Beekvallei tot in Borsbeek.

Helaas is het Bessemgebied op het gewestplan aangeduid als woonuitbreidingsgebied. Bovendien is het gebied eigendom van de NV Matexi, één van de grootste verkavelaars in Vlaanderen, die het gebied natuurlijk graag wil volbouwen. Boechout is volgens het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen een onderdeel van het grootstedelijk gebied Antwerpen, waardoor volgens de omzendbrief van minister Van Mechelen het gebied zonder meer verkaveld kan worden...

Minister Van Mechelen heeft een nieuwe omzendbrief uitgebracht over woonuitbreidingsgebieden (WUG). Hij wil het aanbod aan betaalbare bouwgronden vergroten door de woonreserves aan te snijden. Tot voor kort waren woonuitbreidingsgebieden op het gewestplan 'bevroren'. Ze dienden als grondreserve voor de toekomstige woonbehoeften. In afwachting van die aanslepende planningsprocessen maakt de nieuwe omzendbrief het nu wel mogelijk bepaalde woonuitbreidingsgebieden aan te snijden zonder opmaak van woonbehoeftestudies. Er zijn wel een aantal voorwaarden aan verbonden. De woonuitbreidingsgebieden moeten inbreidingsgericht en/of kernversterkend liggen nabij een dorpskern in landelijk gebied. Zonder een daadwerkelijke behoefte aan te tonen kunnen deze gebieden door gemeenten aangesneden worden voor groepswoningbouw. Maar ook individuele bebouwing is niet uitgesloten in woonuitbreidingsgebieden gelegen in stedelijke gebieden en in gemeenten die ruimtelijk aansluiten bij het stedelijk gebied. Zolang het stedelijk gebied niet is afgebakend, is er geen duidelijke grenslijn te trekken met het landelijk gebied loopt. Daarbij komt dat woonuitbreidingsgebieden nabij de stad vaak de laatste groene open ruimte gebieden zijn voor de omwonenden. Deze gebieden volbouwen kan de onleefbaarheid van de stad vergroten en daardoor stadsvlucht juist in de hand werken. Maar ook restpercelen gelegen in woonuitbreidingsgebieden kunnen - indien gelegen langs voldoende uitgeruste weg - ingevuld worden. De Vlaamse regering zou nog een atlas laten opstellen met alle woonuitbreidingsgebieden die zonder meer kunnen bebouwd worden.

Natuurpunt heeft zich van het in begin verzet tegen deze nieuwe uitholling van de ruimtelijke ordening. Studies tonen aan dat er nog genoeg woongebieden voorhanden zijn. De woonuitbreidingsgebieden op de gewestplannen zijn samen 160.000 ha groot. Het zijn vaak nog waardevolle stukken open ruimte, in gebruik voor landbouw of natuur. Het aansnijden van deze gebieden mag daarom niet zomaar gebeuren. Met deze omzendbrief wordt de deur weer op een kier gezet voor willekeur. We onderzoeken momenteel of er geen reden is om te omzendbrief aan te vechten.

De tekst van de omzendbrief is te vinden op volgende site.

Op het eind van de zomer 2001 werden door de Vlaamse regering 46 zonevreemde campings weerhouden die in aanmerking kwamen voor omzetting naar zone voor openluchtrecreatieve verblijven. Deze regularisatie gebeurde in het kader van het campingdecreet waarbij de ca 400 campings in Vlaanderen moeten beschikken over een exploitatievergunning voor verdere uitbating. Een belangrijke voorwaarde hiertoe was de ligging in de juiste bestemmingszone van het gewestplan. Zo’n 42 procent van de campings bleek geheel of gedeeltelijk zonevreemd te zijn. Hiertoe werden gewestelijke ruimtelijke uitvoeringsplannen opgemaakt voor omzetting naar openluchtrecreatieve verblijven.

Het regularisatieproces voor bestemmingswijzigingen van zonevreemde campings doorliep diverse selectieprocedures. Deze voorstellen werden op Vlaams niveau onderworpen aan een objectief set van criteria waarbij zowel een ruimtelijke, toeristische als ecologische afweging gemaakt werd. Door de afwegingsprocedure werd een groot aantal onaanvaardbare situaties tegengehouden.

Toch stelde Natuurpunt vast dat voor een tiental campings de gehanteerde afwegingscriteria (zoals de bindende EU vogel- en habitat richtlijnen, overstromingsgebieden, ecologisch kwetsbare gebieden) niet rechtlijnig toegepast werden. Tijdens het openbaar onderzoek werden door de betrokken afdelingen en Natuurpunt Vlaanderen de nodige bezwaren ingediend. Deze bezwaren werden ook opgenomen in de adviezen van de Vlaamse Commissie voor Ruimtelijke Ordening (Vlacoro).

In het voorjaar van 2002 nam de Vlaamse regering een besluit over de voorliggende campingdossiers. Mede op basis van de bezwaren van Natuurpunt werden diverse ruimtelijke uitvoeringsplannen negatief geadviseerd, of werd een al te ambitieuze uitbating meer in overeenstemming gebracht met de ecologische draagkracht van de omgeving. Enkele omstreden dossiers werden echter – ondanks herhaaldelijk negatief advies – goedgekeurd. Ook het advies van Vlacoro werd hierbij ongemotiveerd naast zich neergelegd. Natuurpunt blijft deze dossiers van nabij opvolgen.

De zonevreemde campings die negatief geadviseerd werden moeten sluiten binnen een termijn van zes maanden. Voor de overige is het nu wachten op een exploitatievergunning.

Deze procedure zou het einde moeten betekenen van alle zonevreemde campings in Vlaanderen. Hoewel sommige provincies met een goedgekeurd structuurplan al eerder geschrapte campings trachten te herzien.

Vlaams minister Dirk Van Mechelen wil de behandelingstermijn voor bouwaanvragen inkorten. De afgelopen dagen verscheen hierover verwarrende informatie in de media.

Dit voorstel volgt uit de regeringsbeslissing van 19 juli jl. Het gaat hier geenszins om stilzwijgende vergunningen na 50 dagen. De termijn duidt enkel op de adviestermijn door de gemachtigde ambtenaar van de administratie AROHM. Indien binnen deze termijn geen advies gegeven wordt mag aan de adviesvereiste van de gemachtigde ambtenaar voorbij gegaan worden. Dan beslissen de gemeenten zelfstandig over het afleveren van een vergunning. De bedoeling van deze termijninkorting zou de vermindering van de werklast zijn, en daardoor een snellere behandeling van de bouwdossiers. De gemeenten krijgen hierdoor een groter beslissingsbevoegdheid. Deze 50 dagen termijn zou enkel gelden voor ‘eenvoudige’ bouwaanvragen (woningen, garages, alle gebouwen kleiner dan 1000 kubieke meter) Voor complexe dossiers blijft het advies van de gemachtigde ambtenaar noodzakelijk.

Natuurpunt heeft bedenkingen bij dit voorstel. Het bevat op zich geen enkele garantie voor snellere afhandeling van bouwdossiers, aangezien deze nog steeds bij de gemeente kunnen blijven liggen binnen de wettelijke adviestermijn van 75 dagen. Vandaag blijkt de achterstand in het behandelen van bouwdossiers in de meeste gemeenten trouwens al ingehaald, waardoor een dergelijke maatregel overbodig wordt.

Natuurpunt vindt een inkrimping van het toezicht door de hogere overheid ook niet verantwoord zolang gemeenten niet over een eigen ruimtelijk beleidskader beschikken. Totnogtoe beschikken amper 16 van 308 gemeenten over een goedgekeurd structuurplan. Minister Van Mechelen heeft duidelijk méér aandacht voor afwijkingen en uitzonderingen op het decreet van 18 mei 1999 dan voor de uitwerking van een duurzame ruimtelijke ordening. Fundamentele stappen in het ruimtelijke beleid, zoals afbakening van stedelijke gebieden en de natuurlijke structuur worden op de lange baan geschoven, terwijl men op het terrein zoveel mogelijk afwijkende situaties regulariseert. Intussen brokkelt het bestaande decreet langzaam af door o.a. zonevreemde afwijkingsregelingen of blijft het dode letter (uitblijven van plannings- en vergunningenregisters, grondbeleid...). De termijnwijziging voor advies op bouwvergunningen vormt géén prioriteit voor het ruimtelijk beleid, maar sluit aan bij de reeks afzwakkende maatregelen die het ruimtelijk beleid onderuit halen.

Het ruimtelijke ordeningsdecreet omvat een duidelijke visie en bevat de nodige instrumenten om een daadkrachtig ruimtelijk beleid op terrein waar te maken. Zolang minister Van Mechelen echter de hoofd- en bijzaken niet van elkaar wil scheiden zal dit alles wel theorie blijven.

Bij het zomerakkoord werden de milieudossiers en ruimtelijke dossiers op een hoop gegooid, met de blauwe dossiers bovenaan. Eens te meer blijkt dat de teugels van het vernieuwde ruimtelijke beleid langzaam maar zeker worden losgelaten. Het ruimtelijke beleid kreeg er heel wat nieuwe ‘blauwe plekken’ bij, niet zonder gevolgen voor de natuur.

In navolging van de zonevreemde woningen krijgen nu ook de bedrijven ‘basisrechten’ inzake verbouwen, herbouwen en uitbreiden. Deze keer blijven echter de kwetsbare gebieden niet gespaard. Hier kunnen zonevreemde bedrijven verbouwen en (mits gunstig planologisch attest) ook uitbreiden. Bij weigering vergunning of bij vernieling door storm of brand geldt een aankoopverplichting door de overheid. Ondanks herhaalde waarschuwing van Natuurpunt bleek dit dossier onbespreekbaar in het kader van het zomercompromis.

In het najaar start ook de herziening van het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen (RSV). De uitwerking van het RSV verloopt volgens sommigen niet vlot genoeg. Daarom wil men vóór een algemene herziening eerst een oplossing voor wonen en werken afdwingen door te voorzien in betaalbaar wonen door versneld bijkomende woongebieden aan te duiden. Ook de afbakening van bedrijventerreinen moet volgens het zomerakkoord versneld worden uitgevoerd. Deze voorafnamen gaan in tegen een integrale afweging van alle ruimtewensen zoals voorzien in het RSV en leggen mogelijk een hypotheek op tweede fase van het VEN. De vrees leeft dat onder het huidige beleid het kind met het badwater zou worden weggegooid.

Eind juni 2002 werd op de Vlaamse regering een beleidskader voor weekendverblijven goedgekeurd. Het gaat hier zowel om zonevreemde weekendverblijven, die veelal in natuur- en bosgebied liggen als om illegale weekendverblijven, die zonder bouwvergunning opgericht werden of permanent bewoond worden. Deze problematiek sleept dertig jaar aan en deed al het nodige stof opwaaien. De jarenlange wildgroei van weekendhuisjes in natuur- en bosgebieden heeft erg negatieve milieueffecten: vernietiging van vegetatie, watervervuiling, verstoring van natuurlijke biotopen. Het jarenlange ruimtelijke wanbeleid heeft op terrein zo goed als niets opgelost. Wordt met voorliggend beleidskader nu eindelijk een nieuwe weg ingeslagen?

In de beleidsnota wordt gepleit voor maatwerk. Per gebied wordt gekeken of regularisatie mogelijk is, dan wel een herlokalisatie gewenst is. In ecologisch kwetsbare gebieden is geen regularisatie mogelijk. Een gebiedsgerichte aanpak vormt een mogelijke oplossing maar mag geen aanleiding vormen voor een grootscheepse regularisatie. Minister Van Mechelen bewees zijn intenties hier rond al eerder door in één pennentrek maar liefst 1200 weekendverblijven in Brecht te regulariseren.

De volgende maanden zal duidelijk worden of de minister het meent. Reeds in zijn beleidsbrief ruimtelijke ordening voor 2002 gaat minister Van Mechelen uit van een prioriteitenbeleid voor ernstige bouwovertredingen in ecologisch kwetsbare gebieden. Het kan niet blijven bij afbraakvonnissen op papier. Deze moeten ook uitgevoerd worden op het terrein. Van Mechelen wilde steeds wachten op een beleidskader hiervoor. Dit beleidskader is er nu. Tijd voor actie!

Tot 18 oktober liep een openbaar onderzoek voor de regularisatie van zonevreemde campings. Het ging om een éénmalige gewestplanwijziging naar recreatiegebied om te kunnen voldoen aan de voorwaarden van het campingdecreet. Van de ongeveer 400 campings in Vlaanderen liggen er 96 in groen- of landbouwgebied. Hiervan worden er 46 geregulariseerd, waarvan er een tiental gelegen zijn in internationaal belangrijke natuurgebieden, waardevolle landschappen, overstromingsgebieden of uitbreidingszones van natuurreservaten. Omdat de natuurfunctie hier op de eerste plaats moet komen, heeft Natuurpunt bezwaar aangetekend. Voor groengebieden die een andere bestemming krijgen, moeten elders (en liefst in de nabije omgeving) nieuwe groengebieden gecreëerd worden. Tegelijkertijd moet er werk worden gemaakt van het gebiedsgericht natuurbeleid en de afbakening van het VEN.