nieuws

Belangrijke aankopen in het Turnhouts Vennengebied

Life Nardus & Limosa:
In 2019 werd door Europa dit grensoverschrijdend Life project goedgekeurd, waarin Natuurpunt en het Turnhouts Vennengebied één van de betrokken partners zijn.
Voor de niet ingewijden: Nardus staat voor borstelgras (Nardus Stricta) als vertegenwoordiger van de heischrale graslanden en Limosa staat voor grutto (Limosa Limosa) als ambassadeur van de weidevogels.
De bedoeling van dit Life project is enerzijds vooral het herstel en de uitbreiding van heischrale graslanden, een prioritair en bedreigd habitat, maar anderzijds de realisatie hiervan met respect voor de weidevogels. Trouwens de term “heischraal grasland” klinkt voor velen nogal pejoratief, we hadden in het Nederlands beter de term “bloemen en kruidenrijk grasland” gebruikt.
In het kader van dit Life project was het o.a. voorzien gronden aan te kopen, teneinde de doelstellingen te realiseren. Dankzij deze financiële ondersteuning van Life, konden recent in het Turnhouts Vennengebied 30 ha aangekocht worden, één perceel van 20 ha grasland (1) en twee percelen akkerland samen 10 ha (2).

TVG aankoop 2020
Perceel 1 is gelegen ten oosten van de Watertappingsstraat en is vrij uniek in het Turnhouts Vennengebied om drie redenen:

1. Het vormt één groot aaneengesloten blok van 20 ha, wat zeker niet alledaags is in ons versnipperd landschap.

2. Het is een historisch grasland. Dit betekent permanent grasland sinds de ontginning op de heide. Dit perceel was één van de laatste heideontginningen op de Zwarte Heide, ofwel in de jaren ’30, ofwel net na WO II, m.a.w. het is gedurende 80 à 90 jaar grasland gebleven; de term historisch grasland is in deze context natuurlijk erg relatief, immers voordien had het perceel gedurende 800 jaar een heidevegetatie.

3. Het grasland is na ontginning nooit genivelleerd zodat het oorspronkelijk heidereliëf perfect bewaard is gebleven met een afwisseling van hoge zandruggen en natte depressies. De oostelijke uitloper van het historisch Kraeneven ligt trouwens in dit perceel. Dit golvend reliëf heeft een groot potentieel voor natuurherstel en biodiversiteit en schept allerlei microgradiënten van licht, warmte en vochtigheid. Om geleidelijk de overgang van economisch grasland naar heischraal bloemenrijk grasland te bekomen moeten de nutriënten in de bodem, aangebracht door jarenlange bemesting, drastisch verminderd worden. Hierbij volstaat het niet om in de toekomst niet meer te bemesten, want de fosfaatconcentratie in de bodem blijft ook dan nog te hoog en de bottleneck om de waardevolle doelvegetatie te ontwikkelen. Om deze fosfaatconcentratie te verlagen, legt dit Life project de nadruk op de techniek van uitmijnen en niet meer het afgraven van de bodem toplaag (zoals in het verleden veel gebeurde).
Het principe van uitmijnen bestaat erin gedurende jaren op een gecontroleerde wijze, na jaarlijkse grondanalyses (Universiteit Gent), stikstof en kalium toe te dienen zonder fosfaat. Het resultaat van deze “bemesting” is de ontwikkeling van een hoog productief grasland, dat fosfaat uit de bodem opneemt. Door meerdere malen per jaar te maaien en af te voeren wordt het gras en dus het fosfaat versneld afgevoerd en daalt de bodemconcentratie fosfaat. Deze uitmijnstrategie is dus in functie van het Nardus aspect van het Life project. Gelukkig wordt er ook rekening gehouden met het Limosa aspect, het maaien en afvoeren gebeurt weidevogelvriendelijk. Dit betekent een eerste maaidatum na 22 juni, zodat het broedseizoen van de weidevogels in alle rust kan gebeuren en niet verstoord wordt door landbouwactiviteiten.

Wat betekent dit nu concreet voor onze weidevogels op perceel 1?

De wulp broedt nog steeds jaarlijks met twee koppels op dit grasland, meestal echter zonder resultaat. Hopelijk zal het broedresultaat verbeteren in de toekomst door het faunavriendelijk uitmijnen en de uitgestelde eerste maaidatum (tenminste als de predatie onder controle blijft). Op lange termijn zal de evolutie naar heischraal grasland ook de broedbiotoop voor de wulp uitbreiden en geschikter maken.

Wat de grutto betreft is de situatie op dit grasland wel wat verschillend. De grutto heeft hier vroeger steeds gebroed, tot 2014 in lage aantallen, één tot drie koppels jaarlijks. In de toekomst kan het perceel voor de grutto zeker terug aantrekkelijker gemaakt worden, namelijk door vernatting van de vochtige depressies (cfr. vroeger Kraeneven). Dankzij het bewaarde reliëf is dit relatief gemakkelijk te realiseren door het opstoppen van de afwateringen. Bovendien zal de gecontroleerde stikstof- en kaliumtoediening het bodemleven bevorderen, waardoor er voor de volwassen grutto’s voldoende regenwormen bereikbaar worden met hun snavel in een vochtige zachte bodem. Tenslotte zal de uitgestelde maaidatum ook het broedsucces van de grutto gunstig beïnvloeden. Ook de kievit zal kunnen profiteren van deze geplande vernatting en late maaidatum. De laatste jaren heeft dit grasland ook een speciale aantrekkingskracht uitgeoefend op de velduil, die hier regelmatig in het voorjaar tijdelijk verbleef, soms zelfs meerdere exemplaren.
Tenslotte is het zeker vermeldenswaard dat met de vorige eigenaar (Vilatca) een uitmijnovereenkomst voor dit grasland werd afgesloten, waarbij Natuurpunt de gecontroleerde bemesting zal uitvoeren, maar Vilatca verantwoordelijk blijft voor het maaien en afvoeren van het gras; zo levert de agro-industrie een bijdrage in de ontwikkeling naar meer biodiversiteit in dit grasland. 

Aankoop 2 bestaat uit twee percelen akkerland, gelegen aan de westzijde van de Roodhuisstraat (2 op kaart), samen 10 ha groot. De uitgangssituatie is hier wel verschillend. Na de heideontginning zijn beide percelen snel omgevormd naar akkerland en zo gebleven tot op heden. Op de eerste ontginningsplannen was het zelfs de bedoeling hier rabatten te trekken en dennenbos te planten ten behoeve van de mijnindustrie, maar dit is nooit uitgevoerd. Wel zijn de akkers genivelleerd; de gronden zijn eerder hoog gelegen aan de rand van de Ravelse duinen. Door de jarenlange akkerteelten en bijhorende bemesting lenen de percelen zich zeker tot uitmijnen als stap in de ontwikkeling naar droog heischraal grasland. De randen van beide akkers hebben deze evolutie reeds ingezet door een beheerovereenkomst met de VLM door de vorige eigenaar.

Deze akkers oefenen nog steeds een belangrijke aantrekkingskracht uit op kieviten, die hier jaarlijks met meerdere koppels broeden, maar helaas geen jongen groot krijgen zoals op de meeste akkers. Bovendien vinden we hier een vaste stek voor de laatste broedende veldleeuweriken van hetVennengebied, mede in de hand gewerkt door het beheer van de akkerranden. De ligging van de percelen en de bodemstructuur maken deze gronden zeker potentieel leefgebied voor de wulp, die nog steeds broedt op aangrenzende percelen. De evolutie op langere termijn naar droog heischraal en kruidenrijk grasland zal dit alleen maar bestendigen. Deze aankopen vormen dus een belangrijke uitbreiding voor het Turnhouts Vennengebied en hebben veel potentieel om in de toekomst uit te groeien tot erg waardevolle graslanden met een hoge biodiversiteit.

Harry Lesseliers

Nieuws
22 december 2020
Verenigingsnieuws

VOORLOPIG ZIJN AL ONZE ACTIVITEITEN AFGELAST

Wegens de recente Coronamaatregelen willen we vooral denken aan jullie gezondheid en plaatsen we onze activiteiten in quarantaine. Blijf onze website en Facebookpagina in de gaten houden. We hopen elkaar zo snel mogelijk terug te mogen zien. Hartelijke wensen voor een beter nieuw jaar!

Nieuws
10 augustus 2020
Verenigingsnieuws
AA-vallei 100% bouwvrij

AA-vallei 100% Bouwvrij

De Aa-vallei in de Turnhoutse wijk Schorvoort is in gevaar! De stad Turnhout wil in dit mooie, drassige weidegebied meer dan 300 woningen bouwen. Daarmee verdwijnt de laatste open ruimte in onze wijk voor altijd.

Nieuws
19 juni 2020
Verenigingsnieuws

Coca-Cola Foundation zorgt voor herstel van verdwenen vennen

De droogte heeft een enorme impact op onze samenleving. De landbouw komt danig in de knel, de watervoorziening staat onder druk en de natuur gaat pijlsnel achteruit. Coca-Cola is zich bewust van deze grote uitdagingen op vlak van water. Naast de grote inspanningen die het bedrijf levert om duurzaam met water om te springen in de productie investeert het wereldwijd in de bescherming van wetlands. Via meer dan 300 projecten wordt gezorgd voor natuurherstel. In Vlaanderen zal na het Stappersven in Kalmthout en de Demervallei in Aarschot nu ook het Turnhouts vennengebied ondersteund worden.

Nieuws
11 juni 2020
Verenigingsnieuws

DOOR CORONA GEEN EXCURSIE NAAR HET KIJKVERDRIET

Corona doet ons de das om. We kunnen met onze plantenwerkgroep Ogentroost niet naar het Kijkverdriet, ons uniek reservaat in Ravels.

Nieuws
28 april 2020
Verenigingsnieuws
moerasconcert

Moerasconcerten uitgesteld tot 2021!!!

Nieuwe data: vrijdag 6 tot en met zondag 15 augustus 2021. Na overleg met de Stad Turnhout (medeorganisator) hebben we moeten besluiten om de ‘moerasconcerten Winkelsbroek’ uit te stellen tot volgend jaar.

Nieuws
20 december 2019
Verenigingsnieuws

Wandeling Dombergheide op smartphone

De wandeling van de Dombergheide kan je nu downloaden op je smartphone. Wat moet je doen: Ga naar Playstore Zoek Natuurpunt – Fiets/wandelroutes Klik op installeren Op de app en klik in de buurt en typ naast plaats 2300 Klik op 2300 -Turnhout Zoeken In de keuzelijst selecteer Tunhouts Vennengebied Dombergheide Download de route Start de route Start de wandeling Succes Peter Loyens

Nieuws
20 december 2019
Verenigingsnieuws

Wintervlinderwandeling

We willen jullie graag uitnodigen voor onze laatste activiteit van 2019. Zoals elk jaar organiseren wij een "wintervlinderwandeling”. Deze keer trekken we naar Beerse. Ze voorspellen zacht weer en we hopen weer op enkele tientallen nachtvlinders die in deze periode van het jaar nog actief zijn. Vergeet zeker je zaklamp niet! Wanneer: vrijdag 22 november 2019; Aanvang: 19.30 uur tot 21.00 uur Locatie: De Luysterborg Beerse . We komen samen aan de hoofdingang langs de Vossenbrugstraat. Info: willy_ronsmans@msn.com of0495 16 96 70 Graag vooraf een seintje als je mee wil gaan. Vriendelijke groeten Willy Ronsmans

Nieuws
29 augustus 2015
Verenigingsnieuws

Foto-uitstap naar de Hoogmoerheide

Op 6 september gaat Fotowerkgroep Natuur.pixels op stap naar de Hoogmoerheide, een deel van het Turnhoutse Vennengebied

TOP