Averbode Bos en Heide

Averbode Bos en Heide

Averbode, Laakdal, Tessenderlo
Oppervlakte
Zeer groot gebied - Meer dan 100 hectare
  • Toegankelijk voor kinderwagens
  • Honden zijn welkom, maar moeten wel aan een leiband.
  • Bezoekerscentrum
  • Eten en drinken
  • Speelnatuur
  • Vogelkijkhut

Rond de bekende abdij van Averbode ligt het grootste aaneengesloten natuurgebied dat Natuurpunt ooit kon kopen. Je kan er urenlang wandelen in uitgestrekte bossen, vennen, moerassen, heiden en graslanden. 

 

Averbode Bos en Heide

Toegankelijkheid

Het hele jaar door vrij toegankelijk op de wandelpaden. Bij regenweer en ’s winters zijn stevige schoenen of laarzen noodzakelijk. Kinderwagens kunnen in sommige dreven terecht, maar op de bospaadjes wordt het moeilijk. Honden zijn welkom, maar altijd aan de leiband natuurlijk. De verharde dreven zijn toegankelijk voor rolstoelgebruikers. Er zijn ook specifieke paden voor ruiters en mountainbikers voorzien.

Het is erg belangrijk dat iedereen op de specifiek voor hem aangeduide paden blijft, zodat de anderen niet gestoord worden. Het is niet toegestaan om van de paden af te wijken, in de vennen te zwemmen  of met de hond te spelen, noch om er te barbecuen.

 Top

Leuk voor kinderen

Naast het terrein van de Scouts van Averbode (Boonstraat 21), tussen knooppunt 292 en 104, ligt een speelbos met klautertoestellen, een vertelcirkel, takkentunnels en een heuse tipi waar ze naar hartelust kunnen ravotten.

 Top

Averbode Bos en Heide

Beschrijving van het gebied

Mensen hebben het landschap in Averbode Bos & Heide verschillende keren gewijzigd. De geschiedenis van het gebied is vooral bekend sinds de oprichting van de abdij van Averbode door de Norbertijnenbroeders. Dankzij die broeders stond het gebied bekend voor zijn hoge natuurwaarde.

Daar kwam een einde aan toen het gebied in handen kwam van de adellijke familie de Merode na de Belgische onafhankelijkheid in 1830. De bossen moesten plots opbrengen. Houtwinning zorgde voor een eenzijdig beheer, waardoor veel soorten verdwenen.

In 2004 verkocht familie de Merode 1500 hectare van hun land. In opdracht van de Vlaamse regering en op voorstel van Natuurpunt heeft de Vlaamse Landmaatschappij toen het volledige gebied aangekocht. Daarna zijn de deelgebieden doorverkocht aan de verschillende partners die samen het 'charter de Merode' tekenden om de eenheid van het gebied te behouden. Averbode Bos & Heide is één deelgebied.

De abdijtoren van de Norbertijnenabdij helpt je altijd om de weg terug te vinden. Begin je westwaarts, dan kom je al snel op de Weefberg, een ijzerzandsteenheuvel. In de oosthoek van het bos en de Turnhoutse Baan staat de Bierhoeve, een oude boswachterswoning uit de adellijke periode met een eigen omwallingsgracht. Het tandpijnkapelletje is dan weer een ideale plek om in de schemering van een juni-avond naar de trillende zang van nachtzwaluwen te luisteren of de houtsnippen hun baltsvluchten te zien voeren boven de bossen.

 Top

 

Grote zilverreiger

Dieren en planten

Als je goed kijkt, vind je stekelbrem of liggende vleugeltjesbloem in het heischrale grasland. Vroege vogels kunnen misschien wel een grote zilverreiger zien vissen in de rietvijver. Een kleine groeve op het einde van de Weefberg is de lievelingsplek van de phegeavlinder of melkdrupje. De sprinkhaan die je hoort is misschien een blauwvleugelsprinkhaan of een zeldzame moerassprinkhaan.

Wandel je door de oude beuken- en eikenbossen, dan kan je lelietje-van-dalen en dalkruid vinden. De vennen vallen af en toe zonder water en daar houden vissen niet zo van. Maar het gebrek aan vissen creëert net volop kansen voor libellen, waterkevers en voor het zeldzame klein blaasjeskruid.

 Top

 

Schapenbegrazing

Natuurbeheer

Door intensieve bosbouw- en jachtpraktijken verdwenen veel van de planten en dieren die het gebied rijk was. De aankoop van het gebied was de eerste stap in de opwaardering van dit bijzondere landschap.

Averbode Bos en Heide behoort tot het Natura 2000-netwerk van internationaal belangrijke natuurgebieden. Met dit initiatief wil de Europese Unie een samenhangend netwerk van natuurgebieden creëren waar de meest bedreigde fauna en flora kan heropleven. Het gaat daarbij vooral om de soorten en biotopen die beschermd zijn volgens de Vogelrichtlijn en de Habitatrichtlijn.

Met de steun van het LIFE-programma van de Europese Unie kon Natuurpunt het natuurherstelproject realiseren: het herstellen van de vennen, heiden, duinen en graslanden en het bos omvormen tot natuurlijk waardevol bos en de toegankelijkheid vergroten.

Bezoekers kunnen er voortaan gemakkelijker terecht dankzij een goed uitgebouwde wandelinfrastructuur. De abdij van Averbode, hét cultuurhistorisch erfgoed, kreeg terug een prominente plaats in het gebied.

 Top

Geschiedenis van het gebied

In 1134-1135 stichtten norbertijnenbroeders een abdij op een heuvelrug in de dun bevolkte streek tussen Diest, Aarschot en Westerlo. De abdij verwierf gronden en bouwde een land- en bosbouwdomein uit met de abdij als economisch centrum. Van dan af heeft de abdij voor eeuwen een grote invloed gehad op de ontwikkeling van de streek. Er kwamen uithoven met lekenbroeders en het domein werd op systematische manier ontgonnen. De vennen werden ontveend en werden o.a. in gebruik genomen als visvijver waarvan men het waterpeil met een sluiswerk kon regelen. In 1797 werd de abdijgemeenschap verdreven door Fransen en Oostenrijkers en het landgoed werd verkocht.

Na de Belgische onafhankelijkheid komt het landgoed in handen van de adellijke familie de Merode. Deze nieuwe eigenaar zorgde voor het orthogonaal patroon van dreven en wegen en liet het gebied over jaren verder dichtplanten met naaldhout. Het beheer van de bossen en de ingrepen op het gebied waren, in die tijd logisch,gericht op economisch rendement.  De meeste ontwateringsgrachten stammen uit deze tijd. Het gebied was de gehele periode ontoegankelijk omwille van jacht.

In hun boscomplex bevinden zich ook enkele hoeves. De Bierhoeve en Den Eik zijn oorspronkelijk opgericht als boswachterwoningen. Den Eik was behalve boswachterswoning ook café en overslagplaats voor de tram. Elk deelgebied had zijn boswachter die de houtkap regelde en moest toezien op stroperij. Het ambt werd dikwijls overgedragen van vader op zoon en zo werden de verhalen en de kennis mee overgedragen.

De prinselijke familie de Merode stelde in 2004 1500 hectare van hun bossen en landerijen te koop. Averbode Bos & Heide is daar één deelgebied van. In opdracht van de Vlaamse regering en op voorstel van Natuurpunt heeft de Vlaamse Landmaatschappij toen het volledige gebied aangekocht. Daarna zijn de deelgebieden doorverkocht aan de verschillende partners die samen het ‘charter de Merode’ tekenden om de eenheid van het gebied te behouden. Natuurpunt realiseerde zo met 530 hectare haar grootste aankoop ooit.

 Top

Verder wandelen

Averbode Bos en Heide ligt in het wandelnetwerk De Merode met ruim 500 km wandelplezier. Volgende gebieden liggen ook in datzelfde wandelnetwerk:

Catselt

Demerbroeken

Dassenaarde

Langdonken

Goor-Asbroek

De Laakvalleien

Zammelsbroek

 Top

 

Overnachten

Naast de Bierhoeve (Turnhoutsebaan, Tessenderlo) is er een bivakzone waar enkele tenten een paar nachten kunnen staan. Voor meer info over deze bivakzone, neem contact op met Staf Aerts, 0498-38 09 71.

 Top

Lees meer
Krijg de kaart en de routes
4.00km

Averbode Bos en Heide - wandeling met knooppunten, blauw op de kaart. Volg de knooppunten De Merode: 100-98-293-292-104-286-285-101-281-279-294-96-293-98-100

11.90km

Averbode Bos en Heide - wandeling met knooppunten, rood op de kaart. Volg de knooppunten De Merode: 100 - 98 - 107 - 384 - 291 - 144 - 292 - 104 - 286 - 285 - 101 - 281 - 294 - 279 - 273 - 81 - 79 - 205 - 70 - 73 - 274 - 206 - 75 - 86 - 85 - 100

32.00km

Dagtocht Averbode Bos & Heide - Volg knooppunten 284–263–413–337–268–311–310–250–249–245–89–90–100–85–86–75–274–73–205–79–81–273–279–294–281–101–285-286–104–292–144–384–145–57–175–143–396–59–298–60–61–407–252–282–284

14.10km

Averbode Bos en Heide - Fietsroute Averbode Bos en Heide

35.50km

Fietsen tussen dal en donk (tocht 1)

36.10km

Fietsen tussen dal en donk (tocht 2)

Horeca

  • Bezoekerscentrum Huize Ernest Claes
    (op 2,8 km van de start, tussen wandelknooppunt 411 en 61). 
    Beperkt aanbod van drankjes die je gezellig in de tuin kan gebruiken.
    Ernest Claesstraat 152, 3271 Zichem, 013-32 63 60

    Brasserie Den Eik
    (aan wandelknooppunt 279)
    Grensstraat 45, 2431 Veerle-Laakdal, 013-78 50 42

    Taverne-Restaurant Het Vossenhol
    (tussen wandelknooppunt 89 en 245) 
    Abdijstraat 3, 3271 Averbode, 013-77 72 14

Huize Ernest Claes - Zichem

Huize Ernest Claes is de toegangspoort tot de Demerbroeken

Ernest Claesstraat 152
3271 Zichem

Route op Google Maps

Cafetaria: Ja
Natuurpunt Winkel: Nee

Openingsuren

  • mrt-jun:  zo 13u - 17u
  • jul-aug: ma, di, wo, do, vr, zo 13u - 17u
  • sep-okt:zo 13u - 17u
Steun dit natuurgebied met een gift.
  • Gebieden aankopen en beheren is de beste manier om de natuur te beschermen
  • Voor elke gift van 40 euro of meer krijg je een fiscaal attest

Steun Averbode Bos en Heide met een gift

Op stap met een ervaren wandelgids

Wil je Averbode Bos en Heide verkennen onder begeleiding van een ervaren wandelgids? Boek dan een afspraak bij bezoekerscentrum Huize Ernest Claes, 013-32 63 60 of bij Staf Aerts, 013-77 22 78.

Iets te melden?

Zijn er wandelbordjes verdwenen? Heb je iets te melden over een natuurgebied? Bezorg ons je feedback.